ชุดฝึกทักษะชุดที่ 1 ลักษณะของภาษาไทย

๑

สาระการเรียนรู้/มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด

สาระท่ี ๔ หลักการใช้ภาษาไทย
มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ท ๔.๑ เขา้ ใจธรรมชาตขิ องภาษาและหลักภาษาไทย การเปลีย่ นแปลง

ของภาษาและพลงั ของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และ
รกั ษาภาษาไทยไว้เป็นสมบตั ิของชาติ
ตัวชีว้ ัด
ท ๔.๑ ม. ๔-๖/๑ อธบิ ายธรรมชาติของภาษา พลงั ของภาษา และลักษณะของ
ภาษา

๒

สาระสาคญั

ภาษาไทย เป็นภาษาประจาชาตไิ ทย มเี อกลักษณ์
เฉพาะของตนเองมีความงดงามทางภาษา ซึ่งคนไทย
ใช้ติดตอ่ สอ่ื สารระหว่างกนั เป็นมรดกทางภาษา
เปน็ ภมู ิปญั ญาไทยมีลกั ษณะเฉพาะสะท้อนความเป็นไทย

ความเป็นไทยคนไทยทุกคนจงึ ควรศึกษาภาษาไทย
ให้เขา้ ใจอยา่ งถ่องแทแ้ ละใชภ้ าษาไทยให้ถกู ต้อง
เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

๓

จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. อธบิ ายธรรมชาตขิ องภาษา และลักษณะของภาษาไทยได้ (K)
๒. วิเคราะห์อิทธพิ ลของภาษาต่างประเทศและภาษาถิน่ ทม่ี ีตอ่ ภาษาไทยได้ (K)
๓. ใช้ภาษาไทยได้ถกู ต้อง เหมาะสมกับบุคคล กาลเทศะและโอกาสตา่ ง ๆ ใน
ชีวติ ประจาวัน(P)
๔. ตระหนักถึงคณุ ค่า พลงั ของภาษา ของการใช้ภาษาไทยให้ถกู ต้อง (A)

เพ่อื น ๆ ควรศกึ ษา
จุดประสงคก์ ารเรยี นรใู้ ห้เขา้ ใจ

จะไดท้ ราบแนวทางและ
เปน็ ประโยชนใ์ นการเรยี นรู้

๔

แบบทดสอบก่อนเรียน
ชุดที่ ๑ ลกั ษณะของภาษาไทย

แบบทดสอบก่อนเรียน

คาชี้แจง ให้นกั เรียนเลอื กคาตอบทถ่ี ูกตอ้ งทีส่ ดุ เพยี งคาตอบเดียว
๑. ภาษามีความสาคัญกับมนษุ ย์อย่างไร

ก. ใช้ในการติดต่อสอ่ื สารกนั
ข. ใช้ในการศึกษาวิชาความรู้
ค. ใช้เป็นเครอ่ื งมือในการประกอบอาชีพ
ง. แสดงถึงความมีวัฒนธรรมและเอกลกั ษณ์ของชาติ

๒. ภาษาคาโดด คอื ภาษาชนิดใด
ก. ภาษาทม่ี ีคาพยางค์เดียวลว้ นๆ
ข. ภาษาทม่ี ีธาตุและมีการเปล่ยี นแปลงธาตุ
ค. ภาษาท่มี ีการเสรมิ คาเพือ่ ให้คาเกิดคาขึน้ ใหม่
ง. ภาษาทไ่ี ม่มีการเปลย่ี นแปลงรูปคา เพอ่ื บอกหนา้ ทีท่ างไวยากรณ์

๓. ข้อใดไม่ใช่ลกั ษณะภาษาไทย
ก. คาในภาษาไทยประกอบดว้ ยเสยี งพยญั ชนะ เสยี งสระ และเสียงวรรณยุกต์
ข. ความหมายของคาบางคามีหลายความหมายตอ้ งใช้ให้ถูกตอ้ งตามบริบท
ค. สว่ นขยายประโยคสามารถขยายไดท้ งั้ ภาคประธานและภาคแสดง
ง. พยางค์เป็นหน่วยท่เี ล็กทีส่ ุดท่ที าให้เกดิ คาต่างๆ ซ่งึ มีหนา้ ที่ต่างกัน

๕

๔. จากข้อความต่อไปนี้ท่านสามารถสรุปได้ว่าลักษณะของภาษาไทยตรงกับข้อใด
มากที่สดุ
“คา่ ทีก่ าหนดราคาอยู่อย่างน้ีก็ยิ่งทาให้การคา้ ของเขาขาดทุน”
ก. ภาษาไทยนิยมเล่นสัมผัสอกั ษร
ข. ภาษาไทยนิยมใช้ภาษาท่ีคล้องจองกัน
ค. ภาษาไทยมีเสยี งเพม่ิ ขนึ้ ดว้ ยการเปลย่ี นวรรณยุกต์
ง. ภาษาไทยเปลี่ยนความหมายของคาด้วยการเปล่ยี นเสียงวรรณยกุ ต์

๕. ประโยคในข้อใดท่พี ยญั ชนะสะกดทุกคา
ก. อากาศเรม่ิ เย็นลงมากข้ึน
ข. การพนันเป็นสิ่งผิดกฎหมาย
ค. ขา้ วในนาออกรวงสวยงาม
ง. ววั เคีย้ วเอ้ืองเดินเอือ่ ยๆ ตามท้องทงุ่

๖. ขอ้ ใดมีเสยี งวรรณยกุ ตค์ รบทง้ั ห้าเสียง
ก. ใกล้เดนิ ทางทกุ คนควรเตรียมตวั ให้พร้อม
ข. ก่อนสอบต้องต้ังใจอ่านหนงั สือ
ค. ควรดื่มนา้ อย่างนอ้ ยแปดแก้ว
ง. งานทอดผ้าป่าปีนคี้ รกึ คร้ืน

๗. ข้อใดมีจานวนพยางคแ์ ละคาตา่ งกับข้ออ่ืน
ก. หงสรถ ตกุ๊ ตา
ข. ผลาญ อนาจาร
ค. ศักราช สรรพาวธุ
ง. พรรณนา บาทบงส์ุ

๖

๘. ขอ้ ใดใช้คาลกั ษณนามไม่ถกู ต้อง
ก. ผมเหน็ คณุ ให้ปากกาอนั น้ีเขยี นหนังสือหลายปีแลว้ นะ
ข. ตอนเช้าๆจะมีสามเณร ๒ รูป เดนิ ออกจากวดั มาบณิ ฑบาต
ค. โทรทศั น์เคร่อื งเก่ายังวางอยู่ที่บ้าน ไม่มีใครชว่ ยนาไปซ่อมสกั ที
ง. เรามารับประทานอาหารร้านนบี้ ่อยๆ ตอนน้ไี ดแ้ ต้มสะสมหลายแตม้ แลว้

๙. ขอ้ ใดมีคาท่ีเป็นคาบอกสถานภาพของผู้พูดกับผู้ฟงั ได้ชดั เจนที่สุด
ก. เราจะได้มีโอกาสร่วมลุ้นรางวัลใหญ่กนั แล้วนะ
ข. ฉันเดนิ หลงทางอยู่ซิจะ้ กว่าจะมาหาเธอไดน้ านมาก
ค. เธอไม่ได้สงั เกตละซิว่าดอกไม้ที่ปลกู ไว้ออกดอกแล้ว
ง. เราตื่นแต่เช้าแล้วไปดูพระอาทิตย์ข้ึนทีต่ รงโนน้ กันเถอะ

๑๐. ประโยคในขอ้ ใด ไมไ่ ด้เรียงลาดับแบบภาษาไทย
ก. เสือ้ ตวั น้ใี ครซ้ือมาให้นอ้ ง
ข. ถนนคนเดินปีนีย้ ิ่งใหญก่ ว่าทกุ ปี
ค. ฉนั ไม่ใช่ผู้วิเศษท่จี ะเสกทุกสิง่ ให้
ง. หลายหน่วยงานต่างก็พากนั ช่วยผู้ที่ประสบภยั น้าท่วม

นกั เรียนทากนั ไดไ้ หมคะ
คะแนนน้อยไม่เปน็ ไรคะ่

มาเรยี นรู้กนั คะ่

ต้งั ใจนะคะ

๗

ลักษณะของภาษาไทย

๑. ความหมายของภาษา
"ภาษา"เป็นศัพท์ท่ีมาจากภาษาสันสกฤ แปลว่า กล่าว พูดบอก พจนานุกรม

ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๔๒ ให้ความหมายหลัก ๆ ของ "ภาษา" ว่า
๑. ถ้อยคาทใ่ี ช้พดู หรอื เขยี น เพ่อื สอ่ื ความของชนกลุ่มใดกลุ่มหนึง่ เช่น

ภาษาไทย ภาษาจนี หรอื เพอ่ื สอ่ื ความเฉพาะวงการ เช่น ภาษากฎหมาย
๒. เสียง ตัวหนังสอื หรอื กิรยิ าอาการที่ส่อื ความได้ เชน่ ภาษาทา่ ทาง

ภาษามือ

ประเภทของภาษา
แบ่งตามลักษณะของภาษา
๑. วัจนภาษา คอื ภาษาทใ่ี ช้ถ้อยคาในการสือ่ สาร ไดแ้ ก่ ภาษาพูด และภาษา

เขียน
๒. อวัจนภาษา คอื ภาษาทีไ่ ม่ใช้ถ้อยคาในการสือ่ สาร ไดแ้ ก่ ภาษามือ ภาษา

ทา่ ทาง ภาษาหนา้ ตา ภาษาสญั ลักษณ์
แบ่งตามวิธีการรับสาร
๑. จักษภุ าษา คอื ภาษาที่อาศัยดวงตาในการรบั สาร ไดแ้ ก่ ภาษาเขยี น ภาษา

ทา่ ทาง ภาษาหนา้ ตา ภาษาสญั ลักษณ์
๒. โสตภาษา คอื ภาษาที่เกิดจากการใช้หฟู ังเพ่อื รบั สาร ไดแ้ ก่ ภาษาพูด

เสียงสัญญาณ
๓. สัมผัสภาษา คอื ภาษาทีเ่ กิดจากการใช้มือสัมผสั เพอ่ื รบั เป็นภาษาของ

ผู้พิการทางสายตา ซึ่งปัจจบุ ัน ผู้พิการทางสายตาสามารถอา่ นหนังสือได้ จากการ
สัมผสั อักษรเบรลล์

๘

๒. องค์ประกอบของภาษา
๑. เสียง เกดิ จากการเปลง่ เสยี งแทนพยางคแ์ ละคา
๒. พยางค์และคา เกดิ จากการประสมพยญั ชนะ สระ และวรรณยกุ ต์
๓. ประโยค คอื การนาคามาเรียงกันตามลักษณะ โครงสรา้ งของภาษา หรือ

เปน็ ระบบไวยากรณ์ของแต่ละภาษา
๔. ความหมาย คอื ความหมายท่เี กดิ จากคาและประโยค เพ่ือใช้ในการสื่อสาร

ทาความเข้าใจกนั

องคป์ ระกอบของภาษา

เสยี ง ประโยค

พยางค์
คา

ความหมาย

ความหมายของคาและประโยค
๑. ความหมายของคา แบ่งเป็น ๒ชนิด ได้แก่ ความหมายนัยตรง และ

ความหมายนยั ประหวัด
๒. ความหมายของประโยคเกิดจากการนาคามาเรียงกันตามหลักไวยากรณ์

ซึง่ ประกอบดว้ ย ภาคประธานและภาคแสดง

๙

๓. ลกั ษณะสาคัญของภาษาไทย
๑. ภาษาไทยเป็นภาษาคาโดด คือ นักภาษาศาสตร์จัดให้ภาษาไทยอยู่ใน

ภาษาตระกูลคาโดด คือภาษาท่ีอุดมไปด้วยคาพยางค์เดียว แต่ละคามีความหมาย
สมบูรณ์ในตัวเอง ใช้ได้อย่างอิสระ โดยไม่มีการเปล่ียนแปลงรูปศัพท์ เพ่ือบอกเพศ
พจน์ การกระทา และกาลเวลา เช่น คาท่ีเกี่ยวกับญาติพี่น้อง ได้แก่ พ่อ แม่ ปู่ ย่า
ตอ่ มาเกดิ การยืมคาจากภาษาต่างประเทศ จึงมีคาหลายพยางค์ใช้ เชน่ มารดา บิดา
เสวย ดาเนิน ออกซิเจน คอมพิวเตอร์ ในท่ีสุดก็สร้างคาข้นึ ใช้เองจากคาพยางค์เดียว
และคาท่ียืมมาจากภาษาต่างประเทศ เป็นการเพิ่มคาข้ึนใช้ในภาษาเป็นคาหลาย
พยางค์ ได้แก่ คาซ้า คาซ้อน คาประสม คาสมาส เช่น เด็ก ๆ เท็จจริง ไข่ดาว
วิทยาศาสตร์

๒. คาไทยแทส้ ่วนมากมีพยางคเ์ ดียวและมีความหมายสมบูรณใ์ นตวั เอง
เชน่ โอ่ง หมา ดิน นา้ นง่ั นอน กนิ สั้น ไม้ ใจ หัว

๓. คาไทยแท้มีตวั สะกดตรงตามมาตราตวั สะกด
เชน่ ชก กดั ตบ ถอง ชน ทมุ่ ต่อย เหน่ยี ว

ขอ้ สังเกต คาทม่ี ีมาตราตัวสะกดไม่ตรงตามมาตราสว่ นใหญ่ มกั จะเป็นคาทม่ี าจาก

ภาษาอ่นื เชน่

อัจฉรา สจั จะ อสิ ระ มาจากภาษาบาลี

อปั สร สัตย์ อิศวร มาจากภาษาสันสกฤต

เพญ็ เผอิญ เดยี รดาษ มาจากภาษาเขมร

๔. ภาษาไทยเป็นภาษาท่ีมีเสียงวรรณยกุ ต์ ภาษาไทยเป็นภาษาวรรณยุกต์

ภาษาวรรณยุกต์เป็นภาษาท่ีมีการไล่เสียงของคา ในภาษาไทยมีการไล่เสียง

วรรณยุกต์ หรือการผันวรรณยุกต์ ได้ ๕ เสียง ได้แก่ เสียงสามัญ เสียงเอก เสียงโท

เสียงตรี และเสียงจัตวา การท่ีภาษาไทยผันไล่เสียงได้น้ี ทาให้มีคาใช้มากข้ึน การไล่

เสียงสูง ต่า ทาให้ความหมายของคาเปล่ียนไปด้วย เช่น มา ม้า หมา มีความหมาย

แตกต่างกัน ถ้าออกเสียงคาว่า ม้า เป็นหมา ความหมายก็จะเปล่ียนไปด้วย การใช้

๑๐

เสียงวรรณยกุ ต์เน้น ช่วยเน้นย้าความรู้สึกต่าง ๆ ของการส่ือสารให้ชัดเจนมีชีวิตชีวา

มากข้ึน เชน่ ตา้ ย-ตาย ว้าน-หวาน ด-๊ี ดี ฮ้ิว-หิว ก็บ่งชไี้ ปไดช้ ัดเจน

๕. มีการสรา้ งคา เพื่อเพิม่ ความหมายให้มากขึน้ เชน่ การประสมคา การ

ซ้อนคา การซ้าคา การสมาส การสนธิ การบัญญัตศิ ัพท์ การทบั ศพั ท์ การแผลงคา

คาประสม - ลกู น้า ไฟฟ้า สม้ ตา เครอ่ื งคาว

คาซ้อน - ก่อสร้าง ชั่วดี มากมาย มากน้อย

คาสมาส - ราชการ วีรชน อักษรศาสตร์ กรรมการ

คาทบั ศพั ท์ - เซรมุ่ กาแฟ ลฟิ ต์ ชอ็ คโกแลต

๖. การเรียงคาในประโยค ภาษาไทยเรียงคาแบบประธาน กริยา กรรม เมื่อ

นาคามาเรียงกันเป็นประโยคประโยคทั่ว ๆ ไป ในภาษาจะมีลักษณะสามัญ จะมี

การเรียงลาดับ ดังน้ี นาม กริยา นาม นามท่ีอยู่หน้ากริยา เป็นผู้ทากริยา มักอยู่ต้น

ประโยค ทาหน้าท่ีเป็นประธาน ส่วนคานามท่ีบอกผู้รับกริยา มักอยู่หลังคากริยาน้ัน

ทาหนา้ ที่เป็นกรรม ด้วยเหตนุ ี้ประโยคสามัญในภาษาไทยจึงมกั เรียงคาแบบ ประธาน

กริยา กรรม

ตัวอย่าง

๑. ก. เขาเป็นญาติกบั ตมุ้ ข. ตมุ้ เป็นญาตกิ ับเขา

๒. ก. แม่เอานา้ ใสก่ ระติก ข. แม่เอากระติกใสน่ า้

๓. ก. ดนิ เปือ้ นกระโปรง ข. กระโปรงเปือ้ นดิน

๔. ก. แดงและดาไปโรงเรยี น ข. ดาและแดงไปโรงเรียน

๕. ก. ตง่ิ เหมือนตอ้ ย ข. ตอ้ ยเหมือนต่งิ

ประโยค ก ในตัวอย่าง มคี วามหมายไม่ต่างกับ ประโยค ข ทง้ั ๆ ทล่ี าดบั คา

ตา่ งกัน

นอกจากนบี้ างประโยคอาจเปล่ยี นลาดับคาได้หลากหลายโดยทค่ี วามหมาย

ยงั คงเปน็ เช่นเดิม ตวั อย่าง

๑. เขาน่าจะได้พบกับคณุ เจตนาที่บ้านคุณพ่ออย่างช้าพรุ่งนี้

๒. คุณเจตนานา่ จะได้พบเขาท่ีบา้ นคุณพ่ออย่างช้าพรุ่งนี้

๓. พรุ่งนอี้ ย่างช้าคุณเจตนาน่าจะไดพ้ บเขาทีบ่ ้านคุณพ่อ

๑๑

๔. อย่างช้าพรุ่งนีเ้ ขาน่าจะได้พบกับคณุ เจตนาทบ่ี า้ นคุณพ่อ

๕. ทบ่ี า้ นคุณพ่อพรงุ่ นอี้ ย่างช้าเขาน่าจะได้พบกับคณุ เจตนา

จะเหน็ ไดว้ ่าทุกประโยคส่ือความหมายอย่างเดยี วกันไม่ว่าจะเป็นประโยคใด

ก็บอกให้ทราบว่าผู้พบกัน คือ เขากับคณุ เจตนา สถานท่พี บ คือ บา้ นคณุ พ่อ และ

เวลาทีพ่ บ คอื พรงุ่ นอี้ ย่างช้า ส่งิ ทีต่ ่างกันออกไปบา้ งในประโยคท้ัง ๕ ประโยค

คอื การเน้นผู้รับสาร จะรู้สึกไดว้ ่าคาที่อยู่ต้นหรือทา้ ยประโยคเป็นคาทีผ่ ู้ส่งสารให้

ความสาคัญมากกว่าคาที่อยู่กลาง ๆ ประโยค

๗. คาขยายในภาษาไทยจะเรียงอยู่หลงั คาทถ่ี ูกขยายเสมอ

ยกเวน้ คาท่แี สดงจานวน หรอื ปริมาณ อาจอยู่ด้านหนา้ หรอื หลงั กไ็ ด้

เชน่ หมดู าสามตวั อยู่ในเลา้ สีขาว มีคาขยายอยู่หลัง

ในเลา้ สีขาวมีหมูสองตัว มีคาขยายอยู่หน้า

๘. คาไทยมลี กั ษณนาม

ลักษณนาม คอื นามทีบ่ อกลักษณะของนามข้างหนา้ โดยมีหลักการใช้ดังน้ี

๑. ใช้ตามหลังคาวเิ ศษณ์บอกจานวนนับท่เี ปน็ ตวั เลข เชน่ นักเรยี น ๑๐คน

สนุ ขั ๒ ตัว ยกเวน้ คาวา่ "เดยี ว" ทีใ่ ช้เปน็ จานวนนับ จะอยู่หลงั ลกั ษณนาม เชน่ สุนัข

ตวั เดยี ว ขา้ วจานเดียว

๒. ใช้ตามหลงั คานามเพ่ือบอกลกั ษณะของคานามทีอ่ ยู่ข้างหนา้ โดยเนน้

ลักษณะของนามนั้น เชน่ นกฝูงน้ันมาจากไซบีเรีย หนังสือเลม่ นน้ั ใครเขียน

๙. ภาษาไทยมีวรรคตอนในการเขียน และมีจงั หวะในการพดู หากแบ่ง

วรรคตอนผิด หรือพดู เว้นจงั หวะผิด ความหมายกจ็ ะเปล่ยี นแปลงไป เช่น

เขาทาบุญให้คน จนหมดตัว

เขาทาบุญ ให้คนจนหมดตวั

ยาน้กี นิ แลว้ แข็งแรง ไม่มโี รคภัยเบยี ดเบยี น หมายความว่า ยานกี้ ินแล้วดี

ยาน้กี นิ แลว้ แข็ง แรงไม่มโี รค โรคภยั เบยี ดเบยี น หมายความว่า ยานีก้ ิน

แล้วไม่ดี

๑๒

๑๐. ภาษาไทยเปน็ ภาษาทีม่ ีการใช้คาให้เหมาะสมกบั ฐานะของบคุ คล

และโอกาส เป็นวัฒนธรรมทางภาษาอนั ละเอยี ดลออประการหนง่ึ มีระดบั การใช้ดังนี้
๑. ระดับพธิ กี าร - ใช้ในพธิ กี ารสาคัญต่างๆ ใชภ้ าษาทางการท่คี ดั สรร

และเรียบเรียงอย่างประณีต เชน่ การกลา่ วสดดุ ี การกล่าวรายงานในพธิ ีมอบ
ปรญิ ญา

๒. ระดับทางการ - ใช้ในโอกาสที่เป็นทางการโดยท่ัวไป ใช้ภาษาทางการ
เชน่ การแถลงข่าว หนงั สอื ราชการ

๓. ระดับก่งึ ทางการ - ใช้ในโอกาสที่เป็นทางการ แต่ลดระดับลงโดยใช้
ภาษาสุภาพ ท่เี ปน็ กนั เองมากขึน้ เชน่ การบรรยายในชนั้ เรียน

๔. ระดบั สนทนา - ใช้ในโอกาสไม่เปน็ ทางการ เช่น การพูดคยุ ท่วั ไป
สามารถใช้ภาษาพูดได้ เชน่ การคุยกันในครอบครัว

๕. ระดบั กนั เอง - ใช้ในโอกาสไม่เปน็ ทางการกบั เพอ่ื นสนิท สามารถใช้
ภาษาพดู และภาษาคะนอง เชน่ เพื่อนสนิทคุยกัน

๑๑. คาทใ่ี ช้ไม้ม้วน ๒๐ คา เป็นคาไทย มีดังน้ี

ผู้ใหญ่หาผ้าใหม่ ให้สะใภ้ใช้คล้องคอ

ใฝ่ใจเอาใส่หอ่ มิหลงใหลใครขอดู

จะใคร่ลงเรอื ใบ ดนู ้าใสและปลาปู

ส่งิ ใดอยู่ในตู้ มิใช่อยู่ใตต้ ่ังเตียง

บา้ ใบ้ถอื ใยบัว หูตามัวมาใกลเ้ คียง

เล่าทอ่ งอย่าละเล่ยี ง ยีส่ ิบม้วนจาจงดี

๑๒. ลกั ษณะคาไทยมักมีการกรอ่ นเสยี ง แทรกเสียง และเพิม่ พยางค์
หน้าคามลู ดงั ตัวอย่าง กร่อนเสยี ง เชน่ หมากขาม - มะขาม , อนั ไร - อะไร

แทรกเสียง เชน่ ลกู ทอ้ น - ลกู กะท้อน
ผักเฉด - ผกั กะเฉด

เพ่มิ พยางคห์ น้า เช่น จกุ จิก - กะจุกกะจกิ
ดุกดกิ - กะดุกกะดกิ

๑๓

ชดุ ฝึกทักษะที่ ๑.๑

คาชี้แจง ให้นักเรียนเลอื กคาลักษณนามทีก่ าหนดให้เตมิ ลงในช่องว่างให้ถกู ต้อง
๑. สดุ าพรซือ้ เสือ่ มา ๖.......................................( อัน ผืน ชุด )
๒. แหวน.....................................นี้สวยมาก ( อัน วง ชิ้น )
๓. อรวรรณซือ้ อฐิ ๓๐.......................................( อนั ก้อน ชิ้น )
๔. เดก็ ชายชานนท์มีชุดนักเรยี น ๔...........( ชดุ ตวั แบบ)
๕. อรยาทองซือ้ แหมา ๒..............................( อนั ปาก ปื้น )
๖. คุณปซู่ ือ้ มุ้ง ๕ ...................................(ปาก หลัง ชิ้น )
๗. ขลุ่ย ๑๕............................วางอยู่ในตู้ ( อัน ทอ่ น เลา )
๘. วัดบา้ นแขกมีโบสถ์ ๑.......................(องค์ หลัง รูป )
๙ . ครสู ุชาดามีกระเปา๋ สวย ๆ หลาย................( ลกู อนั ใบ )
๑๐. ในครวั มีมีด ๒..................................( เล่ม อนั ช้ิน )

๑๔

ชดุ ฝึกทกั ษะที่ ๑.๒

คาชีแ้ จง ให้นกั เรียนเขยี นสว่ นประกอบท่เี ปน็ ภาคประธานและภาคแสดงลงในตาราง
จากประโยคทก่ี าหนดให้ดังน้ี

ฉนั รกั เธอ / นกั เรียนเปิดหนงั สอื หนา้ สิบสาม / แมวสขี าวกดั หมาสีดา /
หล่อนชอบทะเลมาก/ เธอเห็นตารวจนั่นไหม / เขามีธนบตั รใบละ ๒๐ บาท
ในกระเป๋าของเขาจานวนมาก / ผู้หญงิ คนหน่งึ กาลังขับรถสฟี ้าคันใหม่/
เด็กนอ้ ยคนนน้ั เป็นนักเรียนของฉัน / ฉันชอบผู้หญงิ คนน้ันที่สวมเสอื้ สีขาว
ภาคประธาน ขยายประธาน ภาคแสดง ขยายภาคแสดง

๑๕

ชุดฝึกทกั ษะที่ ๑.๓

คาชีแ้ จง นักเรียนมีหลกั สังเกตลักษณะของภาษาไทยอย่างไรบา้ งจงอธิบาย
ให้ครบถ้วน

................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
...............................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
...............................................................................................................

๑๖

แบบทดสอบหลังเรียน
ชุดที่ ๑ ลกั ษณะของภาษาไทย

คาชี้แจง ให้นกั เรียนเลอื กคาตอบท่ถี กู ตอ้ งทีส่ ุดเพยี งคาตอบเดียว
๑. ขอ้ ใดมีคาที่เป็นคาบอกสถานภาพของผู้พดู กับผู้ฟังได้ชดั เจนที่สุด

ก. เราจะได้มีโอกาสร่วมลุ้นรางวัลใหญ่กันแล้วนะ
ข. ฉันเดนิ หลงทางอยู่ซิจะ้ กว่าจะมาหาเธอไดน้ านมาก
ค. เธอไม่ได้สังเกตละซิว่าดอกไม้ที่ปลูกไว้ออกดอกแล้ว
ง. เราตื่นแต่เช้าแล้วไปดูพระอาทิตย์ข้ึนที่ตรงโนน้ กนั เถอะ

๒. ขอ้ ใดไม่ใช่ลกั ษณะภาษาไทย
ก. คาในภาษาไทยประกอบดว้ ยเสยี งพยญั ชนะ เสยี งสระ และเสียงวรรณยกุ ต์
ข. ความหมายของคาบางคามีหลายความหมายตอ้ งใช้ให้ถูกตอ้ งตามบริบท
ค. สว่ นขยายประโยคสามารถขยายไดท้ ง้ั ภาคประธานและภาคแสดง
ง. พยางคเ์ ปน็ หน่วยที่เล็กทีส่ ดุ ทท่ี าให้เกดิ คาต่างๆ ซ่งึ มีหนา้ ที่ต่างกัน

๓. ขอ้ ใดใช้คาลกั ษณนามไม่ถูกต้อง
ก. ผมเหน็ คุณให้ปากกาอันน้ีเขยี นหนังสือหลายปีแลว้ นะ
ข. ตอนเช้าๆจะมีสามเณร ๒ รูป เดินออกจากวัดมาบณิ ฑบาต
ค. โทรทัศน์เครอ่ื งเก่ายงั วางอยู่ทีบ่ ้าน ไม่มีใครชว่ ยนาไปซ่อมสกั ที
ง. เรามารับประทานอาหารร้านนบี้ ่อยๆ ตอนน้ีไดแ้ ต้มสะสมหลายแตม้ แลว้

๑๗

๔. ภาษาคาโดด คือภาษาชนดิ ใด
ก. ภาษาทม่ี ีคาพยางค์เดียวลว้ นๆ
ข. ภาษาทม่ี ีธาตุและมีการเปลย่ี นแปลงธาตุ
ค. ภาษาทม่ี ีการเสรมิ คาเพอื่ ให้คาเกิดคาขึน้ ใหม่
ง. ภาษาท่ไี ม่มีการเปล่ยี นแปลงรูปคา เพ่อื บอกหนา้ ที่ทางไวยากรณ์

๕. ภาษามีความสาคัญกับมนุษย์อย่างไร
ก. ใช้ในการติดต่อสอ่ื สารกนั
ข. ใช้ในการศึกษาวิชาความรู้
ค. ใช้เป็นเคร่อื งมือในการประกอบอาชีพ
ง. แสดงถึงความมีวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของชาติ

๖. ข้อใดมีจานวนพยางคแ์ ละคาตา่ งกับข้ออ่ืน
ก. หงสรถ ตกุ๊ ตา
ข. ผลาญ อนาจาร
ค. ศักราช สรรพาวธุ
ง. พรรณนา บาทบงส์ุ

๗. ประโยคในขอ้ ใดที่พยัญชนะสะกดทกุ คา
ก. อากาศเรม่ิ เย็นลงมากข้ึน
ข. ขา้ วในนาออกรวงสวยงาม
ค. การพนันเป็นสิ่งผิดกฎหมาย
ง. วัวเคยี้ วเอ้ืองเดินเอือ่ ยๆ ตามท้องทงุ่

๑๘

๘. ประโยคในข้อใด ไม่ได้เรียงลาดบั แบบภาษาไทย
ก. เสอื้ ตัวน้ใี ครซ้ือมาให้นอ้ ง
ข. ถนนคนเดินปีนีย้ ิง่ ใหญก่ ว่าทกุ ปี
ค. ฉันไม่ใช่ผู้วิเศษทจ่ี ะเสกทุกสิ่งให้
ง. หลายหน่วยงานต่างก็พากนั ช่วยผู้ที่ประสบภัยน้าท่วม

๙. ขอ้ ใดมีเสยี งวรรณยุกตค์ รบทงั้ ห้าเสียง
ก. ใกล้เดนิ ทางทุกคนควรเตรียมตวั ให้พร้อม
ข. ก่อนสอบต้องต้ังใจอ่านหนงั สอื
ค. ควรดื่มนา้ อย่างนอ้ ยแปดแก้ว
ง. งานทอดผ้าป่าปีนคี้ รกึ คร้ืน

๑๐. จากข้อความตอ่ ไปน้ี ทา่ นสามารถสรุปไดว้ ่าลกั ษณะของภาษาไทยตรงกับขอ้ ใด
มากที่สุด

“คา่ ที่กาหนดราคาอยู่อย่างน้ีก็ยิ่งทาให้การคา้ ของเขาขาดทุน”
ก. ภาษาไทยนิยมเล่นสัมผัสอกั ษร
ข. ภาษาไทยนิยมนิยมใช้ภาษาทค่ี ล้องจองกัน
ค. ภาษาไทยมีเสยี งเพม่ิ ขึน้ ดว้ ยการเปลย่ี นวรรณยุกต์
ง. ภาษาไทยเปลีย่ นความหมายของคาด้วยการเปลย่ี นเสียงวรรณยกุ ต์

๑๙

บรรณานกุ รม

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. หนังสือเรียนรายวิชาพนื้ ฐานภาษาไทย หลักภาษา
ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ ๖. กรงุ เทพฯ : สกสค, ๒๕๕๕.

กรมวิชาการ. กระทรวงศึกษาธกิ าร. หลักภาษาไทย.กรุงเทพ ฯ : องค์การคา้
ของครุ สุ ภา, ๒๕๓๘.

กาชัย ทองหลอ่ . หลักภาษาไทย. กรงุ เทพฯ : รวมสาสน์ , ๒๕๕๒.
จงชัย เจนหตั ถการกจิ . หลักภาษาไทย.กรงุ เทพฯ: ธนาเพรส, ๒๕๕๑.
นววรรณ พันธุเมธา. ไวยากรณ์ไทย. กรงุ เทพฯ : โครงการเผยแพร่ผลงานวชิ าการ

คณะอกั ษรศาสตร์จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๑.
พรทพิ ย์ ศริ ิสมบูรณ์เวชและคณะ.สรุปเขม้ ภาษาไทย. กรงุ เทพฯ : บรษิ ัท

พฒั นาคุณภาพวชิ าการ(พว) จากัด, ๒๕๔๘.
ราชบณั ฑิตยสถาน.พจนานกุ รมฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒.กรงุ เทพฯ :

นานมีบคุ๊ ส์พับลเิ คชั่นจากัด, ๒๕๔๖.
สถาบนั พฒั นาคณุ ภาพวิชาการ (พว.). หลักภาษาและการใช้ภาษาไทย

ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ ๖. กรุงเทพฯ : บรษิ ัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ(พว)จากดั ,
๒๕๕๙.
สอางค์ ดาเนนิ สวัสดิ.์ รวมขอ้ สอบภาษาไทย O-NET.กรุงเทพฯ : ภมู ิบัณฑิต,
๒๕๕๓.
______.คู่มือพิชิต O-NET ม.6 ภาษาไทย. กรุงเทพฯ : ไฮเอ็ดพบั ลชิ ชิ่ง, ๒๕๕๗.
สุระ ดามาพงษ์ และคณะ. ชุดฝึกทกั ษะ รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย ม.๖ เล่ม ๒.
กรุงเทพมหานคร : วัฒนาพานชิ สาราญราษฎร์, ๒๕๕๑.
โสภา วริ ยศริ ิ. ภาษาไทย ม.๔-๕-๖. กรุงเทพฯ : ภูมิบัณฑิต, ๒๕๕๗.
เอกรัตน์ อุดมพร. หลักภาษาและการใช้ภาษาเพือ่ การส่อื สาร ม.6. กรงุ เทพ :
พฒั นาจากัด, ๒๕๕๕.

๒๐

ภาคผนวก

๒๑

เฉลยชดุ ฝึกทกั ษะที่ ๑.๑

คาชี้แจง ให้นักเรียนเลอื กคาลกั ษณนามที่กาหนดให้เติมลงในช่องวา่ งให้ถูกตอ้ ง
๑. สดุ าพรซือ้ เสือ่ มา ๖...........ผืน............................( อนั ผืน ชุด )
๒. แหวน..............วง.......................นสี้ วยมาก ( อนั วง ชิ้น )
๓. อรวรรณซือ้ อฐิ ๓๐............ก้อน...........................( อัน กอ้ น ชิ้น )
๔. เดก็ ชายชานนทม์ ีชดุ นักเรยี น ๔.....ชดุ ......( ชุด ตัว แบบ)
๕. อรยาทองซอื้ แหมา ๒........ปาก......................( อนั ปาก ปื้น )
๖. คุณปู่ซ้ือมุ้ง ๕ ............หลัง.......................(ปาก หลัง ชิ้น )
๗. ขลุ่ย ๑๕..........เลา..................วางอยู่ในตู้ ( อนั ทอ่ น เลา )
๘. วดั บา้ นแขกมีโบสถ์ ๑......หลงั .................(องค์ หลงั รูป )
๙. ครูสชุ าดามีกระเป๋าสวย ๆ หลาย..ใบ..........( ลูก อนั ใบ )
๑๐. ในครัวมีมีด ๒.......เล่ม...........................( เลม่ อนั ชิ้น )

๒๒

เฉลยชดุ ฝึกทกั ษะที่ ๑.๒

คาชี้แจง ให้นักเรียนเขยี นสว่ นประกอบท่เี ปน็ ภาคประธานและภาคแสดงลงในตาราง
จากประโยคท่ีกาหนดให้ดงั น้ี

ฉนั รักเธอ / นักเรียนเปิดหนงั สอื หนา้ สิบสาม / แมวสขี าวกดั หมาสีดา /
หล่อนชอบทะเลมาก/ เธอเห็นตารวจน่ันไหม / เขามีธนบตั รใบละ ๒๐ บาท
ในกระเป๋าของเขาจานวนมาก / ผู้หญงิ คนหน่งึ กาลังขับรถสฟี ้าคนั ใหม่/
เด็กนอ้ ยคนนน้ั เป็นนกั เรียนของฉัน/ฉันชอบผู้หญิงคนนนั้ ทีส่ วมเส้ือสขี าว

ภาคประธาน ขยายประธาน ภาคแสดง ขยายภาคแสดง
หมอ สขี าว เหน็ สุนขั
ฉนั รกั เธอ หน้าสบิ สาม
นกั เรียน คนหนึง่ เปิดหนังสือ สดี า
แมว คนนนั้ กัดหมา มาก
หล่อน ชอบทะเล น่ันไหม
เธอ เหน็ ตารวจ ใบละ ๒๐ บาทใน
เขา มีธนบตั ร กระเปา๋ ของเขาเป็น
จานวนมาก
ผู้หญิง กาลังขบั รถ สฟี ้าคันใหม่
เด็กนอ้ ย เป็นนักเรียน ของฉัน
ฉนั ชอบผู้หญิงคนนน้ั ท่สี วมเส้ือสขี าว

๒๓

เฉลยแบบฝึกหัดที่ ๑.๓

คาชีแ้ จง นกั เรียนมีหลกั สังเกตลักษณะของภาษาไทยอย่างไรบ้างจงอธิบาย
มาให้ครบถ้วน

๑. ภาษาไทยเป็นภาษาคาโดด
๒. คาไทยแทส้ ว่ นมากมีพยางค์เดยี ว และมีความหมายสมบรู ณ์ในตัวเอง

เชน่ โอ่ง หมา ดิน นา้ นัง่ นอน กิน สั้น ไม้ ใจ หัว
๓. คาไทยแทม้ ีตัวสะกดตรงตามมาตราตวั สะกด

เชน่ ชก กดั ตบ ถอง ชน ทมุ่ ต่อย เหน่ียว\
๔. ภาษาไทยเป็นภาษาท่ีมีเสยี งวรรณยกุ ต์
๕. มีการสร้างคา เพ่อื เพ่ิมความหมายใหม้ ากข้ึน

เชน่ การประสมคา การซ้อนคา การซ้าคา การสมาส การสนธิ
๖. การเรียงคาในประโยค ประโยคสามัญในภาษาไทยจึงมกั เรยี งคาแบบ
ประธาน กรยิ า กรรม
๗. คาขยายในภาษาไทยจะเรียงอยู่หลงั คาท่ถี กู ขยายเสมอ
๘. คาไทยมีลักษณนาม
๙. ภาษาไทยมีวรรคตอนในการเขยี น และมีจงั หวะในการพูด
๑๐. ภาษาไทยเป็นภาษาทม่ี ีการใช้คาให้เหมาะสมกบั ฐานะของบุคคล
๑๑. คาที่ใช้ไม้ม้วน
๑๒. ลกั ษณะคาไทยมักมีการกร่อนเสยี ง แทรกเสยี งและเพิ่มพยางค์
หน้าคามูล

๒๔

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน

๑. ก ๖. ข
๒. ง ๗. ก
๓. ง ๘. ก
๔. ง ๙. ข
๕. ค ๑๐. ข

๒๕

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น

๑. ข ๖. ข
๒. ง ๗. ค
๓. ก ๘. ข
๔. ง ๙. ข
๕. ก ๑๐. ง