BAB 4 : PEMBIAKAN

Pembiakan

4.1 Pembiakan Seks dan Aseks

Pembiakan
• Proses penghasilan individu baharu oleh
organisma hidup.
• Merupakan ciri asas bagi setiap organisma hidup

Cara pembiakan manusia dan haiwan

Jenis Pembiakan

Pembiakan Pembiakan
Seks Aseks

• Melibatkan sel pembiakan • Tidak melibatkan sel pembiakan

• Berlaku kepada • Berlaku kepada

❖ Manusia ❖ Tumbuhan (bawang, halia,
ubi kentang)
❖ Haiwan peringkat tinggi
(mamalia, burung, ikan, ❖ Organisma ringkas (Amoeba,
reptilia dan amfibia) Hydra, Paramesium)

❖ Tumbuhan berbunga

Pembiakan Seks

Pembiakan seks
• Jenis pembiakan utama yang dijalankan oleh

manusia, haiwan dan tumbuhan peringkat tinggi.
• Melibatkan dua induk

Proses Penghasilan Gamet

Persenyawaan

Pembiakan Aseks

Pembiakan seks
• Penghasilan individu baharu oleh organisma hidup

tanpa melibatkan sel pembiakan.
• Berlaku dalam organisma ringkas (Amoeba,

Paramecium dan Hydra), bawang, halia dan ubi
kentang.
• Hanya melibatkan satu induk sahaja.
• Persenyawaan tidak berlaku dalam pembiakan
aseks



Pembiakan Vegetatif

Kepentingan Pembiakan

✓ Menambahkan bilangan organisma sesuatu
spesies.

✓ Menurunkan maklumat genetik kepada
generasi baharu

4.2 Sistem Pembiakan Manusia

• Manusia membiak dengan cara pembiakan seks

Sistem Sistem Pembiakan Lelaki
Pembiakan
Manusia Sistem Pembiakan
Perempuan

Sistem Pembiakan Lelaki

Bahagian dan fungsi struktur
pembiakan lelaki

Skrotum Testis Duktus sperma

Melindungi testis Menghasilkan sperma Menyalurkan sperma dari
testis ke uretra

Vesikel semen Kelenjar prostat

Merembeskan bendalir Menghasilkan cecair yang
makanan kepada sperma mengaktifkan pergerakan sperma

uretra zakar

Laluan urin dan sperma Memancutkan sperma
keluar dari badan ke faraj

Sistem Pembiakan Perempuan

Bahagian dan fungsi struktur
pembiakan perempuan



Perubahan Fizikal yang Berlaku ketika Akil Baligh

• Akil baligh
Peringkat permulaan sistem pembiakan menjadi
matang dan menghasilkan sel pembiakan

• Umur lelaki mencapai akil baligh : 14-17 tahun
• Umur perempuan mencapai akil baligh : 10-12

tahun



Perbandingan Gamet Jantan dan Gamet Betina

Sperma
• Sel yang paling kecil
di dalam badan lelaki
• Berbentuk seperti
berudu

Ovum
• Sel yang terbesar di
dalam badan
perempuan

Perbandingan Sperma dan Ovum

Sperma Ovum

• Mengandungi nukleus yang • Berbentuk sfera
membawa maklumat genetik dan
perwarisan untuk diturunkan • Diameter kira-kira 0.1 mm
kepada anak
• Nukleus mengandungi maklumat
• Ekor : Membolehkan sperma genetik dan perwarisan untuk
bergerak & berenang dalam diturunkan kepada anak
semen melalui faraj, uterus &
tiub Falopio • Tidak boleh bergerak sendiri

• Jumlah sperma normal • Bilangan ovum yang dihasilkan
dilepaskan adalah sebanyak 60 hanya satu setiap bulan
juta setiap sentimeter padu

Perbandingan Sperma dan Ovum

4.3 Kitar Haid

❖ Perempuan akan mula mengalami haid apabila
mencapai akil baligh.

❖ Haid ialah peluluhan lapisan dinding uterus dan
darah yang mengalir melalui faraj.

❖ Kitar haid
▪ Merujuk kepada satu siri perubahan yang
berlaku pada dinding uterus dan ovari.
▪ Melibatkan pembentukan dan pembebasan
telur yang matang.

Kitar Haid

• Dikawal oleh otak dan
sistem endokrin yang
membebaskan hormon.

• Perempuan normal
mengalami kitar haid kira-
kira 28 hari dan berbeza-
beza mengikut individu.

• Faktor yang
mempengaruhi kitar haid:
1. pengambilan nutrien,
2. perubahan berat badan
secara mendadak,
3. perubahan emosi
4. tekanan mental

Fasa-fasa Kitar Haid

Kepentingan Mengurus Kebersihan Diri Semasa Haid

Kitar Haid tidak Stabil

❖ Kitar haid yang tidak stabil ❖ Masalah ini mungkin
merujuk kepada seseorang disebabkan oleh beberapa
wanita itu: faktor seperti:
1. tidak mengalami haid pada
setiap bulan, 1. pertambahan berat
2. kitar haid yang terlalu badan,
panjang atau terlalu
pendek, 2. masalah hormon,
3. fasa haid yang melebihi 15
hari. 3. gangguan emosi,

4. senaman yang
berlebihan,

5. ketumbuhan di dalam
rahim.

Kesan Buruk Kitar Haid tidak Stabil

4.4 Persenyawaan dan Kehamilan

• Persenyawaan ialah proses percantuman di antara
sperma dan ovum di dalam tiub Fallopio untuk
membentuk zigot.

Laluan sperma sehingga bercantum dengan ovum
ditunjukkan dalam Peta Alir di bawah:







Kepentingan dan Fungsi Plasenta dan Tali Pusat

4.5 Faktor yang Mempengaruhi
Perkembangan Fetus dan Bayi

Keperluan kalori dan nutrien yang diperlukan oleh wanita hamil dalam sehari

Kelas makanan yang diperlukan
oleh wanita hamil

Kesan yang mungkin berlaku akibat pengambilan rokok,
minuman beralkohol dan dadah terhadap wanita hamil



4.6 Kemandulan dan Pencegahan
Kehamilan

• Kemandulan ialah ketidakupayaan seseorang untuk
melahirkan anak.

Punca Kemandulan Lelaki dan Wanita



Kaedah Pencegahan Kehamilan

Kaedah Pencegahan Kehamilan

Kaedah Pencegahan Kehamilan

Kepentingan Pemeriksaan Kesihatan dan Rawatan Segera
apabila Menghadapi Masalah Sistem Pembiakan

• Pemeriksaan kesihatan/ujian saringan dijalankan
sebagai penilaian untuk mengesan symptom
awal penyakit kronik pada sistem pembiakan.

• Kanser yang melibatkan sistem
pembiakan seperti kanser rahim,
kanser serviks dan kanser prostat
masih boleh dirawat jika dapat
dikesan lebih awal.

• Amalan pemeriksaan kesihatan dapat mengurangkan
risiko masalah kesihatan yang memerlukan kos
rawatan yang tinggi. Oleh itu, wang dapat dijimatkan
untuk kegunaan jangka masa panjang.

4.7 Pembiakan Tumbuhan

Pendebungaan

JENIS BUNGA

Bunga biseks Bunga uniseks

• mempunyai kedua-dua • hanya mengandungi
bahagian pembiakan stamen atau pistil
jantan (stamen) dan sahaja.
betina (pistil) dalam
bunga yang sama.



Pendebungaan

Pendebungaan ❖ Anter yang matang
akan pecah dan
• Proses pemindahan membebaskan butir
butir debunga matang debunga.
dari anter ke stigma
❖ Sesetengah butir
debunga mungkin
tersebar ke atas tanah
dan ada yang dibawa
oleh agen
pendebungaan ke
stigma bunga.