1 Isu Krisis Tenaga Tidak Boleh Diperbaharui Tenaga Boleh Diperbaharui Nama NGU LEH YIEN Angka Giliran 2022162310099 Kumpulan/ Unit 3 PPISMP/ RBT 3 Kod & Nama Kursus PALS 1012 ASAS KELESTARIAN TEKNOLOGI HIJAU Nama Pensyarah PUAN JALIMAH BINTI YUNUS
2 Isi Kandungan 1.0 Pengenalan ...................................................................................................................................3 2.0 Isu: Krisis Tenaga Tidak Boleh Diperbaharui......................................................................4 3.0 Teknologi Hijau: Tenaga Boleh Diperbaharui......................................................................6 3.1 Tenaga Hidroelektrik.................................................................................................................7 3.1.1 Kebaikan Tenaga Hidroelektrik ........................................................................................9 3.1.2 Kelemahan Tenaga Hidroelektrik ....................................................................................9 3.2 Tenaga Solar................................................................................................................................11 3.2.1 Kebaikan Tenaga Solar.......................................................................................................12 3.2.2 Kelemahan Tenaga Solar: ..............................................................................................13 3.3 Tenaga Biojisim ...........................................................................................................................14 3.3.1 Kebaikan Tenaga Biojisim ..................................................................................................15 3.3.2 Kelemahan Tenaga Biojisim...........................................................................................16 4.0 Cara penyelesaian lain: Rumah Mesra Alam .....................................................................17 5.0 Kesimpulan.................................................................................................................................19 6.0 Rujukan........................................................................................................................................20 ..............................................................................................................................................................22
3 1.0 Pengenalan Dalam era globalisasi ini, penjanaan tenaga elektrik dunia termasuk Malaysia masih sangat bergantung kepada bahan api fosil sebagai sumber utama tenaga iaitu petroleum, gas asli dan arang batu. Ini telah menyebabkan kekurangan tenaga tidak boleh diperbaharui. Isu ini sudah menjadi isu yang hangat di seluruh dunia. Hakikatnya, kerajaan Malaysia Malaysia terpaksa melihat sumber tenaga alternatif lain dengan penekanan kepada tenaga boleh diperbaharui. Secara umumnya tenaga boleh baharu menyediakan tenaga dalam empat bahagian utama iaitu penjanaan tenaga elektrik, pengangkutan, sistem pemanasan dan penjanaan tenaga elektrik di kawasan terpencil. Sumber ini dapat digunakan terus menerus kerana sumber ini boleh diperbaharui melalui penanaman semula, pembiakan, dan kitar semula. (Studocu, 2017.) Oleh itu, tenaga boleh diperbaharui mulai menjadi sumber utama penjanaan tenaga elektrik global menjelang abad ke-21(Aslam et. ,2013). Pada tahun 2008 sebanyak 19% dari tenaga global disumbangkan oleh tenaga boleh diperbaharui iaitu 10% daripada biojisim, 3.4% daripada hidroelektrik dan 2.8% adalah daripada minihidro, angin,suria,geoterma,biofuel dan biogas. Tenaga boleh diperbaharui juga mempunyai perspektif yang sangat baik bagi pembangunan yang mampan dan teknologi hijau kerana ia adalah daripada sumber yang sentiasa wujud dan tidak akan habis walaupun digunakan dalam kuantiti yang banyak. Satu lagi aspek penting dalam konteks pembangunan yang lestari tenaga ini tidak mencemarkan alam sekitar. Hal ini dikatakan demikian kerana tenaga boleh diperbaharui mempunyai pelepasan gas yang lebih rendah daripada bahan api fosil apabila dibakar.
4 2.0 Isu: Krisis Tenaga Tidak Boleh Diperbaharui Jadual 1: Jumlah Bekalan Tenaga Utama Mengikut Sumber Baharu Sumber: Suruhanjaya Tenaga, 2022 Jaduak tersebut telah menunjukkan jumlah bekalan tenaga utama mengikut sumber tenaga dari tahun 2010 hingga 2018. Menurut data di atas, didapati bahawa penggunaan sumber asli iaitu minyak petroleum, gas asli dan arang batu di Malaysia adalah semakin meningkat. Malaysia merupakan sebuah negara yang kaya dengan sumber asli tersebut sejak zaman dahulu. Petroleum, arang batu dan gas asli ialah bahan bakar yang terbentuk daripada fosil haiwan yang mati jutaan tahun dahulu akibat daripada tekanan dan haba yang tinggi di kerak bumi. Arang batu juga merupakan sumber utama bagi penjanaan tenaga elektrik di Malaysia. Hal ini demikian kerana arang batu merupakan sejenis batuan mendapan yang mudah terbakar kerana mengandungi unsur-unsur seperti karbon, hidrogen dan sulfur. Namum begitu, sejak revolusi perindustrian diperkenalkan iaitu jentera dan kenderaan, permintaan terhadap petroleum kian meningkat. Tambahan pula, aktiviti perlombongan petroleum dan gas asli turut menjadikan aktiviti ekonomi Malaysia. Ini telah menyebabkan sumber asli semakin berkurangan dan boleh habis dalam puluhan tahun akan datang. Menurut laporan yang dikeluarkan oleh (IEA-OES2005), jangkaan tentang gangguan dan permasalahan pembekalan dan permintaan tenaga sedunia bagi setiap jenis bahan api akan berlaku menjelang tahun 2030. Oleh sebab itu, sumber alternatif perlu digunakan untuk menggantikan penggunaan sumber asli ini.
5 Di Malaysia, tenaga boleh diperbaharui telah diperkenalkan dan digunakan dalam pelbagai bidang terutamanya menjana tenaga elektrik.
6 3.0 Teknologi Hijau: Tenaga Boleh Diperbaharui Gambar 1: Teknologi Hijau Sumber: Google, 2016 Manusia telah menggunakan tenaga boleh diperbaharui beribu-ribu tahun dahulu untuk kegunaan individu atau komuniti seperti dalam bidang pertanian dan sebagainya. Tenaga boleh diperbaharui adalah sumber tenaga yang berasal dari sumber semula jadi. Tenaga ini bersih dan bebas dari sebarang sumber pencemaran. Tenaga ini merupakan tenaga alternatif untuk mengurangkan kebergantungan kepada tenaga tidak boleh diperbaharui. Carta pai 1: Kadar Penggunaan Tenaga Boleh Diperbaharui Sumber: Google, 2018 Rajah di atas menunjukkan kadar penggunaan tenaga boleh diperbaharui di Malaysia pada tahun 2011 hingga 2017. Kita dapat didapati bahawa Malaysia sedang berusaha untuk menggunakan tenaga boleh diperbaharui sebagai tenaga alternatif untuk menjana kuasa elektrik. Penjanaan tenaga boleh diperbaharui daripada solar, biojisim dan hidroelektrik disasarkan meningkat kepada 31 peratus daripada jumlah kapasiti terpasang pada tahun 2025 (Harian,2021).
7 3.1 Tenaga Hidroelektrik Gambar 2: Empagan Hidroelektrik Sumber: Google, 2018 Tenaga hidroelektik berpotensi dikembang di negara kita kerana Malaysia menerima jumlah hujan kira-kira 2600 mm setahun serta mempunyai sungai yang beraliran laju dan deras. Tenaga hidroelektrik ialah satu tenaga yang dihasilkan oleh kuasa air yang bergerak dan menukarkannya kepada elektrik yang boleh digunakan. Empangan adalah bahagian yang penting dalam proses ini dan berfungsi dengan menyimpan atau menahan kuasa ini dengan megawal aliran air. (Osman, 2022). Apabila air dilepaskan dari empangan, aliran air yang deras akan mengalir melalui paip (tenaga keupayaan). Seterusnya, ia akan memutarkan turbin (tenaga kinetik) dan menjana elektrik dalam penjana yang disambungkan dengan talian kuasa dan Menara (tenaga elektrik). Kemudian, talian ini akan membawa elektrik ke komuniti, bandar dan rumah. Air yang tidak dijana sebagai tenaga elektrik akan dipam semula ke dalam empangan untuk mengelakkan pembaziran air.
8 Gambar 3: Proses hidroeletrik menjana tenaga elektrik Sumber: Google, 2019 Tenaga hidroelektrik menyumbangkan sebanyak 2559.9 MW tenaga elektrik di Semenanjung Malaysia dan menjadikan ia penyumbang yang besar daripada tenaga boleh baharu di negara ini. Terdapat dua kategori stesen janakuasa hidroelektrik yang dilaksanakan di Malaysia iaitu: a) Janakuasa hidro yang berkapasiti tinggi melebihi 10 MW b) Mini hidro yang berkapasiti kurang daripada 1MW. Peta tersebut menunjukkan taburan stesen janakuasa hidroelektrik di Malaysia. Antara janakuasa hidroelektrik yang utama di negara kita ialah Empangan Kenyir (Terengganu), Empangan Chenderoh (Perak), Empangan Bakun (Sarawak) dan Empangan Tenom Pangi (Sabah). Semua stesen ini diselenggara oleh TNB, Sarawak Hidro Sdn.Bhd dan Sabah Electricity Sdn. Bhd. Gambar 4: Taburan Stesen Janakuasa Hidroelektrik di Malaysia Sumber: Suruhanjaya Tenaga, 2015
9 3.1.1 Kebaikan Tenaga Hidroelektrik 3.1.2 Kelemahan Tenaga Hidroelektrik Apabila empangan dibina, kawasan tadahan air akan mengalami kemusnahan. Hal ini dikatakan demikian kerana empangan hidroelektrik pergi dibina di kawasan berbukit atau banjaran yang jauh daripada kawasan penempatan. Dengan itu, ini akan menyebabkan kepupusan flora dan fauna akibat kawasan kediaman telah dimusnahkan. Contohnya, pokok yang berharga seperti pokok cengal akan ditenggelam oleh empangan. Gambar 5: Pembinaan Empangan di Kawasan Tadahan Air Sumber: Google, 201 Selain itu, kelemahannya ialah bilangan takungan air terhad. Apabila banjir besar berlaku, air di takungan ini akan melimpah. Ini boleh berlaku jika empangan Bentuk tenaga bersih • tidak memerlukan bahan bakar dan tiada sebarang pelepasan gas ke alam sekitar serta pembuangan sisa bahan bakar berbanding dengan sumber api fosil Kos operasinya rendah • kerana sumber tenaga adalah percuma dan kos selenggaraan yang rendah Menarik pelancong • Takungan air dapat digunakan untuk aktiviti rekreasi seperti berenang
10 rosak atau bocor, atau jika hujan lebat melebihi kapasiti empangan. Kesannya, ini akan meningkatkan risiko banjir.
11 3.2 Tenaga Solar Gambar 6: Panel Solar Sumber: Google, 2018 Matahari telah membekalkan tenaga selama berbilion-bilion kepada bumi. Tenaga solar adalah cahaya matahari yang dipancarkan ke bumi. Tenaga ini boleh ditukarkan menjadi tenaga lain seperti tenaga elektrik dan tenaga haba. Malaysia merupakan sebuah negara yang berada di kedudukan Khatulistiwa dan menerima cahaya matahari yang tinggi sepanjang tahun. Iklim di Malaysia dengan suhu antara 27 ℃ hingga 33 ℃ menjadikan tenaga suria mempunyai potensi yang besar dalam penjanaan tenaga elektrik. Sinaran matahari akan ditukarkan menjadi tenaga elektrik dalam dua cara iaitu melalui panel suria dalam skala yang kecil atau melalui loji kuasa suria dalam skala yang besar. Terdapat beberapa jenis panel suria yang berbeza bergantung kepada teknologi yang digunakan. Panel suria polikristal dan monokristal adalah jenis yang paling popular di Malaysia. Panel suria boleh dipasang pada bumbung rumah atau bangunan untuk menghasilkan kuasa elektrik. Gambar 7: Panel Dipasang Pada Bumbung Rumah Sumber: Google, 2015
12 3.2.1 Kebaikan Tenaga Solar Di Malaysia, terdapat sejumlah 640kW sistem tenaga solar dipasang. Kebanyakannya, tenaga solar digunakan untuk disambung ke grid nasional dan ia sesuai digunakan untuk kawasan pendalaman yang sukar mendapat bekalan elektrik. Ini mampu berjaya mengurangkan kos pemasangan sistem fotovoltaik. Contohnya, tenaga solar di kawasan pendalaman digunakan untuk kegunaan telekomunikasi, lampu jalan dan navigasi dalam skala kecil. Gambar 8: Lampu Bertenaga Solar Sumber: Google, 2019 Bukan itu sahaja, tenaga solar juga digunakan dalam projek solar farm. Contoh yang baik ialah projek Solar Energy Research Institute di Universiti Kebangsaan Malaysia. Ia merupakan salah satu projek solar farm terbesar di Asia Tenggara. Projek ini dilaksanakan dengan kerjasama Applies Energy Solutions Sdn Bhd (AES) di bawah seliaan Suruhanjaya Tenaga (ST) dan dijangka mampu menghasilkan 42 MW tenaga elektrik apabila siap sepenuhnya (Sabri,2016). Solar farm digunakan untuk menuai tenaga solar dalam jumlah yang besar. Daripada tanah dibiarkan lebih baik ia digunakan untuk menjana tenaga solar. Ia bukan sahaja mengurangkan pergantungan terhadap kuasa tradisional tetapi juga dapat menjaga alam sekitar (Revotech, 2019).
13 Gambar 9: Solar Farm Sumber: UTM NewsHub, 2016 3.2.2 Kelemahan Tenaga Solar: Tenaga ini adalah bergantung kepada perubahan cuaca. Sebagai contoh, tenaga solar tidak mampu menjanakan kuasa elektrik pada waktu malam dan cuaca hujan kerana tiada sinaran matahari.
14 3.3 Tenaga Biojisim Gambar 10: Tenaga Biojisim Sumber: Majalah Sains, 2018 Takrifan biojisim ialah bahan organik yang mengandungi unsur karbon, hidrogen, oksigen, nitrogen dan sulfur. Biasanya, tenaga biojisim diperolehi daripada sisa tumbuhan dan haiwan seperti sisa kelapa sawit, sisa makanan dan najis haiwan. Jadual 2: Sisa Pertanian Sumber: Buku ,2012 Jadual di atas menunjukkan keluasan dan sisa daripada pertanian utama. Malaysia menghasilkan hampir 20 juta tan metrik minyak kelapa sawit setahun sehingga sebagai hasil utama pertanian ini di peringkat dunia. Di samping itu, ladang dan kilang kelapa sawit menghasilkan hampir 20 juta tan/ha/tahun sisa buangan kelapa sawit (Alimuddin, 2012). Sisa kelapa sawit yang utama ialah hampas sabut, tempurung, tandan kosong, pelepah dan sebagainya.
15 Gambar 11: Timbunan Tandan Kosong Kelapa Sawit Sumber: Google, 2015 Bahan buangan ini boleh menghasilkan 1000 mengawatt MW tenaga baharu hijau yang boleh bertahan selama empat tahun bagi kegunaan domestik dan komersial. Semua bahan organik ini boleh diubahsuai menjadi biojisim dan dimanfaatkan untuk penjanaan elektrik melalui proses penguraian biologi. Pada tahun 2020, FGV Holdings Bhd (FGV) membina loji tenaga biojisim di kilang minyak kelapa sawit Triang di Bera (Pahang) yang mempunyai kapasiti sebanyak 2.4 megawatt (MW). Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan Datuk Haris Fadzilah Hassan berkata loji tenaga biogas ini bertindak sebagai alternatif kepada penyedia tenaga hijau untuk TNB, yang mengurangkan risiko gangguan untuk memastikan aliran elektrik yang lebih baik dan stabil (Bernama, 2020). Gambar 12: Syarikat FGV Gambar 13: Kilang Biojisim Sumber: Bernama, 2020 Sumber: Malaysiakini, 2022 3.3.1 Kebaikan Tenaga Biojisim Tenaga biojisim ini boleh menggantikan bahan api fosil seperti petroleum, gas asli dan arang batu. Tambahan pula, kos bahan api ini juga amat rendah apabila dijadikan
16 bahan bakar bagi sistem janakuasa haba kerana ia hanya menggunakan bahan buangan sahaja. Haba yang dihasilkan mampu digunakan dalam aktiviti kehidupan seharian seperti memasak dan memanaskan air. Seterusnya, tenaga biojisim juga mempunyai pelepasan gas yang lebih rendah daripada bahan api fosil apabila dibakar. Sacara tidak langsung, ini dapat mengurangkan pelepasan gas rumah hijau yang menyebabkan pencemaran udara. 3.3.2 Kelemahan Tenaga Biojisim Tenaga biojisim membawa kesan negatif ke atas kecekapan mesin loji kuasa. Apabila pembakaran dalam dandang sedang dijalankan, bahan buangan yang mengandungi kelembapan perlu dibakar dengan kuasa yang tinggi dan lama kelamaan ini akan menyebabkan hakisan pada dandang. Oleh itu, kos penyelenggaraan mesin loji ini adalah tinggi walaupun kos bahan bakar rendah. Gambar 14: Mesin Loji Kuasa Sumber: Google, 2021
17 4.0 Cara penyelesaian lain: Rumah Mesra Alam Gambar 15: Rumah Mesra Alam Sumber: Google, 2016 Rumah mesra alam merupakan rumah yang bercirikan teknologi binaan mesra alam semula jadi. Rumah mesra alam dibina dan direka khas untuk mengoptimumkan penggunaan sumber tenaga alam sekitar tanpa pembaziran. Struktur rumah mesra alam turut boleh membantu mengurangkan penerapan haba dan penggunaan tenaga elektrik. Berikut merupakan ciri-ciri reka bentuk rumah mesra alam. Gambar 16: Contoh Reka Bentuk Rumah Mesra Alam Sumber: Google, 2018 a) Reka bentuk yang membenarkan pancaran matahari masuk ke ruang dalaman rumah. Contohnya, tingkap kaca akan dipasang untuk mengurangkan penggunaan tenaga lampu.
18 b) Reka bentuk yang memastikan aliran udara sentiasa nyaman dan sejuk. Tumbuh-tumbuhan akan ditanam di dalam dan luar bangunan kerana ia akan menyerap karbon dioksida dan melepaskan oksigen melalui transpirasi untuk merendahkan suhu di dalam rumah. Siling yang tinggi turut akan dibina demi aliran udara yang lebih baik. Dengan itu, penghawa dingin tidak perlu dibuka walaupun pada cuaca panas. c) Reka bentuk yang menggunakan air semula jadi dengan cekap. Dalam konteks ini, air hujan dapat dijadikan sumber air untuk kegunaan seperti membasuh dan menyiram pokok bunga. Jadi, tagki air yang mengumpulkan air hujan dari bumbung perlu dipasang. Kini, terdapat banyak kawasan telah dimaju dan dibina dengan rumah mesra alam. Salah satu contoh yang baik ialah Marvelane Homes By The Lake di Subang Jaya, Selangor. Gambar 17: Marvelane Homes By The Lake di Subang Jaya, Selangor. Sumber: Property Guru, 2021
19 5.0 Kesimpulan Malaysia merupakan sebuah negara yang mempunyai banyak sumber tenaga boleh diperbaharui seperti solar, hidro dan biojisim tetapi kebanyakan sumber tenaga boleh diperbaharui tidak dieksploitasi sepenuhnya. Oleh itu, banyak usaha perlu diambil oleh Kerajaan Malaysia dalam usaha mengeksploitasi tenaga boleh diperbaharui. Untuk tenaga hidroelektrik, stesen kuasa mini hidro boleh diberi tumpuan untuk dibangunkan. Hal ini dikatakan demikian kerana kebanyakannya adalah skim aliran sungai yang tidak memerlukan takungan penyimpanan yang besar. Selain itu, tenaga solar yang merupakan sumber tenaga yang paling banyak diperolehi oleh Malaysia. Kerajaan perlu menyediakan bekalan kuasa tambahan seperti bateri. Hal ini supaya tenaga solar dapat digunakan pada bila-bila masa. Di samping itu, tenaga biojisim berpotensi untuk dipertingkatkan lagi penggunaannya dalam penghasilan tenaga elektrik ini kerana sumber biojisim banyak terdapat di Malaysia terutamanya dalam sektor pertanian seperti industri minyak sawit Selain menggunakan tenaga boleh baharu sebagai tenaga alternatif, rumah mesra alam juga digunakan. Dalam konteks ini, reka bentuk rumah mesra alam yang mempunyai reka bentuk yang unik bukan sahaja mampu mengurangkan kadar penggunaan tenaga elektrik, malahan juga dapat menjaga kelestarian alam sekitar. Hal ini supaya generasi yang akan datang dapat hidup dengan selesa. (2010 patah perkataan)
20 6.0 Rujukan Aslam,M.M,Zulkifli,D.A (2013) , Renewable Energy In Malaysia : Experience from Perlis , Journal of Energy Technologies Policy ,Vol.3 ,No.11 ,2013 Bernama. (2020, Oktober, 28). FGV Bina Loji Tenaga Biogas Tenaga Boleh Baharu Terbesarnya di Pahang. Bernama. http://energy.bernama.com/newsbm.php?id=1894826 Latifah Arifin. (2021, September 27). Kerajaan Perkeal Dasar Tenaga Negara Komprehensif. Berita Harian. https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/09/869327/rmke-12-kerajaanperkenal-dasar-tenaga-negara-komprehensif Osman Affandi. (2022, Januari 21). Bagaimana Sebenarnya Empangan Hidroelektrik Menjana Tenaga Elektrik? Iluminasi. https://iluminasi.com/bm/bagaimanasebenarnya-empangan-hidroelektrik-menjana-tenaga-elektrik.html Pandai. (2023, Mei 10). 4 Jenis Tenaga Boleh Diperbaharui di Malaysia. Pandai. https://blog.pandai.org/4-jenis-tenaga-boleh-diperbaharui-di-malaysia/ Property Guru Editorial Team. (2021, Mac 12). Apa Itu Konsep Bangunan Hijau Di Malaysia? Property Guru. https://www.propertyguru.com.my/bm/panduanhartanah/apa-itu-konsep-bangunan-hijau-di-malaysia-23913 Revotech. (2019, Ogos 28). 7 Sebab Mengapa Anda Patut Menggunakan Tenaga Solar. Revotech. https://revotech.my/7-sebab-mengapa-anda-patut-menggunakantenagasolar/#:~:text=Ladang%20suria%20panel%20digunakan%20untuk,juga%20dapat%2 0menjaga%20alam%20sekitar.
21 Sabri Ahmad. (2016, Disember 16). Ladang Solar UTM KL Jana RM85 Ribu Setahun. UTM. https://news.utm.my/ms/2016/12/ladang-solar-utm-kl-jana-rm85-ribu-setahun/ Suhaimi. (2016). Rumah Hijau (Green Building). Blogspot. http://msuhaimi696.blogspot.com/p/green-building-atau-istilah-bahasa.html Univerzitet u Sarajevu. (2017). Tenaga Boleh Baharu. Studocu. https://www.studocu.com/row/document/univerzitet-u-sarajevu/pravnifakultet/tenaga-boleh-baharu/20259956 Ysuhaimi. (2017, Oktober 6). Tenaga Solar. MyAgri. https://myagri.com.my/2017/10/tenaga-solar/ Zainal Alimuddin. (2012, Oktober 2). Potensi Tenaga Biojisim Pepejal Sebagai Sumber Tenaga Lestari Untuk Mengurangkan Kesan Krisis Tenaga Dunia Dan Pencemaran Alam. Books. https://books.google.com.my/books?hl=en&lr=&id=- lVHDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP11&dq=krisis+tenaga+tidak+boleh+baharu&ots=P9E Xj1igsd&sig=QNzr0gy1pKeIgFGcVPXAl9xda4&redir_esc=y#v=onepage&q=krisis%20tenaga%20tidak%20boleh %20baharu&f=false
22 Sekian, Terima Kasih!