พิกุลทอง

พิกุลทอง

ชื่อเรื่อง: พิกุลทอง
ยุคสมัย: อยุธยา

：ผู้แต่ง: ไม่ปรากฏ

ประเภท บทละครนอก
ลักษณะคำประพันธ์: กลอนบทละคร

ความเป็ นมา


เรื่องนางพิกุลทอง นี้เป็ น ละครนอก หนึ่งใน 14 เรื่อง ที่นิยมนำมาเล่นกันมากเรื่องหนึ่งตั้งแต่ครั้ง สมัยอยุธยา ปั จจุบันยังพบว่ามี
ต้นฉบับหนังสือตัวเขียนที่เหลือรอดจากการถูกพม่าทำลายคราวเสียกรุง เก็บรักษาไว้อยู่ที่ หอสมุดแห่งชาติ เป็ นสมุดข่อยสีขาว ตัว
หมึกดำ ลายมือกึ่งบรรจงแกมหวัด ตัวอักษรไม่สม่ำเสมอและมีบันทึกว่า หมู่กลอนบทละคร ชื่อ พิกุลทอง เรื่องนางพิกุลทองต่อจาก
สำนวนเดิมที่เป็ นการผจญภัยยืดยาวถึงรุ่นลูกนั้น มาจากกลอนอ่านสำนวนของ นายบุศย์ รจนา จัดพิมพ์โดยโรงพิมพ์วัดเกาะราวปี
พ.ศ. 2433 ตรงกับสมัย รัชกาลที่ 5 ซึ่งนายบุศย์ผู้นี้ได้นำนิทานไทยครั้งกรุงเก่ามาแต่งสำนวนใหม่เป็ น "กลอนอ่าน" หรือ กลอน
สวด อยู่หลายเรื่อง เช่น แก้วหน้าม้า , จันทโครพ , สุวรรณหงส์ เป็ นต้น อย่างไรก็ตามเมื่อสังเกตตามเนื้ อเรื่อง สำนวนกลอนค่อน
ข้างจะรวบรัดและไม่สละสลวยเท่าใดนัก เพราะผู้แต่งคงมีจุดประสงค์เพียงไว้สำหรับเล่นละครเท่านั้น

เรื่องย่อ

นางพิกุลทองธิดาของท้าวสันนุราชกับนางพิกุลจันทราเป็ นหญิงรูปงามและมีผมหอม เมื่อนางพูดจะมีดอกพิกุลทองร่วงจากปากทุกครั้ง
วันหนึ่งนางลงสรงในแม่น้ำเห็นพญาแร้งจิกกินสุนัขเน่าลอยน้ำมา ก็ด่าว่าพญาแร้งด้วยความรังเกียจพญาแร้งอาฆาตแปลงเป็ นหนุ่มรูป
งามไปอาศัยอยู่กับตายายที่ชายป่ าแล้วทำอุบายเนรมิตเงินทองให้ตายายร่ำรวยและให้ไปสู่ขอนางพิกุลทองแก่ตนท้าวสันนุราชจะยกนาง
ให้แต่ให้สร้างสะพานทองจากบ้านมาถึงวังภายใน 3 วัน พญาแร้งก็เรียกบริวารมาช่วยสร้างสะพานได้ นางพิกุลทองจึงต้องอภิเษกกับ
พญาแร้งแปลงแต่พญาแร้งไม่ได้ร่วมอภิรมย์กับนางวันหนึ่งพญาแร้งทำอุบายชวนนางเดินทางทางเรือไปบ้านเมืองของตนระหว่างจอดเรือ
หยุดพักพญาแร้งบินไปเรียกบริวารมากินคนบนเรือส่วนนางพิกุลทองนั้นพญาแร้งตั้งใจจะกินเองแม่ย่านางประจำเรือสงสารจึงแยกเสา
กระโดงเรือให้นางพิกุลทองซ่อนตัวจนพ้นภัย เมื่อนางพิกุลทองออกมาสรงน้ำและสางผมอยู่ที่บันไดเรือ ผมเส้นหนึ่งหลุดติดมือมานางจึง
ใส่ผอบและจารึกที่ฝาผอบเป็ นเรื่องราวแต่หนหลังอธิษฐานว่าถ้าผู้ใดเป็ นคู่ครองของนางขอให้พบผอบนี้และให้ตามมาช่วยแล้วลอยผอบไป
พระพิไชยมงกุฎโอรสท้าวสังข์ศิลป์ ไชยกับนางสุพรรณเก็บผอบได้ เมื่อเห็นผมหอมและข้อความที่จารึกไว้ก็ออกตามหาเจ้าของระหว่างทาง
พบนางยักษ์กาขาวบริวารท้าวเวสสุวัณแปลงกายเป็ นสาวงามมาลวงว่านางเป็ นเจ้าของผมหอมพระพิไชยมงกุฎหลงเชื่อจึงอยู่กับนางใน
เมืองเนรมิตและได้นางเป็ นชายาต่อมาพระพิไชยมงกุฎสงสัยว่านางเป็ นยักษ์จึงใช้มนตร์สะกดไว้แล้วเดินทางต่อไปจนพบนางพิกุลทอง
เมื่อพญาแร้งบินมากินคนที่หาดทราย พระพิไชยมงกุฎสังหารได้แล้วพานางพิกุลทองไปเป็ นชายาอยู่ที่เมืองของตนหลายปี ต่อมานางพิกุล
ทองมีโอรสกับพระพิไชยมงกุฎ 2 องค์ ชื่อรักและยม วันหนึ่งนางพิกุลทองกับสวามีและโอรสไปประพาสทุ่ง นางยักษ์กาขาวซึ่งลอบมา
ซ่อนตัวในป่ าเนรมิตดอกบัวดอกใหญ่ขึ้นและแอบอยู่ในน้ำตามเรือไปเมื่อนางพิกุลทองเอื้ อมเด็ดดอกบัวก็ถูกนางยักษ์ฉุดลงไปในน้ำแล้ว
สาปให้เป็ นชะนีฝ่ ายนางยักษ์ก็แปลงเป็ นนางพิกุลทองแทนพระพิไชยมงกุฎฉุดนางยักษ์แปลงขึ้นเรือรักและยอมบอกพระพิไชยมงกุฎว่า

นางผู้นี้ไม่ใช่มารดาส่วนมารดาที่แท้จริงคือชะนีที่เดินร้องไห้ตามมาริมน้ำพระพิไชยมงกุฎกริ้วจึงไล่โอรสทั้งสองขึ้นฝั่ งแล้วพานางยักษ์แปลง
กลับวังรักและยอมตามหาชะนีพิกุลทองจนพบและอยู่ด้วยกันในป่ าเก็บดอกพิกุลทองที่ร่วงจากปากนางไปแลกอาหารที่ตลาดพวกวิเสทพบ
สองกุมารจึงไปทูลนางสุพรรณเมื่อรู้ความจริงแล้วพระพิไชยมงกุฎจึงพาโอรสทั้งสองไปหาชะนีพิกุลทองและถามวิธีแก้คำสาปชะนีพิกุลทอง
บอกว่าต้องใช้เลือดนางยักษ์กาขาวมาอาบร่างพระพิไชยมงกุฎจึงให้เสนานำนางยักษ์แปลงมาที่อุทยานออกอุบายให้นางนอนหลับสั่งให้
เพชฌฆาตฟั น แล้วนำเลือดไปรดร่างชะนี นางพิกุลทองจึงกลับเป็ นมนุษย์ดังเดิมระหว่างที่นางพิกุลทองพร้อมพระพิไชยมงกุฎและโอรส
เดินทางไปเยี่ยมท้าวสันนุราชนางยักษ์กาสุวรรณน้องของนางยักษ์กาขาวคิดจะแก้แค้นจึงใช้กระบองฟาดเรือสำเภาแตกทำให้นางพิกุลทอง
พลัดกับพระพิไชยมงกุฎและโอรสแต่พระสมุทรช่วยนางขึ้นฝั่ งได้เมื่อเดินทางเมืองยักษ์ของท้าววิรุฬจักรท้าววิรุฬจักรคิดจะได้นางเป็ นชายา
แต่นางไม่ยินยอมจึงส่งนางไปเป็ นทาสทำงานในครัวฝ่ ายพระพิไชยมงกุฎกับโอรสออกตามหานางพิกุลทองได้แหวนวิเศษจากพระวสิษฐ์
ฤๅษี จึงแปลงกายเป็ นนกสาลิกา 3 ตัวอยู่ที่อุทยานของท้าววิรุฬจักรนางอรุณวดีธิดาท้าววิรุฬจักรนำนกทั้งสามไปเลี้ยงในวังพระพิไชย
มงกุฎกลับร่างเป็ นมนุษย์และได้นางเป็ นชายานางพิกุลทองสงสัยว่ามนุษย์ 3 คนที่สังหารท้าววิรุฬจักรจะเป็ นสวามีกับโอรสจึงทดสอบด้วย
การทำอาหารแล้วใส่ดอกพิกุลทองลงไป ทั้งหมดจึงได้พบกันนางอรุณวดีใส่ความว่านางพิกุลทองประพฤติชั่ว นางพิกุลทองขอพิสูจน์ความ
สัตย์ด้วยการลุยไฟพระพิไชยมงกุฎจึงรู้ความจริง

ข้อคิดจากเรื่อง

จากเค้าเรื่องพิกุลทองจึงเป็ นต้นกำเนิดของสำนวนไทยเปรียบเปรยคนที่ไม่ค่อยพูดหรือมักพูดอุบอิบอยู่แต่ในปาก
ว่า“กลัวดอกพิกุลจะร่วง”
“การคิดดีทำดี …ย่อมได้รับสิ่งที่ดีตอบสนองเสมอ” …อย่างเช่น พิกุล
ไม่ควรพูดจาหยาบคาย คิดให้ดีก่อนพูด
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว

ตัวละครที่น่าสนใจในเรื่องพิกุลทอง

พิกุลทอง
หญิงสาวแสนสวยแห่งเมืองสัณนุราช ผู้มีจิตใจงดงามยามพูดจะมีพิกุลทองลอยออกมา

พิชัยมงกุฎ
เจ้าชายแห่งเมืองกุตารนคร ผู้เก็บดอกเจ้าหญิงพิกุลทองได้

ไอ้จ้อย
มหาดเล็กผู้ติดตามเจ้าชายพิชัยมงกุฎ

อุษณะ
พญาแร้งผู้มีฤทธิ์อาคม สามารถแปลงร่างเป็ นคนได้ ต้องการพิกุลทองมาเป็ นชายา

พิศนุปั กษี
แร้งขันทีที่ปรึกษาของพญาแร้ง มีฤทธิ์แปลงเป็ นคนได้

พระนางกาขาว
นางยักษ์ผู้มีอาคม หลงรักเจ้าชายพิชัยมงกุฎจนอยากจะได้เป็ นพระสวามีโดยไม่สนใจ
คำทัดทานของใครทั้ งสิ้ น

คุณค่าด้านวรรณศิลป์ คุณค่าด้านปั ญญา

คือ ความพิถีพิถันในการใช้คำอย่างประณีต ผู้อ่านจะได้รับความรู้ ความคิดเพิ่มขึ้น
ทำให้เกิดความงาม ความไพเราะในการใช้ภาษา ทำให้มีปั ญญาแตกฉานทั้งด้านวิทยาการ
ผู้อ่านสามารถได้รับรสไพเราะของเสียง ซาบซึ้งใน ความรู้รอบตัว ความรู้เท่าทันคน เป็ นต้น
ความหมาย สัมผัสอารมณ์และความนึกคิดต่าง ๆ
ที่ผู้แต่งถ่ายทอดออกมาเป็ นบทประพันธ์

คุณค่าด้านอารมณ์ คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

วรรณคดีเป็ นเครื่องจรรโลงใจ และสะเทือนอารมณ์การร้องไห้ วรรณคดีและวรรณกรรมสืบต่อวัฒนธรรมของชาติจากคนรุ่น
กับตัวเอกของเรื่องหรือการหัวเราะกับคำพูดของตัวละครล้วน หนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง ผู้แต่งมักจะแทรกความรู้ข้ออคิดเห็นใน
เป็ นผล ทางจิตใจ ซึ่งอารมณ์เหล่านั้น คือความสุขและความ ด้านวัฒนธรรมประเพณี ค่านิยม คติชีวิต คำสั่งสอน คุณธรรม
บันเทิงใจของผู้อ่าน และจริยธรรม



รินรดา ทะคำรินทร์ ม.5/4 เลขที่ 17