BAB 9:

BAB 9:











WARISAN KERAJAAN KEDAH,



KELANTAN, NEGERI SEMBILAN DAN



PERLIS

HASIL PEMBELAJARAN
















Memahami dan menjelaskan warisan kerajaan Kedah,



Kelantan dan Perlis hingga kini





Menghuraikan keunikan adat dan pemerintahan Negeri




Sembilan

9.1:






WARISAN KERAJAAN







KEDAH, KELANTAN






DAN PERLIS

PERUNDANG

AN










SISTEM

PEMERINTAHAN PERSURATAN


BERAJA

ASPEK

WARISAN















ADAT KESENIAN

ISTIADAT

SISTEM PEMERINTAHAN




BERAJA








PENGGUNAAN • Gelaran Sultan – kerajaan Kedah dan




GELARAN Kelantan



PEMERINTAHAN • Gelaran Raja – kerajaan Perlis










Cara Pelantikan • Putera Sultan/Raja dilantik sebagai

pengganti

Pemerintah • Jurai keturunan pemerintah pengasas

SISTEM PEMERINTAHAN




BERAJA











• Hierarki tertinggi


Sultan (Negeri) • Ketua negeri

• Ketua agama Islam


• Lambang perpaduan rakyat









Pembesar • Wakil pentadbir kerajaan




(Jajahan/daerah) • Bertanggungjawab terhadap jajahan/daerah

SISTEM PEMERINTAHAN




BERAJA














•Penguasa peringkat mukim



Penghulu •Orang perantara antara rakyat







(Mukim) dan pemerintah






•Kekal hingga kini

Kepentingan


mempertahankan institusi


beraja


















Menjaga kesucian


agama Islam dan Lambang perpaduan
Lambang kesetiaan

keistimewaan orang rakyat jelata


Melayu

Menghayati dan
Rakyat Menghormati mengamalkan prinsip


menunjukkan taat institusi beraja Rukun negara kedua


setia kepada raja






Cara-cara


Menyambut Hari mempertahankan Menghargai

Keputeraan Raja- warisan institusi sumbangan


raja Melayu Beraja institusi beraja









Menghayati dan Media massa memainkan


menghargai sejarah Menghormati peranan dalam

pembentukan peranan raja serta mengetengahkan peranan


institusi beraja keistimewaannya raja2 kepada rakyat

ADAT ISTIADAT










 Keserumpunan budaya mewujudkan persamaan warisan adat istiadat diraja meliputi aspek:


 Keputeraan



 Perkahwinan



 Penganugerahan darjah kebesaran


 Pemakaman Pemerintah



 Pertabalan



 Alat-alat kebesaran turut diwarisi dan digunakan dalam setiap istiadat




 Pertabalan pemerintah bertujuan memaklumi rakyat dan mengabsahkan kedaulatan raja

•Pengganti Sultan/Raja dijalankan



Majlis Pemasyhuran sebelum jenazah pemerintah


dimakamkan















• Mempersembahkan naskhah Al-Quran dan


alat kebesaran diraja



Istiadat Pertabalan • Sultan/Raja membaca watikah pertabalan

dan mengucup keris kuasa



• Menteri besar mengetuai ucapan “Daulat

Tuanku”

•Simbol hubungan




Penganugerahan Bintang •Sempena sambutan hari


dan Darjah Kebesaran keputeraan pemerintah




•Tanda pengiktirafan

PERUNDANGAN















 Undang-undang Tubuh Kerajaan Kedah Darulaman





 Undang-undang Tubuh Kerajaan Perlis






 Undang-undang Perlembagaan Tubuh Kerajaan Kelantan

Penggantian Peranan Badan Penasihat


Pemerintah Sultan/Raja Sultan/Raja








•Lelaki •Ketua Negeri •Majlis Mesyuarat



•Keturunan raja •Ketua Agama Kerajaan Negeri




•Berbangsa Melayu Islam diketuai Menteri



•Beragama Islam Besar sebagai

Yang Dipertua

Hak Rakyat dalam Tanggungjawab Badan Penasihat



Pentadbiran Sultan/Raja Sultan/Raja







•Berumur 21 •Tidak boleh •Majlis Mesyuarat



tahun atau lebih menyerahkan Kerajaan Negeri


dan tinggal dalam negeri diketuai Menteri



negeri layak •Memilih menteri Besar sebagai



menjadi Ahli besar Yang Dipertua



Dewan Undangan



Negeri

Pemantapan Undang-Undang




Islam







KERAJAAN KEDAH





Memperkenalkan




enakmen zakat yang




diuruskan oleh sebuah




jawatankuasa (1955)

Pemantapan Undang-Undang




Islam








KERAJAAN KELANTAN




Memperkenalkan enakmen dan



pekeliling tentang undang-undang


jenayah Islam dan busana Islam




 Hukum Maksiat di Kelantan


berkaitan larangan melaga lembu



dan persembahan menora

Mematuhi undang-undang








Cara-cara Menghormati ketinggian perlembagaan negara




menghayati




prinsip Peka dan menjaga sensiviti antara kaum




Rukun Menghormati hak-hak kaum lain




Negara




Ketiga Sikap toleransi dan bertolak ansur








Mengadakan atau menyertai pelbagai aktiviti


kemasyarakatan

PERSURATAN











DETIK2 SEJARAH KELANTAN (1971)




Ditulis Sa’ad Shukri bin Haji



Muda





Berkaitan sejarah



Pengasasan kerajaan dan


peristiwa penting setiap



pemerintah

PERSURATAN










HIKAYAT MERONG MAHAWANGSA

(1821)


Kisah pengasasan



pemerintahan Kedah,



pembukaan kota pentadbiran



dan pengislaman pemerintah

PERSURATAN











HIKAYAT SERI KELANTAN (1914)




Kisah pemerintahan sejak



zamn Che Siti Wan Kembang,



Puteri Saadong dan Raja



Abdullah hingga tahun 1900

PERSURATAN










AL-TARIKH SALASILAH NEGERI

KEDAH (1927)


Muhammad Hassan bin dato’ Kerani

Muhammad Arshad


Kandungan


Sejarah istana Kedah dan pentadbiran

di Perlis

Senarai pemerintah


Pembukaan ibu kota

Pengislaman pemerintah kerajaan

Kedah

PERSURATAN










SYAIR SULTAN MAULANA





Sultan Ahmad Tajuddin



Halim Shah II (1804-1845)





Bentuk syair





Kisah perang tentera Kedah

PERSURATAN










SALASILAH ATAU TARIKH KERAJAAN KEDAH (1911)





Wan Yahya bin Wan Muhammad Taib





Kandungan:



Kronologi maklumat jurai pemerintah negeri kedah (630m –



1911)



Perkembangan ekonomi




Pentadbiran kerajaan Kedah menerusi pembahagian daerah

Taat setia

rakyat











Kepentingan


Bahan Rasa


rujukan karya hormat

sejarah rakyat
persuratan










Menyedarkan

rakyat

tentang

peranan

mereka

KESENIAN












WARISAN SENI UKIR WARISAN SENI BINA



Diwarisi di Kelantan dan Kedah Diperbuat daripada kayu berkualiti





Motif haiwan digantikan dengan Ukiran motif alam pada tebar layar


motif alam yang bertepatan berbentuk “V” terbalik


dengan agama Islam Hasil hutan tempatan dijadikan tiang




Kekal sebagai hiasan

KESENIAN










WARISAN SENI PERTUKANGAN DAN

BARANG HIASAN WARISAN SENI KRAF TANGAN


Perhiasan dari emas dan perak Kraftangan masyarakat seperti


anyaman tikar dan bakul rotan

Pertukangan senjata tradisional

Pembuatan wau dan batik

KESENIAN












WARISAN SENI PERSEMBAHAN WARISAN SENI SILAT



Keunikan setiap kerajaan Menyerang dan mempertahankan diri




Wayang kulit – warisan Kini, sebagai persembahan istimewa

kebangsaan dalam sesuatu majlis




Awang batil – penglipurlara


Perlis



Mek Mulung – teater tradisional


negeri Kedah

Mempromosi keunikan di dalam dan luar

negara









Mewartakan bulan sambutan











Langkah-langkah memelihara Menerbitkan dokumentari

dan memulihara warisan








Menaik taraf muzium









Mengembangkan ilmu pengetahuan melalui

pelbagai medium

9.2:






KEUNIKAN ADAT







DAN PEMERINTAHAN






NEGERI SEMBILAN

• Keserumpunan Alam Melayu membawa perantau





dari Minangkabau menetap di kawasan Sungai






Ujong, Johol, dan Rembau di Negeri Sembilan





serta Naning





• Mereka membawa bersama-sama amalan tradisi





dan adat resam asal iaitu Adat Perpatih

KEUNIKAN ADAT PERPATIH














JURAI KETURUNAN • Kaum wanita dianggap Ibu Sako

• Anak – anggota suku ibunya
SEBELAH IBU • Anggota suku dianggap sedarah – berasal daripada moyang perempuan


yang sama sebelah ibu









Pelaksanaan • Bersifat pemulihan

• Utamakan perasaan dan kepentingan pesalah

hukuman • Kesalahan kecil boleh diselesaikan secara bermaafan atau denda yang

ringan

KEUNIKAN ADAT PERPATIH
















• Tidak digalakkan berkahwin sesama suku


• Perkahwinan dengan luar suku digalakkan

• Lelaki yang berkahwin menjadi anggota keluarga suku isterinya (orang
Perkahwinan • Jika berlaku perkahwinan sesama suku:
semenda)





• Perempuan – hilang hak mewarisi harta


• Lelaki – hilang hak menyandang jawatan dalam adat

• Jika hendak mengembalikan hak harus melakukan adat memulih pusaka

KEUNIKAN PEMERINTAHAN




DI NEGERI SEMBILAN







 Tiga kumpulan utama:



Perut



Luak


Suku




Pemimpin Adat Perpatih ialah ketua adat seperti Ibu Sako, Buapak,


Lembaga, Undang Dan Yamtuan Besar Atau Yang Dipertuan Besar




Penyandang pesaka adat dipilih hasil permuafakatan

LUAK LUAK



• Daerah atau jajahan


SUKU • Kumpulan ketiga dan terbesar dalam
susunan masyarakat minangkabau





SUKU

• Unit kedua

• Gabungan beberapa Perut menjadikan
PERUT keluarga semakin besar







PERUT

• Unit terkecil

• Ahlinya daripada keturunan sebelah ibu

HIERARKI PEMERINTAHAN ADAT PERPATIH











Yamtuan Besar atau Yang Dipertuan


Besar Negeri Sembilan





Undang





Lembaga







Buapak






Anak buah dan Ibu Sako

HIERARKI PEMERINTAHAN ADAT



PERPATIH







YAMTUAN BESAR ATAU YANG DI-PERTUAN

BESAR NEGERI SEMBILAN UNDANG


Dipilih oleh Undang yang Ketua Luak yang dilantik oleh Lembaga



Empat Undang yang Empat


Terdiri daripada Undang Sungai Ujong, Undang

Sebagai ketua negeri Jelebu, Undang Johol dan Undang Rembau

Bermesyuarat untuk memilih seorang daripada


Simbol kesatuan dan keturunan Yamtuan Radin yang layak menjadi
Yamtuan Besar/Yang Di-Pertuan Besar
persekutuan

HIERARKI PEMERINTAHAN ADAT



PERPATIH









LEMBAGA BUAPAK



Ketua Suku yang dilantik oleh Buapak Dilantik oleh Anak Buah dalam Perut



Peranan: Menjadi ketua rujukan tentang adat

Memilih Undang dan Penghulu

Menjaga keamanan dan keselamatan dan hukum


Menyelesaikan pertelingkahan antara

suku

Mengurus pembahagian harta pusaka

HIERARKI PEMERINTAHAN ADAT



PERPATIH









ANAK BUAH ATAU IBU SAKO



Mengetahui, memahami, dan menghafal adat serta asal usul



kekeluargaan yang diwakilinya





Terlibat dengan pemilihan dan pelantikan Buapak





Pelantikan tidak boleh dijalankan tanpa kehadirannya

NILAI, PATRIOTISME & IKTIBAR










Menghargai keunikan warisan dan adat negeri-negeri melayu




Mempertahankan kepelbagaian budaya bangsa



Kreatif dan inovatif




DIRI & KELUARGA


Mengetahui kepentingan mempertahankan nilai-nilai murni dan warisan



NEGARA



Memupuk semangat bersatu padu