ห่วงโซ่อาหาร

1 บทเรียนสำเร็จรูป ชุด สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เรื่องที่ 3 ห่วงโซ่อาหาร นางวราภรณ์ ธีระสาร ตำแหน่ง ครูชำนาญการ โรงเรียนบ้านแป้น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

2 บทเรียนสำเร็จรูป ชุด สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เรื่องที่ 3 ห่วงโซ่อาหาร โดย วราภรณ์ ธีระสาร ตำแหน่ง ครูชำนาญการ โรงเรียนบ้านห้วยลึก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

3 ค ำน ำ บทเรียนส ำเร็จรูป ชุด สิ่งมีชีวิตกบัสิ่งแวดลอ ้ ม เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร ใช้ประกอบกำรเรียนกำรสอนหน่วยกำรเรียนรู้ ที่3 สิ่งมีชีวิตกบัสิ่งแวดลอ ้ ม กลุ่มสำระ กำรเรียนรู้ วิทยำศำสตร ์ ช้นั ประถมศึกษำปีที่6 ผลกำรเรียนรู้ที่คำดหวัง เพื่อให้นักเรียน มีควำมรู้ควำมเข้ำใจเรื่อง ห่วงโซ่อำหำรไดอ ้ ยำ่งถูกตอ ้ ง โดยมีจุดมุ่งหมำยให ้ผู้เรียน ใช้ศึกษำหำควำมรู้เพิ่มเติมจำกที่ไดเ ้ รียนรู้ในหอ ้ งเรียน บทเรียนส ำเร็จรูป ชุด สิ่งมีชีวิตกบัสิ่งแวดลอ ้ ม เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร กล่ำวถึง กำรถ่ำยทอดพลงังำนจำกกำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆ ของสิ่งมีชีวิตชนิดต่ำงๆ หวงัวำ่บทเรียนสำ เร ็ จรูปเล่มน้ี จะเป็ นประโยชน ์ในกำรจดักิจกรรมกำรเรียนรู้ ของครูใหแ ้ ก่ผเู้ รียน และน ำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจ ำวันได้ นำงวรำภรณ์ ธีระสำร

สำรบัญ 4 ค ำน ำ...............................................................................................................................ก สำรบัญ............................................................................................................................ข ค ำแนะน ำส ำหรับครู....................................................................................................... ค ค ำแนะน ำส ำหรับนักเรียน............................................................................................... ง สำระส ำคัญ..................................................................................................................... 1 ผลกำรเรียนรู้ที่คำดหวัง..................................................................................................1 แบบทดสอบก่อนเรียน................................................................................................... 2 กรอบที่ 1........................................................................................................................ 5 กรอบที่ 2....................................................................................................................... 6 กรอบที่ 3........................................................................................................................ 7 กรอบที่4........................................................................................................................ 8 กรอบที่ 5........................................................................................................................ 9 กรอบที่ 6....................................................................................................................... 10 กรอบที่ 7........................................................................................................................11 กรอบที่ 8........................................................................................................................12 กรอบที่ 9........................................................................................................................13 กรอบที่ 10......................................................................................................................14 กรอบที่ 11......................................................................................................................15 กิจกรรมที่7…................................................................................................................16 กิจกรรมที่8…................................................................................................................17 กิจกรรมที่9…................................................................................................................18 แบบทดสอบหลังเรียน................................................................................................... 19 เฉลยกิจกรรมที่7…........................................................................................................21 เฉลยกิจกรรมที่8…........................................................................................................22 เฉลยกิจกรรมที่9…........................................................................................................23 เฉลยแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน............................................................................ 24 บรรณำนุกรม................................................................................................................. 25

5 คำ แนะน ำส ำหรับครู 1. บทเรียนส ำเร็จรูป เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร ใช้ประกอบกำรเรียนกำรสอน หน่วยกำรเรียนรู้ ที่3 สิ่งมีชีวิตกบัสิ่งแวดลอ ้ ม กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ วิทยำศำสตร ์ ช้นั ประถมศึกษำปีที่6 ผลกำรเรียนรู้ที่คำดหวัง นักเรียนสำมำรถมีควำมรู้ควำมเข้ำใจ เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร ไดอ ้ ยำ่งถูกตอ ้ ง 2. ใชบ ้ ทเรียนสำ เร ็ จรูปน้ีเสริมสำ หรับนกัเรียนที่เรียนดี และช่วยนกัเรียนที่ เรียนช้ำให้นักเรียนได้เรียนทันเพื่อน 3. ศึกษำบทเรียนสำ เร ็ จรูปต้งัแต่หนำ ้ แรกถึงหนำ ้สุดทำ ้ ย เพื่อสำ รวจกิจกรรม กำรเรียนรู้ ต่ำงๆ ที่นกัเรียนควรไดร ้ับควำมช่วยเหลือ 4. ช้ีแจงบทเรียนสำ เร ็ จรูปใหน ้ กัเรียนเขำ ้ใจข้นัตอนกำรปฏิบตัิกิจกรรม 5. ในกำรเรียนรู้จำกบทเรียนส ำเร็จรูป ให้นักเรียนใชค ้ วำมรู้ ควำมสำมำรถอยำ่ง เต็มที่ และมีควำมซื่อสัตยก ์ บัตนเอง ไม่เปิดดูเฉลยคำ ตอบก่อนทุกคร้ัง 6. คอยใหค ้ ำ ปรึกษำ สร ้ ำงขวญัและกำ ลงัใจใหน ้ กัเรียนปฏิบตัิกิจกรรมจนครบ ทุกข้นัตอน และตรวจสอบควำมถูกตอ ้ งจำกเฉลยคำ ตอบ เพื่อพฒันำผลสัมฤทธ์ิทำง กำรเรียนให้สูงข้ึนต่อไป

6 ค ำแนะน ำส ำหรับนักเรียน บทเรียนน้ีเป็ นบทเรียนสำ เร ็ จรูปที่นกัเรียนจะไดเ ้ รียนและฝึกปฏิบตัิ ดว ้ ยตนเอง โปรดอ่ำนคำ แนะนำ ก่อนศึกษำบทเรียนดงัต่อไปน้ี 1. ในแต่ละกรอบของบทเรียนจะประกอบดว ้ ยเน้ือหำและคำ ถำมฝึกปฏิบตัิ ส่วนคำ เฉลยจะอยกู่รอบถดัไป ซ่ึงนกัเรียนจะตอ ้ งไม่เปิดดูก่อน 2. ทำ แบบทดสอบก่อนเรียน (Pre-test) ก่อน ทำ ดว ้ ยควำมซื่อสัตย ์ แลว ้ เก ็ บไวต ้ รวจพร ้ อมกบัแบบทดสอบหลงัเรียน (Post-test) 3. เริ่มศึกษำต้งัแต่กรอบแรกเรียงไปตำมลำ ดบั โดยไม่ขำ ้ มกรอบใด กรอบหนึ่ง 4. อำ่นคำ อธิบำยเน้ือหำอยำ่งชำ ้ ๆ ใหเ ้ ขำ ้ใจ คิดใหด ้ีแลว ้ จึงตอบคำ ถำมลงใน กระดำษเปล่ำ อยำ่ขีดเขียนใดๆ ลงในบทเรียนสำ เร ็ จรูป 5. เมื่อตอบคำ ถำมเสร ็ จกรอบหน่ึงแลว ้ จึงเปิดไปดูคำ ตอบในกรอบต่อไป เพื่อตรวจสอบคำ ตอบวำ่ถูกตอ ้ งหรือไม่ถำ ้ ตอบถูกใหท ้ ำ กรอบต่อไปเรื่อยๆ 6. ถ้ำค ำตอบผิด ให ้ ยอ ้ นกลบัไปอ่ำนขอ ้ ควำมในกรอบที่ผำ่นมำใหม่ ท ำควำมเข้ำใจให้ดี แลว ้ ตอบคำ ถำมใหม่ 7. ทำ ไปชำ ้ ๆ ไม่ตอ ้ งรีบร ้ อน ถำ ้ เหนื่อยหรือเบื่อให ้ พกัสักครู่แลว ้ ค่อยทำ ต่อไป 8. เมื่อศึกษำจบทุกกรอบแล้ว ให้นักเรียนท ำแบบทดสอบหลังเรียนด้วย เสร็จ แล้วตรวจค ำตอบในเฉลยหนำ ้ ต่อไป เพื่อดูผลควำมกำ ้ วหนำ ้ ของตนเอง 9. นกัเรียนที่ดีจะตอ ้ งซื่อสัตยต ์ ่อตนเองเสมอ จะไม่เปิดดูคำ ตอบก่อน

7 สำระส ำคัญ สิ่งมีชีวิตมีควำมสัมพนัธ ์ กนั ในเรื่องของกำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆ พืชสร้ำงอำหำรได้เองจึงเป็ นผู้ผลิต สัตวไ์ ม่สำมำรถสร ้ ำงอำหำรจึงเป็ นผบู้ ริโภค และยงัมีสิ่งมีชีวิตจ ำพวกแบคทีเรียเห็ด รำ ทำ หนำ ้ ที่ยอ่ยสลำยซำกพืชซำกสัตว ์ จึงเป็ นผยู้ อ่ยสลำยซำกพืชซำกสัตว์ในระบบนิเวศ เมื่อนำ ควำมสัมพนัธ ์ เหลำ่น้ีมำเขียน แผนภำพแสดงกำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆไดใ้ นรูปของห่วงโซ่อำหำร ซึ่งควำมสัมพันธ์ ของห่วงโซ่อำหำรที่ซบัซ ้ อนหลำยๆ อัน เรียกวำ่ สำยใยอำหำร ผลกำรเร ี ยนร ู้ท ี่คำดหวงั 1.อธิบำยควำมหมำยของห่วงโซ่อำหำรและสำยใยอำหำรได้ 2.อธิบำยควำมหมำยของผู้ผลิต ผบู้ ริโภคและผยู้ อ่ยสลำยซำกพืชซำกสัตวไ์ ด ้ 3.อธิบำยและเขียนแผนภำพแสดงโซ่อำหำร ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในแหล่งที่อยู่ หนึ่งๆได้ 4.จำ แนกประเภทของห่วงโซ่อำหำรได ้ 5. สื่อสำรและน ำควำมรู้เรื่องควำมสัมพนัธ ์ ของสิ่งมีชีวิตกบัสิ่งแวดลอ ้ มไปใช ้ ในชีวิตประจ ำวันได้ 6. มีควำมสนใจใฝ่ เรียนรู้ ทำ กิจกรรมดว ้ ยควำมกระตือรือร ้ น

8 แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร ค ำชี้แจง : ให้นักเรียนท ำเครื่องหมำย ทับตัวอักษรหน้ำค ำตอบที่ถูกที่สุด 1. ข้อใดเป็ นควำมหมำยของห่วงโซ่อำหำร ก. กำรที่สัตวก ์ินสัตวด ์ ว ้ ยกนั ข. กำรที่สัตวก ์ินพืชทุกชนิด ค. กำรที่สัตวก ์ินกนัเป็ นทอด ๆ ง. กำรที่สัตวอ ์ อกล่ำเหยื่อเป็ นอำหำร 2. จำกคำ พูดที่วำ่งูกินกบ กบกินแมลง แมลงกินพืช ขอ ้ใดเขียน เครื่องหมำย ลูกศรถูกต้อง ก. พืช แมลง กบ งู ข. พืช กบ แมลง งู ค. งู กบ แมลง พืช ง. งู กบ แมลง พืช 3. สิ่งมีชีวิตในห่วงโซ่อำหำรที่สร ้ ำง อำหำรเองได้ คือข้อใด ก. ออ ้ ย นกเอ้ียง ข. มะเขือ สำหร่ำย ค. มันแกว มนุษย์ ง. ไส้เดือน ข้ำวโพด 4. ข้อใดเป็ นผู้บริโภคสัตว์เป็ นอำหำร ท้งัหมด ก. แมว หมี ข. คน สิงโต ค. จระเข้ เสือ ง. สุนขักระต่ำย

9 5. สัตวท ์ ี่บริโภคท้งัพืชและสัตวค ์ือขอ ้ใด ก. แมว งู ข. คน แมว ค. เสือ สุนัข ง. นก สิงโต 6. สัตวท ์ ี่ออกล่ำสัตวอ ์ื่นเป็ นอำหำร เรียกวำ่อะไร ก. ผลู้่ำ ข. ผไู้ ล่ล่ำ ค. ผู้หำเหยื่อ ง. ผฆู้ ่ำสัตวอ ์ื่น 7. กำรกินที่ประกอบดว ้ ยห่วงโซ่อำหำร หลำยๆ ห่วงหรือกำรกินอยำ่งไม่เป็ น ระเบียบ คือข้อใด ก. สำยใยอำหำร ข. ห่วงโซ่อำหำร ค. กำรกินไม่เลือก ง. สัตวใ์ หญ่กินสัตวเ ์ ลก ็ 8. มนุษยม ์ีส่วนเกี่ยวขอ ้ งกบัห่วงโซ่อำหำร ไดอ ้ ยำ่งไร ก. มนุษยก ์ินพืชเป็ นอำหำร ข. มนุษย์เป็ นสัตว์ประเสริฐ ค. มนุษยก ์ินสัตวเ ์ป็ นอำหำร ง. มนุษยก ์ินท้งัพืชและสัตว ์ 9. เห ็ ด รำ ยสีต ์ มีควำมสำ คญัต่อระบบ ห่วงโซ่อำหำรอยำ่งไร ก. ผยู้ อ่ยอินทรียส ์ ำร ข. ผบู้ ริโภคท้งัพืชและสัตว ์ ค. ผบู้ ริโภคสิ่งมีชีวิตที่ตำยแล้ว ง. ผยู้ อ่ยสลำยและผทู้ ำ ลำยชีวิต 10. ขอ ้ใดเป็ นควำมสัมพนัธ ์ กนัแบบสำยใย อำหำร ก. สุนขัเน้ือ คน พืช กบ ข. พืชน้ำ ปลำหมอเทศ ลูกน้ำ ผีเส้ือ ค. ไส้เดือน คำงคก ดักแด้ ขุนทอง ง. นกขุนทอง งู หญ้ำ ควำย ไก่

10 โอโ้ ห กำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆแบบน้ีเขำ เรียกวำ่อะไรนะ เพื่อนๆทรำบไหมคะ เรำมำศึกษำเกี่ยวกบักำรกินต่อกนัและกำร ถ่ำยทอดพลงังำนกนัเถอะ ฉนัก ็ อยำกกินหนอนตวั อ้วนๆ เหมือนกนั ไม่ล่ะ ฉนัอยำกกิน แมลงตวัเลก ็ ๆมำกกวำ่ น้ำ หวำนจำกดอกไมค ้ งจะหวำน มำกแน่ๆเลย มำกินดว ้ ยกนัไหมจ ๊ ะ ฉนัก ็ อยำกกินเจำ ้ นกตวัอว ้ นท้งั สองตวัและเจำ ้ แมลงเหมือนกนั

11 กรอบที่ 1 ห่วงโซ่อำหำร คือ ควำมสัมพันธ์ระหวำ่งสิ่งมีชีวิตที่กินกนัเป็ นทอดๆ หรือมีกำรถ่ำยทอดพลงังำนกนัเป็ นทอดๆ ต่อเนื่องกนั ไป ในโซ่อำหำรหน่ึงๆ สำมำรถ มีผูบ ้ ริโภคไดม ้ ำกกว่ำหน่ึง จึงไดม ้ีกำรจดัลำ ดบัผูบ ้ ริโภคกำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆ เช่นน้ี เรียกวำ่ “ ห่วงโซ่อำหำร ” ภำพที่ 1 ควำยกินหญ้ำ ภำพที่ 2 สิงโตกินควำย ที่มำของภำพ ; http://www.oknation.net/blog/print.php?id ที่มำของภำพ ; http://vati.com.mk/index.php?news ค ำถำม ข้อใดคือควำมหมำยของ “ห่วงโซ่อำหำร” ก. กำรที่สัตวก ์ินสัตวด ์ ว ้ ยกนั ข. กำรที่สัตวก ์ินพืชทุกชนิด ค. กำรที่สัตวก ์ินกนัเป็ นทอด ๆ ง. กำรที่สัตวอ ์ อกล่ำเหยอื่เป็ นอำหำร สวสัดีค่ะ วนัน้ีเรำจะมำศึกษำเกี่ยวกบั กำรถ่ำยทอดพลงังำนกนันะคะ

12 เฉลยกรอบที่1 ค. กรอบที่ 2 กำรเขียนสัญลกัษณ ์ แสดงโซ่อำหำร ทำ ไดโ้ ดยกำรแสดงเครื่องหมำย ลูกศรแทนกำรกินกัน คือ เขียนลูกศร โดยหันหัวลูกศรไปยงัผูก ้ินหรือผู้รับพลังงำน สำมำรถเขียนไดด ้ งัแผนภำพ ดงัน้ี ภำพที่3กำรเขียนสัญลักษณ์แสดงกำรกิน ที่มำของภำพ ; https://witmorsam.wikispaces.com ค ำถำม สัญลักษณ์ใด ที่ใช้แสดงแทนกำรกินกันใน “ห่วงโซ่อำหำร” ก. สัญลักษณ์รูปดำว ข. สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยม ค. สัญลักษณ์รูปลูกศร ง. สัญลักษณ์รูปสำมเหลี่ยม พืช แมลง กบ งู ต่อไป ลองมำดูกำรเขียนสัญลกัษณ ์ แทนห่วงโซ่อำหำรกนันะคะ

13 เฉลยกรอบที่ 2 ค. กรอบที่ 3 โซ่อำหำรจะเริ่มตน ้ ที่พืชผู้ผลติ จำกน้นับรรดำสัตวก ์ินพืช เรียกวำ่ผู้บริโภคพ ื ช ไดแ ้ ก่กวำง กระต่ำย ววัควำย ฯลฯ จะกินพืชเป็ นอำหำร แต่ในขณะเดียวกนั สัตวก ์ินพืชก ็ จะถูกเสือ สิงโต งูจระเข ้สุนขัจิ้งจอก คอยตะครุบเหยอื่กินเป็ นอำหำร อีกทอดหนึ่ง เรียกสัตวพ ์ วกน้ีวำ่ผู้บริโภคสัตว ์ สตัวบ ์ ำงชนิดกินท้งัพืชและสัตวเ ์ป็ น อำหำรเรียกวำ่ผู้บริโภคทั้งพืชและสัตว์ ภำพที่ 4ผู้ผลิตและผู้บริโภค ที่มำของภำพ ; https://witmorsam.wikispaces.com ค ำถำม มนุษย์เป็ นผู้บริโภคประเภทใดใน “ห่วงโซ่อำหำร” ก. ผู้บริโภคพืช ข. ผู้บริโภคสัตว์ ค. ผบู้ริโภคท้งัพืชและสัตว์ ง. ผบู้ริโภคสิ่งมีชีวิต เอ ๊ ะ แลว ้ในห่วงโซ่อำหำรมีใครกินใครบำ ้ งนะ ลองมำดูกนัเถอะ

14 เฉลยกรอบที่ 3 ค. กรอบที่ 4 กลุ่มผู้ช่วยย่อยสลำยอนิทรีย ์ สำรคือ สิ่งมีชีวิตที่จะช่วยยอ่ยสลำย ซำกของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่ตำยแลว ้ ใหเ ้ น่ำเปื่อยผพุงัสลำยกลำยเป็ นแร่ธำตุต่ำงๆ ปะปนกลบัลงสู่ดินและน้ ำ ซ่ึงผูผ ้ ลิตจะสำมำรถน ำแร่ธำตุเหล่ำน้ันกลับมำสร้ำงเป็ น อำหำรไดใ้ หม่ ไดแ ้ ก่เห ็ ด รำ ยสีต ์ และแบคทีเรีย เป็ นตน ้ ภำพที่ 5 ควำมสัมพันธ์ของผู้ผลิต ผู้บริโภคและผู้ย่อยสลำย ที่มำของภำพ ; http://www.scimath.org/index.php/astronomyarticle/item/691 ค ำถำม ขอ้ใดคือสิ่งมีชีวิตที่จะช่วยยอ่ยสลำยซำกของสิ่งมีชีวิต ก. ผู้ย่อยสลำยอินทรีย์สำร ข. ผู้บริโภคสัตว์ ค. ผบู้ริโภคท้งัพืชและสัตว์ ง. ผบู้ริโภคสิ่งมีชีวิต ยงัมีใครในห่วงโซ่อำหำรอีกไหมนะ ลองศึกษำดูดีกวำ่

15 เฉลยกรอบที่ 4 ค. กรอบที่ 5 ห่วงโซ่อำหำรแต่ละแหล่งแตกต่ำงกนัไป แบ่งห่วงโซ่อำหำรได้เป็ น 4 ประเภทคือ 1. ห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ เริ่มจำกสัตวก ์ินพืช แลว ้ มีสัตวม ์ ำกินกนัตำมลำ ดบั ตวัอยำ่งเช่น นกกินหญำ ้ แมวป่ำกินนกและเสือกินแมวป่ำ เป็ นตน ้ ภำพที่ 6 ตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ ที่มำของภำพ ; http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1310 ค ำถำม นกกินหญ้ำ แมวป่ ำกินนก และเสือกินแมวป่ ำ จัดเป็ นห่วงโซ่อำหำรประเภทใด ก. ห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ ข. ห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต ค. ห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์ ง. ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม ไปดูกนัต่อเลยค่ะ

16 เฉลยกรอบที่ 5 ก. กรอบที่ 6 2. ห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต เป็ นห่วงโซ่อำหำรที่มีปรสิตเป็ นผู้อำศัยดูดเลือด หรือกินเน้ือเยอื่ของร่ำงกำยเหยอื่หรือเจำ ้ ของร่ำงกำยเป็ นอำหำร แต่ขนำดของปรสิต จะมีขนำดเลก ็ กวำ่ตวัอยำ่งเช่น พยำธิไส้เดือนอำศัยในล ำไส้คน เช้ือแบคทีเรียอำศยั ในตัวพยำธิไส้เดือน เป็ นต้น ภำพที่ 7 ตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต ที่มำของภำพ ; http://www.dekkid.info/Oldweb/science/main_body2.html ค ำถำม พยำธิไส้เดือนอำศยัในลำ ไส้คน เช้ือแบคทีเรียอำศยัในตวัพยำธิไส้เดือน จัดเป็ นห่วงโซ่อำหำรประเภทใด ก. ห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ ข. ห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต ค. ห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์ ง. ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม แบบต่อไปเป็ นยงัไงนะ อยำกรู้ จงั

17 เฉลยกรอบที่ 6 ข. กรอบที่ 7 3. ห่วงโซ่ซำกอินทรีย์ เป็ นห่วงโซ่ที่เริ่มจำกซำกพืชหรือซำกสัตวท ์ ี่เน่ำเปื่อย มีสัตว์อื่นมำกินเป็ นอำหำร และมีกำรกินกนัเป็ นทอดต่อเนื่องไป เช่น ซำกพืชที่ทับถม เน่ำเปื่อยในป่ำชำยเลนหรือป่ ำโกงกำง ปูมำกินซำกน้นัและนกกินปูตำมลำ ดบั ในห่วงโซ่ซำกอินทรียน ์ ้ีสำมำรถรวมสัตวท ์ ี่กินซำกไวด ้ ว ้ ย เช่น แร ้ งกินซำกเน่ำเปื่อย ของสัตว์เป็ นอำหำร เป็ นต้น ภำพที่ 8 ตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์ ที่มำของภำพ ; http://www.biogang.com/ecology.html ค ำถำม แร้งกินซำกเน่ำเปื่ อยของสัตว์เป็ นอำหำรเป็ นห่วงโซ่อำหำรประเภทใด ก. ห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ ข. ห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต ค. ห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์ ง. ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม ยงัมีต่ออีกค่ะ มำติดตำมกนัเลย

18 เฉลยกรอบที่ 7 ค. กรอบที่ 8 4. ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม เป็ นห่วงโซ่อำหำรที่พบมำกในธรรมชำติเนื่องจำก สิ่งมีชีวิตกินอำหำรหลำยอยำ่ง และในขณะเดียวกนัสิ่งมีชีวิตน้นัก ็ มกัมีปรสิตอยดู่ว ้ ย เช่น ไก่กินท้งัเมลด ็ พืช หนอน รวมท้งัซำกสัตว ์ในขณะเดียวกนั ไก่ก ็ มีไรหรือเห ็ บ เป็ นปรสิต ดงัน้นัจึงมีห่วงโซ่อำหำรแบบผสม ภำพที่ 9 ตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบผสม ที่มำของภำพ ; http://202.143.142.148/~62544/?page_id=39 ค ำถำม สิ่งมีชีวิตกินอำหำรหลำยอยำ่งจัดเป็ นห่วงโซ่อำหำรประเภทใด ก. ห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ ข. ห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต ค. ห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์ ง. ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม มำดูแบบสุดทำ ้ ยกนัเลยค่ะ ติดตำมกนัเลย

19 เฉลยกรอบที่ 8 ง. กรอบที่ 9 ในธรรมชำติกำรกินต่อกนัเป็ นทอดๆ ในโซ่อำหำร อำจมีควำมซบัซอ ้ นกนั มำกข้ึน คือ มีกำรกินกนัอยำ่งไม่มีระเบียบ หรือประกอบดว ้ ยโซ่อำหำรหลำย ๆ ห่วง ร่วมกนัเรียกวำ่ สำยใยอำหำร ภำพที่ 10 ตัวอย่ำงสำยใยอำหำร ภำพที่ 11 ตัวอย่ำงแผนภำพสำยใยอำหำร ที่มำของภำพ ; http://surattana11683.blogspot.com/ ที่มำของภำพ ; http://claire-bankkyo.exteen.com/ ค ำถำม ในธรรมชำติหำกมีหลำยห่วงโซ่อำหำรอยู่รวมกันเรียกว่ำอย่ำงไร ก. ครอบครัวอำหำร ข. สำยญำติอำหำร ค. สำยใยอำหำร ง. สำยทำงอำหำร เอ๊ะ! แลว ้ ถำ ้ มีหลำยห่วงโซ่ที่เกี่ยวขอ ้ งกนั จะเรียกวำ่อะไรนะ

20 เฉลยกรอบที่ 9 ค. กรอบที่ 10 กำรที่สิ่งมีชีวิตชนิดหน่ึงกินสิ่งมีชีวิตอีกชนิดหน่ึงเพื่อที่จะดำ รงชีวิต พฤติกรรมตำมธรรมชำติน้ีเรียกวำ่ ห่วงโซ่อำหำร(Food chain) และในห่วงโซ่อำหำร จะมีควำมเชื่อมโยงกนัหรือที่เรำเรียกวำ่ สำยใยอำหำร(Food web) พ ื ช ค ื อผู้สร้ำง (Producer) หร ื อ ผู้ผลติอำหำร ซ่ึงเป็ นจุดแรกของห่วงโซ่อำหำร ผู้ที่กนิผู้สร้ำง เรียกว่ำ ผู้บริโภค (consumer) ซ่ึงมีหลำยระดบัข้ึนอยกู่บัชนิด ของอำหำรที่สิ่งมีชีวิตน้นักิน ภำพที่ 12 ตัวอย่ำงแผนภำพสำยใยอำหำร ที่มำของภำพ ; http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1310 ค ำถำม ห่วงโซ่อำหำรเริ่มตน้ที่ใคร ก. ผู้ผลิต ข. ผู้บริโภค ค. ผู้สังเกต ง. ผู้ศึกษำ โอโ้ ห ทุกสิ่งเกี่ยวขอ ้ งกนัเป็ น เครือข่ำยไปหมดเลย

21 เฉลยกรอบที่ 10 ก. กรอบที่ 11 สรุป กำรร่วมกลุ่มของสิ่งมีชีวิตหลำกหลำยชนิดที่อำศยัอยรู่ ่วมกนัจะมีควำมสัมพนัธ ์ ซ่ึงกนัและกนัที่สำ คญัคือ กำรกินกนัเป็ นอำหำร เรียกวำ่ห่วงโซ่อำหำร ทำ ให ้ มีกำรถ่ำยทอดพลงังำนในโมเลกุลของอำหำร จำกผผู้ ลิตสู่ผบู้ ริโภค ซ่ึงมีท้งัผบริโภคู้ พืชเพียงอยำ่งเดียว หรือผูบ ้ ริโภคสัตวเ ์ พียงอยำ่งเดียว และมีผบู้ ริโภคท้งัพืชและสัตว ์ เป็ นอำหำร เมื่อมีโซ่อำหำรหลำยๆ ห่วง เรียกวำ่ สำยใยอำหำร เป็ นไงกนับำ ้ งคะ สนุกและน่ำสนใจมำกเลยใช่ไหม ไดค ้ วำมรู้ เยอะแยะเลย เดี๋ยวเรำมำทดลองทำ กิจกรรม ทบทวนกนัดูดีกวำ่

22 กิจกรรมที่ 7 ค ำชี้แจง นกัเรียนนำ รูป ใส่หนำ ้ข้อที่ถูก และน ำรูป ใส่หนำ ้ ขอ ้ ที่ผิด 1. โซ่อำหำร คือ ควำมสัมพนัธ ์ ระหวำ่งคนและสัตว ์ 2. กำรกินกนัเป็ นทอดๆ เรียกวำ่ห่วงโซ่อำหำร 3. กำรเขียนลูกศร โดยหนัหัวลูกศรไปยงัผกู้ิน 4. กำรกินกนัเป็ นทอดๆ ไม่ไดม ้ีกำรถ่ำยทอดพลงังำน 5. โซ่อำหำรหน่ึง ๆ สำมำรถมีผบู้ ริโภคไดม ้ ำกกวำ่หน่ึง 6. กลุ่มผชู้่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำรคือผยู้ อ่ยสลำยซำกสิ่งมีชีวิต ที่ตำยแล้ว 7. แมวป่ำกินนกเป็ นห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต 8. สำยใยอำหำร ประกอบดว ้ ยห่วงโซ่อำหำร3 ห่วง 9. ผทู้ี่กินผสู้ ร ้ ำง เรียกวำ่ ผู้บริโภค 10. สำยใยอำหำรจะมีกำรกินกนัอยำ่งเป็ นระเบียบ

23 กิจกรรมที่ 8 ค ำชี้แจง ใหน ้ กัเรียนโยงขอ ้ ควำมทำงดำ ้ นขวำมือที่มีควำมสัมพนัธ ์ กบั ข้อควำมด้ำนซ้ำยมือ ก. ผ ู้บริโภคสัตว ์ ข. ผ ้ บูริโภคพ ื ช ค. ผ ู้บริโภคท้ังพืชและสัตว์ ง. สัตว ์ ท ี่ตกเป็นอำหำรผ ู้ล่ำ จ. ผ ู้สร ้ ำงอำหำรได ้ เอง ฉ. สำยใยอำหำร พืช มนุษย ์ เหยื่อ กระต่ำย เสือ หลำยห่วงโซ่ ควำย ไก่ กินไม่เป็ นระเบียบ ผ ู้ผลต ิ

24 กิจกรรมที่ 9 ค ำชี้แจง นักเรียนตอบคำ ถำมต่อไปน้ี 1. ววัควำย ชำ ้ ง มำ ้ จดัเป็ นสัตวบ ์ ริโภคสิ่งใดเป็ นอำหำร ? ตอบ ........................................................................................................................ 2. เสือ สิงโต จระเข ้ จดัเป็ นสัตวบ ์ ริโภคสิ่งใดเป็ นอำหำร ? ตอบ ........................................................................................................................ 3. กลุ่มของเห ็ ด รำ ยสีต ์ และแบคทีเรียมีประโยชน ์ อยำ่งไร ? ตอบ ....................................................................................................................... 4. มนุษยจ ์ ดัอยใู่นกลุ่มผบู้ ริโภคลกัษณะใด ? ตอบ ........................................................................................................................ 5. กำรกินกนัเป็ นอำหำรทำ ใหม ้ีกำรถ่ำยทอดสิ่งใดในโมเลกุล ? ตอบ ........................................................................................................................ 6. ห่วงโซ่อำหำรจะเริ่มตน ้ ที่ใด ? ตอบ ........................................................................................................................ 7. สิ่งมีชีวิตที่จะช่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำรเรียกวำ่อยำ่งไร ? ตอบ ........................................................................................................................ 8. จงยกตวัอยำ่งกลุ่มผชู้่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำร ? ตอบ ....................................................................................................................... 9. ห่วงโซ่อำหำรที่เริ่มจำกซำกพืชซำกสัตวท ์ ี่เน่ำเปื่อยเรียกวำ่อยำ่งไร ? ตอบ ........................................................................................................................ 10. ห่วงโซ่อำหำรแบบใด พบมำกในธรรมชำติ ? ตอบ ........................................................................................................................

แบบทดสอบหลังเรียน 25 เรื่อง ห่วงโซ่อำหำร ค ำชี้แจง : ให้นักเรียนกำเครื่องหมำย ทับตัวอักษรหน้ำค ำตอบที่ถูกที่สุด 1. เห ็ ด รำ ยสีต ์ มีควำมสำ คญัต่อระบบ ห่วงโซ่อำหำรอยำ่งไร ก. ผยู้ อ่ยอินทรียส ์ ำร ข. ผบู้ ริโภคท้งัพืชและสัตว ์ ค. ผบู้ ริโภคสิ่งมีชีวิตที่ตำยแลว ้ ง. ผยู้ อ่ยสลำยและผทู้ ำ ลำยชีวิต 2. สิ่งมีชีวิตในห่วงโซ่อำหำรที่สร ้ ำง อำหำรเองได้คือข้อใด ก. ออ ้ ย นกเอ้ียง ข. มะเขือ สำหร่ำย ค. มันแกว มนุษย์ ง. ไส้เดือน ข้ำวโพด 3. ข้อใดเป็ นควำมหมำยของห่วงโซ่อำหำร ก. กำรที่สัตวก ์ินสัตวด ์ ว ้ ยกนั ข. กำรที่สัตวก ์ินพืชทุกชนิด ค. กำรที่สัตวก ์ินกนัเป็ นทอด ๆ ง. กำรที่สัตวอ ์ อกล่ำเหยื่อเป็ นอำหำร 4. จำกคำ พูดที่วำ่งูกินกบ กบกินแมลง แมลงกินพืช ขอ ้ใดเขียน เครื่องหมำย ลูกศรถูกต้อง ก. พืช แมลง กบ งู ข. พืช กบ แมลง งู ค. งู กบ แมลง พืช ง. งู กบ แมลง พืช

26 5. ข้อใดเป็ นผู้บริโภคสัตว์เป็ นอำหำร ท้งัหมด ก. แมว หมี ข. คน สิงโต ค. จระเข้ เสือ ง. สุนขักระต่ำย 6. สัตวท ์ ี่ออกล่ำสัตวอ ์ื่นเป็ นอำหำร เรียกวำ่อะไร ก. ผลู้่ำ ข. ผไู้ ล่ล่ำ ค. ผู้หำเหยื่อ ง. ผฆู้ ำ่สัตวอ ์ื่น 7. สัตวท ์ ี่บริโภคท้งัพืชและสัตวค ์ือขอ ้ใด ก. แมว งู ข. คน แมว ค. เสือ สุนัข ง. นก สิงโต 8. มนุษยม ์ีส่วนเกี่ยวขอ ้ งกบัห่วงโซ่อำหำร อยำ่งไร ก. มนุษยก ์ินพืชเป็ นอำหำร ข. มนุษย์เป็ นสัตว์ประเสริฐ ค. มนุษยก ์ินสัตวเ ์ป็ นอำหำร ง. มนุษยก ์ินท้งัพืชและสัตว ์ 9. กำรกินที่ประกอบดว ้ ยห่วงโซ่อำหำร หลำย ๆ ห่วง คือขอ ้ใด ก. สำยใยอำหำร ข. ห่วงโซ่อำหำร ค. กำรกินไม่เลือก ง. สัตวใ์ หญ่กินสัตวเ ์ ลก ็ 10. ขอ ้ใดเป็ นควำมสัมพนัธ ์ กนัแบบสำยใย อำหำร ก. สุนขัเน้ือ คน พืช กบ ข. พืชน้ำ ปลำหมอเทศ ลูกน้ำ ผเีส้ือ ค. ไส้เดือน คำงคก ดักแด้ นกขุนทอง ง. นกขุนทอง งู หญ้ำ ควำย ไก่

27 เฉลยกิจกรรมที่ 7 ค ำชี้แจง นกัเรียนนำ รูป ใส่หนำ ้ ขอ ้ ที่ถูก และนำ รูป ใส่หนำ ้ ขอ ้ ที่ผิด 1. โซ่อำหำร คือ ควำมสัมพนัธ ์ ระหวำ่งคนและสัตว ์ 2. กำรกินกนัเป็ นทอดๆ เรียกวำ่ห่วงโซ่อำหำร 3. กำรเขียนลูกศร โดยหนัหัวลูกศรไปยงัผกู้ิน 4. กำรกินกนัเป็ นทอดๆ ไม่ไดม ้ีกำรถ่ำยทอดพลงังำน 5. โซ่อำหำรหน่ึงๆ สำมำรถมีผบู้ ริโภคไดม ้ ำกกวำ่หน่ึง 6. กลุ่มผชู้่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำรคือผยู้ อ่ยสลำยซำกสิ่งมีชีวิต ที่ตำยแล้ว 7. แมวป่ำกินนกเป็ นห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต 8. สำยใยอำหำร ประกอบดว ้ ยห่วงโซ่อำหำร3 ห่วง 9. ผทู้ี่กินผสู้ ร ้ ำง เรียกวำ่ผบู้ ริโภค 10. สำยใยอำหำรจะมีกำรกินกนัอยำ่งเป็ นระเบียบ

28 เฉลยกิจกรรมที่ 8 ค ำชี้แจง ใหน ้ กัเรียนโยงขอ ้ ควำมทำงดำ ้ นขวำมือที่มีควำมสัมพนัธ ์ กบั ข้อควำมด้ำนซ้ำยมือ ข. ผ ู้บริโภคสัตว ์ ข. ผ ้ บูริโภคพ ื ช ช. ผ ู้บริโภคท้ังพ ื ชและสัตว ์ ซ. สัตว ์ ท ี่ตกเป็นอำหำรผ ู้ล่ำ ฌ. ผ ู้สร ้ ำงอำหำรได ้ เอง ญ. สำยใยอำหำร พืช มนุษย ์ เหยื่อ กระต่ำย เสือ หลำยห่วงโซ่ ควำย ไก่ กินไม่เป็ นระเบียบ ผ ู้ผลต ิ

29 เฉลยกิจกรรมที่ 9 ค ำชี้แจง นักเรียนตอบคำ ถำมต่อไปน้ี 1. ววัควำย ชำ ้ ง มำ ้ จดัเป็ นสัตวบ ์ ริโภคสิ่งใดเป็ นอำหำร ? ตอบ ........................บริโภคพืชเป็ นอำหำร............................................................ 2. เสือ สิงโต จระเข ้ จดัเป็ นสัตวบ ์ ริโภคสิ่งใดเป็ นอำหำร ? ตอบ ..........................บริโภคสัตว์เป็ นอำหำร........................................................ 3. กลุ่มของเห ็ ด รำ ยสีต ์ และแบคทีเรียมีประโยชน ์ อยำ่งไร ? ตอบ ...........................กลุ่มผยู้ อ่ยสลำยอินทรียส ์ ำร................................................ 4. มนุษยจ ์ ดัอยใู่นกลุ่มผบู้ ริโภคลกัษณะใด ? ตอบ ...........................กลุ่มผบู้ ริโภคท้งัพืชและสัตว.............................................์ 5. กำรกินกนัเป็ นอำหำรทำ ใหม ้ีกำรถ่ำยทอดสิ่งใดในโมเลกุล ? ตอบ ............................พลังงำน........................................................................... 6. ห่วงโซ่อำหำรจะเริ่มตน ้ ที่ใด ? ตอบ ............................ผู้ผลิต(พืช)....................................................................... 7. สิ่งมีชีวิตที่จะช่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำรเรียกวำ่อยำ่งไร ? ตอบ ...........................กลุ่มผชู้่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำร ..................................... 8. จงยกตวัอยำ่งกลุ่มผชู้่วยยอ่ยสลำยอินทรียส ์ ำร ? ตอบ ..........................เห็ด รำ ยีสต์...................................................................... 9. ห่วงโซ่อำหำรที่เริ่มจำกซำกพืชซำกสัตวท ์ ี่เน่ำเปื่อยเรียกวำ่อยำ่งไร ? ตอบ ...........................ห่วงโซ่ซำกอินทรีย................................................์ ........... 10. ห่วงโซ่อำหำรแบบใด พบมำกในธรรมชำติ ? ตอบ ............................ห่วงโซ่อำหำรแบบผสม..............................................

30 เฉลยแบบทดสอบ ก่อนเรียน หลังเรียน 1. ค ก 2. ก ข 3. ข ค 4. ค ก 5. ข ค 6. ก ก 7. ก ข 8. ง ง 9. ก ก 10. ค ค

31 บรรณำนุกรม กระทรวงศึกษำธิกำร. (2551). หลกัสูตรแกนกลำงกำรศึกษำข้ันพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์กำรเกษตรแห่งประเทศไทย จ ำกัด. จินตนำ ใบกำซูยี. (2518).กำรเขียนสื่อกำรเรียนกำรสอน.กรุงเทพฯ: สุวีริยำสำส์น. . (2513). แนวกำรจัดท ำหนังสือส ำหรับเด็กอ่ำน.กรุงเทพฯ: สุวีริยำสำส์น. ชัยยงค์พรหมวงศ์. (2537). เอกสำรกำรสอนชุดวิชำสื่อกำรสอนระดับประถมศึกษำ. นนทบุรี: มหำวิทยำลัยสุโขทัยธรรมำธิรำช. ทองพูล บุญอึ่ง. (2534). ผลงำนทำงวิชำกำรประเภทบทเรียนส ำเร็จรูป. วำรสำรข้ำรำชกำรครู, 12(1), 10-14. ทิศนำแขมมณี. (2546). 14วิธีสอนส ำหรับครูมืออำชีพ.กรุงเทพ: จุฬำลงกรณ์มหำวิทยำลัย. มูลนิธิกำรศึกษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียม. (2548). คู่มือครูสอนทำงไกลผ่ำนดำวเทียมส ำหรับโรงเรียน ปลำยทำง เล่มที่ 3.กรุงเทพ: อมัรินทร์พริ้นติ้งแอนดพ์บัลิชชิ่ง จำ กดั. สถำบันส่งเสริมกำรสอนวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี. (2555). คู่มือครูรำยวิชำพื้นฐำนวิทยำศำสตร์ ชั้นประถมศึกษำปี ที่ 6.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ สกสค. ลำดพร้ำว. ________. (2555). หนังสือเรียนรำยวิชำพื้นฐำนวิทยำศำสตร์ชั้นประถมศึกษำปี ที่6. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สกสค. ลำดพร้ำว. ________. (2555).แบบบันทึกกิจกรรมรำยวิชำพื้นฐำนวิทยำศำสตร์ชั้นประถมศึกษำปี ที่ 6. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ สกสค. ลำดพร้ำว. ส ำนักวิชำกำรและมำตรฐำนกำรศึกษำ. (2551). ตัวชี้วัดและสำระกำรเรียนรู้แกนกลำงกลุ่มสำระ กำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ตำมหลกัสูตรแกนกลำงกำรศึกษำข้ันพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์กำรเกษตรแห่งประเทศไทย จ ำกัด. _______ . (2553).แนวทำงกำรจัดกำรเรียนรู้ตำมหลกัสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551. กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์กำรเกษตรแห่งประเทศไทย จ ำกัด. ภำพควำยกินหญ้ำ. ออนไลน์. เข้ำถึงได้จำกhttp://www.oknation.net/blog/print.php?id. (วันที่ค้นข้อมูล : 15 ตุลำคม 2562). ภำพสิงโตกินควำย. ออนไลน์. เข้ำถึงได้จำกhttp://vati.com.mk/index.php?news. (วันที่ค้นข้อมูล : 15 ตุลำคม 2562).

32 บรรณำนุกรม ( ต่อ ) ภำพกำรเขียนสัญลักษณ์แสดงกำรกิน. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำกhttps://witmorsam.wikispaces.com. (วันที่ค้นข้อมูล :16 ตุลำคม 2562). ภำพผู้ผลติและผู้บริโภค.ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำกhttps://witmorsam.wikispaces.com. (วันที่ค้นข้อมูล :16 ตุลำคม 2562). ภำพควำมสัมพนัธ์ของผู้ผลติผู้บริโภคและผู้ย่อยสลำย. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://www.scimath.org/index.php/astronomyarticle/item/691. (วันที่ค้นข้อมูล : 17 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบล่ำเหยื่อ. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1310. (วันที่ค้นข้อมูล : 17 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบปรสิต. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://www.dekkid.info/Oldweb/science/main_body2.html. (วันที่ค้นข้อมูล : 18 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบซำกอินทรีย์. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://www.biogang.com/ecology.html. (วันที่ค้นข้อมูล :18 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงห่วงโซ่อำหำรแบบผสม.ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://202.143.142.148/~62544/?page_id=39. (วันที่ค้นข้อมูล :19 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงสำยใยอำหำร. ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำก http://surattana11683.blogspot.com/ (วันที่ค้นข้อมูล : 20 ตุลำคม 2562). ภำพตัวอย่ำงแผนภำพสำยใยอำหำร.ออนไลน์.เข้ำถึงได้จำกhttp://claire-bankkyo.exteen.com/ ภำพตัวอย่ำงแผนภำพสำยใยอำหำร.ออนไลน์. เข้ำถึงได้จำกhttp://www.vcharkarn.com/ /lesson/view.php?id=1310 (วันที่ค้นข้อมูล : 20 ตุลำคม 2562).