คุณค่าด้านวรรณศิลป์
นิราศพระบาท
น.ส. ภาวิตา แทนชื่น
เลขที่ 19 ม.5/1
โรงเรียนสุราษฎร์ธานี
ดังศรสักปักซ้ำระกำทรวง เสียดายดวงจันทราพะงางาม
เจ้าคุมแค้นแสนโกรธพิโรธพี่ แต่เดือนยี่จนย่างเข้าเดือนสาม
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น ดาย-เดือน งา-งาม คุม-แค้น
สัมผัสสระ เช่น สัก-ปัก โกรธ-โรธ
การอุปมา คือ ดังศรสักปักซ้ำระกำทรวง
รสวรรณคดี พิโรธวาทัง คือ เจ้าคุมแค้นแสนโกรธ
พิโรธพี่
วันจะจรจากน้องสิบสองค่ำ พอจวนย่ำรุ่งเร่งออกจากท่า
รำลึกถึงดวงจันทร์ครรไลลา พี่ตั้งตาแลแลตามแพราย
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น จะ-จร สิบ-สอง รุ่ง-เร่ง
ไล-ลา ตั้ง-ตา
สัมผัสสระ เช่น ลึก-ถึง
การซ้ำคำ เช่น แลแล
การสรรคำ
ที่ประเทศเขตเคยได้เห็นเจ้า ก็แลเปล่าเปลี่ยวไปน่าใจหาย
แสนสลดให้ระทดระทวยกาย ไม่เหือดหายห่วงหวงเป็นห่วงครัน ฯ
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น เปล่า-เปลี่ยว-ไป แสน-สลด
เหือด-หาย ห่วง-หวง
การสรรคำ เช่น ระทด-ระทวย
การซ้ำคำ เช่น ห่วง-ห่วง
รสวรรณคดี สัลลาปังคพิไสย คือ แสนสลดให้ระทด
ระทวยกาย
แสนวิบากหลากใจอาลัยเหลียว เห็นเวียงวังก็ยิ่งเสียวถึงเคยสม
ประสานสองหัตถ์ประนังตั้งประนม น้อมบังคมเทวารักษาวัง
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น เวียง-วัง สาน-สอง
สัมผัสสระ เช่น บาก-หลาก
การสรรคำ เช่น ประนัง-ประนม
รสวรรณคดี สัลลาปังคพิไสย คือ แสนวิบากหลากใจ
อาลัยเหลียว
ขอฝากน้องสองชนกช่วยปกเกศ อย่ามีเหตุอันตรายเมื่อภายหลัง
ใครปองชิงขอให้ตายด้วยรายชัง เทพทั้งชั้นฟ้าได้ปรานี ฯ
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น ชนก-ช่วย เทพ-ทั้ง
สัมผัสสระ เช่น น้อง-สอง
การสรรคำ
โอ้กระแสแควเดียวทีเดียวหนอ มาเกิดก่อเกาะถนัดสกัดหน้า
ต้องแยกคลองออกเป็นสองทางคงคา นี่หรือคนจะมิน่าเป็นสองใจ
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น เกิด-ก่อ-เกาะ คง-คา
สัมผัสสระ เช่น ถนัด-สกัด
การซ้ำคำ คือ เดียว-เดียว
ปฏิปุจฉา คือ นี่หรือคนจะมิน่าเป็นสองใจ
พี่จรจากดวงใจมาไกลเชย โอ้อกเอ๋ยแทบพังเหมือนฝั่ งชล
ถึงวังวัดเทียนถวายบ้านใหม่ข้าม ก็รีบตามเรือที่นั่งมากลางหน
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น จร-จาก โอ้-อก วัง-วัด
สัมผัสสระ เช่น ใจ-ไกล
การอุปมา คือ โอ้อกเอ๋ยแทบพังเหมือนฝั่ งชล
กราบกราบแล้วก็ตรึกรำลึกปอง เดชะกองกุศลที่ตนทำ
มาคำรพพบพุทธบาทแล้ว ขอคุณแก้วสามประการช่วยอุปถัมภ์
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น กอง-กุศล พบ-พุทธ
สัมผัสสระ เช่น ตรึก-ลึก
การซ้ำคำ คือ กราบ-กราบ
เห็นเทพีมีหนามลงราน้ำ เปรียบเหมือนคำคนพูดไม่อ่อนหวาน
เห็นกิ่งกีดมีดพร้าเข้าราราน ถึงหนามกรานก็ไม่เหน็บเหมือนเจ็บทรวง ฯ
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น คำ-คน กิ่ง-กีด รา-ราน
สัมผัสสระ เช่น พี-มี กีด-มีด
การอุปมา คือ เปรียบเหมือนคำคนพูดไม่อ่อนหวาน
จ้าของตาลรักหวานขึ้นปีนต้น ระวังตนตีนมือระมัดมั่น
เหมือนคบคนคำหวานรำคาญครัน ถ้าพลั้งพลันเจ็บอกเหมือนตกตาล
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัมผัสพยัญชนะ เช่น ตน-ตีน พลั้ง-พลัน มัด-มั่น
คบ-คน ตก-ตาล
สัมผัสสระ เช่น คำ-รำ
การอุปมา คือ เหมือนคบคนคำหวานรำคาญครัน