ชนะโชติ ติ๊บเฟือย1

สวนพฤษศาสตร์พรรณ์ไม้

{

 จดั ทำโดย
 ชนะโชติ ตบ๊ิ เฟือย
 โรงเรยี นตำลชมุ พอทยำคม

ต้นดอกเขม็

อมลู ทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวทิ ยาศาสตร์
Ixora chinensis Lamk. Ixora spp
ชื่อวงศ์
RUBIACEAE
ถ่ินกาเนิด
เป็นพนั ธุ์ไมห้ อมพ้นื เมืองแถบอเมริกาใต้
ลกั ษณะทว่ั ไป
ตน้ เขม็ เป็นพรรณไมย้ นื ตน้ มีพมุ่ ขนาดเลก็
สรรพคุณ
ดอกเขม็ ขาว เป็นตน้ ไมพ้ ุ่ม ใชด้ อกใส่พานบูชาพระ ใหป้ ระโยชนใ์ นทาง
ยา รากมีรสหวาน
ฤดูกาลออกดอก
ออกดอกตลอดปี
การดูแลรักษา
ชอบอยกู่ ลางแจง้ ข้ึนไดก้ บั ดินทุกชนิดแต่จะชอบดินที่ร่วนซุยมากกวา่

ต้นไทร

ขอ้ มลู ทางพฤกษศาสตร์
ช่ือวทิ ยาศาสตร์
Suregada multiflorum Baill.
ชื่อวงศ์
EUPHORBIACEAE
ถิ่นกาเนิด
ในอินเดียและภมู ิภาคมาเลเซีย
ลกั ษณะทวั่ ไป
ตน้ ไมส้ ูง 5-10 เมตร ไม่ผลดั ใบ เรือนยอดทรงกลมแผก่ วา้ ง สีน้าตาล ก่ิง
กา้ นหอ้ ยยอ้ ยลง โตชา้ มีรากอากาศหอ้ ยยอ้ ย
การปลูก
ปลูกลงดิน และปลกู ในกระถาง
การดูแลรักษา
ตอ้ งการแสงแดดจดั น้าปานกลาง ชอบดินร่วนซุย
การขยายพนั ธุ์
เพาะเมลด็ ตอนก่ิง หรือ ปักชา

ต้นชบา

อมลู ทางพฤกษศาสตร์
ชื่อสามญั
Chinese rose
ช่ือวทิ ยาศาสตร์
Hibiscus rosa sinensis.
ตระกลู
MALVACEAE
ถิ่นกาเนิด
จีน อินเดียและฮาวาย
ลกั ษณะทวั่ ไป
ไมพ้ มุ่ ขนาดเลก็ ลาตน้ ต้งั ตรง แตกก่ิงกา้ นเป็นพุ่มแน่น เปลือกสีเทาปน
น้าตาล
การดูแล
เป็นไมท้ ่ีปลกู ไดง้ ่ายสามารถเจริญเติบโตไดใ้ นดินแทบทุกชนิด แต่ไม่
ควรใหด้ ินเปี ยกหรือแฉะเกินไป
การขยายพนั ธ์
ตอน ปักชา
สีดอก
สีขาว ม่วง ชมพู เหลือง สม้

ต้นตาล

ขอ้ มลู ทางพฤกษศาสตร์

ภาษาองั กฤษ

Asian Palmyra palm

ชื่อวทิ ยาศาสตร์

Borassus flabellifer L.

วงศ์

Palmae

ถิ่นกาเนิด
จดั เป็นพชื ด้งั เดิมของทวปี แอฟริกา
ชื่อพ้ืนเมือง
ตะนอด ตาลโตนด ตาลใหญ่ ถาล ทอถู ทา้ ง ทะเนาด์ โหนด

ลกั ษณะทว่ั ไป
ปาลม์ ตน้ เด่ียว ลาตน้ ขนาด 30-40 เซนติเมตร ขณะท่ีตน้ ยงั เต้ียอยจู่ ะมีทาง
ใบแหง้ ติดแน่น

สีดอก

สีขาวอมเหลือง

ประโยชน์
ผลกินได้ เมื่อสุกมีกล่ินหอม ผสมแป้ งทาขนมหวาน จาวเชื่อม ทาขนม
รากและใบใชผ้ สมทายาสมุนไพร
งวงตาลตม้ น้าดื่มแกพ้ ิษตานซาง ขบั พยาธิ กาบหรือกา้ นใบองั ไฟแลว้ บีบ
เอาน้ากินแกท้ อ้ งร่วง ทอ้ งเสียหรืออมแกป้ ากเป่ื อย

ต้นมะพรา้ ว

ขอ้ มูลทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวทิ ยาศาสตร์
Cocos nucifera L. var. nucifera
ช่ือวงศ์
Palmae
ชื่อสามญั
Coconut tree, Coco palm
ช่ือพ้นื เมือง
คอส่า ดุง หมากอุ่น หมากอุ๋น หมากอนู ยอ่ โดง โพล
ชนิดพืช [Plant Type]
ปาลม์ ลาเดี่ยว
สีดอก [Flower Color]
สีเหลือง เขียวแกมเหลือง
ลกั ษณะทว่ั ไป (Characteristic)
ปาลม์ ตน้ เดี่ยว ลาตน้ ขนาด 20-40 เซนติเมตร ลาตน้ ต้งั ตรงหรือโคง้ ไม่แตกก่ิง มี
รอยแผลเม่ือกา้ นใบหลุดออกไป
การใชง้ านดา้ นภูมิทศั น์
นิยมปลูกในสวนผลไม้ สวนริมทะเล สวนทวั่ ไป ทนลมแรง ไมน่ ิยมปลูกใกล้
สนามเดก็ เล่น และลานจอดรถเพราะใบ ผลร่วงเป็นอนั ตรายได้
ประโยชน์
ยอดมะพร้าวใชแ้ กง เน้ืออ่อนรับประทานได้ เน้ือแก่ค้นั เป็นน้ากะทิใชป้ รุงอาหาร
ทาขนม

ต้นราชพฤกษ์

ขอ้ มลู ทำงพฤกษศำสตร์
ชอ่ื วทิ ยำศำสตร์

Cassia fistula Linn.
วงศ์

Leguminosae
ชอ่ื สำมญั

Golden Shower, Indian Laburnum
ชอ่ื พน้ื เมอื ง
คนู ชยั พฤกษ์ (ภำคกลำง) ลมแลง้ (ภำคเหนือ) ลกั เคยลกั เกลอื
(ภำคใต)้
ลกั ษณะทวั่ ไป
รำชพฤกษ์ หรอื คนู เป็นไมผ้ ลดั ใบขนำดกลำง ลำตน้ อำจจะมปี มุ่ ตำบำ้ ง
เลก็ น้อย เรอื นยอดเป็นรปู ทรงกรวยหรอื รปู ทรงกลมกลำยๆ เรอื นยอด
โปรง่ (open crown) ควำมยำวเรอื นยอดแตกตำ่ งกนั ออกไป แต่
โดยทวั่ ไปจะเป็น 2 ใน 5 ของควำมสงู ทงั้ หมด
กำรดแู ล
ควรขดุ หลมุ ใหม้ รี ะยะหำ่ งระหวำ่ งตน้ หำ่ งกนั พอสมควรขนำดของหลมุ
ตำมควำมเหมำะสม
กำรขยำยพนั ธุ์
ใชเ้ มลด็

ตน้ เฟ่ืองฟ้ำ

 ขอ้ มลู ทางพฤกษศาสตร์
 ช่ือวทิ ยาศาสตร์ Bougainvillea spp. and hybrid
 ช่ือวงศ์ Nyctaginaceae
 ชื่อสามญั Bougainvillea, Paper flower
 ช่ือพ้นื เมือง ดอกโคม ดอกตา่ งใบ ตรุษจีน
 ชนิดพชื ไมพ้ มุ่ ก่ึงเล้ือย
 สีดอก สีขาว มีกลีบประดบั สีขาว
 ลกั ษณะทว่ั ไป ไมพ้ มุ่ ก่ึงเล้ือย อายหุ ลายปี เล้ือยไดไ้ กลถึง 10 เมตร ผวิ ลาตน้ สีน้าตาลหรือ สีเทา ลาตน้ มีหนามคมแหลมยาวประมาณ 0.5-1

เซนติเมตร ติดอยเู่ ป็นระยะๆ ลกั ษณะของทรงพมุ่ สามารถตดั แต่งและบงั คบั ทิศทางการเจริญเติบโตได้
 การใชง้ านดา้ นภมู ิทศั น์
 ดอกสวยมีสีสนั และหลากหลายพนั ธุ์ ปลูกประดบั เป็นซุม้ ไมเ้ ล้ือยปลูกเป็นแปลงในที่สาธารณะ ตดั แต่งทรงพมุ่ ดูแลรักษา
 ประโยชน์
 ดอกเฟ่ื องฟ้ าสามารถนามาใชใ้ นการประกอบอาหารได้ เช่น การทาดอกเฟื่ องฟ้ าชุบแป้ งทอด ใชป้ ลูกเป็นไมป้ ระดบั ดอกสวยมีหลายสีจาก

หลากหลายสายพนั ธุ์ นิยมปลูกเป็นไมป้ ระดบั เป็นซุม้ ไมเ้ ล้ือย ในดา้ นความเป็นมงคล คนไทยโบราณมีความเช่ือวา่ หากบา้ นใดปลูกตน้ เฟื่ องฟ้ า
ไวเ้ ป็นไมป้ ระจาบา้ น จะสามารถช่วยสร้างคุณคา่ ของชีวติ ใหส้ ูงข้ึน

ต้นโพธ์ิ

ขอ้ มลู ทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ Ficus religiosa Linn.
วงศ์ MORACEAE
ช่ือสามญั Sacred Fig Tree, Pipal Tree
ไมต้ น้ ขนาดใหญ่ สูง ๒๐-๓๐ เมตร ลาตน้ มีเส้นผา่ นศูนยก์ ลาง ๑.๕-๓ เมตร มี
ยางสีขาว ใบ ใบเด่ียว ออกเวยี นสลบั ถี่รูปหวั ใจ กวา้ ง ๘-๑๕ เซนติเมตร
นิเวศวทิ ยา ถ่ินกาเนิด อินเดียถึงตะวนั ออกเฉียงใตป้ ลูกไดท้ วั่ ไป
ออกดอก ตลอดปี
ขยายพนั ธุ์ เมล็ด
ประโยชน์ เปลือกตน้ ทายาชงหรือยาตม้ แกโ้ รคหนองใน ใบและยอดออ่ น
แกโ้ รคผวิ หนงั ผล เป็น ยาระบาย ทางยา น้าจากเปลือกช่วยบรรเทาอาการปวดฟัน
ผล ใชเ้ ป็นยาระบายและช่วยยอ่ ย
ลกั ษณะทวั่ ไป ตน้ โพธิเป็นไมข้ นาดใหญ่มาก แตกก่ิงกา้ นสาขา ผลดั ใบ ยอด
อ่อนมีสีน้าตาลแดง ผวิ ใบเป็นมนั เป็นพืชในสกลุ เดียวกบั ไทร กร่าง คือสกลุ "Ficus
" อยใู่ นวงศ์ " Moraceae " ไมใ้ นวงศน์ ้ีจะมียางสีขาว โคนตน้ จะเป็นพพู อนขนาด
ใหญ่ ลาตน้ แตกก่ิงกา้ นสาขา ปลายก่ิงลู่ลง กิ่งออ่ นเกล้ียง ปลายยอดจะมีหูใบ เป็น

แดงปลอกแหลมสีน้าตาล

ต้นลีลาวดี

ขอ้ มูลทางพฤกษศาสตร์
ช่ือวทิ ยาศาสตร์ Plumeria spp.
ช่ือวงศ์ Apocynaceae
ชื่อสามญั Frangipani , Pagoda tree, Temple tree
ชื่อพ้นื เมือง ลนั่ ทม
ลกั ษณะทว่ั ไป ตน้ เป็นไมย้ นื ตน้ มีขนาดต้งั แต่พุม่ เต้ียแคระสูงประมาณ 0.9-1.2
เมตร จนถึงตน้ ที่สูงมาก อาจสูงถึง 12 เมตร ลาตน้ แตกกิ่งกา้ นสขาและพมุ่ ใบ
สวยงาม มีน้ายางสีขาวขน้ เป็นไมผ้ ลดั ที่สลดั ใบในฤดูแลง้ ก่อนที่จะผลิดอกและผลิ
ใบรุ่นใหม่ ก่ิงท่ียงั ไม่แก่มีสีเขียว ออ่ นนุ่ม ดูเกือบจะอวบน้า ก่ิงแก่มีสีเทามีรอย
การปลูก ปลูกในกระถาง ปลูกลงดินในแปลงปลูก
การขยายพนั ธุ์ การเพาะเมล็ด จะใชฝ้ ักที่แก่จดั ส่วนใหญ่ใชใ้ นการปรับปรุง
พนั ธุ์ ซ่ึงเมล็ดลีลาวดีงอกไดง้ ่าย
การใชป้ ระโยชน์ ไมป้ ระดบั สรรพคุณทางยา ตน้ ใชป้ รุงเป็นยารักษาโรค
ลาไส้พกิ ารของมา้ ใบ ใบแหง้ ชงน้าร้อนดื่มรักษาโรคหอบหืด ใบสดลนไฟประคบ
ร้อนแกป้ วด บวม
เปลือกราก เป็นยารักษาโรคหนองใน ยาถ่าย แกโ้ รคไขขอ้ อกั เสบ ขบั ลม เปลือก
ตน้ ตม้ เป็นยาถ่าย ขบั ระดู แกไ้ ข้ แกโ้ รคโกโนเรีย

ต้นไผ่

ขอ้ มูลทางพฤกษศาสตร์

ชื่อวทิ ยาศาสตร์ Bambusa multiplex (Lour.) Raeusch

ชื่อวงศ์ Gramineae

ช่ือสามญั Hedge bamboo
ช่ือพ้นื เมือง ไผส่ ร้าง ไผเ่ ชียงไพร ไผส่ ร้างไพร เพก็
ชนิดพืช ไมพ้ มุ่

อตั ราการเจริญเติบโต เร็ว
ลกั ษณะทวั่ ไป พชื ลม้ ลุกอายหุ ลายปี เป็นไมพ้ ุม่ เป็นกอ ลาตน้ ต้งั ตรง กลม เป็น
ทรงกระบอกกลวง ขนาด 1- 4.5 เซนติเมตร ผวิ เกล้ียง สีเขียว ไมม่ ีหนาม เน้ือเเขง็
มีชอ้ ปลอ้ งชดั เจน แตล่ ะปลอ้ งยาว 20- 30
เซนติเมตร มีเหงา้ ใตด้ ินส้ัน ไม่ทอดขนานไปทางระดบั
การใชง้ านดา้ นภูมิทศั น์
ทรงพุม่ สวย ปลูกเป็นฉากหลงั บงั สายตา เป็นแนวร้ัว กนั ลมปลูกตามแนวทาง
เดินหรือถนนขนาดเลก็ ในสวนสาธารณะหรือรีสอร์ท
ประโยชน์ ใชท้ ากระดาษ ทาเคร่ืองจกั สานทาบนั ได โป๊ ะ แม่บนั ได และทา
เฟอร์นิเจอร์ หน่อนามาปรุงอาหารไดห้ ลายวธิ ี เช่น นามาแกง ตม้ ผดั และดองใส่
น้าพริก ยาหน่อไม้ ลาตน้ เรียวเหมาะสาหรับทาคนั เบด็ ได้

ต้นมะขวดิ

ขอ้ มลู ทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ Elephant's Apple, Wood Apple, Kavath, Gelingga, Feronia
limonia Swing.
ช่ือวงศ์ RUTACEAE
ชื่ออ่ืน มะฟิ ด
สกุล Limonia
แหล่งกาเนิด ในประเทศอินเดีย พม่า ศรีลงั กา และอินโด
รูปลกั ษณะ มะขวดิ เป็นไมย้ นื ตน้ สูง 6-10 เมตร ใบประกอบแบบขนนก เรียง
สลบั ใบยอ่ ย 5 หรือ 7 ใบ บางคร้ังมี 3, 6 หรือ 9 ใบ รูปขอบขนานแกมไข่กลบั
กวา้ ง 0.5-1 ซม. ยาว 1.5-4.5 ซม.
สรรพคุณ ใบ ตาพอกหรือทาแกป้ วดบวม รักษาผี และโรคผวิ หนงั บางชนิด แก้
ทอ้ งเสีย แกต้ กเลือด และหา้ มระดู พบวา่ สารสกดั ใบยบั ย้งั การเจริญเติบโตของเช้ือ
อหิวาตกโรค ในหลอดทดลอง
ประโยชน์ ตน้ มะขวดิ ใชป้ ลูกเพือ่ ปรับภมู ิทศั น์เพื่อความสวยงาม เหมาะสาหรับ
ปลูกในส่วนสาธารณะ เน่ืองจากเป็นตน้ ไมท้ ่ีมีทรงพุม่ สวยงาม เจริญเติบโตไดเ้ ร็ว
และแขง็ แรงผลมะขวดิ ใชร้ บประทานสด และยงั สามารถนาไปทาเป็นน้าผลไม้
และแยมไดป้ ระโยชนม์ ะขวดิ ผลใชเ้ ป็นอาหารของนกไดเ้ มล็ดสามารถนามาเค้ียว
รับประทานได้ รสอร่อยใชไ้ ด้