พันธะไอออนิก

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 1 อะตอม หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ตารางธาตุ
หน่วยการเรียนรู้ท่ี 2 ธาตกุ บั สารประกอบ หน่วยการเรียนรู้ท่ี 5 พนั ธะเคมี
หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 ธาตุกมั มนั ตรังสี หน่วยการเรียนรู้ท่ี 6 พนั ธะไอออนิก
หน่วยการเรียนรู้ที่ 7 ปฏิกิริยาเคมี
หน่วยการเรียนรู้ที่ 8 สารประกอบอินทรีย์
หน่วยการเรียนรู้ท่ี 9 พอลิเมอร์

การเกิดพนั ธะไอออนิก (ว 2.1 ม.5/12) เกลือเม่ือละลายในน้าจะแตกตวั เป็นไอออนจึงน้าไฟฟ้าได้ ทอยจะ๊ หนูรู้ไหมวา่
ส่วนน้าตาลไมแ่ ตกตวั เป็ นไอออนจึงนาไฟฟ้าไมไ่ ด้ น้าเกลือนาไฟฟ้าได้
แตน่ ้าเชื่อมนาไฟฟ้าไม่ได้
การเขียนสูตรเคมีของไอออนและสารประกอบไอออนิก (ว 2.1 ม.5/12)

สมบตั ิของสารประกอบไอออนิก (ว 2.1 ม.5/12) ทาไมเป็นอยา่ งน้นั ล่ะครับ
การละลายของสารในน้า (ว 2.1 ม.5/13) คุณครู?

การนาสารประกอบไอออนิกมาใชป้ ระโยชน์

คาถามทา้ ยหน่วยการเรียนรู้

ไปช่วยทอยหาคาตอบกนั เลย!

1/55

พนั ธะไอออนิก (ionic bond) เป็ นพนั ธะเคมีท่ีเกิดจากแรงยึดเหนี่ยว
ระหวา่ งไอออนบวกกบั ไอออนลบซ่ึงเป็ นแรงดึงดูดระหวา่ งประจุไฟฟ้า
เกิดเป็ นโครงสร้าง 3 มิติท่ีมีความแขง็ แรงมาก พนั ธะไอออนิกอาจเกิดข้ึน
จากอะตอมของโลหะซ่ึงมีค่าสภาพไฟฟ้าลบต่าให้เวเลนซ์อิเลก็ ตรอนแก่
อะตอมของอโลหะซ่ึงมีค่าสภาพไฟฟ้าลบสูง ทาให้อะตอมของโลหะ
เปล่ียนเป็ นไอออนบวกและอะตอมของอโลหะเปลี่ยนเป็ นไอออนลบ
แลว้ ไอออนบวกกบั ไอออนลบจะรวมกนั ในอตั ราส่วนท่ีทาใหเ้ ป็ นกลาง
ทางไฟฟ้า นอกจากน้ีพนั ธะไอออนิกอาจเกิดจากกลุ่มอะตอมท่ีมีประจุ
ไฟฟ้าเป็ นบวกหรือกลุ่มอะตอมที่มีประจุไฟฟ้าเป็ นลบ

2/55

พนั ธะไอออนิก 1 อะตอมของโลหะ
ทเ่ี กดิ ขึน้ ระหว่างโลหะ ใหเ้ วเลนซอ์ ิเลก็ ตรอน
แก่อโลหะ แลว้ เกิดเป็ น
กบั อโลหะ ไอออนบวกที่มีประจุเป็ นบวก
มีข้นั ตอนการเกิด เท่ากบั จานวนอิเลก็ ตรอน
พนั ธะไอออนิกดงั น้ี ที่ใหไ้ ป

3Li (2 1) 3Li+ (2) + e–
ลิเทียมอะตอม ลิเทียมอะตอม

3/55

2 อะตอมของอโลหะ 3 ไอออนบวก
รับเวเลนซอ์ ิเลก็ ตรอน ของโลหะจะรวมกบั
จากโลหะ แลว้ เกิดเป็ น ไอออนลบของอโลหะ
ไอออนลบท่ีมีประจุเป็ นลบ ในอตั ราส่วนที่ทาให้
เท่ากบั จานวนอิเลก็ ตรอน เป็ นกลางทางไฟฟ้า
ที่รับเขา้ มา

8O (2 6) + 2e– 8O2– (2 8) 2Li+(aq) O2–(aq) Li2O(s)
ออกซิเจน ออกไซด์ ลิเทียมไอออน ออกไซด์ ลิเทียม
อะตอม ไอออน ไอออน ออกไซด์

4/55

NH4+(aq) S2–(aq) (NH4)2S(s)
แอมโมเนียม ซลั ไฟด์ แอมโมเนียม
ไอออน
ไอออน ซลั ไฟด์

พนั ธะไอออนิก NH4+(aq) OH–(aq) NH4OH(s)
ทเี่ กดิ ขนึ้ จากกล่มุ อะตอม แอมโมเนียม ไฮดรอกไซด์ แอมโมเนียม
ทมี่ ปี ระจไุ ฟฟ้าเป็ นบวก ไฮดรอกไซด์
หรือกลุ่มอะตอมทมี่ ปี ระจุ ไอออน ไอออน

ไฟฟ้าเป็ นลบ เช่น Ca2+(aq) CO32–(aq) CaCO3(s)
แคลเซียม คาร์บอเนต แคลเซียม
ไอออน ไอออน คาร์บอเนต

5/55

ตวั อย่าง การสร้างพนั ธะไอออนิกระหวา่ งโลหะโซเดียม (Na) กบั แก๊สคลอรีน (Cl2) ไดผ้ ลึกโซเดียมคลอไรด์ (NaCl)

ให้ e–

Na Cl ไอออนบวกและไอออนลบ Na+ Cl– Na+ Cl– N
อะตอมโซเดียม อะตอมคลอรีน รวมกนั ดว้ ยอตั ราส่วน 1 : 1 a+ Cl– Na+ Cl– Na+
ซ่ึงเป็ นกลางทางไฟฟ้า Na+ Cl– Na+ Cl– N
+–

Na+ Cl– Na+ Cl–

โซเดียมไอออน คลอไรดไ์ อออน โซเดียมคลอไรดเ์ กิดพนั ธะไอออนิก
6/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 168)

7/55

1. ธาตุคู่ใดสร้างพนั ธะไอออนิกร่วมกนั ได้ และมี 2. สารประกอบไอออนิก XCl3 ธาตุ X เป็ นธาตุหมู่ใด
สูตรเคมีอยา่ งไร เพราะเหตใุ ด
ก. 37X กบั 174Y
3. สารประกอบไอออนิก A(OH)2 ธาตุ A เป็ นธาตุหมู่ใด
ข. 162A กบั 199B เพราะเหตุใด

ค. 1224Z กบั 186Q 4. สารประกอบไอออนิก Al2X3 ธาตุ X เป็ นธาตุหมู่ใด
เพราะเหตุใด

8/55

5. จากสมการแสดงโครงสร้างของอะตอมของธาตุที่รวมพอดีกนั เกิดเป็ นสารประกอบไอออนิก
ที่กาหนดให้ เขียนสูตรของสารประกอบไอออนิกไดอ้ ยา่ งไร

+–

+3 + +9 +3 +9

AB

9/55

6. จากสูตรโครงสร้างท่ีกาหนดให้ อะตอมของธาตุ X และ Y มีเลขอะตอมเท่าไร เพราะเหตุใด

–
2+

X2+ Y–

2

10/55

สู ตรเคมี (chemical formula) ของ

สารประกอบไอออนิก เขียนข้ึนเพ่ือแสดง
อตั ราส่วนอยา่ งต่าของจานวนไอออนบวก
ท่ีรวมพอดีกับไอออนลบ และอาจเขียน

เป็ นสูตรโครงสร้างลิวอิสแบบจุดซ่ึงแสดง
การใหแ้ ละรับอิเล็กตรอนระหวา่ งอะตอม
ของโลหะกบั อโลหะ

11/55

ไอออน อาจเป็ นไอออนของโลหะที่ให้เวเลนซ์อิเลก็ ตรอนออกไป ซ่ึงจะมี
จานวนประจุบวกเท่ากับจานวนอิเล็กตรอนท่ีให้ เช่น Na+ และ
อนุภาคท่ีมีประจุไฟฟ้า Ca2+ หรือเป็ นกลมุ่ อะตอมท่ีมีประจุเป็ นบวก เช่น NH4+ และ H3O +
ซ่ึงเกิดจากอะตอม
มีการใหห้ รือรับ อาจเป็ นไอออนของอโลหะท่ีรับเวเลนซ์อิเล็กตรอนเขา้ มา ซ่ึงจะมี
อิเลก็ ตรอน จานวนประจุลบเท่ากบั จานวนอิเล็กตรอนท่ีรับ เช่น Cl– และ S2–
หรือเป็ นกลุ่มอะตอมท่ีมีประจุเป็ นลบ เช่น OH– และ SO42–

12/55

อาจเขียนแสดงสูตรเคมีของไอออน
ด้วยสูตรโครงสร้างลิวอิสแบบจุด โดย
ไอออนของโลหะจะเขียนเฉพาะสัญลกั ษณ์
และประจุไฟฟ้า ส่วนไอออนของอโลหะ
จะเขียนสัญลกั ษณ์พร้อมท้ังแสดงจานวน
เวเลนซอ์ ิเลก็ ตรอนและประจุไฟฟ้า

[Ca]2+ [Al]3+ [ S ]2– [ N ]3–

13/55

การเขียน 1 วิเคราะห์ธาตุคู่ที่สร้างพนั ธะว่าอยู่หมู่ใด เพ่ือจะได้ทราบประจุไฟฟ้าเม่ือธาตุเกิด
สูตรเคมีของ การใหห้ รือรับอิเลก็ ตรอน
สารประกอบไอออนิก
มีหลกั การดงั น้ี 2 เขียนสูตรเคมีโดยเขียนสัญลกั ษณ์ของโลหะตามด้วยอโลหะ แลว้ ใส่ตวั เลขแสดง
จานวนในอตั ราส่วนที่ทาใหเ้ ป็ นกลางทางไฟฟ้าที่ดา้ นล่างขวาของสญั ลกั ษณ์

3 เขียนสูตรโครงสร้างลิวอิสแบบจุดโดยเขียนสัญลกั ษณ์และแสดงจานวนเวเลนซ์
อิเล็กตรอนของอโลหะ (โลหะไม่ตอ้ งแสดงเวเลนซ์อิเล็กตรอน) พร้อมท้งั ใส่วงเล็บ
ปี กกาแสดงจานวนโลหะท่ีรวมพอดีกบั อโลหะ

14/55

ตวั อย่าง 1.
การเขียนสูตร วเิ คราะห์ธาตุคู่ 20Ca (2 8 8 2) → 20Ca2+ (2 8 8)+2e–
ที่สร้างพนั ธะ 9F (2 7)+e– → 9F– (2 8)
สารประกอบไอออนิก ร่วมกนั
ของโลหะแคลเซียม 2.
เขียนสูตรเคมี Ca2+ รวมพอดีกบั F– ดว้ ยอตั ราส่วน 1 : 2
(Ca) กบั อโลหะ 3. ของสารประกอบ สูตรเคมี คือ CaF2
ฟลอู อรีน (F) ไอออนิก ตรวจสอบ
เขียนสูตรเคมีในรูป ประจุไฟฟ้า
สูตรโครงสร้าง
ลิวอิสแบบจุด Ca +2 F → [Ca] [ F ]2 (2C+)(a1F–)2×2

15/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 172)

16/55

1. กาหนดให้ธาตุสมมติ A และ B มีเลขอะตอม 20 2. สารประกอบไอออนิกมีสูตรเคมีเป็ น XY3 ธาตุ X
และ 9 ตามลาดบั และ Y เป็ นธาตุหมู่ใด และไอออน X และ Y ใน
1.1 เขียนสัญลกั ษณ์ไอออนของธาตุ A และ B ได้ สารประกอบเขียนสญั ลกั ษณ์ไดอ้ ยา่ งไร
อยา่ งไร

1.2 เขียนสูตรเคมีของสารประกอบไอออนิกที่เกิด
จากไอออนของธาตุ A และ B ไดอ้ ยา่ งไร

17/55

3. กาหนดให้ธาตุสมมติ A และ B เป็ นธาตุในหมู่ IIA และ VIA
ตามลาดบั
3.1 เขียนสญั ลกั ษณ์ของสารประกอบไอออนิกที่เกิดจากไอออน
ของธาตุ A รวมกบั ไนเตรตไอออน (NO3–) ไดอ้ ยา่ งไร

3.2 เขียนสญั ลกั ษณ์ของสารประกอบไอออนิกที่เกิดจากไอออน
ของธาตุ B รวมกบั แอมโมเนียมไอออน (NH4+) ไดอ้ ยา่ งไร

18/55

1 โลหะหมู่ IA IIA และ IIIA รวมกบั อโลหะ ใหอ้ ่านช่ือโลหะ แลว้ ตามดว้ ยชื่ออโลหะ
โดยเปลี่ยนทา้ ยเสียงอโลหะเป็ น ไ–ด์ (–ide)

สารประกอบไอออนกิ โลหะ อโลหะ การเรียกช่ือ
คลอรีน (chlorine) โซเดียมคลอไรด์
การเรียกช่ือ NaCl โซเดียม (sodium) ฟลูออรีน (fluorine) (sodium chloride)
สารประกอบ ออกซิเจน (oxygen) แคลเซียมฟลอู อไรด์
CaF2 แคลเซียม (calcium) (calcium fluoride)
ไอออนิก Al2O3 อะลมู ิเนียม (aluminium) อะลมู ิเนียมออกไซด์
มีหลกั การดงั น้ี (aluminium oxide)

19/55

2 โลหะแทรนซิชนั ซ่ึงมีค่าประจุบวกไดห้ ลายค่ารวมกบั อโลหะ ให้อ่านช่ือโลหะแทรนซิชันและระบุตวั เลข
ประจุของโลหะน้นั เป็นเลขโรมนั ในวงเลบ็ แลว้ ตามดว้ ยชื่ออโลหะโดยเปล่ียนทา้ ยเสียงอโลหะเป็ น ไ–ด์ (–ide)

สารประกอบไอออนิก วเิ คราะห์ไอออน การเรียกชื่อ
ไอออนบวก ไอออนลบ
FeS ไอรอน (II) ซลั ไฟด์ (iron (II) sulfide)
Fe2S3 Fe2+ S2– ไอรอน (III) ซลั ไฟด์ (iron (III) sulfide)
Cu2O Fe3+ S2– คอปเปอร์ (I) ออกไซด์ (copper (I) oxide)
CuO Cu+ O2– คอปเปอร์ (II) ออกไซด์ (copper (II) oxide)
Cu2+ O2–
20/55

3 โลหะรวมกบั กลุ่มอะตอมท่ีมีประจุเป็ นลบ ใหอ้ ่านชื่อโลหะ แลว้ ตามดว้ ยชื่อกลมุ่ อะตอมที่มีประจุเป็นลบ

สารประกอบไอออนิก วเิ คราะห์ไอออน การเรียกชื่อ

NaNO3 ไอออนบวก ไอออนลบ โซเดียมไนเตรต (sodium nitrate)
Ca(OH)2 Na+ NO3– แคลเซียมไฮดรอกไซด์ (calcium hydroxide)
K2SO4 Ca2+ OH–
Na2CO3 โพแทสเซียมซลั เฟต (potassium sulfate)
K+ SO42– โซเดียมคาร์บอเนต (sodium carbonate)
Na+ CO23–

21/55

4 กลุ่มอะตอมท่ีมีประจุเป็ นบวกรวมกับ
อโลหะ ให้อ่านช่ือกลุ่มอะตอมท่ีมีประจุ
เป็ นบวก แลว้ ตามด้วยชื่ออโลหะ โดย
เปล่ียนทา้ ยเสียงอโลหะเป็ น ไ–ด์ (–ide)
NอH่าน4OวาH่
แอมโมเนียมไฮดรอกไซด์
(ammonium hydroxide)

22/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 174)

23/55

ให้นักเรียนเขียนชื่อสารประกอบทกี่ าหนดให้ 4. Li2O
1. NaCl 5. KI
6. KNO3
2. NaF

3. CaCl2

24/55

7. MgSO4 10. Na2O
8. Al2O3
9. CaCO3

25/55

ศึกษาสมบตั ิของสารประกอบ
ไอออนิกไดจ้ ากกิจกรรมที่ 6.1

26/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 175) การทดลอง ผลการทดลองทส่ี ังเกตได้

กจิ กรรมท่ี 6.1 สมบตั ิของสารประกอบไอออนิก 1. ใชก้ ลอ้ งจุลทรรศน์ส่องดูผลึกโซเดียม มีสีขาว รูปผลึกเป็ นแบบ

ตารางบันทึก คลอไรด์ ทรงลกู บาศก์
ผลการทดลอง
2. ใหค้ วามร้อนแก่โซเดียมคลอไรด์ เกิดการหลอมเหลว

3. นาโซเดียมคลอไรดไ์ ปละลายน้า ไดส้ ารละลายใส ไม่มีสี

4. ทดสอบการนาไฟฟ้าของโซเดียม ไมน่ าไฟฟ้า
คลอไรดใ์ นสถานะของแขง็ นาไฟฟ้า

5. ทดสอบการนาไฟฟ้าของสารละลาย
โซเดียมคลอไรด์

27/55

กจิ กรรมที่ 6.1 สมบตั ิของสารประกอบไอออนิก

สรุปผลการเรียนรู้

ผลึกโซเดียมคลอไรด์มีลกั ษณะ
เป็ นผลึกสีขาว รูปผลึกเป็ นแบบ
ทรงลูกบาศก์ มีจุดหลอมเหลวสูง
ละลายในน้ าได้ ไม่นาไฟฟ้าใน
สถานะของแขง็ แต่นาไฟฟ้าไดเ้ ม่ือ
หลอมเหลวหรือเป็ นสารละลาย

28/55

คาถามท้ายกจิ กรรม 3. โซเดียมคลอไรด์มีจุดหลอมเหลวสูงหรือต่า และ
ทราบไดอ้ ยา่ งไร
1. ลกั ษณะของโซเดียมคลอไรด์ที่มองเห็นจากกลอ้ ง
จุลทรรศนม์ ีลกั ษณะอยา่ งไร

2. เมื่อให้ความร้อนแก่โซเดียมคลอไรด์จะเกิดการ 4. โซเดียมคลอไรดล์ ะลายน้าไดห้ รือไม่ อยา่ งไร
เปล่ียนแปลงหรือไม่ อยา่ งไร

29/55

คาถามท้ายกจิ กรรม 5. โซเดียมคลอไรดน์ าไฟฟ้าไดห้ รือไม่ อยา่ งไร

6. โซเดียมคลอไรดจ์ ดั เป็ นสารประกอบไอออนิกหรือไม่ อยา่ งไร

7. สมบตั ิของสารประกอบไอออนิกสรุปไดอ้ ยา่ งไร

30/55

จากการทากิจกรรมท่ี 6.1 สรุปสมบตั ิของสารประกอบไอออนิกได้ ดงั น้ี

Na+ Cl–

สถานะเป็ นของแข็ง เน่ืองจากเกิด
แรงยดึ เหน่ียวระหวา่ งไอออนบวกกบั
ไอออนลบทว่ั ท้งั ผลึก จึงไม่มีช่องวา่ ง
ระหวา่ งอนุภาค

31/55

เปราะ เนื่องจากเมื่อทุบสารประกอบไอออนิก ไอออนจะเกิดการเล่ือนหรือไถล ซ่ึงไอออนที่มีประจุไฟฟ้าชนิดเดียวกนั
จะมีแรงผลกั กนั ทาใหผ้ ลึกแตกเป็ นชิ้นเลก็ ๆ ได้

แรงภายนอก ผลึกแตกตวั

การจดั เรียงไอออนในผลึก แรงผลกั ผลึกแตกออกเนื่องจาก
ของสารประกอบไอออนิก ไอออนในผลึกเล่ือนตาแหน่ง แรงผลกั ระหวา่ งไอออน

เม่ือมีแรงกระทา 32/55

จุดหลอมเหลวและจดุ เดือดสูง เน่ืองจากมีแรงยดึ เหน่ียวเป็ น
แรงดึงดูดระหวา่ งประจุไฟฟ้าของไอออนบวกกบั ไอออนลบใน
ทุกทิศทางซ่ึงแข็งแรงมาก ทาให้การแยกสลายไอออนบวกกับ
ไอออนลบออกจากกนั ตอ้ งใชพ้ ลงั งานสูง สารประกอบไอออนิก
จึงมีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดสูง ค่าความดนั ไอต่า เป็ นสาร
ระเหยยาก และมีแรงยดึ เหนี่ยวระหวา่ งอนุภาคมาก

นาไฟฟ้าได้เมื่อหลอมเหลวหรือเป็ นสารละลาย แต่ไม่นาไฟฟ้าในสถานะ
ของแข็ง เนื่องจากเม่ือเป็ นของแข็งไอออนบวกและไอออนลบอยู่ชิดกนั มาก
จึงเคล่ือนท่ีไม่ได้ แต่เม่ือหลอมเหลวหรือเป็ นสารละลายจะเกิดการแตกตวั เป็ น
ไอออนบวกและไอออนลบที่สามารถเคล่ือนท่ีได้ ทาใหส้ ารละลายนาไฟฟ้าได้

33/55

ข้วั + Na+ Cl– ข้วั – ข้วั + ข้วั – ข้วั + Cl– Na+ ข้วั –
Cl–

หลอดไฟฟ้าไม่สวา่ ง Na+ H2O
NaCl (s)
หลอดไฟฟ้าสวา่ ง หลอดไฟฟ้าสวา่ ง
สารประกอบไอออนิก NaCl (ℓ)
ในสถานะของแขง็ ไมน่ าไฟฟ้า NaCl (aq)
สารประกอบไอออนิก สารประกอบไอออนิก
นาไฟฟ้าไดเ้ ม่ือหลอมเหลว
นาไฟฟ้าไดเ้ มื่อเป็นสารละลาย
34/55

ละลายนา้ ได้ดี ไม่ละลายนา้

สารประกอบ สารประกอบไอออนกิ สภาพละลายได้ในนา้ สารประกอบไอออนกิ สภาพละลายได้ในนา้
ไอออนิกมที ้งั ท่ี (g / นา้ 100 g) ท่ี 25oC แคลเซียมซลั เฟต (g / นา้ 100 g) ท่ี 25oC
ละลายนา้ ได้และ โซเดียมไฮดรอกไซด์ (CaSO4)
ไม่ละลายนา้ (NaOH) 114 เลด (II) ไอโอไดด์ 0.21
83 (PbI2) 0.076
แคลเซียมคลอไรด์ 38 เลด (II) ซลั เฟต 0.0045
(CaCl2) 37 (PbSO4) 0.0013
29.4 0.00026
โพแทสเซียมไนเตรต 20.9 แคลเซียมคาร์บอเนต 0.000089
(KNO3) (CaCO3)

โซเดียมคลอไรด์ แบเรียมซลั เฟต
(NaCl) (BaSO4)

โซเดียมคาร์บอเนต ซิลเวอร์คลอไรด์
(Na2CO3) (AgCl)

คอปเปอร์ (II) ซลั เฟต
(CuSO4)

35/55

เกิ ดข้ึนกับ C6H12O6(s) H2O(ℓ)
สารประกอบ น้า
สารประกอบ สารCล6Hะล12าOย6ก(ลaqูโ)คส
โคเวเลนซ์ โคเวเลนซ์ท่ีมีข้วั
ทลี่ ะลายนา้ แบบ สามารถดึงดูดกับ
ไม่แตกตวั
โมเลกุลของน้ า
ได้ดี เม่ือละลาย
ไม่นาไฟฟ้า
น้าจะอยู่ในรูปโมเลกุล ไม่แตกตัวเป็ น
ไอออน และสารละลายไม่นาไฟฟ้า

เรียกว่า สารละลายนอนอิเล็กโทรไลต์

(non-electrolyte solution) 36/55

สารประกอบ เ กิ ด กั บ HCl(g) H2O(ℓ) H+(aq) Cl–(aq)

โคเวเลนซ์ทลี่ ะลายนา้ สารประกอบ
แล้วแตกตวั เป็ น โคเวเลนซ์ท่ีมี
ไอออน สมบตั ิเป็ นกรด

ห รื อ เ บ ส ซ่ึ ง

มี ค ว า ม มี ข้ั ว H+ Cl–
สูงมาก จะแตกตวั เป็ นไอออนที่สามารถ

เคล่ือนที่ได้ ทาให้ได้สารละลายนา

ไฟฟ้า เรียกวา่ สารละลายอิเล็กโทรไลต์ ไฮโดรเจนไอออน คลอไรดไ์ อออน
ท่ีมีโมเลกลุ น้าลอ้ มรอบ ที่มีโมเลกลุ น้าลอ้ มรอบ
(electrolyte solution)
37/55

NaCl(s) H2O(ℓ)

สาร ป ร ะ ก อ บ ไอ อ อ นิ ก ท่ี Na+(aq) + Cl–(aq)
ละลายน้าไดจ้ ะแตกตวั เป็ นไอออน สารละลายโซเดียมคลอไรด์
บวกและไอออนลบที่มีโมเลกุล
ของน้ าล้อมรอบ และไอออน นาไฟฟ้าได้ Na+
สามารถเคลื่อนที่ได้ ทาให้ได้ Cl–
สารละลายนาไฟฟ้า และจัดเป็ น
สารละลายอิเลก็ โทรไลต์

38/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 182)

39/55

1. ระบุว่าสารละลายท่ีกาหนดให้ ชนดิ ของ ประเภทของสารประกอบ สารละลาย สารละลาย
เป็ นสารละลายของสารประกอบ สารละลาย โคเวเลนซ์ ไอออนิก อเิ ลก็ โทรไลต์ นอนอเิ ลก็ โทรไลต์
ไอออนิ กหรื อสารประกอบ
โคเวเลนซ์ และจัดเป็ นสารละลาย KI ✓ ✓
อิเล็กโทรไลต์หรื อนอนอิ เล็ก- ✓
HBr ✓ ✓ ✓
โทรไลต์ โดยทาเคร่ืองหมาย ✓ Na2O ✓ ✓
ลงในช่องวา่ งของตาราง CaCl2 ✓
C6H12O6 ✓ ✓
NH2CONH2 ✓ ✓
H2S ✓

40/55

2. เหตใุ ดสารละลายของสารประกอบโคเวเลนซ์บางชนิดจึงไมน่ าไฟฟ้า

3. สารละลายของสารประกอบไอออนิกทุกชนิดนาไฟฟ้าได้หรือไม่
เพราะเหตุใด

41/55

สารประกอบ
ไอออนิกกบั
การใช้ประโยชน์

42/55

สารประกอบ
ไอออนิกกบั
การใช้ประโยชน์

43/55

(หนงั สือเรียนหนา้ 183)

44/55

ให้นักเรียนระบุชื่อสารประกอบทน่ี ามาใช้ประโยชน์ 2. ใชถ้ นอมอาหารและสารละลายใชบ้ ว้ นปากได้
ในแต่ละข้อ
1. ใชแ้ กน้ ้ากระดา้ ง 3. ใชใ้ นการทาขนมประเภทอบร้อนใหเ้ น้ือขนมฟู

4. ใช้ปรับปรุงดินที่มีสมบัติเป็ นกรดให้สามารถใช้
เพาะปลูกได้

45/55

ไอออนบวก (cation) เกิดจากอะตอมของโลหะใหอ้ ิเลก็ ตรอนที่วงนอกสุด
แลว้ เปล่ียนไปเป็ นไอออนบวกที่มีประจุเป็ นบวกเท่ากบั จานวนอิเลก็ ตรอน
ท่ีใหไ้ ป หรือไอออนบวกอาจเป็ นกลุ่มธาตุท่ีมีประจุเป็ นบวก

การเกดิ พนั ธะไอออนิก (ionic bond) เป็ นพนั ธะที่เกิดจาก
พนั ธะ แรงยดึ เหน่ียวระหวา่ งไอออนบวกกบั ไอออนลบ
ไอออนิก

ไอออนลบ (anion) เกิดจากอะตอมของอโลหะรับอิเล็กตรอนที่วงนอกสุด
แลว้ เปล่ียนไปเป็ นไอออนลบท่ีมีประจุเป็ นลบเท่ากบั จานวนอิเล็กตรอน
ที่รับเขา้ มา หรือไอออนลบอาจเป็ นกลมุ่ ธาตุท่ีมีประจุเป็ นลบ

46/55

การเขียน 1 MgCl2 2
สูตรเคมีของไอออน เขียนสญั ลกั ษณ์
และสารประกอบ เขียนสญั ลกั ษณ์ 3 ของไอออนลบ
ของไอออนบวก ไวด้ า้ นหลงั
ไอออนิก
ไวด้ า้ นหนา้

ใส่ตวั เลขของจานวนโลหะและอโลหะในอตั ราส่วนที่
ทาใหเ้ ป็ นกลางทางไฟฟ้าท่ีดา้ นล่างขวาของสญั ลกั ษณ์

47/55

สมบัตขิ อง สารประกอบไอออนิกมีสถานะเป็ น
สารประกอบ ของแข็ง ซ่ึงเกิดจากแรงยึดเหน่ียวเป็ น
โครงสร้าง 3 มิติ ทาให้จุดเดือดและ
ไอออนิก จุดหลอมเหลวสูง ไม่นาไฟฟ้าใน
สถานะของแข็ง แต่นาไฟฟ้าได้เม่ือ
หลอมเหลวหรือเป็ นสารละลายและ
มีท้งั ที่ละลายน้าไดแ้ ละไมล่ ะลายน้า

สารประกอบไอออนิกเมื่อทุบจะแตกเป็ นชิ้นเลก็ ๆ 48/55
เน่ืองจากไอออนบวกไถลไปชนกับไอออนบวก
และไอออนลบไถลไปชนกับไอออนลบจึงเกิด
แรงผลกั ระหวา่ งไอออนที่มีประจุชนิดเดียวกนั

สารละลายที่นาไฟฟ้าไดต้ อ้ งมีไอออนบวกและ
ไอออนลบที่เคล่ือนที่ไดอ้ ิสระ เรียกวา่ สารละลาย
อิเลก็ โทรไลต์ (electrolyte solution)

การละลาย
ของสารในนา้

สารละลายที่ตวั ละลายอยู่เป็ นโมเลกุล ไม่แตกตวั
เป็ นไอออนซ่ึงส่วนใหญเ่ ป็ นสารประกอบโคเวเลนซ์
จะไม่สามารถนาไฟฟ้าได้ เรียกว่า สารละลายนอน
อิเลก็ โทรไลต์ (non-electrolyte solution)

49/55