3BD0DBF8-1A98-4897-B55B-D733A99C7A5F

พระไตรปิฏกและสังคายนา

พระไตรปิฎก คือคัมภีร์บันทึกคำสอนของพระพุทธเจ้า มี ๓ ปิฎก ดังนี้

พระวินัยปิฎก ว่าด้วยสิกขาบทหรือศีลของ
ภิกษุสงฆ์และภิกษุณีสงฆ์ พระสุตตันตปิฎก ว่าด้วยเทศนา

ของพระพุทธเจ้าและพระสาวก
สำคัญ
พระอภิธรรมปิฎก ว่าด้วยหลักธรรมที่แต่งอธิบายในแง่
หลักวิชาล้วน ๆ ไม่ระบุบุคคลสถานที่และเหตุการณ์

เดิมอยู่ในรูป "พระธรรมวินัย" ต่อมาหลังพุทธปรินิพพานแล้ว จึงได้แตกแขนงออกเป็น
"พระไตรปิฎก" สันนิษฐานกันว่า ช่วงระยะเวลาที่พระธรรมวินัยพัฒนามาเป็น พระไตรปิฎก
คงตกในราวพุทธศตวรรษที่ ๒-๓ พระไตรปิฎกรวบรวมสมบูรณ์ ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช
อย่างน้อยก็มีหลักฐานว่า คัมภีร์กถาวัตถุ อันเป็นหนึ่งในพระอภิธรรม ๗ คัมภีร์ แต่งขึ้นในยุค

นี้และถูกผนวกในพระไตรปิฎก

พระไตรปิฎก
1. พระไตรปิฎกมีกี่ปิฎก อะไรบ้าง
2. พระวินัยปิฎกว่าด้วยเรื่องอะไร
3. พระสุตตันตปิฎกว่าด้วยเรื่องใด
4.พระอภิธรรมปิฎกว่าด้วยเรื่องอะไร
5.พระไตรปิฎกถูกรวบรวมสมบูรณ์ในสมัยของใคร

พระไตรปิฎก
1. พระไตรปิฎกมีกี่ปิฎก อะไรบ้าง
ตอบ 3 พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอธรรมปิฎก
2. พระวินัยปิฎกว่าด้วยเรื่องอะไร
ตอบ ว่าด้วยสิกขาบทหรือศีลของภิกษุสงฆ์และภิกษุณีสงฆ์
3. พระสุตตันตปิฎกว่าด้วยเรื่องใด
ตอบ ว่าด้วยเทศนาของพระพุทธเจ้าและพระสาวกสำคัญ
4.พระอภิธรรมปิฎกว่าด้วยเรื่องอะไร
ตอบ ว่าด้วยหลักธรรมที่แต่งอธิบายในแง่หลักวิชาล้วนๆ ไม่ระบุบุคคล สถานที่และเหตุการณ์
5.พระไตรปิฎกถูกรวบรวมสมบูรณ์ในสมัยของใคร
ตอบ พระเจ้าอโศกมหาราช

การสังคายนา

การสังคายนาพระธรรมวินัย (ซึ่งต่อมาเป็นพระไตรปิฎก) นั้นได้รับการรวบรวมและถ่ายทอดสืบ
ต่อกันมา โดยการทำสังคายนาของพระสงฆ์ จนกระทั่งได้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร จึงควร

ทราบความเป็นมาของการทำสังคายนาโดยสังเขปต่อไปนี้

การสังคายนาครั้งที่ ๑ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๑
- สาเหตุ เนื่องมาจากพระขรัวตาชื่อ สุภัททะ กล่าววาจาในทำนองดูหมิ่นพระ
ธรรมวินัย และแสดงความดีใจเมื่อได้ข่าวว่าพระพุทธเจ้าปรินิพพาน พระมหากัสส
ปะเกรงว่าจะเป็นเหตุให้พระธรรมวินัยเสื่อมสูญ จึงเรียกประชุมภิกษุสงฆ์กระทำ
การสังคายนา
- เวลาที่กระทำ หลังจากพระพุทธเจ้าปรินิพพพานได้ ๓ เดือน กระทำอยู่ ๗
เดือนจึงสำเร็จ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระมหากัสสปะเป็นประธาน และเป็นผู้สอบถามพระธรรม
และพระวินัย โดยมีพระอุบาลีเป็นผู้ตอบด้านพระวินัย และพระอานนท์เป็นผู้ตอบ
ด้านพระธรรม พระสงฆ์ที่เข้าร่วมกระทำการสังคายนา มีจำนวน ๕๐๐ รูป ล้วน
เป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ ถํ้าสัตตบรรณ ข้างเขาเวภาระ ใกลักรุงราชคฤห์ เมือง
หลวงของแคว้นมคธ โดยมีพระเจ้าอชาตศัตรูเป็นผู้อุปถัมภ์ ซึ่งเป็นสถานที่ที่ใช้ใน
การทำปฐมสังคายนา

การสังคายนาครั้งที่ ๒ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๒
- สาเหตุ ภิกษุกลุ่มหนึ่งมีชื่อว่าพระวัชชีบุตร ได้ปฏิบัติหย่อนทางวินัย ๑๐
ประการ เช่น เก็บสะสมเกลือไว้ในเขาสัตว์แล้วนำมาผสมอาหาร ฉันได้หลาย ๆ
วัน ตะวันบ่ายไปแล้วประมาณสองนิ้ว (เทียบราวบ่ายสองโมง) ฉันอาหารได้ พระ
ยสกากัณฑกบุตรจึงชักชวนพระเถระต่าง ๆ ให้ช่วยกันวินิจฉัยแก้ความผิดในครั้ง
นี้
- เวลาที่กระทำ หลังจากพระพุทธเจ้าปรินิพพานได้ ๑๐๐ ปี กระทำอยู่ ๘ เดือน
จึงสำเร็จ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระยสกากัณฑกบุตร เป็นผู้ชักชวนพระเถระทั้งหลายให้
กระทำ สังคายนา พระเรวตะเป็นผู้ซักถามและพระสัพพกามีเป็นผู้ตอบปัญหา
เกี่ยวกับวินัยทั้งหมด พระสงฆ์มาประชุมกัน ๗๐๐ รูป
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ วาลิการาม เมืองเวสาลี (ไพศาลี) แคว้นวัชชี
พระเจ้ากาฬาโศกเป็นผู้อุปถัมภ์

การสังคายนาครั้งที่ ๓ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๓
- สาเหตุ มีพวกนอกศาสนาปลอมเข้ามาบวชในพระพุทธศาสนามากขึ้น
ทำให้พระพุทธศาสนา มัวหมอง และอาจเป็นสาเหตุให้ศาสนาเสื่อมได้ พระ
โมคคัลลีบุตรติสเถระ จึงขอความร่วมมือจากพระมหากษัตริย์ให้กระทำการ
สังคายนาชำระ สะสางพระพุทธศาสนาให้บริสุทธิ์
- เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ. ๒๓๔ (บางแห่งว่า พ.ศ. ๒๓๕) กระทำอยู่ ๙
เดือนจึงสำเร็จ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระโมคคัลลีบุตรติสสเถระเป็นประธาน มีพระสงฆ์
ประชุมกัน ๑,๐๐๐ รูป
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ อโศการาม เมืองปาฏลีบุตร พระเจ้าอโศกมหาราช
ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์ ประเทศอินเดีย

การสังคายนาครั้งที่ ๔
- สาเหตุ ต้องการวางรากฐานพระพุทธศาสนาในประเทศศรีลังกา
- เวลาที่กระทำ เริ่มกระทำใน พ.ศ. ๒๓๘ (ระยะเวลานานเท่าไรไม่ปรากฏ)
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระมหินทเถระเป็นประธาน พระอริกระเป็นผู้สวดวินัย
พระสงฆ์ประชุมกัน ๖๘,๐๐๐ รูป
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ ถูปาราม เมืองอนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา พระเจ้า
เทวานัมปิยติสสะเป็นองค์อุปถัมภ์

สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๔

การสังคายนาครั้งที่ 5 สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๕
- สาเหตุ พระสงฆ์ต่างเห็นว่าพระพุทธวจนะที่ถ่ายทอดกันมาโดยระบบท่องจำนั้น
ต่อไปภายหน้าอาจจะขาดตกบกพร่องเพราะผู้ที่สามารถจำได้ก็เหลือน้อยลง ทั้ง
สถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้นก็อยู่ในภาวะที่ไม่สงบด้วย (เกิดศึกยืดเยื้อ
ระหว่างพวกทมิฬกับชาวลังกา)
- เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ ๔๓๓ (บางแห่งว่า พ.ศ.๔๕๐) (ระยะเวลานาน
เท่าไรไม่ปรากฏ)
- พระสงฆ์ผู้กระทำ คณะสงฆ์ชาวลังกา
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ อาโลกเลณสถาน มตเลณชนบท (หรือมลัยชนบท) พระ
เจ้าวัฏฏคามณีอภัยเป็นผู้อุปถัมภ์

การสังคายนาครั้งนี้มีข้อที่พึงสังเกตก็คือ ได้มีการจารึกพระพุทธวจนะเป็นลายลักษณ์อักษร ภาษาที่ใช้จารึกนั่นคือภาษาบาลี
สำหรับพระไตรปิฎกที่ถ่ายทอดมาถึงประเทศไทย มีการบันทึกเป็นภาษาบาลี อักษรไทย มีทั้งหมด ๔๕ เล่มและฉบับแปลเป็นภาษาไทยจำนวนเล่มเท่ากัน

การสังคายนาครั้งที่ ๖ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๖
- สาเหตุ เนื่องจากในประเทศอินเดีย มีเพียงพระไตรปิฎกไม่มีอรรถ
กถา พระพุทธโฆษาจารย์จึงเดินทางมาแปลอรรถกถาพระไตรปิฎก
จากภาษาลังกาเป็นภาษาบาลี
-เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ ๙๕๖ โดยไม่ปรากฏว่าใช้ระยะเวลา
เท่าใด
-พระสงฆ์ผู้กระทำ พระพุทธโฆษาจารย์ และพระเถระแห่งมหาวิหาร
จำนวนหนึ่ง
-สถานที่และผู้อุปถัมภ์ วัดมหาวิหาร ประเทศศรีลังกา โดยมีพระเจ้า
มหานามเป็นผู้อุปถัมภ์

การสังคายนาครั้งที่ ๗ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๗
- สาเหตุ เนื่องจากที่ลังกายังขาดคัมภีร์ฎีกา (คัมภีร์ที่อธิบายอรรถกถา) พระ
เถระทั้งหลายอันมีพระกัสสปะเถระเป็นประธาน จึงได้ประชุมกันเพื่อรจนา
คัมภีร์ฎีกาขึ้น เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาพระพุทธศาสนา
- เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ. ๑๕๘๗โดยไม่ปรากฏว่าใช้ระยะเวลาเท่าใด
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระกัสสปะเถระเป็นประธานสงฆ์ ร่วมกับพระสงฆ์จำนวน
๑,๐๐๐ รูป
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ ประเทศศรีลังกา โดยมีพระเจ้าปรากรมพาหุมหาราช
เป็นองค์อุปถัมภ์

การสังคายนาครั้งที่ ๘ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๘
- สาเหตุ พระไตรปิฎกยังขาดตกบกพร่อง ผิดเพี้ยนและไม่ครบถ้วน พระเถระ
ผู้ทรงพระไตรปิฎกหลายร้อยรูปจึงร่วมกันชำระพระไตรปิฎกให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
- เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ.๒๐๒๐ (รัชสมัยพระเจ้าติโลกราช แห่งเมืองล้าน
นา) ใช้เวลากระทำอยู่ ๑ ปีจึงสำเร็จ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระธรรมทินนเถระเป็นประธานสงฆ์ ทำร่วมกับพระเถระ
หลายร้อยรูป
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ วัดโพธาราม จังหวัดเชียงใหม่ประเทศไทย (นับเป็นการ
สังคายนาครั้งแรกในประเทศไทย) มีพระเจ้าติโลกราชเป็นองค์อุปถัมภ์

การสังคายนาครั้งที่ ๙ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๙
- สาเหตุ พระผู้ใหญ่ถูกถอดและถูกจับสึก เพราะความประพฤติย่อหย่อนในพระ
ธรรมวินัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงมีพระราช
ประสงค์ให้ชำระพระไตรปิฎกขึ้นเพื่อให้พระสงฆ์ศึกษาพระธรรมที่ถูกต้อง
- เวลาที่กระทำ กระทำใน พ.ศ.๒๓๓๑ (รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอด
ฟ้าจุฬาโลกมหาราช) กระทำอยู่ ๕เดือนจึงสำเร็จ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ พระเถระ ๒๑๘ รูปและราชบัณฑิตคฤหัสถ์อีก ๓๒ คน ร่วมกัน
ชำระคัดลอกสร้างพระไตรปิฎกฉบับหลวงเรียกว่า “ฉบับทองใหญ่” (ต่อมาสร้าง
เพิ่มอีก ๒ ฉบับคือฉบับรองทองและฉบับทองชุบ)
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์กรุงเทพมหานครประเทศไทย
(นับเป็นการสังคายนาที่ ๒)

การสังคายนาครั้งที่ ๑๐ สถานที่ในการทำสังคายนาครั้งที่ ๑๐
- สาเหตุ เพื่อชำระพระไตรปิฎกและจัดพิมพ์ในวโรกาสพระบาทสมเด็จพระบรม
ชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จะทรงเจริญพระ
ชนมายุครบ ๖๐พรรษาในพ.ศ. ๒๕๓๐โดยเรียกว่า “พระไตรปิฎกฉบับสังคายนา”
- เวลาที่กระทำ กระทำในพ.ศ. ๒๕๒๘ ไม่ปรากฏระยะเวลาที่กระทำ
- พระสงฆ์ผู้กระทำ มีสมเด็จพระสังฆราชเจ้ากรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสน์ วาส
โน) เป็นองค์ประมุข ร่วมกับพระสงฆ์ทั้งฝ่ายมหานิกายและธรรมยุติกนิกาย
- สถานที่และผู้อุปถัมภ์ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
(นับเป็นการสังคายนาที่ 3 ในประเทศไทย) ที่มีรัฐบาลเป็นผู้กระทำอุปถัมภ์

คำถาม การสังคายนา
1. การทำสังคายนาพระไตรปิฎกทำทั้งสิ้นกี่ครั้ง
2.การสังคายนาครั้งที่ 1 เกิดขึ้นที่ใด
3. เวลาที่กระทำการสังคายนาครั้งที่ 3 เกิดขึ้นในพ.ศใด
และกระทำอยู่กี่เดือนจึงสำเร็จ
4. ใครเป็นผู้กระทำการสังคายนาครั้งที่ 5
5. การทำสังคายนาครั้งแรกในประเทศไทยคือครั้งที่เท่าใด

การสังคายนา
1. การทำสังคายนาพระไตรปิฎกทำทั้งสิ้นกี่ครั้ง
ตอบ 10 ครั้ง
2.การสังคายนาครั้งที่ 1 เกิดขึ้นที่ใด
ตอบ ถ้ำสัตตบรรณ ข้างเขาเวภาระ
3. เวลาที่กระทำการสังคายนาครั้งที่ 3 เกิดขึ้นในพ.ศใด และกระทำอยู่กี่เดือนจึงสำเร็จ
ตอบ พ.ศ 234 ก็ทำอยู่ 9 เดือนจึงสำเร็จ
4. ใครเป็นผู้กระทำการสังคายนาครั้งที่ 5
ตอบ คณะสงฆ์ชาวลังกา
5. การทำสังคายนาครั้งแรกในประเทศไทยคือครั้งที่เท่าใด
ตอบ ครั้งที่ 8