เล่มที่ 7 คู่มือการจัดการเรือนเพาะชำ

5.5 การคดั กล้าไม้

การคดั กลา้ ไมเ้ ปน็ วธิ ที สี่ ำ� คญั ในการควบคมุ คณุ ภาพของกลา้ ไมใ้ หม้ ปี ระสทิ ธภิ าพ โดยแยกตามขนาด และคดั ตน้ ทอ่ี อ่ นแอหรอื เปน็ โรคออกไป
พรอ้ มๆ กนั เพอื่ ใหไ้ ดก้ ลา้ ไมท้ ดี่ ี แขง็ แรงสมบรู ณ์ และมคี วามสงู เหมาะสม ซง่ึ สว่ นใหญแ่ ลว้ จะพรอ้ มปลกู เมอ่ื มคี วามสงู ประมาณ 30-40 ซม.
ควรคัดเลอื กกล้าไมอ้ ยา่ งนอ้ ยเดือนละ 1-2 ครงั้ โดยอาจตัดแต่งราก การตัดแต่งกง่ิ การตรวจโรค รวมถึงการจดั เรียงกล้าไม้ (grading)
ไปพรอ้ ม ๆ กัน โดยเรียงจากตน้ ทสี่ งู ไลล่ งมาสตู่ น้ เลก็ เมอื่ ทำ� การคดั กล้าและตดั แตง่ แลว้ ควรท�ำความสะอาดอปุ กรณ์ทง้ั หมดเพือ่ ปอ้ งกัน
การกระจายของเชื้อโรค กล้าไม้ทเ่ี ป็นโรคควรน�ำไปทำ� ลายทงิ้ และไมค่ วรนำ� วสั ดปุ ลกู หรอื ถุงพลาสติกจากกลา้ ไมเ้ หล่านนั้ กลับมาใชอ้ กี

5.6 การทำ� ให้กล้าไม้แกรง่

การท�ำให้กล้าไม้แกร่ง (hardening) มีวัตถุประสงค์เพื่อท�ำให้กล้าไม้แข็งแรงข้ึนตามล�ำดับ สามารถปรับตัวกับสภาพแวดล้อมภายนอก
เรือนเพาะช�ำก่อนท่ีจะน�ำไปปลูกในพื้นท่ีจริง ซึ่งหลังจากบ�ำรุงดูแลกล้าไม้มาจนถึงระยะเวลาก่อนก�ำหนดจะน�ำไปปลูกประมาณ
1 เดือน ให้ลดร่มเงาโดยการย้ายไปวางบริเวณท่ีได้รับแสงเต็มท่ี หรือปลดตาข่ายพรางแสงออก ลดการให้น�้ำจากปกติวันละ 2 คร้ัง
คือ เชา้ -เย็น ใหร้ ดนำ�้ ชว่ งเชา้ เพียงวนั ละครงั้ เดียว เปน็ เวลา 2 สัปดาห์ หลังจากนัน้ ใหน้ ้�ำเปน็ วันเวน้ วัน เปน็ เวลา 2 สัปดาห์ ก่อนน�ำไปปลูก

5.7 การตัดราก

การตัดรากกล้าไม้นับวา่ มีความจ�ำเป็นอย่างมาก เนื่องจากรากของกล้าไมท้ มี่ อี ายุ 2 เดอื นข้ึนไปมักจะมรี ากแทงทะลถุ ุงเพาะช�ำ ซงึ่ กลา้ ไม้
ท่ีไม่เคยได้รับการตัดรากเม่ือขนย้ายไปปลูกจะท�ำให้รากส่วนท่ีอยู่นอกถุงท่ีฝังลึกลงไปในดินขาดและระบบรากที่เหลือในถุงได้รับ
ความกระทบกระเทือน ดงั น้นั เพอื่ ป้องกนั ไมใ่ ห้กล้าไมไ้ ดร้ บั ความกระทบกระเทือนจงึ ตอ้ งมีการตัดรากก่อนระยะหนงึ่ แล้วค่อยน�ำไปปลกู
โดยทวั่ ไปการตดั รากควรเรม่ิ ดำ� เนนิ การเมอื่ กลา้ ไมม้ อี ายุ 2 เดอื นขน้ึ ไป โดยใชก้ รรไกรตดั รากสว่ นทที่ ะลอุ อกมานอกถงุ และเปลย่ี นตำ� แหนง่
การวางถงุ ใหมด่ ว้ ย และคอยสงั เกตการเตบิ โตของกลา้ ไมใ้ นถงุ เพาะหากกลา้ ไมช้ ะงกั การเจรญิ เตบิ โตกค็ วรทจ่ี ะเปลยี่ นถงุ เพาะชำ� ใหม้ ขี นาด
ใหญ่ขนึ้ การปอ้ งกันรากไมใ่ หช้ อนไชลงดินอาจกระท�ำโดยการปพู ้นื เรือนเพาะช�ำด้วยผา้ ยางพลาสติกกอ่ นวางถุงกล้าไม้

| 49

บรรณานกุ รม

ธนิตย์ หนูยิ้ม. 2546. คู่มือการปลูกและฟื้นฟูป่าพรุ. โครงการศูนย์ศึกษาพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชด�ำริ (งานป่าไม้),
กรมอุทยานแหง่ ชาตสิ ัตว์ป่าและพนั ธพ์ุ ืช.
ธวัชชยั สนั ตสิ ขุ . 2549. ปา่ ของประเทศไทย. สำ� นกั หอพรรณไม้, กรมอทุ ยานแห่งชาตสิ ตั ว์ป่าและพนั ธพ์ุ ชื . บรษิ ัท ประชาชน จ�ำกดั ,
กรงุ เทพฯ.
นักสิทธ์ิ สังข์จันทร์. 2556. เอกสารประกอบการฝึกอบรมเทคนิคการเพาะช�ำกล้าไม้ท้องถ่ิน. โครงการจัดการพ้ืนท่ีชุ่มน้�ำ แก่งละว้า,
กองทุนสัตว์ปา่ โลกสากล
สเุ ทพ ปวเรศวิทยาฬาร. ม.ป.ป.. การเพาะและการจัดเตรยี มกลา้ ไม.้
แหล่งท่ีมา: http://app.dnp.go.th/opac/multimedia/research/429_40/chapter3.pdf, 9 มกราคม 2563.
ส�ำนักวจิ ยั และพฒั นาการป่าไม้ กรมป่าไม.้ ม.ป.ป.. การปฏบิ ัตติ อ่ เมล็ดพนั ธุไ์ มก้ อ่ นเพาะ (Seed Pretreatment).
แหลง่ ทมี่ า: https://www.forest.go.th/research-seed/wp-content/uploads/sites/103/2018/08/S1.pdf, 31 มกราคม 2563.
MCT-PRODUCTS. 2558. ความหมายของโรงเรือนเพาะช�ำ และลักษณะโรงเรือนเพาะชำ� แบบตา่ งๆ.
แหล่งที่มา: https://mct-product.blogspot.com/2015/04/plant-house1.html?fbclid=IwAR05BCFsEvq8ztH7ML
hicLrao2anSl7cwUz6SgCfF6-VrM35bhIqqWRzpFg, 9 มกราคม 2563.

50 |



ป่าพรุควนเคร็ง ต้ังอยู่ในพ้ืนที่ภาคใต้ฝั่งตะวันออกของประเทศไทยในเขตรอยต่อ

ระหว่างลุ่มน�้ำปากพนังและลุ่มน�้ำทะเลสาบสงขลา ครอบคลุมพ้ืนท่ีกว่า 1 แสนไร่
แต่ถ้ารวมพื้นที่ในระดับภูมิทัศน์แล้ว พรุควนเคร็งจะมีพ้ืนท่ีกว่า 4 แสนไร่ ซึ่งใหญ่เป็น
อันดับสองรองจากพรุโต๊ะแดง จ.นราธิวาส ป่าพรุควนเคร็งให้ประโยชน์ที่หลากหลาย
ท้ังผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรและการบริการทางนิเวศต่อวิถีชีวิตของชุมชนในท้องถ่ิน
รวมถึงกลุม่ ผู้มสี ่วนได้สว่ นเสียบรเิ วณโดยรอบภูมิทัศน์ ท้ังนีโ้ ดยประมาณ 65% ของพน้ื ที่
ป่าพรุธรรมชาติเสื่อมโทรมลงอันเป็นผลมาจากหลายสาเหตุ เช่น การขยายตัวของพ้ืนที่
ปลูกพืชเศรษฐกิจ การลักลอบตัดไม้ ขาดการจัดการระบบน้�ำในพรุที่มีประสิทธิภาพ
ภัยธรรมชาติและไฟป่า เป็นต้น การแก้ไขปัญหาระยะยาวในการจัดการพื้นที่ป่าพรุของ
ประเทศไทย จาํ เปน็ ตอ้ งบรู ณาการทกุ ภาคสว่ นเพอ่ื ใหเ้ กดิ การอนรุ กั ษแ์ ละการใชป้ ระโยชน์
พื้นที่อยา่ งยัง่ ยืน
สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ร่วมกับโครงการ
พัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nation Development Programme: UNDP)
ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนส่ิงแวดล้อมโลก (Global Environment
Facility: GEF) ให้ดําเนินงาน “โครงการเสริมศักยภาพการจัดการระบบนิเวศป่าพรุ
เพอ่ื เพมิ่ ความสามารถในการกกั เกบ็ คารบ์ อนและอนรุ กั ษค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพ
อยา่ งยง่ั ยนื (Maximizing Carbon Sink Capacity and Conserving Biodiversity
through Sustainable Conservation, Restoration and Management of Peat
Swamp Ecosystems)” หรือที่เรียกว่า โครงการป่าพรุควนเคร็ง (Peat Swamps
Project) ในระยะเวลา 4 ปี (พ.ศ. 2559 - 2563)
คู่มือการจัดการเรือนเพาะช�ำส�ำเร็จลุล่วงได้ด้วยการสนับสนุนเชิงวิชาการจาก
ผศ.ดร. กอบศกั ด ิ์ วนั ธงไชย  นางสาวกญั ญาลกั ษณ์ เสนาหมน่ื และ นางสาววลั ลภิ า  ปสู่ งั ข์
พร้อมท้ังค�ำแนะน�ำจากส�ำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ใคร่ขอขอบพระคณุ ไว้ ณ ที่นี้