3101-2003 เครื่องยนต์สันดาปภายใน

การสรา้ งและพฒั นาหลกั สูตร
วชิ าเครื่องยนต์สันดาปภายใน รหัส 3101-2003
หลักสตู รประกาศนยี บตั รวชิ าชีพชน้ั สูง พุทธศักราช 2557

ปีการศึกษา 2560

จดั ทำโดย
นายประวตั ิ อินทแยม้

แผนกวิชาช่างยนต์
วทิ ยาลัยเทคนิคพงั งา
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

ก

คำนำ

การสร้างและพัฒนาหลักสูตรการจัดการเรียนรู้วิชา เครื่องยนต์สันดาปภาบใน รหัสวิชา 30101-
2003 ผ้สู อนไดส้ รา้ งและพัฒนาหลักสูตรข้ึนเพ่ือใชป้ ระกอบการเรียนการสอน ตามหลักสตู รประกาศนียบัตร
วิชาชพี ช้ันสงู (ปวส.) พทุ ธศักราช 2563 ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา กระทรวงศึกษาธกิ าร

การจัดการเรียนรู้เพื่อให้เหมาะสมกับผู้เรียน ได้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 9 หน่วยการเรียนรู้ การจัด
กิจกรรมการเรียนรู้ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ ผู้สอนมีการพัฒนาเทคนิคการสอน พัฒนาสื่อนวัตกรรม และ
เสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรม ไว้ในหน่วยการเรียนรู้ตามความเหมาะสม เนื้อหาสอดคล้องกับคำอธิบาย
รายวชิ า และจดุ ประสงค์การเรียนรู้ ผเู้ รยี นไดม้ ีทักษะการคิด และแก้ปัญหา เพ่ือใหเ้ กิดประสิทธิภาพในการ
จดั การเรยี นการสอน

ผ้สู อนหวังเป็นอย่างยิ่งว่า การสร้างและพัฒนาหลักสูตรการจัดการเรียนรู้เล่มน้จี ะเป็นแนวทางและ
เป็นประโยชน์ต่อผู้สอนและผู้เรียน หากมีข้อบกพร่องหรือข้อเสนอแนะประการใด ผู้สอนขอน้อมรับเพื่อ
นำไปปรบั ปรุบแกไ้ ขใขครั้งตอ่ ไป

นายประวัติ อินทแยม้

ข

สารบญั

หน้า
คำนำ............................................................................................................................. .................................ก
สารบัญ............................................................................................................................. ..............................ข
สารบญั ตาราง.................................................................................................................................................ค
การพัฒนาหลักสูตรรายวิชา................................................................................................................. ...........ง
หลักสตู รรายวิชา............................................................................................................................. ...............จ
หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง หลักการพืน้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์......................................................................1
หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 2 เร่ือง กฎทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ ..................................................................................23
หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 3 เร่ือง กระบวนการเปลยี่ นแปลงตา่ ง ๆ ในระบบปิด ....................................................60
หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 4 เรือ่ ง วฏั จกั รของคาร์โนต์ (Carnot Cycle) ...........................................................90
หน่วยการเรียนรูท้ ่ี 5 เรอ่ื ง วฏั จักรอ๊อตโต (Otto cycle) .......................................................................128
หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 6 เรื่อง วฏั จกั รดีเซล (Diesel cycle) .......................................................................174
หน่วยการเรียนรู้ที่ 7 เร่อื ง วฏั จักรผสม ....................................................................................................214
หนว่ ยการเรยี นรูท้ ี่ 8 เรอ่ื ง ส่วนผสมระหวา่ งเชือ้ เพลิงกบั อากาศและประสทิ ธภิ าพของความร้อน ...........240
หน่วยการเรียนรู้ท่ี 9 เรื่อง โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการเกดิ มลภาวะจากยานยนต์.....294

ค

สารบัญตาราง

ตารางที่ 1 วเิ คราะหห์ ลกั สตู รและระดบั ความสำคัญของหน่วยการเรยี นรู้.....................................................ฉ
ตารางที่ 2 วิเคราะหห์ นว่ ยการเรยี นรูแ้ ละเวลาทใ่ี ช้ในการจัดการเรยี นรู้........................................................ช
ตารางท่ี 3 วิเคราะห์โครงสร้างเนื้อหาวชิ ากับความสอดคล้องตรงตามสมรรถนะรายวิชา..............................ซ
ตารางที่ 4 การประเมนิ ผลตามสภาพจรงิ ประจำหน่วยการเรยี นรู้.................................................................ฌ
ตารางที่ 5 วิเคราะห์ หวั ขอ้ การเรียนรหู้ ลัก/หวั ขอ้ รอง/หัวข้อย่อย และเวลาจดั การเรยี นรู้...........................ญ
ตารางท่ี 5 (ต่อ) วิเคราะห์ หวั ข้อการเรียนรู้หลัก/หัวขอ้ รอง/หวั ขอ้ ย่อย และเวลาจัดการเรยี นรู้...................ฎ
ตารางท่ี 5 (ต่อ) วิเคราะห์ หวั ขอ้ การเรียนรู้หลกั /หวั ข้อรอง/หวั ข้อย่อย และเวลาจดั การเรียนรู้...................ฏ
ตารางท่ี 6 การวิเคราะห์หวั ข้อหลัก................................................................................................................ฐ
ตารางท่ี 7 วเิ คราะห์วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม............................................................................................ฑ
ตารางท่ี 8 โครงสร้างการสอนรายวิชา/กำหนดการสอน................................................................................ด
ตารางท่ี 9 โครงการสอนรายวิชา /กำหนดการสอนของชดุ การสอน.............................................................ต

ง

การพฒั นาหลักสตู รรายวชิ า

ช่ือวิชา เคร่อื งยนต์สนั ดาปภายใน
รหสั วิชา 3101 - 2003
จำนวนหนอ่ ยกิต 3 หน่วยกติ
ช่ัวโมงสอน 3 ชว่ั โมง/สัปดาห์
หลกั สูตร หลกั สูตรประกาศนยี บัตรวิชาชีพชน้ั สูง พทุ ธศักราช 2563
ประเภทวชิ า ชา่ งอตุ สาหกรรม
ผู้ศึกษา นายประวตั ิ อนิ ทแย้ม
ปีทำการ ปกี ารศกึ ษา 2564

จ

หลักสูตรรายวชิ า

หลกั สูตร: ประกาศนียบตั รวิชาชพี ชน้ั สูง พทุ ธศักราช 2557

ประเภทวิชา ชา่ งอุตสาหกรรม สาขาวชิ า เคร่ืองกล

ชอื่ วิชา เคร่ืองยนต์สันดาปภายใน รหสั วชิ า 3101 – 2003

หน่วยกิต 3 หนว่ ยกติ

จำนวนช่วั โมง ทฤษฎี 3 ชวั่ โมงตอ่ สปั ดาห์

จดุ ประสงค์รายวชิ า เพ่ือให้
1. เข้าใจหลกั การทำางานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีนและดเี ซล
2. สามารถคำนวณอัตราส่วนผสมเช้ือเพลงิ กบั อากาศ การสิ้นเปลืองเช้อื เพลงิ และ

ประสทิ ธิภาพของความร้อน
3. เข้าใจหลักการและวิธแี ก้ไขการเกิดดมลภาวะจากยานยนต์

4. มีกจิ นสิ ัยท่ีดีในการสืบเสาะหาความรใู้ นการทำงานปฏบิ ัติงานด้วยความประณตี รอบคอบ
ประหยดั มีวินยตรงต่อเวลาตระหนักถึงความปลอดภยั ในการทำงานและรกั ษาส่ิงแวดลอม

สมรรถนะรายวิชา
1. แสดงความรเู้ ก่ยี วกับหลักการทำงานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี และดีเซล
2. คำนวณหาอัตราส่วนผสมเชื้อเพลิงกบั อากาศการส้ินเปลืองเช้ือเพลิงและประสิทธิภาพของ

ความร้อน
3. แสดงความรเู้ กยี่ วกับหลักการและวิธแี ก้ไขการเกิดมลภาวะจากยานยนต์
4. แสดงความร้เู กี่ยวกับการการสืบหาความรเู้ ก่ยี วกับเคร่ืองยนต์สันดาปภายใน

คำอธิบายรายวชิ า
ศกึ ษาเกีย่ วกับศึกษาหลักการเบ้ืองตนของเทอร์โมไดนามิกส์และการประยุกต์ ใช้งานของ

เครื่องยนต์ สันดาปภายใน วฎั จกั รการทำางานของเคร่ืองยนต์การผสมกนระหว่างเชื้อเพลิงกบอากาศ
การสิ้นเปลืองเชื้อเพลงิ ประสทิ ธภิ าพความรอ้ นการฉดี เช้ือเพลงิ การสันดาป โครงสรา้ งลักษณะการ
ออกแบบห้องสันดาปการเกิดมลภาวะจากยานยนต์ การแกไ้ ขการน๊อกของเครือ่ งยนต์และการทำงาน
ของเครื่องยนต์โรตารี

ฉ

ตารางที่ 1 วเิ คราะห์หลักสูตรและระดบั ความสำคัญของหน่วยการเรยี นรู้

รหัสวชิ า 30101 – 2003 ช่ือวิชา เครอ่ื งยนตส์ นั ดาปภายใน

พทุ ธพิ สิ ยั 20 %
พฤติกรรม ความรู้
ความเ ้ขาใจ
ชือ่ หน่วย นำไปใ ้ช
ิวเคราะ ์ห
ัสงเคราะห์
ประเ ิมนค่า

คะแนนทักษะพิ ัสย (60%)
คะแนนจิต ิพ ัสย (20%)

คะแนนรวม
ลำดับความสำคัญ
จำนวนคาบ

หลกั การพ้ืนฐานทางเทอร์โม 5 6 7 - - - - 5 23 3 3

ไดนามิกส์

กฎทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ 5 6 7 - - - - 5 23 3 3

กระบวนการเปลย่ี นแปลงตา่ ง 6 8 9 - - - - 5 28 1 9

ๆ ในระบบปิด

วฏั จักรของคาร์โนต์ (Carnot 6 8 9 - - - - 5 28 1 3

Cycle)

วัฏจักรอ๊อตโต (Otto 6 8 9 - - - - 5 28 1 9

cycle)

วฏั จักรดีเซล (Diesel cycle 6 8 9 - - - - 5 28 1 9

วัฏจักรผสม 6 8 9 - - - - 5 28 1 9

ส่วนผสมระหวา่ งเชือ้ เพลิงกบั 6 6 7 - - - - 5 25 2 3

อากาศและประสิทธิภาพของ

ความรอ้ น

โครงสรา้ งลักษณะการ 6 6 7 - - - - 5 25 2 3

ออกแบบห้องสันดาปการเกดิ

มลภาวะจากยานยนต์

สอบวดั และประเมินผล 3

รวม 52 63 72 - - - - 40 232 54

ลำดบั ความสำคญั 3 2 1 - - - - 4 100

ช

ตารางที่ 2 วิเคราะห์หน่วยการเรยี นร้แู ละเวลาทีใ่ ชใ้ นการจดั การเรียนรู้
รหัสวิชา 30101-2003 ช่ือวิชา เคร่อื งยนต์สันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หน่วย
กติ

หน่วยที่ ชื่อหน่วยการเรยี นรู้ สปั ดาห์ท่ี ชวั่ โมงที่
1 1-3
1. หลักการพื้นฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ 2 4-6
3-5 7-9
2. กฎทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ 6 10-12
7-9 13-21
3. กระบวนการเปลยี่ นแปลงตา่ ง ๆ ในระบบปิด 22-30
10-12 31-39
4. วฏั จกั รของคารโ์ นต์ (Carnot Cycle) 13-15 40-45
16 46-51
5. วฏั จกั รอ๊อตโต (Otto cycle) 17
52-54
6. วฏั จกั รดเี ซล (Diesel cycle 18 54

7. วฏั จกั รผสม
8. สว่ นผสมระหวา่ งเช้ือเพลงิ กับอากาศ และประสทิ ธภิ าพของความร้อน
9. โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการเกดิ มลภาวะจากยาน

ยนต์
สอบวัดและประเมินผล

รวม

หมายเหตุ: เมอื่ ทำการวิเคราะหแ์ ล้ว จงึ นำมาแบ่งเวลาในการจัดการเรียนการสอนตามความสำคญั
สมรรถนะรายวิชา

1. แสดงความรูเ้ กยี่ วกับหลักการทำงานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี และดเี ซล
2. คำนวณหาอัตราส่วนผสมเช้ือเพลงิ กบั อากาศการสิ้นเปลืองเช้ือเพลิงและประสิทธิภาพของ
ความร้อน
3. แสดงความรู้เกย่ี วกับหลักการและวิธีแก้ไขการเกิดมลภาวะจากยานยนต์
4. แสดงความรูเ้ กย่ี วกับการการสืบหาความร้เู ก่ียวกับเครื่องยนต์สันดาปภายใน

ซ

ตารางที่ 3 วเิ คราะหโ์ ครงสร้างเนื้อหาวิชากับความสอดคลอ้ งตรงตามสมรรถนะรายวิชา

รหัสวิชา 30101-2003 ช่ือวิชา เครอื่ งยนต์สันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ช่วั โมง/สปั ดาห์ จำนวน 3 หน่วย

กติ

หน่วยท่ี เนื้อหา (รายการสอน) จำนวน สมรรถนะรายวิชา

ชวั่ โมง 1 2 3 4 5

1 หลกั การพืน้ ฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์ 3✓

2 กฎทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ 3✓

3 กระบวนการเปลย่ี นแปลงตา่ ง ๆ ในระบบปิด 9✓

4 วฏั จักรของคาร์โนต์ (Carnot Cycle) 3 ✓✓

5 วฏั จกั รออ๊ ตโต (Otto cycle) 9 ✓✓

6 วัฏจักรดีเซล (Diesel cycle 9 ✓✓

7 วัฏจักรผสม 9 ✓✓

8 สว่ นผสมระหวา่ งเชอ้ื เพลิงกบั อากาศและ 3 ✓✓✓
ประสิทธิภาพของความรอ้ น

9 โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการ 3 ✓✓✓
เกดิ มลภาวะจากยานยนต์

สอบวดั และประเมินผล 3 ✓✓✓✓✓

รวม 54 8 5 3 3 3

สมรรถนะรายวิชา
1. แสดงความร้เู ก่ียวกับหลักการทำงานของเครื่องยนต์แก๊สโซลนี และดีเซล
2. คำนวณหาอัตราส่วนผสมเช้ือเพลิงกบั อากาศการส้ินเปลืองเช้ือเพลิงและประสทิ ธภิ าพของ

ความร้อน
3. แสดงความรเู้ กย่ี วกับหลักการและวิธีแก้ไขการเกิดมลภาวะจากยานยนต์
4. แสดงความรูเ้ กย่ี วกับการการสืบหาความรู้เก่ยี วกับเคร่ืองยนต์สันดาปภายใน

ฌ

ตารางท่ี 4 การประเมินผลตามสภาพจริงประจำหน่วยการเรียนรู้

รหสั วิชา 30101-2003 ชื่อวิชา เครื่องยนตส์ ันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หนว่ ย

กิต

หน่วย รายการสอน สมรรถนะ แนวทางการประเมนิ

ที่ ทดสอบความรู้
ประเมินการป ิฏบัติงาน

ประเมินผลงาน
ประเมินพฤติกรรม

อ่ืนๆ

1 หลกั การพนื้ ฐานทางเทอร์โม แสดงความรู้เกย่ี วกบั ✓ ✓✓

ไดนามิกส์ หลกั การพน้ื ฐานทางเทอรโ์ ม ✓✓
✓✓
ไดนามิกส์
✓✓
2 กฎทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ แสดงความร้เู กีย่ วกบั กฎทาง ✓
✓✓
เทอรโ์ มไดนามกิ ส์ ✓✓
✓✓
3 กระบวนการเปลีย่ นแปลงตา่ ง ๆ แสดงความรู้เกย่ี วกับ ✓ ✓✓

ในระบบปดิ กระบวนการเปลีย่ นแปลง ✓✓

ต่าง ๆ ในระบบปดิ

4 วัฏจกั รของคาร์โนต์ (Carnot แสดงความรู้เกย่ี วกับวฏั จกั ร ✓

Cycle) ของคาร์โนต์ (Carnot

Cycle)

5 วัฏจักรออ๊ ตโต (Otto cycle) แสดงความรู้เกย่ี วกบั วฏั ✓

จกั รอ๊อตโต (Otto cycle )

6 วฏั จักรดีเซล (Diesel cycle แสดงความรเู้ กี่ยวกับวัฏจกั ร ✓

ดเี ซล (Diesel cycle )

7 วฏั จกั รผสม แสดงความรูเ้ กย่ี วกบั วฏั จักร ✓

ผสม

8 ส่วนผสมระหวา่ งเชอื้ เพลงิ กบั แสดงความรเู้ กย่ี วกับ ✓

อากาศและประสทิ ธภิ าพของ ส่วนผสมระหวา่ งเช้อื เพลิง

ความร้อน กบั อากาศ และ

ประสทิ ธภิ าพของความร้อน

9 โครงสร้างลักษณะการออกแบบ แสดงความรเู้ กยี่ วกับลักษณะ ✓
หอ้ งสันดาปการเกิดมลภาวะจาก การออกแบบห้องสันดาปการ
เกิดมลวะจากยานยนต์
ยานยนต์

ญ

ตารางท่ี 5 วิเคราะห์ หวั ขอ้ การเรียนรู้หลัก/หวั ข้อรอง/หวั ขอ้ ย่อย และเวลาจัดการเรียนรู้
รหัสวชิ า 30101-2003 ชื่อวชิ า เครื่องยนต์สันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หน่วยกิต

สปั ดาห์ หนว่ ย ชื่อหน่วยการเรียนรู้ / หัวข้อ การเรียนรู้ เวลาจดั การเรยี นรู้
ท่ี/ครง้ั ท่ี ที่ ทฤษฎี ปฏบิ ตั ิ รวม

1 1 หลักการพนื้ ฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์ (ชม.)
1.1. 1.1 เครือ่ งยนตส์ นั ดาปภายใน 3- 3
1.2. เครือ่ งยนตส์ ันดาปภายนอก
1.3. เทอรโ์ มไดนามิกส์
1.4. ระบบทางเทอร์โมไดนามิกส์
1.5. พลงั งาน

2 2 กฎทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ 3- 3

2.1 กฎขอ้ ท่ีศูนย์ของเทอร์โมไดนามิกสท์ ่เี ก่ียวกับการสมดลุ

ของความร้อน

2.2.กฎข้อที่หน่ึงของเทอรโ์ มไดนามกิ สห์ รือเรียกอีกอยา่ ง

หนึ่งคือกฎของการทรงพลังงาน

2.3. กฎข้อที่หนงึ่ สำหรับระบบปิดหรือระบบทไ่ี ม่มีการไหล

กระบานการเปลยี่ นแปลงทีเ่ กิดข้นึ ในระบบปิด

3-5 3 กระบวนการเปล่ียนแปลงตา่ ง ๆ ในระบบปิด 9- 9
3.1. กระบวนการไอโซเมตริก (ISOMETRIC)
3.2. กระบวนการไอโซบารลิ (ISOBARYL)
3.3. กระบานการอุณหภูมคิ งท่ี
3.4. กระบวนการอะเดียบาติก
3.5. กระบวนการโพล่ีทรอปคิ

ฎ

ตารางที่ 5 (ต่อ) วิเคราะห์ หัวข้อการเรยี นรูห้ ลัก/หัวข้อรอง/หัวข้อย่อย และเวลาจัดการเรยี นรู้
รหัสวิชา 30101-2003 ช่ือวิชา เครื่องยนต์สันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หนว่ ยกติ

สปั ดาห์ หนว่ ย ชื่อหน่วยการเรยี นรู้ / หัวขอ้ การเรียนรู้ เวลาจัดการเรียนรู้
ท่/ี คร้ังที่ ท่ี ทฤษฎี ปฏบิ ตั ิ รวม

6 4 วัฏจกั รของคาร์โนต์ (Carnot Cycle) (ชม.)
4.1 วัฎจักรคาร์โนต์ 3- 3

7-9 5 วฏั จักรออ๊ ตโต (Otto cycle) 9- 9

5.1 กระบวนการอดั ตวั แบบอะเดยี บาติกอยู่ในจังหวะอดั

5.2 กระบวนการให้ความร้อนในแบบปริมาตรคงท่ีเป็นการ

เพิม่ ความร้อน

5.3. กระบวนการขยายตวั แบบอะเดียบาตกิ

5.4. กระบวนการคายความร้อนแบบปริมาตรคงท่ี

5.5. งานสทุ ธิของวฏั จักรอ๊อตโต

5.6. ประสิทธิภาพทางความรอ้ นของวัฏจกั รอ๊อตโต

10-12 6 วฏั จกั รดเี ซล (Diesel cycle 9-9

6.1. กระบวนการอัดตัวแบบไอเซนทรอปกิ

6.2. กระบวนการความดันคงท่ี

6.3. กระบวนการ 3-4 กระบวนการขยายตัวแบบอะเดยี มา

ตคิ คามกฎ PV k = Cของวฏั จกั รดเี ซล

6.4 กระบวนการ 4-1 กระบวนการปล่อยหรือคายความ

รอ้ นออกในชว่ งปรมิ าตรคงที่ของวฏั จักรดเี ซล

13-15 7 วัฏจักรผสม 9- 9

7.1 กระบวนการ 1-2 เปน็ กระบวนการอดั แบบ

Isentropic

ฏ

ตารางที่ 5 (ต่อ) วเิ คราะห์ หัวข้อการเรยี นร้หู ลกั /หัวขอ้ รอง/หัวข้อย่อย และเวลาจัดการเรยี นรู้

รหัสวิชา 30101-2003 ช่ือวชิ า เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หนว่ ยกติ

สปั ดาห์ หนว่ ย เวลาจัดการเรยี นรู้

ท/ี่ ครงั้ ที่ ที่ ชือ่ หน่วยการเรยี นรู้ / หัวขอ้ การเรยี นรู้ ทฤษฎี ปฏิบัติ รวม

(ชม.)

7.2 กระบวนการ 2-3 ความรอ้ นท่ีถา่ ยเทเข้ากระบอก

สูบด้วยกระบวนการปรมิ าตรคงที่

7.3 กระบวนการ 3-4 ความร้อนถ่ายเทเขา้ กระบอก

สูบด้วยกระบวนการความดนั คงท่ี

7.4 กระบวนการ 4-5 เกิดการขยายตัวแบบ

Isentropic ให้กำลังดนั ลกู สูบลง

7.5 กระบวนการ 5-1 ความร้อนถ่ายเทออกจากระบบ

14-15 8 สว่ นผสมระหว่างเช้อื เพลงิ กบั อากาศและประสทิ ธิภาพ 3 - 3

ของความรอ้ น

8.1 ส่วนผสมระหว่างเชอ้ื เพลิงกับอากาศ

8.2 ประสทิ ธิภาพของความรอ้ น

16-17 9 โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการเกิด 3 -3

มลภาวะจากยานยนต์

9.1 ลักษณะการออกแบบห้องสันดาป

9.2 การเกิดมลภาวะจากยานยนต์

18 สอบวัดและประเมินผล 3 -3

ฐ

ตารางที่ 6 การวเิ คราะห์หัวขอ้ หลัก
รหัสวชิ า 30101-2003 ช่ือวิชา เคร่ืองยนต์สนั ดาปภายใน ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หนว่ ยกิต

บทท่ี หวั ข้อหลัก (ชอ่ื หนว่ ย) แหล่งข้อมลู E
ABCD /
/
1. หลักการพนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ /// /
/
2. กฎทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ /// /
/
3. กระบวนการเปลี่ยนแปลงตา่ ง ๆ ในระบบปดิ /// /
/
4. วัฏจักรของคารโ์ นต์ (Carnot Cycle) ///
/
5. วฏั จักรออ๊ ตโต (Otto cycle) // /

6. วัฏจักรดเี ซล (Diesel cycle ///

7. วฏั จกั รผสม // /

8. สว่ นผสมระหวา่ งเช้อื เพลิงกบั อากาศ และประสิทธภิ าพ / / /

ของความร้อน

9. โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการเกิด ///

มลภาวะจากยานยนต์

A : หลักสตู รรายวชิ า (Course Description)

แหลง่ ข้อมลู (Sources) B : ตำราและเอกสาร (Literatures)
C : ประสบการณ์ (Experiences)

D : ผู้เชยี่ วชาญ (Experts)

E : อืน่ ๆ (Other)

ฑ

ตารางท่ี 7 วิเคราะห์วตั ถปุ ระสงค์เชงิ พฤติกรรม
รหสั วิชา 30101-2003 ชื่อวิชา เคร่อื งยนต์สนั ดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง/สปั ดาห์ จำนวน 3 หนว่ ยกติ

ใบรายการวตั ถุประสงค์ หนา้ ท่ี

รายการสอน รหสั วชิ า 30101-2003 ชื่อวิชา เคร่ืองยนต์สนั ดาปภายใน ระดบั วตั ถุประสงค์
ระดบั (IS)
1. หลกั การพื้นฐานทาง วตั ถุประสงค์
เทอรโ์ มไดนามกิ ส์ R AT
 ทฤษฎี ปฏิบัติ  ทฤษฎแี ละปฏบิ ตั ิ
2. กฎทางเทอร์โม 
ไดนามิกส์ 1.1.สามารถอธบิ ายความหมายของเครอ่ื งยนตส์ ันดาปได้อย่าง
ถูกต้อง 
3. กระบวนการ
เปลยี่ นแปลงตา่ ง ๆ ใน 1.2.สามารถอธิบายหลักพ้ืนฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ได้อยา่ ง 
ระบบปิด ถกู ต้อง 

1.3 สามารถอธิบายระบบทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ได้อยา่ งถูกต้อง 
1.4 สามารถอธบิ ายความหมายของพลังงานไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง 
2.1 สามารถอธบิ ายความหมายของกฎข้อทศี่ นู ย์ได้อย่างถูกตอ้ ง 

2.2 สามารถอธบิ ายความหมายของกฎขอ้ ที่หน่ึงไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
2.3 สามารถคำนวณหาปริมาณความรอ้ นได้อย่างถูกต้อง 
2.4 สามารถคำนวณหางานได้อย่างถูกต้อง
3.1 อธบิ ายการทำงานของกระบวนการไอโซเมตริกได้อย่าง 

ถูกต้อง 
3.2 สามารถคำนวณหาความรอ้ นถ่ายเทใหแ้ ก่ก๊าซของ

กระบวนการไอโซเมตริกได้อย่างถูกต้อง
3.3 สามารถคำนวณหาความดนั สดุ ทา้ ยของกระบวนการไอโซ 

เมตริกไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
3.4 สามรถคำนวณหามวลของกา๊ ซของกระบวนการไอโซ

เมตริกได้อย่างถกู ตอ้ ง
3.5 อธิบายการทำงานของกระบวนการไอโซบาริลได้อย่าง

ถูกต้อง
3.6 สามารถคำนวณหาอุณหภูมิสงู สดุ ของกระบวนการไอโซ

บารลิ ได้อยา่ งถูกตอ้ ง

ฒ หน้าท่ี

ใบรายการวัตถปุ ระสงค์

รายการสอน รหสั วิชา 30101-2003 ชอื่ วชิ า เครอื่ งยนต์สันดาปภายใน

4. วฏั จักรของคารโ์ นต์ วตั ถปุ ระสงค์ ระดับวตั ถุประสงค์
(Carnot Cycle) ระดบั (IS)
 ทฤษฎี ปฏิบตั ิ  ทฤษฎแี ละปฏิบตั ิ
3.7 สามารถคำนวณหาพลงั งานภายในของกระบวนการไอโซ R AT

บาริลไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง

3.8 สามารถคำนวณหางานที่ใช้ในการอัดอากาศ ของ

กระบวนการไอโซบาริลไดอ้ ย่างถกู ต้อง

3.9 สามารถอธบิ ายความหมายของกระบวนการอุณหภูมคิ งท่ีได้

อย่างถูกต้อง

3.10 สามารถอธบิ ายความหมายของกระบวนการอะเดยี

บาติกได้อย่างถูกต้อง

3.11 สามารถคำนวณหาความรอ้ นท่ีถ่ายเทไดอ้ ย่างถูกต้อง

3.12 สามารถคำนวณหางานไดอ้ ยา่ งถูกต้อง

3.13 สามารถคำนวณหาอุณหภูมสิ ดุ ท้ายได้อย่างถูกต้อง

3.14 สามารถคำนวณหาความร้อนถ่ายเทใ่ ห้แก่ก๊าซของ

กระบวนการอดั ตวั และขยายตวั ของก๊าซ ได้อยา่ งถกู ต้อง

3.15 สามารถคำนวณหาความดนั สุดทา้ ยของกระบวนการอัด

ตวั และขยายตัวของกา๊ ซ ได้อยา่ งถกู ต้อง

3.16 สามรถคำนวณหามวลของก๊าซของกระบวนการอดั ตัวและ

ขยายตัวของกา๊ ซ ได้อย่างถกู ต้อง

3.17 สามารถคำนวณหาอุณหภมู ิสงู สดุ ของกระบวนการอัดตัว

และขยายตวั ของก๊าซ ได้อย่างถูกต้อง

3.18 สามารถคำนวณหาพลังงานภายในของกระบวนการอัดตัว

และขยายตวั ของกา๊ ซ ได้อย่างถกู ต้อง

3.19 สามารถคำนวณหางานที่ใช้ในการอัดอากาศของ

กระบวนการอัดตวั และขยายตวั ของก๊าซ ได้อย่างถูกต้อง

4.1นกั ศึกษาสามารถคำนวณหาค่าความร้อนที่ถ่ายเทของวัฎ 

จกั รได้อย่างถูกต้อง

ณ หน้าท่ี

ใบรายการวตั ถุประสงค์

รายการสอน รหัสวิชา 30101-2003 ชื่อวชิ า เครอื่ งยนต์สนั ดาปภายใน

5.วัฏจกั รอ๊อตโต (Otto วัตถุประสงค์ ระดับวัตถุประสงค์
cycle) ระดบั (IS)
 ทฤษฎี ปฏิบตั ิ  ทฤษฎแี ละปฏิบตั ิ
4.2นักศึกษาสามารถคำนวณหาค่างานของวัฎจักรได้อย่าง R AT



ถกู ต้อง

4.3 นักศกึ ษาสามารถคำนวณหาค่าประสิทธิภาพของวฎั จักรได้  

อยา่ งถูกต้อง

5.1 สามารถคำนวณหาความร้อนถ่ายเท่เข้าของวฏั จกั รอ๊อตโต 

ได้อย่างถูกต้อง

5.2 สามารถคำนวณหาความดนั สูงสดุ ของวฏั จักรอ๊อตโตได้  

อยา่ งถูกต้อง

5.3 สามรถคำนวณหาอณุ หภูมิสงู สดุ ของวัฏจกั รออ๊ ตโตได้อยา่ ง  

ถูกต้อง

5.4 สามารถคำนวณหาอตั ราส่วนการอัดของวัฏจกั รอ๊อตโตได้  

อยา่ งถูกต้อง

5.5. สามารถคำนวณหาความรอ้ นถา่ ยเทเ่ ขา้ ของวฏั จกั รอ๊อตโต  

ได้อย่างถกู ตอ้ ง

5.6 สามารถคำนวณหาคา่ ของงานของวฏั จกั รอ๊อตโตได้อย่าง  

ถูกต้อง

5.7 สามารถคำนวณหาค่าประสทิ ธิภาพของวฎั จกั รได้อยา่ ง  

ถูกต้อง

5.8 สามารถคำนวณหาอัตราสว่ นการอดั ของวฏั จกั รอ๊อตโตได้   

อย่างถูกต้อง

5.9 สามารถคำนวณหางานสุทธิของวฏั จักรอ๊อตโตไดอ้ ย่าง 

ถูกต้อง

5.10 สามารถคำนวณหาประสทิ ธิภาพทางความร้อนของวัฏ   

จักรอ๊อตโตได้อยา่ งถูกต้อง

5.11สามรถคำนวณหาความดันยังผลเฉลีย่ ของวัฏของวัฏ 

จกั รอ๊อตโตได้อย่างถูกต้อง

ด หน้าที่

ใบรายการวัตถปุ ระสงค์

รายการสอน รหัสวิชา 30101-2003 ชือ่ วิชา เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน

วตั ถุประสงค์ ระดบั วตั ถุประสงค์
ระดับ (IS)
 ทฤษฎี ปฏิบัติ  ทฤษฎีและปฏบิ ตั ิ
R AT

6. วฏั จักรดีเซล (Diesel 6.1 สามารถคำนวณหาความร้อนถา่ ยเท่เข้าของวัฎจักรดีเซล ได้ 

cycle อย่างถูกต้อง

6.2 สามารถคำนวณหาค่าของงานของวัฎจกั รดเี ซล ได้อย่าง  

ถกู ต้อง

6.3 สามารถคำนวณหาค่าประสิทธภิ าพของวฎั จกั รได้อยา่ ง  

ถกู ต้อง

6.4 สามารถคำนวณหาอตั ราส่วนการอัดของวฏั จกั รอ๊อตโตได้  

อย่างถูกต้อง

6.5 สามารถคำนวณหาความร้อนท่ีป้อนข้าระบบของวฏั จกั ร  

ดีเซลไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง

6.6 สามารถคำนวณหาความดันสูงสดุ ของวฏั จักรดเี ซลได้อย่าง  

ถูกต้อง

6.7 สามรถคำนวณหาอณุ หภูมิของวฏั จักรดเี ซลได้ได้อย่าง 

ถกู ต้อง

6.8 สามารถคำนวณหาความร้อนถา่ ยเท่เขา้ ของวัฎจักรดีเซล ได้   

อยา่ งถูกต้อง

6.8 สามารถคำนวณหาค่าของงานของวัฎจักรดเี ซล ได้อยา่ ง  

ถูกต้อง

6.9 สามารถคำนวณหาค่าประสิทธิภาพของวฎั จักรได้อยา่ ง   

ถูกต้อง

6.10 สามารถคำนวณหาอัตราสว่ นการอัดของวัฏจักรได้อย่าง  

ถูกต้อง

7. วฏั จกั รผสม 7.1 สามารถคำนวณหาความร้อนทป่ี ้อนข้าระบบของวัฏจกั ร   

ผสมไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง

7.2 สามารถคำนวณหาความดนั สูงสดุ ของวัฏจกั รผสมได้อยา่ ง 

ถกู ต้อง

ต หน้าที่

ใบรายการวตั ถุประสงค์

รายการสอน รหสั วชิ า 30101-2003 ช่อื วชิ า เครื่องยนต์สนั ดาปภายใน ระดบั วัตถุประสงค์
ระดับ (IS)
8. สว่ นผสมระหวา่ ง วตั ถุประสงค์
เชอื้ เพลงิ กับอากาศและ R AT
ประสทิ ธิภาพของความ  ทฤษฎี ปฏบิ ัติ  ทฤษฎแี ละปฏบิ ตั ิ
ร้อน 7.3 สามรถคำนวณหาอณุ หภูมิสูงสดุ ของวัฏจักรผสมได้ได้อยา่ ง 
9.โครงสร้างลักษณะการ
ออกแบบห้องสันดาปการ ถกู ต้อง 
เกดิ มลภาวะจากยานยนต์ 7.4 สามรถคำนวณหาความร้อนท่ีคายออกจากระบบของวัฏ

หมายเหตุ ผสมได้อยา่ งถูกตอ้ ง  
7.5 สามรถคำนวณหางานสุทธขิ องวัฏจักรผสมได้อย่างถกู ต้อง
7.6 สามรถคำนวณหาประสทิ ธิภาพทางความรอ้ นของวฏั จกั ร 

ผสมได้อย่างถูกตอ้ ง 
7.7 สามรถคำนวณหาความดนั ยงั ผลเฉลยี่ ของวัฏจักรผสมได้

อย่างถูกต้อง
8.1 สามารถคำนวณหาส่วนผสมระหวา่ งเชื้อเพลงิ กบั อากาศได้ 
อยา่ งถูกต้อง 
8.2นกั ศึกษาสามารถคำนวณหาประสิทธิภาพทางความร้อนได้
อยา่ งถูกต้อง
9.1 บอกลักษณะการออกแบบหอ้ งสันดาปได้อย่าง9.ถูกต้อง

9.2บอกการเกดิ มลภาวะจากยานยนต์ได้อย่างถูกต้อง

ระดบั (IS) ทางสติปญั ญา
R : ฟ้ืนคนื ความรู้
A : ประยกุ ตค์ วามรู้
T : สง่ ถา่ ยความรู้

ถ

ตารางที่ 8 โครงสรา้ งการสอนรายวิชา/กำหนดการสอน
รหสั วชิ า 30101-2003 ชือ่ วิชา เคร่อื งยนต์สนั ดาปภายใน ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง/สัปดาห์ จำนวน 3 หนว่ ยกติ

หน่วยที่ ชื่อหนว่ ยการสอน เวลา (ช่ัวโมง)
ทฤษฎี ปฏิบัติ รวม
1 หลักการพ้นื ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์
2 กฎทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ 3 -3
3 กระบวนการเปล่ยี นแปลงต่าง ๆ ในระบบปิด 3 -3
4 วัฏจกั รของคารโ์ นต์ (Carnot Cycle) 9 -9
5 วฏั จกั รออ๊ ตโต (Otto cycle) 3 -3
6 วัฏจักรดีเซล (Diesel cycle 9 -9
7 วัฏจักรผสม 9 -9
8 ส่วนผสมระหวา่ งเชอื้ เพลงิ กับอากาศและประสิทธิภาพของ 9 -9
3 -3
ความร้อน
9 โครงสรา้ งลักษณะการออกแบบห้องสันดาปการเกิด 3 -3

มลภาวะจากยานยนต์ 3 -3
สอบวัดและประเมนิ ผล 54 54
รวม

ท

ตารางท่ี 9 โครงการสอนรายวิชา /กำหนดการสอนของชุดการสอน
รหสั วชิ า 3101-2003 ชือ่ วิชา เครอ่ื งยนตส์ ันดาปภายใน ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง/สปั ดาห์ จำนวน 3 หน่วยกติ

ช่ือหน่วยการเรียนรู/้ สมรรถนะประจำหน่วย สปั ดาห์ ชั่วโมง
รายการสอน ที่ ท่ี
1.1.สามารถอธบิ ายความหมายของเครือ่ งยนต์สนั ดาปได้ 1 1-3
1. หลักการพื้นฐานทาง อย่างถูกต้อง
เทอรโ์ มไดนามกิ ส์ 1.2.สามารถอธบิ ายหลกั พื้นฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์ได้
อย่างถูกต้อง
31.3.สามารถอธบิ ายระบบทางเทอร์โมไดนามิกส์ได้อย่าง
ถูกต้อง
1.4.สามารถอธิบายความหมายของพลงั งานได้อย่างถูกต้อง

2.กฎทางเทอร์โม 2.1 สามารถอธบิ ายความหมายของกฎข้อท่ีศูนย์ไดอ้ ย่าง 2 4-6
3 7-9
ไดนามิกส์ ถูกต้อง

2.2 สามารถอธบิ ายความหมายของกฎข้อท่หี น่งึ ไดอ้ ยา่ ง

ถกู ต้อง

2.3 สามารถคำนวณหาปริมาณความร้อนได้อย่างถูกต้อง

2.4 สามารถคำนวณหางานได้อย่างถูกต้อง

3.1.กระบวนการ 3.1.1อธบิ ายการทำงานของกระบวนการไอโซเมตริกได้

เปล่ยี นแปลงต่าง ๆ ใน อย่างถูกต้อง

ระบบปดิ 3.1.2สามารถคำนวณหาความรอ้ นถ่ายเทใหแ้ ก่ก๊าซของ3.3
กระบวนการไอโซเมตริกได้อย่างถูกต้อง

3.1.4สามารถคำนวณหาความดันสดุ ทา้ ยของกระบวนการ
ไอโซเมตริกได้อย่างถูกตอ้ ง

3.1.5สามรถคำนวณหามวลของก๊าซของกระบวนการไอโซ

เมตรกิ ได้อย่างถกู ต้อง

3.1.6อธบิ ายการทำงานของกระบวนการไอโซบาริลได้อยา่ ง

ถูกต้อง

3.1.7สามารถคำนวณหาอณุ หภมู สิ งู สดุ ของกระบวนการไอ

โซบารลิ ไดอ้ ย่างถูกต้อง

ธ

ช่อื หน่วยการเรยี นร/ู้ สมรรถนะประจำหนว่ ย สัปดาห์ ช่ัวโมงที่
รายการสอน ที่
3.1.8สมารถคำนวณหาพลังงานภายในของกระบวนการไอ
โซบารลิ ไดอ้ ย่างถูกต้อง
3.1.9สามารถคำนวณหางานท่ีใช้ในการอดั อากาศ ของ
กระบวนการไอโซบาริลไดอ้ ย่างถกู ต้อง

3.2.กระบวนการ 3.2.1.สามารถอธบิ ายความหมายของกระบวนการอุณหภมู ิ 4 10-12
เปลี่ยนแปลงตา่ ง ๆ คงทีไ่ ด้อย่างถูกต้อง
ในระบบปิด(ต่อ) 3.2.2.สามารถอธิบายความหมายของกระบวนการอะเดยี
บาตกิ ได้อย่างถกู ต้อง
3.2.3.สามารถคำนวณหาความรอ้ นท่ีถ่ายเทไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง
3.2.4.สามารถคำนวณหางานไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3.2.5.สามารถคำนวณหาอุณหภูมิสดุ ทา้ ยได้อย่างถูกต้อง

3.3.กระบวนการ 3.3.1. อธิบายกระบวนการอัดตัวและขยายตวั ของกา๊ ซ ซ่ึง 5 13-15
เปลี่ยนแปลงต่าง ๆ เกดิ ขนึ้ เป็นไปตามสมการ PVn = คงที่ได้อยา่ งถกู ต้อง
ในระบบปิด(ต่อ) 3.3.2. สามารถคำนวณหากระบวนการอัดตวั และขยายตวั
ของก๊าซ ซึ่งเกิดขนึ้ เป็นไปตามสมการ PVn = คงที่ได้อย่าง
ถูกต้อง

4.วัฏจักรของคารโ์ นต์ 4.1.สามารถอธบิ ายความหมายของวัฎจักรคารโ์ นต์ไดอ้ ย่าง 6 16-18
(Carnot Cycle) ถกู ต้อง
4.2.สามารถคำนวณหาค่าความร้อนของวฎั จักรได้อย่าง
ถกู ต้อง
4.3.สามารถคำนวณหาค่างานของวฎั จกั รได้อยา่ งถกู ตอ้ ง
4.4.สามารถคำนวณหาคา่ ประสิทธิภาพของวฎั จกั รได้อยา่ ง
ถกู ต้อง

น

ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ สมรรถนะประจำหนว่ ย สปั ดาห์ ชว่ั โมงท่ี
รายการสอน ที่
7 19-21
5.1 วัฏจักรอ๊อตโต 1. 5.1.1 อธิบายกระบวนการอัดตวั แบบอะเดียบาตกิ อย่ใู น

(Otto cycle) จงั หวะอัดของเครื่องยนต์ของวฏั จักรอ๊อตโต ได้อย่างถูกต้อง

2. 5.1.2 อธิบายกระบวนการให้ความรอ้ นในแบบปริมาตรคงที่

ของวฏั จักรอ๊อตโต ได้อย่างถกู ต้อง

5.2 วัฏจกั รออ๊ ตโต 5.2.1.อธิบายกระบวนการขายตวั ตวั แบบอะเดียบาติก 8 22-24
(Otto cycle) ของวฏั จกั รอ๊อตโต ได้อยา่ งถูกต้อง
5.2.2.อธิบายกระบวนการคายความร้อนในแบบปริมาตร
คงท่ีของวฏั จกั รอ๊อตโต ได้อย่างถูกต้อง
5.2.3.สามารถคำนวณหาค่าความร้อนของวัฎจกั รได้อยา่ ง
ถูกต้อง
5.2.4.สามารถคำนวณหาค่างานของวฎั จักรไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
5.2.5.สามารถคำนวณหาค่าประสทิ ธภิ าพของวฎั จกั รได้
อยา่ งถูกต้อง

5.3 วฏั จักรออ๊ ตโต 5.3.1อธบิ ายความหมายงานสุทธขิ องวัฏจักรอ๊อตโตได้อยา่ ง 9 25-27
(Otto cycle) ถกู ต้อง
5.3.2คำนวณหางานสุทธิของวัฏจกั รอ๊อตโตได้อยา่ งถูกต้อง
5.3.3อธิบายความหมายประสิทธิภาพทางความร้อนของวัฏ
จกั รอ๊อตโตได้อย่างถูกต้อง
5.3.4คำนวณหาประสิทธภิ าพทางความร้อนของวฏั
จกั รอ๊อตโตได้อย่างถูกต้อง
5.3.5คำนวณหาความดันยังผลเฉล่ยี ของวัฏจักรอ๊อตโตได้
อยา่ งถูกต้อง

6.1วฏั จกั รดเี ซล 6.1.1.อธบิ ายกระบวนการอดั ตวั แบบไอเซนทรอปกิ ของวฎั 10 28-30

(Diesel cycle) จกั รดเี ซล ได้อย่างถูกต้อง

6.1.2.อธบิ ายกระบวนการความดันคงท่ี วฎั จักรดเี ซล ได้

อย่างถูกต้อง

บ

ชือ่ หน่วยการเรยี นร้/ู สมรรถนะประจำหน่วย สปั ดาห์ ช่ัวโมงท่ี
รายการสอน ท่ี
6.1.3.สามารถคำนวณหาค่าความรอ้ นของวัฎจักรได้อย่าง
ถูกต้อง
6.1.4.สามารถคำนวณหาค่างานของวัฎจักรได้อย่างถูกต้อง
6.1.5.สามารถคำนวณหาค่าประสิทธิภาพของวฎั จกั รได้
อย่างถูกต้อง

6.2 วัฏจกั รดีเซล 6.2.1 อธิบายความหมายกระบวนการขยายตวั แบบอะเดีย 11 31-33
(Diesel cycle มาตขิ องวฏั จกั รดเี ซลได้อยา่ งถกู ต้อง
6.2.2 คำนวณหาดวามร้อนที่ป้อนขา้ ระบบของวัฏจักรดเี ซล
ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง
6.2.3 คำนวณหาความดนั สงู สุดของวัฏจกั รดเี ซลไดอ้ ยา่ ง
ถกู ต้อง
6.2.4 คำนวณหาอุณหภูมขิ องวฏั จกั รดีเซลได้อยา่ งถูกตอ้ ง
6.2.5 อธิบายความหมายของกระบวนการปล่อยหรือคา่ ย
ความร้อนออกในช่วงปริมาตรคงที่ไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง
6.2.6 คำนวณหาความร้อนที่คลายออกจากระบบของวฏั
จักรดีเซลได้อยา่ งถูกต้อง

6.3.1.อธบิ ายกระบวนการต่างๆของวฎั จักรดีเซล ได้อย่าง 12 34-36
ถูกต้อง
6.3 วฏั จกั รดีเซล 6.3.2.สามารถคำนวณหาค่าความร้อนของวัฎจักรได้อย่าง
(Diesel cycle ถกู ต้อง
6.3.3.สามารถคำนวณหาค่างานของวฎั จักรไดอ้ ยา่ งถูกต้อง
6.3.4.สามารถคำนวณหาค่าประสิทธิภาพของวัฎจักรได้
อยา่ งถูกต้อง

ช่อื หน่วยการเรียนร/ู้ สมรรถนะประจำหน่วย สัปดาห์ ช่วั โมงที่
รายการสอน ท่ี

ป

7.1 วฏั จกั รผสม 7.1.1 อธบิ ายความหมายกระบวนการต่างๆ ของวัฏจกั ร 13 37-39
7.2 วัฏจักรผสม
ผสมไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

7.1.2 คำนวณหาความร้อนท่ีป้อนข้าระบบของวัฏจักรผสม

ได้อยา่ งถูกต้อง

7.1.3 คำนวณหาความดันสงู สุดของวฏั จักรผสมได้อยา่ ง

ถูกต้อง

7.1.4 คำนวณหาอุณหภมู สิ งู สุดของวฏั จกั รผสมไดอ้ ยา่ ง

ถูกต้อง

7.1.5 คำนวณหาความร้อนที่คายออกจากระบบของวัฏ

ผสมได้อยา่ งถกู ตอ้ ง

7.1.6 คำนวณหางานสทุ ธิของวฏั จักรผสมได้อยา่ งถูกต้อง

7.1.7 คำนวณหาประสทิ ธิภาพทางความรอ้ นของวัฏจกั ร

ผสมได้อย่างถกู ตอ้ ง

7.1.8คำนวณหาความดันยังผลเฉล่ยี ของวฏั จกั รผสมได้

อย่างถูกต้อง

7.2.1 อธิบายความหมายกระบวนการตา่ งๆ ของวัฏจักร 14 40-42
ผสมไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
7.2.2 คำนวณหาความรอ้ นที่ปอ้ นขา้ ระบบของวฏั จกั รผสม
ไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง
7.2.3 คำนวณหาความดนั สงู สดุ ของวฏั จกั รผสมได้อย่าง
ถกู ต้อง
7.2.4 คำนวณหาอุณหภมู ิสูงสดุ ของวฏั จักรผสมไดอ้ ยา่ ง
ถกู ต้อง
7.2.5 คำนวณหาความรอ้ นท่ีคายออกจากระบบของวฏั
ผสมได้อย่างถูกตอ้ ง
7.2.6 คำนวณหางานสทุ ธิของวฏั จักรผสมไดอ้ ย่างถูกต้อง
7.2.7 คำนวณหาประสทิ ธภิ าพทางความรอ้ นของวฏั จักร
ผสมได้อยา่ งถูกต้อง

ผ

ช่ือหน่วยการเรยี นรู้/ สมรรถนะประจำหนว่ ย สัปดาห์ ชั่วโมงท่ี
รายการสอน ท่ี

7.2.8 คำนวณหาความดนั ยังผลเฉลี่ยของวัฏจกั รผสมได้
อย่างถูกต้อง

7.3 วัฏจกั รผสม 7.3.1 อธิบายความหมายกระบวนการต่างๆ ของวัฏจักร 15 43-45

ผสมได้อย่างถูกต้อง

7.3.2 คำนวณหาความร้อนที่ปอ้ นขา้ ระบบของวัฏจกั รผสม

ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง

7.3.3 คำนวณหาความดันสูงสดุ ของวัฏจกั รผสมได้อย่าง

ถูกต้อง

7.3.4 คำนวณหาอุณหภมู สิ งู สดุ ของวัฏจกั รผสมไดอ้ ย่าง

ถูกต้อง

7.3.5 คำนวณหาความร้อนที่คายออกจากระบบของวฏั

ผสมไดอ้ ย่างถูกต้อง

7.3.6 คำนวณหางานสทุ ธิของวัฏจักรผสมไดอ้ ยา่ งถูกต้อง

7.3.7 คำนวณหาประสทิ ธิภาพทางความร้อนของวฏั จกั ร

ผสมไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

7.3.8 คำนวณหาความดันยงั ผลเฉลีย่ ของวฏั จักรผสมได้

อย่างถูกต้อง

8. ส่วนผสมระหว่าง 8.1.สามารถคำนวณหาสว่ นผสมระหวา่ งเช้อื เพลิงกับอากาศ 16 46-48
เชื้อเพลงิ กับอากาศ ไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
และประสทิ ธิภาพ 8.2.สามารถคำนวณหาประสิทธิภาพทางความร้อนไดอ้ ย่าง
ของความรอ้ น ถกู ต้อง

9. โครงสรา้ งลักษณะ 9.1. สามารถบอกลักษณะการออกแบบห้องสันดาปไดอ้ ยา่ ง 17 49-51

การออกแบบห้อง ถกู ต้อง

สนั ดาปการเกดิ 9.2.สามารถบอกการเกดิ มลภาวะจากยานยนต์ได้อยา่ ง

มลภาวะจากยาน ถกู ต้อง
ยนต์

สอบปลายภาค 18 52-54

ฝ

สัปดาห์ที่ 1
แผนบทเรยี น

เรื่อง
หลักพ้นื ฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์

แผนการจัดการเรียนรู้ แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

รหัสวิชา 3101-2002 วิชา เคร่อื งยนต์สนั ดาปภายใน

หน่วยท่ี 1 ชื่อหน่วย หลักพืน้ ฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์

ชอ่ื เร่ือง หลกั พื้นฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์ จำนวน 3 ชวั่ โมง

1. สาระสำคัญ

1. เคร่อื งยนตส์ นั ดาปภายใน หมายถึง เครื่องยนต์ท่มี ีการการเผาไหม้เกดิ ข้ึนในเครอ่ื งยนต์

โดยตรงในกระบอกสูบหรือห้องเผาไหม้

2. เครื่องยนต์สันดาปภายนอก หมายถงึ เครือ่ งยนต์ที่มีการเผาไหมเ้ กดิ ข้ึนภายนอกเครื่องยนต์ เชน่

เครื่องจักรไอนำ้

3. เทอรโ์ มไดนามกิ ส์ เปน็ วิทยาศาสตรแ์ ขนงหน่ึงท่ีว่าดว้ ยการเปลี่ยนแปลงพลงั งานต่างๆจากรปู

หนงึ่ ไปอีกรูปหนง่ึ

4. ระบบทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ คือสารท่ีอยูภ่ ายในขอบเขต ระบบแบ่งออกเป็น 2 ระบบ

5. พลงั งาน คือ ความสามารถของวตั ถหุ รสิ ารในการทำงานไดจ้ าการกระทำของพลงั งานมหี ลาย

รูปแบบ เชน่ พลังงานกล,พลังงานไฟฟ้า,พลงั งานเคม,ี พลังงานความรอ้ น,พลังงานภายใน,พลงั งานนิวเคลียร์

2. สมรรถนะประจำหน่วยการเรียนรู้

1.สามารถอธิบายความหมายของเครอื่ งยนต์สนั ดาปได้อย่างถกู ต้อง
2.สามารถอธิบายหลกั พื้นฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ได้อย่างถูกต้อง
3.สามารถอธิบายระบบทางเทอร์โมไดนามิกส์ได้อยา่ งถูกต้อง
4.สามารถอธิบายความหมายของพลังงานได้อย่างถูกต้อง
5.มีความรบั ผิดชอบ ตามงานทม่ี อบหมาย (บูรณาการปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง)

3. จุดประสงค์การเรยี นรู้

3.1 จดุ ประสงค์ท่ัวไป
1.สามารถอธิบายความหมายของเคร่อื งยนตส์ นั ดาปได้อยา่ งถกู ต้อง
2.สามารถอธิบายหลกั พ้ืนฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ไดอ้ ย่างถูกต้อง
3.สามารถอธบิ ายระบบทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ได้อยา่ งถูกต้อง
4.สามารถอธิบายความหมายของพลงั งานได้อย่างถูกตอ้ ง
5.มีความรบั ผดิ ชอบ ตามงานท่ีมอบหมาย (บรู ณาการปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง)

3.2 จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม
1.สามารถอธิบายความหมายของเครอื่ งยนต์สนั ดาปได้อย่างถูกต้อง
2.สามารถอธิบายหลักพนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ไดอ้ ย่างถูกต้อง
3.สามารถอธิบายระบบทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ได้อยา่ งถูกต้อง
4.สามารถอธบิ ายความหมายของพลงั งานไดอ้ ย่างถูกต้อง
5.มคี วามรับผิดชอบ ตามงานที่มอบหมาย (บรู ณาการปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง)

4. หวั ข้อเรอ่ื ง/เนอื้ หาสาระการสอน/การเรยี นรู้

4.1 ด้านความรู้
- เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน
- หลกั พ้ืนฐานทางเทอร์โมไดนามิกส์
- ระบบทางเทอร์โมไดนามกิ ส์
- พลังงาน
- กระบวนการ

4.2 ดา้ นทกั ษะหรือปฏิบัติ
- การคำนวณสมการของพลงั งาน

4.3 ดา้ นคณุ ธรรม/จรยิ ธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกิจพอเพยี ง
- ความมวี ินัย : การแต่งกาย , การตรงตอ่ เวลา
- ความรับผิดชอบ : ทำงานเสร็จทันตามเวลาที่ กำหนด
- ความสนใจใฝ่รู้ : มคี วามสนใจในการหาความรูเ้ พ่มิ เติม , การกระตือรือร้นทีจ่ ะเรียนรู้
- ความมีมนษุ ยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรบั ความคิดเหน็ ผอู้ ่ืน
- ความอดทน อดกลั้น : มีสติควบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซ่ือสตั ย์สจุ ริต : ไม่นำผลงานผู้อ่ืนมาแอบอา้ งเป็นของตน
- การประหยัด : ใช้วสั ดทุ ี่เหมาะสมกบั งาน , ปดิ ไฟฟ้า ทุกครั้งท่ีเลิกใช้
- ความกตญั ญกู ตเวที : อาสาชว่ ยเหลือและถอื ของช่วยครู –อาจารย์

5. กจิ กรรมการเรียนการสอนหรอื การเรียนรู้ (ใชก้ ระบวนการเรียนรู้แบบ MIAP)

ขน้ั ตอนการสอนหรือกจิ กรรมครู ขนั้ ตอนการเรยี นหรอื กจิ กรรมของผู้เรยี น

ขนั้ นำเข้าส่บู ทเรยี น (10 นาที )

1. นกั เรียนรู้จกั เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน หรือไม่ ใชท้ ำอะไร 1. ผเู้ รียนทั้งช้ัน แสดงความคดิ เห็นตามหวั ขอ้

2. นกั เรยี นรจู้ ักเคร่ืองยนต์สนั ดาปภายนอก หรอื ไม่ ใช้ทำ ท่ีครูชกั ถาม

อะไร

3. นักเรยี นรจู้ กั พลังงานหรอื ไม่ ใชท้ ำอะไร

ขน้ั การสอน (2 ชัว่ โมง ) 1. ผูเ้ รียนท้งั หมดตัง้ ใจฟงั การบรรยาย โดย
1. ครูอธบิ ายหลกั พนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ ใช้สื่อประกอบการเรียนการสอน Power
2. ครูสาธิตการเขียนสมการ Point รว่ มกับ สาธติ อธิบาย

3. ครูเปดิ โอกาสใหช้ ักถามข้อสงสยั 2. ผเู้ รียน ตั้งใจฟงั การบรรยายและจดบนั ทกึ
เนื้อหาจาก สือ่ คำบรรยายใสส่ มุด

3. ผเู้ รียนตอบคำถามตามหัวขอ้ ทคี่ รูซักถาม

ขน้ั พยายาม (20 นาท)ี 1. ผเู้ รียนทำแบบฝกึ หดั
1. ครูใหท้ ำแบบฝึกหดั

ขั้นสรุป ( 50 นาที ) 1. ผ้เู รียนทำแบบฝกึ หัดส่ง
1. ครใู ห้ส่งแบบฝกึ หดั 2. ผเู้ รยี นทราบเฉลย
2. ครูเฉลยแบบฝกึ หดั 3. ผูเ้ รียนท้ังหมดต้ังใจฟัง
3. ครูสรุปเนื้อหาเพ่มิ เตมิ

6. ส่อื การเรียนการสอน/การเรยี นรู้

6.1 ส่ือส่ิงพิมพ์
1. หนงั สอื งานสนั ดาปภายใน
2. เอกสารประกอบการสอน
3. แบบฝึกหดั 10 ข้อ

6.2 สื่อโสตทัศน์
-

6.3 สื่อของจริง
-

7. แหล่งการเรียนการสอน/การเรยี นรู้

7.1 ภายในสถานศกึ ษา
1. ตกึ วิทยบริการ
2. หอ้ ง Internet ชา่ งยนต์

7.2 ภายนอกสถานศกึ ษา
1. ร้าน Internet

8. งานทม่ี อบหมาย

8.1 ก่อนเรียน
-

8.2 ขณะเรยี น
- ใหผ้ เู้ รียนจดคำอธบิ าย ประกอบการบรรยายของครู
- ให้ผู้เรยี นทำแบบฝึกหัด

8.3 หลังเรยี น
- ใหผ้ ู้เรียนเฉลยแบบฝกึ หดั
- ให้ผเู้ รียนไปศกึ ษา เร่ือง กฎของเทอร์โมไดนามิกส์ มาล่วงหนา้

9. ผลงาน/ช้ินงาน ทีเ่ กิดจากการเรียนรูข้ องผเู้ รยี น

-

10. เอกสารอ้างอิง

ชนะชยั กสิภาร์. เครื่องยนต์สันดาปภายใน. พมิ พ์คร้ังท่ี8, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชวนพิมพ์
มนตรี พิรุณเกษตร. เทอรโ์ มไดนามิกส์.พมิ พ์ครั้งที่2, กรงุ เทพฯ: วทิ ย์พัฒน์
รุ่งสุรยี ์ ใจเขื่อนแกว้ . เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายในและภายนอก. พิมพค์ รั้งท่ี7, กรุงเทพฯ: ซีเอด็ ยเู คชน่ั
วนิ จิ นวิ าศะบุตร. การวิเคราะห์การสันดาป. พิมพค์ ร้งั ที่7, กรุงเทพฯ: โรงพมิ พเ์ จริญธรรม, 2527

11. การบรู ณาการ/ความสมั พันธ์กบั รายวชิ าอน่ื

วิชา เทอร์โมไดนามิกส์ เร่อื ง กฎทางเทอร์โมไดนามกิ ส์

12. หลกั การประเมนิ ผลการเรียน

12.1 ก่อนเรยี น

- สังเกตจากคำถาม ของผ้เู รียน

12.2 ขณะเรียน

- สังเกตจากคำถาม ของผูเ้ รียน

12.3 หลังเรยี น

- แบบฝกึ หัด

13. รายละเอยี ดการประเมินผลการเรยี น

13.1 คะแนนระหว่างภาคเรยี น ร้อยละ 80 ไดจ้ าก

- ผลจากแบบทดสอบหลังเรียน รอ้ ยละ 20

- ผลจากใบงาน รอ้ ยละ 20

- ผลจากการปฏบิ ัติงานกลุม่ ร้อยละ 30

- ผลจากแบบฝกึ หดั รอ้ ยละ 10

13.2 คะแนนคณุ ธรรมและ จริยธรรม รอ้ ยละ 20 ไดจ้ าก

- ความตรงตอ่ เวลา รอ้ ยละ 5

- ความมีระเบยี บ วินยั รอ้ ยละ 5

- ความรับผิดชอบ รอ้ ยละ 5

- ความซื่อสตั ย์ ร้อยละ 5

การประเมินผล นำคะแนนที่ได้จากการวัดผลมาประเมิน โดยยึดหลักเกณฑ์การประเมินผลของ
วทิ ยาลัยเทคนิคพงั งาซง่ึ กำหนดดังน้ี

อตั ราคะแนน ระดับคะแนน

80 – 100 4.0
75 – 79 3.5
70 – 74 3.0
65 – 69 2.5
60 – 64 2.0
55 – 59 1.5
50 – 54 1.0
0 – 49 0

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครงั้ ที่ 1 หนา้ 1
ชอื่ หน่วย หลกั พ้ืนฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชั่วโมง

เครือ่ งยนต์สันดาปภายใน
เครอ่ื งยนต์ความรอ้ นมีการสนั ดาป แบง่ ออกเป็น 2 ประเภท คอื

- เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน (Internal Combustion Engine)
- เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก (External Combustion Engine)
เครือ่ งยนตส์ นั ดาปภายใน
หมายถึง เคร่ืองยนต์ที่มกี ารเปาไหม้เกิดขึน้ ภายในเคร่ืองยนต์โดยตรงในกระบอกสูบหรือห้องเผา
ไหมท้ ่ีออกแบบโดยเฉพาะ เชน่ เครือ่ งยนตแ์ กส๊ โซลนี , เครอ่ื งยนตด์ เี ซล, เคร่ืองยนตโ์ รตาร่ี, เครื่องกงั หัน
แกส๊ ความรอ้ นจากการเปาไหมข้ องเชอื้ เพลงิ จะทำใหแ้ กสมีความดนั สูง และขยายตวั ภายในกระบอกสูบ
ผลักดันใหล้ ูกสูบเคลื่อนทีแ่ ละถา่ ยทอดมาหมนุ เพลาข้อเหวี่ยง แล้วจงึ ตอ่ เพลาออกมาใชง้ านภายนอก
เครือ่ งยนตส์ นั ดาปภายนอก
หมายถงึ เคร่ืองยนตท์ ่ีมกี ารเผาไหมเ้ กิดขนึ้ ภายนอกเคร่ือง เช่น เครื่องจกั ไอน้ำ, การสันดาป
ของเชื้อเพลิงจะเกิดทห่ี ม้อตม้ น้ำ (Boiler) ทำให้น้ำเป็นไอและมคี วามดันสงู ไปผลักดนั ลูกสูบของเคร่ืองจักร
ไอน้ำให้เคล่ือนทห่ี รือเอาไอนำ้ ท่ีมคี วามดนั สงู น้ีไปผลักดันใบพดั ของเครื่องกังหนั ไอน้ำ
ในการศึกษาทฤษฎขี องเคร่อื งยนตส์ นั ดาปภายใน จำเป็นทจ่ี ะต้องรพู้ น้ื ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิค
อยา่ งดีพอสมควร เพราะการทำงานของเคร่ืองยนตส์ ันดาปภายในจะเกี่ยวข้องกับความร้อนโดยตรง

พนื้ ฐานทางเทอร์โมไดน้ ามคิ
เทอรโ์ มไดนามคิ เปน็ วิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งที่ว่าดว้ ยการเปลี่ยนแปลงพลงั งานต่าง ๆ จากรปู
หนงึ่ ไปอีกรปู หน่ึง การศกึ ษาทางด้านวศิ วกรรมจะนำประโยชนข์ องการเปลีย่ นพลังงานความรอ้ นเปน็
พลงั งานกลโดยอาศัยเครื่องยนตค์ วามร้อน(Heat Engine) หรอื เปล่ียนพลงั งานกลให้เปน็ พลังงานความร้อน
โดยอาศยั ใช้ Heat Pump ความร้อนปกติท่ีไดจ้ ากการสนั ดาปของเชอื้ เพลิง (ของแขง็ , ของเหลว หรือแกส๊ )
จะสง่ ผ่านสารตัวกลางหรือสารทำงาน (Working Substance) ทำใหส้ ารทำงานมีอุณหภูมสิ ูงข้นึ พลังงาน
ความร้อนน้จี ะถูกเปลี่ยนเป็นพลังงานกลโดยโดยการขยายตัวของสารทำงานผลักดนั ให้ลูกสูบเคลอ่ื นที่
พลังงานส่วนท่ีเหลือจากการผลกั ดนั ลูกสูบจะถกู ถ่ายเทไปสภู่ ายนอกที่อุณหภูมิที่ต่ำกว่า สารทำงานทใี่ ช้ท่วั
ๆ ไป เป็นของไหล (Fluid) ซง่ึ อาจจะเป็นกาซหรือของเหลว ส่วนผสมระหวา่ งอากาศและเชอื้ เพลงิ จะเปน็
สารทำงานในเคร่ืองยนต์สนั ดาปภายใน และไอนำ้ จะเป็นสารทำงานในเครอ่ื งจักรไอนำ้ หรอื เครอ่ื งกงั หนั ไอ
น้ำ วิชาเทอรโ์ มไดนามิคนีใ้ ห้ประโยชนใ์ น การวเิ คราะหห์ าปรมิ าณความร้อนที่เปลย่ี นแปลงในกระบวนการ
ต่าง ๆ ซ่ึงถา้ ทราบสภาวะเรมิ่ ตน้ และสภาวะสดุ ท้ายของกระบวนการหน่งึ กจ็ ะสามารถใช้หลกั เกณฑท์ าง
เทอร์โมไดนามิค วเิ คราะห์ปริมาณความร้อนถ่ายเทท้ังหมดในกระบวนการนนั้ ได้

แผนการสอน หนว่ ยที่ 1
วชิ า งานสันดาปภายใน สอนครัง้ ที่ 1 หน้า 2
ชอื่ หน่วย หลกั พน้ื ฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชัว่ โมง

ระบบทางเทอรโ์ มไดนามคิ
ระบบ (System) คือ สารท่ีอย่ภู ายในเส้นขอบเขต (Boundary) ทพี่ จิ ารณา ซง่ึ ส่วนท่ีอยู่

ภายนอกเส้นขอบเขต คอื สงิ่ แวดล้อม (Surroundings) ปฏกิ ริ ยิ าระหว่างระบบกับสง่ิ แวดลอ้ มจะเปน็ ตวั
ควบคุมพฤติกรรมของระบบ ระบบทางเทอร์โมไดนามิคแบ่งออกได้เปน็ 2 ระบบ ไดแ้ ก่

1. ระบบเปดิ (Close System) หรือระบบควบคุมมวล

ระบบนคี้ อื สว่ นของกาซท่ีอยู่ภายในซึ่งถกู ล้อมรอบดว้ ยเสน้ เขตบรรจุในกระบอกสูบ ถา้ ใหค้ วาม
ร้อนจากภายนอกเข้าสรู่ ะบบ อุณหภมู ขิ องกาซจะเพิ่มขึน้ เกิดการขยายตัวและมีความดังสูงผลกั ดันให้ลูกสบู
เคลอื่ นท่เี ลื่อนขึ้นขณะเดียวกันนเ้ี ส้นขอบเขตของระบบกจ็ ะเลื่อนขึ้นตามไปด้วยทำให้เกิดงานเนื่องจากการ
เคลอื่ นที่ของกาซและความร้อนจากกาซ(ระบบ) ถ่ายเทออกผา่ นเส้นขอบเขต แต่มวลของกาวจะเทา่ เดิม
ดงั นนั้ จึงเรียกระบบนอี้ ีกอยา่ งว่า ระบบควบคมุ มวล

แผนการสอน หน่วยท่ี 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนคร้งั ท่ี 1 หนา้ 3
ชอื่ หนว่ ย หลักพ้ืนฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชั่วโมง

2. ระบบเปิด (Open System) หรอื ระบบควบคุมปริมาตร
2.1 ระบบเปดิ ไหลสองทาง

2.2 ระบบเปิดไหลทางเดยี ว

ในระบบนมี้ วลของสารจะผ่าเข้าออกจากระบบและจะเกดิ งานหรอื ความร้อนจากระบบด้วย ดังรูป
เปน็ ไดอะแกรมแสดงอากาศท่ีมคี วามดันตำ่ เขา้ เคร่ืองอัดอากาศ (Air Compressor) และอากาศที่มีความดัน
สูงออกจากเครอ่ื งอดั อากาศ อากาศภายในเครื่องอดั อากาศเปน็ ระบบงานเข้าสูร่ ะบบโดยผา่ นเพลาขับจาก
มอเตอร์ และความร้อนทเ่ี กดิ จากการอดั ตัวของอากาศจะถ่ายเทผา่ นผนังของกระบอกสบู เคร่ืองอดั อากาศ

งาน เครือ่ งหมาย ความรอ้ น เครื่องหมาย
งานเขา้ ส่รู ะบบ - ความร้อนเข้าสู่ระบบ +
งานออกจากระบบ + ความร้อนออกจากระบบ -

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครง้ั ท่ี 1 หน้า 4
ชื่อหน่วย หลักพ้นื ฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชว่ั โมง

งาน (Work) คือ ผลคณู ของแรงและระยะทางท่วี ัตถเุ คลอื่ นทีต่ ามแนวแรงนน้ั มหี น่วยเป็นนวิ ตนั -เมตร

(N-m) หรอื จลู (J)

1 KJ = 103 J = 103 N.m.

1 KJ = 1 Kcal
4.1868

งานเนื่องจากการไหล (Flow Work) หรอื งานจากการแทนท่ี
งานในทางเทอร์โมไดนามิคจะเกยี่ วขอ้ งกับการเปลย่ี นแปลงปริมาตรของของไหล เน่ืองจากมี

การอัดและขยายตัวของสารทำงาน ดงั นน้ั งานทีเ่ กิดขนึ้ ก็คือ ผลคณู ของความดันและปริมาตรท่ี
เปลีย่ นแปลง

W = P(V2 – V1) มีหน่วยเป็น นิวตนั -เมตร (N-M) หรือ จูล (J)
สมมติให้อากาศในกระบอกสูบถูดอดั ตัวด้วยลกู สบู ซึ่งจะทำให้เกิดแรงกระทำบนหัวลกู สูบ เม่อื
ทำการปล่อยใหล้ ูกสบู เคล่ือนทถี่ อยหลงั ได้เป็นระยะทาง เพ่ือทีจ่ ะทำให้ความดันในกระบอกสบู คงทเี่ ทา่ เดิม
งานทีเ่ กิดข้ึน = แรง  ระยะทางทลี่ กู สบู เคล่ือนท่ี

W = PA L
= P(AL)
= P(V2-V1)

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครง้ั ท่ี 1 หนา้ 5
ช่ือหนว่ ย หลักพืน้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชั่วโมง

เมือ่ AL = ปรมิ าตรทล่ี ูกสบู เคล่ือนท่ี ซ่ึงเรียกวา่ Swept volume หรือ Storke Volume

P

V1 V2 V

แผนภาพนแี้ สดงกรณที ่ีอากาศขยายตัว แบบความดันคงท่ี
ในกรณีที่แผนภาพความดนั มีลักษณะโค้งดังรูปขา้ งลา้ งน้ี ซึ่งแผนภาพท่ีไดจ้ ากการขยายตัวของ
กาซเกดิ ขึน้ ในเครอื่ งจักรความรอ้ น กราฟเป็นเสน้ โค้งระหวา่ งความดนั เดมิ และปรมิ าตรเดิมเมื่อเกดิ การ
ขยายตัวจนถึงสภาวะสุดทา้ ยมีคา่ ความดนั และปริมาตร ในกรณที งั้ ความดันและปริมาตรตา่ งก็เปลย่ี นแปลง
ทง้ั คู่ การหางานจาการแทนท่ีเม่ือหาจากแผนภาพน้ี งานที่ได้จะเท่าพื้นทีใ่ ต้เสน้ โคง้ ซงึ่ จะตอ้ งใชค้ วามรู้ใน
เรื่อง

P

P1

P2

V
V2 V1

งานทก่ี ำลังขยายตวั 1W2 =

แผนการสอน หนว่ ยท่ี 1
วชิ า งานสนั ดาปภายใน สอนครง้ั ท่ี 1 หน้า 6
ช่ือหนว่ ย หลกั พื้นฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชวั่ โมง

กำลงั งาน (Power)

กำลงั งาน = งาน

 P= เวลา
พลงั งาน (Energy) w
t มีหนว่ ยเปน็ (วัตต์)

คอื ความสามารถของวัตถุหรือสารในการท่จี ะทำงานได้ ซ่ึงสามารถดูไดจ้ ากการกระทำของ

พลังงานมหี ลายรปู แบบ เช่น พลงั งานกล, พลงั งานไฟฟ้า, พลังงานเคม,ี พลงั งานความร้อน, พลงั งาน

ภายใน, พลังงานนวิ เคลยี ร์

พลังงานกล (Mechanical Energy) มี 2 ชนิด คือ

1. พลังงานศกั ย์(Potential Energy)

คือ พลังงานทเี่ กิดจากความตา่ งศักยร์ ะหว่างสองจุด พลังงานศักยเ์ พ่ิมมากย่ิงขึ้นถา้ ความ

สงู แตกต่างกนั มากทั้งนเี้ นื่องจากแรงดึงดูดของโลกกระทำต่อวตั ถใุ ห้เกดิ ความเรง่ ส่จู ุดศนู ยก์ ลางจากกฎของ

นิวตนั F = mgz

PE = FZ

P.E. = mgz มหี นว่ ยเป็นนวิ ตัน- เมตร หรอื จูล

g = อตั ราเร่งเน่ืองจากความโน้มถ่วงของโลกมีคา่ = 9.80665 เมตร/วินาที2

m = มวลของวัตถุ (ก.ก.)

z = ความสงู จากระดบั อ้างอิง (เมตร)

2. พลังงานจลย์ (Kenetic Enerfy)

คือ พลงั งานทเี่ กิดจากการเคล่ือนทีข่ องวตั ถุมีค่าเทา่ กับ

K.E = mc 2 มหี น่วยเป็นจลู (J)
2
c = ความเรว็ ของวตั ถุ (เมตร/วนิ าที)

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนคร้งั ท่ี 1 หน้า 7
ชอ่ื หน่วย หลักพนื้ ฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชั่วโมง

พลงั งานภายใน (Internal Energy)
คอื พลังงานทเ่ี กิดข้ึนภายในโมเลกุลของสาร เปน็ คณุ สมบัติเฉพาะเม่ือสารเปลี่ยนสภาวะมคี า่

เท่ากบั ผลคณู ของปรมิ าณความร้อนจำเพาะและอณุ หภูมิท่ีเปล่ียนแปลงของสารนนั้
พลังงานภายในทั้งหมดของสารแทนดว้ ย U
พลงั งานภายในจำเพาะ มคี ่าเท่ากบั พลงั งานภายใน/มวลสาร 1 กโิ ลกรัม แทนด้วย μ

พลงั งานความร้อน (Heat Energy)
ในระหวา่ งทข่ี องไหลเคล่ือนที่ผา่ นระบบ ของไหลอาจจะได้รับความร้อนจากบรเิ วณรอบ ๆ ระบบ

หรอื คายความรอ้ นจากระบบออกสูภ่ ายนอก ปริมาณความร้อนน้หี าไดจ้ าก
Q = m.c.t
m = มวลของของไหล(กิโลกรัม)
c = ความจุความร้อนจำเพาะ(กิโลจลู /กิโลกรัม-เคลวิน)
t = อณุ หภมู ิ K

ความจคุ วามร้อนจำเพาะ (Specific Heat Capacity)
คือ จำนวนความร้อนทที่ ำใหส้ ารมมี วล 1 หน่วย มีอุณหภูมเิ ปล่ยี นไปจากเดิม 1 องศา กาซ

จะมคี วามจุความร้อน 2 ลักษณะ คอื
1. ความจุความรอ้ นจำเพาะที่ปรมิ าตรคงท่ี cv
2. ความจคุ วามรอ้ นจำเพาะท่ีความดนั คงที่ cp

แผนการสอน หนว่ ยท่ี 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนคร้งั ท่ี 1 หนา้ 8
ชือ่ หน่วย หลกั พนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชัว่ โมง

ความจุความร้อนจำเพาะปริมาตรคงท่ี
คือ จำนวนความร้อนทตี่ ้องการทจ่ี ะทำใหก้ าซที่มีมวล 1 หน่วย มีอุณหภูมิเปลี่ยนไป 1 องศา

เมื่อไดร้ บั ความร้อนท่ปี รมิ าตรคงท่ี ใชส้ ญั ลักษณ์ cv

จากรปู กาซบรรจใุ นภาชนะมีฝาปดิ แนน่ เมอื่ ใหค้ วามร้อนแกภ่ าชนะจะทำให้กาซมีอุณหภูมิและความดนั
เพิม่ ขึ้น

ถา้ ให้ m = มวลของกาซ (Kg)
T1 = อุณหภมู ิของกาซขณะเรม่ิ ต้น (K)
T2 = อุหณภูมิสุดทา้ ยของกาซ (K)

ความรอ้ นท่ีต้องการท่จี ะทำใหก้ าซมีอุณหภูมิเปลยี่ นจาก T1 เป็น T2 จะเทา่ กบั
Q = mcv(T2-T1)

สังเกตว่ากาซเมอ่ื ได้รับความรอ้ นปริมาตรคงที่ จะไม่มีงานเกดิ ขึน้ พบลงั งานความร้อนทั้งหมดจะ
ทำใหก้ าซมีอุณหภมู ิและความดันเพม่ิ ข้ึน ความร้อนท่ีกาซได้รบั น้จี ะทำให้ พลงั งานภายในของกาซเพ่ิมขน้ึ

แผนการสอน หนว่ ยท่ี 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครง้ั ท่ี 1 หนา้ 9
ช่ือหนว่ ย หลักพื้นฐานทางเทอร์โมไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชัว่ โมง

ความจคุ วามร้อนจำเพาะท่คี วามดันคงท่ี
คอื จำนวนความรอ้ นที่ต้องการที่จะทำให้กาซซ่งึ มีมวล 1 หนว่ ย มอี ุหณภูมิเปลยี่ นไป 1

องศา ท่ีความดนั คงท่ี ใช้สญั ลักษณ์ cp

พิจารณากาวบรรจุอยใู่ นภาชนะทีม่ ฝี าปดิ ซ่ึงสามารถเลื่อนขึน้ ลงได้ ถ้ากาซได้รับความร้อนจะทำให้อุณหภูมิ
และความดนั เพ่ิมขึ้น เน่อื งจากมฝี าปิดอยู่นัน้ สามารถเลื่อนได้ ดงั นน้ั ความดนั ทเ่ี กดิ จะคงท่ี
ถา้ ให้ m = มวลของกาซ (kg)
T1 = อุณหภมู ขิ องกาซขณะเรมิ่ ตน้ (0K)
T2 = อุณหภมู สิ ดุ ทา้ ยของกาซ (0K)

ความร้อนที่จะทำใหก้ าซมอี ุณหภูมเิ ปลย่ี นแปลงจาก T1 เป็น T2 จะเท่ากับ
Q = mcp(T2-T1)

เม่ือกาซไดร้ บั ความร้อนทค่ี วามดนั คงที่ ความร้อนน้จี ะทำให้เกดิ
1. อุณหภูมกิ าซเพิม่ ข้ึน ทำใหพ้ ลังงานภายในของกาซเพิม่ ข้ึนดว้ ยมีคา่
2. เกดิ งานเนื่องจากการขยายตวั ของกาซ W = P (V2-V1)
V1 = ปรมิ าตรของกาซเมื่ออุณหภูมิ T1
V2 = ปริมาตรของกาซเม่ืออุณหภมู ิ T2

แผนการสอน หนว่ ยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครัง้ ท่ี 1 หน้า 10
ชื่อหน่วย หลักพ้นื ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ จำนวน 3 ชัว่ โมง

ความจุความร้อนจำเพาะเฉล่ีย

ของแข็ง ของเหลว

สาร ความจคุ วามร้อนจำเพาะ สาร ความจุความร้อนจำเพาะ

J/Kg-K J/Kg-K

แกว้ คราวน์ 674 กลเี ซอรนี 2429

ดบี กุ 230 เบนซีน 1718

ตะกั่ว 130 ปรอท 138

ทองแดง 394 อีเธอร์ 2219

ทองเหลือง 385 เอธิล แอลกอฮอล 2303

นเิ กล 460

สังกะสี 394

เหลก็ กลา้ 480

เหลก็ หลอ่ 477

อลูมิเนยี ม 917

ความจุความร้อนจำเพาะของกาซเฉลีย่

กาซ Cp (KJ / Kg-K) Cv (KJ / Kg-K)

อากาศ 1.005 0.718

คารบ์ อนไดออกไซด์ 0.84 0.65

คารบ์ อนดมนอกไซด์ 1.046 0.754

ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 0.796 0.67

ไนโตรเจน 1.046 0.754

มีเธน 2.22 0.17

ออกซเิ จน 0.92 0.67

ไฮโดรเจน 14.4 10.4

พงึ สงั เกตวา่ ค่าความจุความร้อนจำเพาะที่ความดนั คงท่จี ะมคี ่ามากกว่าความจคุ วามร้อนจำเพาะท่ีปริมาตร

คงท่ี

แผนการสอน หน่วยท่ี 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนคร้ังที่ 1 หนา้ 11
ชือ่ หนว่ ย หลกั พ้ืนฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ จำนวน 3 ช่วั โมง

กระบวนการ (Process)

คอื การทสี่ ารเปลย่ี นสภาวะ (อณุ หภมู ิ, ความดนั , ปริมาตร) อย่างใดอย่างหน่ึง แล้วเข้าสู่สภาวะ

สมดุลใหม่ สภาพการเปล่ยี นแปลงนี้สามารถเขียนลงในกราฟหรอื ตารางคณิตศาสตร์ เพื่อใชค้ ำนวณหา

ปรมิ าณความร้อน,งาน และปรมิ าณอนื่ ๆ กระบวนการมี 2 แบบ คอื

- กระบวนการย้อนกลบั ได้ (Reversible Process)

- กระบวนการย้อนกลับไม่ได้ (Irreversible Process)

สภาวะ (State)

คือ คุณสมบตั ิของสารที่ขณะใดขณะหนงึ่ คุณสมบตั นิ ี้สามารถวดั หรือสังเกตไดค้ ือ ความดัน,

ปริมาตร,อณุ หภมู ิ เช่น

ท่คี วามดนั 12000 นิวตนั อณุ หภมู ิ 500ซ นำ้ มีสภาวะเปน็ ไอ
ม2
นิวตนั
ทคี่ วามดัน 100000 ม2 อุณหภมู ิ 500ซ น้ำมีสภาวะเป็นไอดง

วัฏจกั ร (Cycle)

หมายถึง กระบวนการเปลีย่ นแปลงทางเทอรโ์ มไดนามิค ต้ังแต่ 2 กระบวนการข้นึ ไป แล้วการ

เปลี่ยนแปลงคร้ังสุดทา้ ยสามารถคืนส่สู ภาวะเรม่ิ ตน้ เดิมครบวงจร คือ มอี ุณหภมู ิ, ความดัน, ปริมาตร ฯลฯ

เทา่ กบั จดุ เรมิ่ ตน้ วัฏจักรมี 2 ลกั ษณะ คอื

วฏั จักรตาม คอื วฏั จกั รที่มกี ารเปล่ียนแปลงกระบวนการไปในทิศทางตามเข็มนาฬิกา

วฏั จักรดังกลา่ วเปน้ วฏั จกั รพ้ืนฐานของเครือ่ งยนต์ท่วั ไป

P1 P
1

32 4
V 2

3

V

วฏั จักรทวน คอื วฏั จักรที่มกี ารเปลีย่ นแปลงกระบวนการไปในทิศทางทวนเข็มนาฬิกา
วฏั จักรทวนน้ีเป็นวฏั จักรท่ใี ช้กบั เคร่ืองทำความเยน็

แผนการสอน หน่วยท่ี 1
วชิ า งานสนั ดาปภายใน สอนครัง้ ท่ี 1 หน้า 12
ชือ่ หน่วย หลักพนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามกิ ส์ จำนวน 3 ชวั่ โมง

ปริมาตรจำเพาะ (Specific Volume)

คือ ปรมิ าณสารท่ีมีปริมาตร/มวลสาร 1 กโิ ลกรัม แทนดว้ ยสญั ลกั ษณ์ “”

ปริมาตรจำเพาะ “” = ปริมาตรv มหี นว่ ยเปน็ ม3/ก.ก.
มวลm
ปริมาตรจำเพาะจะเปน็ สว่ นกลับกับคา่ ความหนาแนน่ (ρ )

ความหนาแนน่ (ρ ) = มวลm
V ปริมาตรv
1
= ρ

เอนทาลปี (Entalpy)
เปน็ คณุ สมบตั ิภายในของสารอยา่ งหน่ึง ใช้สญั ลักษณ์ H มีหน่วยเป็น KJ
h มีหน่วยเป็น KJ/kg
เมื่อของไหลเกิดการเคล่ือนท่ีจะเกดิ การเปล่ียนแปลงพลังงานภายในพร้อมกับงานทเ่ี กิดจากการ

ไหล ดังน้นั
คุณสมบตั ทิ ั้งสองนเี้ ป็นคณุ สมบัติทางความร้อนของของไหลอย่างหนึง่ ทเ่ี รยี กว่า เอนทาลปี
H = U + Pv

จากที่กล่าวมาแตต่ ้นแล้วว่าสารทำงานท่ใี ชเ้ ครื่องยนต์สนั ดาปภายใน คอื อากาศผสมกับเชือ้ เพลงิ เหลว ซ่ึง
ในการคำนวณเราถือว่าเปน็ กาซสมบรู ณ์ ดังนนั้ จะขอกล่าวเฉพาะเทอร์โมไดนามิคทีเ่ กยี่ วกบั กาซเท่าน้ัน

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสันดาปภายใน สอนครัง้ ที่ 1 หน้า 13
ชื่อหนว่ ย หลกั พืน้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ จำนวน 3 ช่ัวโมง

แบบฝกึ หัด

1. เครอื่ งยนต์สันดาปภายในมกี ่ปี ระเภท

ก. 1 ประเภท ข. 2 ประเภท

ค. 3 ประเภท ง. 4 ประเภท

2. ระบบทางเทอรโ์ มไดนามกิ สม์ กี ีร่ ะบบ

ก. 1 ระบบ ข. 2 ระบบ

ค. 3 ระบบ ง. 4 ระบบ

3. มวล (m) มีหน่วยเปน็ อะไร

ก. kg ข. N

ค. m ง. J

4.งาน (Work) มหี น่วยเปน็ อะไร

ก. kg ข. m2

ค. J ง. m3

5. ปรมิ าตร (V) มีหนว่ ยเปน็ อะไร

ก. N ข. mm2

ค. m2 ง. m3

6. พลงั งานกล มีกช่ี นดิ

ก. 1 ชนดิ ข. 2 ชนดิ

ค. 3 ชนิด ง. 4 ชนดิ

7. กำลังงาน (Power) มีหนว่ ยเปน็ อะไร

ก. W ข. J

ค. kg ง. N

8. Cv คอื อะไร

ก. คา่ ความจุความรอ้ นจำเพาะที่ปริมาตรคงท่ี ข. อัตราเรง่

ค. อณุ หภมู ิ ง. ความดนั

9. Cp คืออะไร

ก. ค่าความจคุ วามร้อนจำเพาะที่ความดันคงที่ ข. อัตราเร่ง

ค. อณุ หภมู ิ ง. ปริมาตร

10. V คืออะไร ข. ปรมิ าตร
ก. อณุ หภูมิ ง. อัตราเรง่
ค. ความดนั

แผนการสอน หน่วยที่ 1
วิชา งานสนั ดาปภายใน สอนคร้ังท่ี 1 หนา้ 14
ช่ือหนว่ ย หลกั พนื้ ฐานทางเทอรโ์ มไดนามิกส์ จำนวน 3 ชัว่ โมง

เฉลยแบบฝึกหัด

1. เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายในมกี ปี่ ระเภท 6. พลังงานกล มีก่ีชนิด
ก. 1 ประเภท ก. 1 ชนดิ
ข. 2 ประเภท ข. 2 ชนดิ
ค. 3 ประเภท ค. 3 ชนดิ
ง. 4 ประเภท ง. 4 ชนดิ

2. ระบบทางเทอรโ์ มไดนามิกสม์ ีกรี่ ะบบ 7. กำลงั งาน (Power) มีหนว่ ยเป็น
อะไร
ก. W
ก. 1 ระบบ ข. J
ข. 2 ระบบ ค. kg
ค. 3 ระบบ ง. N
ง. 4 ระบบ 8. Cv คืออะไร
3. มวล (m) มหี นว่ ยเป็นอะไร ก. ค่าความจุความร้อนจำเพาะทป่ี รมิ าตรคงท่ี
ก. kg ข. อัตราเรง่
ข. N
ค. m ค. อณุ หภูมิ
ง. J ง. ความดนั
4.งาน (Work) มีหน่วยเปน็ อะไร 9. Cp คืออะไร
ก. kg ก. ค่าความจคุ วามร้อนจำเพาะทีค่ วามดันคงที่
ข. m2 ข. อตั ราเรง่
ค. J ค. อุณหภูมิ
ง. m3 ง. ปรมิ าตร
5. ปริมาตร (V) มีหน่วยเป็นอะไร 10. V คืออะไร
ก. N ก. อณุ หภมู ิ
ข. mm2 ข. ปรมิ าตร
ค. m2 ค. ความดนั
ง. m3 ง. อตั ราเรง่

บันทึกผลหลังการจดั การเรียนรู้แบบมุง่ เนน้ สมรรถนะอาชีพและบรู ณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

รายการ ระดบั การปฏบิ ตั ิ
5432 1

ด้านการเตรียมการสอน

1. จัดหน่วยการเรยี นรู้ได้สอดคลอ้ งกับวตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

2. กำหนดเกณฑก์ ารประเมนิ ครอบคลุมทั้งด้านความรู้ ด้านทกั ษะ และด้านจิตพสิ ัย

3. เตรยี มวัสดุ-อุปกรณ์ ส่ือ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจัดการเรียนรู้ก่อนเข้าสอน

ดา้ นการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้

4. มวี ิธีการนำเข้าส่บู ทเรยี นท่ีนา่ สนใจ

5. มกี ิจกรรมที่หลากหลาย เพื่อช่วยให้ผ้เู รยี นเกดิ การเรยี นรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมที่สง่ เสริมให้ผ้เู รียนค้นคว้าเพื่อหาคำตอบดว้ ยตนเอง

7. นักเรยี นมสี ว่ นรว่ มในการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมทเ่ี นน้ กระบวนการคิด ( คิดวเิ คราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสรา้ งสรรค์ )

9. กระต้นุ ให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นอย่างเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ทีเ่ ช่ือมโยงกบั ชีวติ จริงโดยนำภมู ปิ ญั ญา/บูรณาการเขา้ มามสี ่วนร่วม

11. จัดกจิ กรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสรมิ แรงเมื่อนักเรียนปฏบิ ตั ิ หรอื ตอบถูกต้อง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศักยภาพของผูเ้ รยี น

14. เอาใจใสด่ ูแลผู้เรยี น อย่างทั่วถึง

15. ใช้เวลาสอนเหมาะสมกับเวลาที่กำหนด

ดา้ นส่อื นวตั กรรม แหลง่ การเรยี นรู้

16. ใชส้ ่ือทเี่ หมาะสมกับกิจกรรมและศักยภาพของผเู้ รยี น

17. ใชส้ อ่ื แหล่งการเรียนรูอ้ ย่างหลากหลาย เชน่ บุคคล สถานท่ี ของจริง เอกสาร

ส่ืออเิ ล็กทรอนกิ ส์ และอนิ เทอรเ์ นต็ เป็นต้น

ด้านการวัดและประเมินผล

18. ผูเ้ รียนมสี ่วนรว่ มในการกำหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมนิ ผล

19. ประเมนิ ผลอย่างหลากหลายและครบทั้งด้านความรู้ ทักษะ และจติ พสิ ยั

20. ครู ผู้เรยี น ผู้ปกครอง หรือ ผทู้ ่เี กยี่ วข้องมสี ่วนรว่ ม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดับการปฏบิ ตั ิ 5 = ปฏบิ ตั ดิ เี ยีย่ ม 4 = ปฏิบตั ดิ ี 3 = ปฏบิ ตั ิ รวม
ค่าเฉล่ีย
พอใช้

2 = ควรปรบั ปรุง 1 = ไมม่ ี

การปฏิบตั ิ