THAI-history-m.3 rama1-2-3

ดา้ นเศรษฐกจิ คลา้ ยคลึงกบั ร.1

ดา้ นการปกครองคลา้ ยคลึงกบั ร.1

สรปุ ร.2

• พระบาทสมเด็จพระบรมราชพงษเชษฐมเหศวรสุนทร พระพทุ ธเลศิ หล้านภาลยั (B.D.
24 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2311 – 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367;

• ครองราชย์ 8 กนั ยายน พ.ศ. 2352 – 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367
พระมหากษัตรยิ ์ไทยรัชกาลท่ี 2 ในราชวงศ์จกั รี

• เปน็ พระราชโอรสพระองคท์ ี่ 4 ของ ร.1
• เสวยราชสมบตั ิเมอื่ ปมี ะเส็ง พ.ศ. 2352 - 2367 ขณะมพี ระชนมพรรษาได้ 42

พรรษา
• พระราชบตุ ร 73 พระองค์
• สวรรคต 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 (56 พรรษา) ไม่ได้แตง่ ต้งั ผูส้ ืบราชสมบัติ
• ควรเลอื กใครเปน็ รัชการต่อไป ........ระหวา่ ง.....

การขน้ึ ครองราชยข์ องรชั กาลท่ี 3

รชั กาลที่ 3 รชั กาลท่ี 4

Name พระองค์เจา้ ทบั เจ้าฟ้ามงกุฎ

Age 37 ปี 20 ปี

โอรสลาดบั ที่ 3 43

ฐานะมารดา เจา้ จอมมารดาเรยี ม สมเดจ็ พระศรีสรุ ิเยนทราบรม
ราชินี ใน ร.2

ฐานะโดยกาเนดิ พระองค์เจา้ เจ้าฟ้า

ประสบการณ์ กากบั ราชการกรมท่า,กรมพระคลงั มหา อธบิ ดกี รมมหาดเลก็

สมบัติ,กรมพระตารวจ,ตัดสินคดฎี ีกา

ฐานะทาง สงู เพราะ ควบคุมกรมพระตารวจ และมี ไม่มี ทรงผนวช+ขุนนาง
การเมอื ง อทิ ธพิ ลทางการเงินเพราะคุมกรมพระ สนับสนุนนอ้ ย

คลงั , กรมท่า มขี ุนนางสนับสนุนเยอะ

พระบาทสมเด็จพระปรมาธวิ รเสรฐมหาเจษฎาบดนิ ทรฯ
พระน่งั เกลา้ เจ้าอยหู่ ัว (31 มีนาคม พ.ศ. 2331 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394)

• B.D. วนั ที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2330
(Now พ.ศ. 2331)
• เสวยราชสมบัตวิ นั ที่ 21 กรกฎาคม

พ.ศ. 2367 รวม 26 ปี 255 วัน

• ทรงมเี จา้ จอมมารดาและเจา้ จอม 56
ทา่ น
• มพี ระราชโอรสธิดาทงั้ ส้นิ 51 พระองค์
• เสด็จสวรรคตเมอื่ 2 เมษายน พ.ศ.
2394
• สริ ิพระชนมพรรษา 63 ปี 2 วัน

ด้านรปู แบบเศรษฐกิจคล้ายคลึงกบั ร.1 แต่มกี ารเพมิ่
การเกบ็ ภาษีมากขน้ึ

มกี ารค้าขายทางเรือกับต่างชาติมากขน้ึ
รา่ รวย....

ดา้ นการปกครองคลา้ ยคลึงกบั ร.1

1. สงครามระหวา่ งสยามกบั เต็ยเซนิ (อานมั สยามยทุ ธ)
2. ชาติตะวนั ตกเข้ามาขอทาสญั ญาเรอื่ งการค้า
3. เจ้าอนุวงศ์ (ลาว)

1. สงครามระหวา่ งสยามกบั เตย็ เซิน (อานัมสยามยทุ ธ)

2. ชาตติ ะวันตกเข้ามาขอทาสัญญาเรื่องการคา้

ด้านการค้ากับต่างประเทศ

• พระองค์ทรงสนบั สนนุ สง่ เสรมิ การค้าขายกบั ตา่ งประเทศ ทัง้ กบั ชาวเอเชยี
และชาวยโุ รป โดยเฉพาะอย่างยง่ิ การค้ากบั จีนมาต้ังแตเ่ มอ่ื คร้งั พระองคท์ รง
ดารงพระอสิ สริยศเปน็ กรมหมืน่ เจษฎาบดนิ ทร์

• สง่ ผลใหพ้ ระคลังสินค้ามรี ายได้เพม่ิ มากข้นึ นอกจากน้ี มกี ารแตง่ สาเภาท้ัง
ของราชการ เจา้ นาย ขนุ นางชนั้ ผใู้ หญ่ และพ่อค้าชาวจีนไปคา้ ขายยังเมือง
จนี และประเทศใกล้เคียง

• รวมถงึ การเปิดคา้ ขายกับมหาอานาจตะวนั ตกจนมีการลงนามใน
สนธิสัญญาระหวา่ งกนั คอื สนธิสญั ญาเบอรน์ ี พ.ศ. 2369กบั องั กฤษ
และ 6 ปตี อ่ มากไ็ ดเ้ ปิดสัมพันธไมตรกี บั สหรฐั อเมรกิ าและมีการทา
สนธสิ ัญญาต่อกนั ใน พ.ศ. 2375 นับเปน็ สนธสิ ญั ญาฉบบั แรกที่
สหรัฐอเมรกิ าทากบั ประเทศทางตะวนั ออก

• ส่งผลให้ไทยได้ผลประโยชนท์ างเศรษฐกิจอย่างมาก ...ซงึ่ ทาให้คู่สญั ญาไม่
พอใจ

1. เจา้ อนวุ งศ์ (ลาว) ร.3 ได้ทรงปอ้ งกันราชอาณาจกั รดว้ ยการสง่
กองทพั ไปสกัดทพั ของเจ้าอนุวงศแ์ หง่ เวียงจนั ทน์ ไมใ่ ห้ยกทัพเข้า
มาถึงชานพระนครและขัดขวางไมใ่ ห้เวียงจนั ทน์เขา้ ครอบครองหวั
เมอื งอสี านของสยาม นอกจากนี้ พระองคท์ รงประสบความสาเรจ็
ในการทาให้สยามกับญวนยตุ ิการสู้รบระหวา่ งกนั เกีย่ วกบั เรอ่ื ง
เขมรโดยท่สี ยามไม่ไดเ้ สียเปรยี บญวนแตอ่ ย่างใด

นกั เรียนคิดว่า กรณี
ของเจ้าอนุวงศ์ของลาว
แตกตา่ งจากพระ
นเรศวรอย่างไร

ดา้ นการคมนาคม

• ในรชั สมัยร.3ใชท้ างน้าเป็นสาคัญ ทั้งในการสงครามและการค้าขาย
คลองจึงมีความสาคญั มากในการย่นระยะทางจากเมอื งหนึ่งไปอีกเมอื ง
หน่งึ จึงโปรดฯให้มกี ารขดุ คลองข้ึน เช่น คลองแสนแสบ คลองบางขุน
เทยี น คลองบางขนาก และ คลองหมาหอน

คลองแสนแสบ คลองพระโขนง

ดา้ นการทานบุ ารงุ พระพทุ ธศาสนา

• ร.3เล่อื มใสในพระพทุ ธศาสนามาก และไดท้ รงสร้างพระพทุ ธรปู มากมาย
• เช่น พระประธานในอโุ บสถวดั สุทศั นเทพวรารามราชวรมหาวิหาร วดั

เฉลิมพระเกยี รติ วัดปรินายก และวัดนางนอง
• ทรงสร้างวัดใหม่ข้นึ 3 วัด คอื วัดบวรนเิ วศราชวรวิหาร วดั เทพธดิ าราม

วรวิหารและวัดราชนดั ดารามวรวิหาร
• ทรงบรู ณปฏิสังขรณ์ วดั เกา่ อีก 35 วัด เช่น วัดพระศรีรตั นศาสดาราม

ซ่งึ สรา้ งมาแต่รชั กาลท่ี 1 วดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร วัดราช
โอรสารามราชวรวหิ าร เป็นตน้

https://th.wikipedia.org/wiki/พระบาทสมเด็จพระน่งั เกลา้ เจา้ อยหู่ วั

ด้านการศกึ ษา

• ทรงทานุบารุงและสนบั สนนุ การศึกษา
โปรดเกลา้ ฯ ให้พระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรม
หลวงวงศาธริ าชสนิท แต่งตาราเรยี น
ภาษาไทยข้ึนเล่มหนึง่ คอื หนังสอื จินดามณี
โปรดเกลา้ ฯ ใหผ้ ู้รู้นาตาราต่าง ๆ มาจารกึ
ลงในศลิ าตามศาลารอบพทุ ธาวาสวดั พระเช
ตพุ นวมิ ลมังคลารามราชวรมหาวหิ าร ป้นั ตัง้
ไวต้ ามเขามอและเขียนไว้ตามฝาผนังต่าง ๆ
มที ง้ั อกั ษรศาสตร์ แพทยศาสตร์ พุทธ
ศาสนศกึ ษา โบราณคดี ฯลฯ เพ่ือเปน็ การ
เผยแพรว่ ชิ าการสาขาต่าง ๆ จงึ อาจกล่าวได้
วา่ วดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลารามเป็น
มหาวิทยาลัยแห่งแรกของกรุงสยาม

ด้านสงั คมสงเคราะห์

• วสถพนิาวรมาจิะยอาฉฏรงัยคถกี เภจ์ทาไระรดบีองต้อเาอบ่อกาเดัตมพทงั้ื่อรุกพะณทขรใ์ยัะหคใทส้รลมิ ด่าังดษแูเวาลฎลบทรากกุไเสรดขดม้์สหจ็วุขังอาขกออใกไนงมรนพ่เาสอรษดกะฎจ็พบอรรรอมะดกรมว้านหยชอามวกรงัพี าพเทรชระ่าวะบนังรรัน้าเมพชรจว่อื าังงึรชโาปเวพษินรรฎดจิ ารใฉะผหรยั ู้มน้าวีทษา่ากุกฎไลขรมอ์จจ่ทงะะรไรดง้อ้ตงี
พเกปลรน็ อะออง่ืนรงค้อไดงจ์ ถ้ะวคาอยยฎซกี กั าถไาปมทอลู ยเกเู่ นลื่อ้างทูลๆกรทะาหใหม้ต่อมุลถากวาายร เผพทู้ ื่อาใกหาม้ รีกพาพิราชการษะาคไมวา่อมาจกพันลตกิ อ่ แไปพลโงดคยดี

• ในรชั สมัยของพระองคไ์ ดม้ ีมชิ ชนั นารชี าวอเมรกิ นั และชาวองั กฤษเดนิ ทางเขา้ มาเผยแพร่
ศหแนลารอะสือกกนทจาาคี่ารคกนฉรนไีดสิทห้ี วตยมคั รเ์ อพซู้จบิ่มีนกั รมปกัดาอ้ันเกลงดขกยใีนึ้ย์ันนงั อนไหหดานวิค้มาง่ึ ิดใต"ตนหกวัจมโพราอนคมิ บพวแรนลอ์ดั ะนักเกลษี้คายือรร์"ศไททไาาดยสผ้เขนป่าน้ึ ต็นาจดัผ(าข้รูปรน้ึิเีรยเพม่ิ์ปน.ใ็นศหาค.ม้ยรแ2กี ้ังพา3แทรร7ปยก9์แลใ)ดนกู นฝกทีปราบงุใ้อรหีชงตักม้ บนนักี รโาไกขดัรส้ทพเลินริมยพทพ์ ิษร์ ์
หนังสือภาษาไทยเปน็ คร้ังแรกโดยพิมพค์ าสอนศาสนาครสิ ตเ์ ปน็ ภาษาไทย เมอ่ื วันที่ 26
ตแรุลกาคม พ.ศ. 2379 ตอ่ มาปี พ.ศ. 2385 หมอบรัดเลย์พิมพป์ ฏิทินภาษาไทยขน้ึ เปน็ ครง้ั

• ในดา้ นการหนังสอื พมิ พฉ์ บบั แรกในสมัยรชั กาลท่ี 3 หมอบรัดเลยไ์ ด้ออกหนงั สอื พมิ พ์แถลง
ขา่ วรายปักษ์เป็นภาษาไทย ชอ่ื บางกอกรีคอร์เดอร์ (Bangkok Recorder) มีเรื่อง
2สา3ร8ค7ดี ข่าวราชการ ข่าวการค้า ข่าวเบด็ เตล็ด ฉบับแรกออกเมอ่ื วนั ที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ.

ฉีดวัคซนี เปน็ ครง้ั แรกในไทย เพ่อื ป้องกันไขท้ รพษิ

ที่มาhttps://today.line.me/th/v2/article/YJyEgL

“หมอปลัดเล.. หมอเทวดาท่มี าทางานในสยาม”

โดย พลเอกนพิ ัทธ์ ทองเลก็

3หสรมรา้ัชองกบสารงิ่ ลดัทเีด่ลชีงย่วา์ยมอปททุกง้ัศิปปชกั ววี รงติ ักตใษกหทาก้ ชอับีวดกติ มาชาราจทวนสาถงยาึงานปมใจัไนวจ้จสบุ ายนันาวมทนปงั้ มรๆาะกเททศี่
ไโใดมคย่ไรดไใม้เนกห่ ปดิ วรังะไผมเทลไ่ ตดศอ้เนรบี้ียแเนปทใ็นนนผปู้ใรหะ้เพเทื่อศตน้อี้งไกมา่ไรดส้เปร็นา้ งหคนวีบ้ามญุ ดคงี ณุาม
เมื่อสนิ้ ชวี ิตแทบไม่มอี ะไรสะสม...

https://www.silpa-mag.com/old-photos-tell-the-historical-story/article_2849

หนงั สอื พิมพ์มีความสาคัญ
ตอ่ สงั คมอยา่ งไร?

สรปุ เหตุการณ์สาคญั ร.3

• พ.ศ. 2367 มเี หตกุ ารณส์ าคญั ดังนี้
• พระบาทสมเดจ็ พระพุทธเลศิ หลา้ นภาลยั เสด็จสวรรคต ขณะมพี ระชนมพรรษาได้ 57

พรรษา ครองราชยไ์ ด้ 15 ปี
• พระบาทสมเด็จพระน่งั เกล้าเจา้ อยู่หัวข้นึ ครองราชสมบตั ิเปน็ พระมหากษัตรยิ อ์ งค์ท่ี 3 แห่ง

ราชวงศ์จกั รี
• โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมจัดพธิ ีใหอ้ ปุ ราชาภิเษกพระองคเ์ จา้ อรโุ ณทยั ขึน้ เปน็ ท่ี "กรม

พระราชวงั บวรสถานมงคล"
• โปรดเกล้าฯ ให้ส่งกองทัพไทยไปช่วยอังกฤษรบพมา่
• พ.ศ. 2368 เฮนรี เบอร์นี ขอเข้ามาทาสัญญาคา้ ขาย
• พ.ศ. 2369 มเี หตุการณส์ าคัญดงั น:ี้
• ลงนามในสัญญา เบอร์นี
• เจ้าอนวุ งศเ์ ปน็ กบฏ โปรดเกล้าฯ ใหก้ รมพระราชวงั บวรฯ เป็นแม่ทัพใหญย่ กไปปราบ

กาเนดิ วีรกรรมท้าวสุรนารี (คุณหญิงโม) และโปรดเกล้าฯ ให้พระยาราชสุภาวดี (สงิ ห์ สงิ
หเสนี) แมท่ พั หนา้ เป็นเจา้ พระราชสุภาวดี วา่ ทส่ี มหุ นายก

สรปุ เหตกุ ารณ์สาคัญ ร.3 (ตอ่ )

• พ.ศ. 2370 เรมิ่ สร้างพระสมุทรเจดยี ์
• พ.ศ. 2371 ร้อยเอกเจมส์โลว์ จัดพมิ พห์ นังสือภาษาไทยเป็นครัง้ แรก

มชิ ชันนารีอเมรกิ นั เดนิ ทางมาเผยแพร่ศาสนาในเมืองไทย
• พ.ศ. 2372 เจา้ พระยาราชสภุ าวดี (สงิ ห์ สงิ หเสนี) จบั เจ้าอนวุ งศ์ จัดส่งลงมา

กรุงเทพฯ ได้โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเปน็ เจ้าพระยาบดนิ ทรเดชา ที่สมหุ นายก

• กาเนดิ สงฆธ์ รรมยุติกนกิ าย
• โปรดเกล้าใหท้ าการสังคายนาเปน็ ภาษาไทย
• ทรงบรู ณปฏสิ งั ขรณ์วัดวาอารามหลายแห่ง และสรา้ งวัดใหม่ คือวัดเทพธิดาราม วัด

ราชนดั ดา วดั เฉลิมพระเกยี รติ และวดั พระเชตุพนฯลฯได้ตัง้ โรงเรียนหลวง (วดั พระเชตุ
พน) ขนึ้ เปน็ คร้ังแรก เพ่อื สอนหนงั สือไทยแก่เด็กในสมัยน้ี และไดถ้ อื กาเนิดนกิ าย
ธรรมยตุ ิขน้ึ โดยพระวชริ ญาณเถระ (เจ้าฟา้ มงกุฏ) ขณะทผ่ี นวชอยู่ได้ทรงศรัทธา
เลอ่ื มใสในจรยิ าวัตรของพระมอญ ช่อื ซาย ฉายา พทุ ฺธวโส จึงไดท้ รงอุปสมบทใหม่
เม่อื พ.ศ. 2372 ไดต้ ัง้ คณะธรรมยุตขน้ึ ในปี พ.ศ. 2376 แลว้ เสด็จมาประทับทวี่ ัด
บวรนิเวศวิหาร และตั้งเป็นศนู ย์กลางของคณะธรรมยตุ ิ

• พ.ศ. 2373 พระบาทสมเด็จพระน่ังเกลา้ เจ้าอยหู่ ัวทรงตง้ั ให้เจ้าพระยาพระคลงั
(ดศิ บนุ นาค) เป็นว่าท่ีสมหุ พระกลาโหม

สรปุ เหตุการณส์ าคัญ ร.3 (ต่อ)

• พ.ศ. 2374 ทาการบูรณะวัดพระเชตพุ นวมิ ลมงั คลาราม ใชเ้ วลา 16 ปีในการสรา้ ง
เกิดน้าทว่ มใหญใ่ นพระราชอาณาจักร

• พ.ศ. 2375 แอนดรูว์ แจก็ สนั ประธานาธบิ ดสี หรัฐอเมริกา ส่งเอด็ มันต์ โรเบิรต์
เขา้ มาขอเจริญพระราชไมตรที าการค้ากับไทย

• พ.ศ. 2376 เกดิ กบฏญวน โปรดเกล้าฯ ให้เจา้ พระยาบดนิ ทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี)
ผูส้ าเรจ็ ราชการเป็นแม่ทัพใหญไ่ ปรบ

• พ.ศ. 2377 ออกหวย ก.ข. เป็นครงั้ แรก ญวนไดส้ ่งพระอุไทยราชามาปกครองเขมร
• พ.ศ. 2378 เกดิ ภาวะเงนิ ฝดื เคอื ง
• พ.ศ. 2380 หมอบรดั เลย์ คดิ ตวั พิมพ์อักษรไทยขน้ึ ใหม่ โปรดเกล้าฯ ให้หมอหลวง

ไปหัดปลูกฝกี บั หมอบรัดเลย์
• พ.ศ. 2381 เกดิ กบฏหวนั หมาดหลี ทห่ี วั เมืองไทรบรุ ี
• พ.ศ. 2382 ทรงประกาศหา้ มสูบฝ่นิ เพอื่ สง่ เสรมิ ศีลธรรมในบ้านเมือง และ มีการ

เผาฝิ่น และ โรงยาฝิน่ พรอ้ ม มกี ารปราบอง้ั อั้งยซี่ ึง่ คา้ ฝ่ิน เหลา่ น้ัน
• พ.ศ. 2385 หมอบรดั เลย์ พมิ พป์ ฏิทนิ ภาษาไทยข้ึนเปน็ คร้ังแรก

สรปุ เหตกุ ารณ์สาคัญ ร.3 (ต่อ)

• พ.ศ. 2386 เกิดสุรยิ ุปราคาเต็มดวงขน้ึ ในวนั ที่ 21 ธนั วาคม พ.ศ. 2386 แนวคราส
มืดพาดผ่านภาคใต้ตอนกลาง กรงุ เทพฯเห็นเป็นชนิดบางสว่ น 82%

• พ.ศ. 2389 ญวนขอหยา่ ทัพกบั เจ้าพระยาบดนิ ทรเดชา (สิงห์ สงิ หเสน)ี โปรดเกลา้ ฯ ให้
สร้างโลหะปราสาท วดั ราชนดั ดารามวรวิหาร

• พ.ศ. 2390 ทรงอภเิ ษกให้นักองค์ด้วงเปน็ สมเดจ็ พระหริรกั ษร์ ามมหาอศิ ราธบิ ดี ครอง
ประเทศกัมพชู า

• พ.ศ. 2391 ญวนขอเจรญิ พระราชไมตรดี งั เดิม กองทัพเจา้ พระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สงิ
หเสน)ี กลบั กรุงเทพฯ

• พ.ศ. 2392 มีเหตุการณส์ าคัญดังน้ี

• กองทพั เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สงิ ห์ สิงหเสน)ี และ เจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ บุนนาค) ปราบ
อ้ังยี่ ท่ี ฉะเชิงเทรา

• เกดิ อหวิ าตกโรคระบาด มีคนตายมากกวา่ 30,000 คน ซ่งึ รวมถงึ เจ้าพระยาบดนิ ทรเดชา (สงิ ห์
สิงหเสนี)

• พ.ศ. 2393 องั กฤษ และสหรฐั ฯ ขอแกส้ นธิสัญญา
• พ.ศ. 2394 เสด็จสวรรคต เม่อื 2 เมษายน พ.ศ. 2394 รวมพระชนมพรรษาได้ 64

พรรษา ดารงอยู่ในราชสมบัติ 27 ปี