คู่มือถ้ำฉบับประชาชน

เกริ่น่� นำำ
ถ้ำำ�� ในมุมุ มองของคนทั่�่วไป หรืือนัักวิิชาการต่่างๆ โดยเฉพาะนัักธรณีีวิิทยา ที่่�ยััง

ไม่ไ่ ด้ม้ าศึกึ ษาเรื่อ� งถ้ำ��ำ และภูมู ิปิ ระเทศเทือื กเขาหินิ ปูนู อย่า่ งละเอียี ด อาจคิดิ ว่า่ ถ้ำ��ำ จะมีมี ิติ ิแิ ละขอบเขต
แห่ง่ การเรียี นรู้�เพีียงแค่่เรื่อ� งของ หินิ แร่่ โครงสร้้างธรณีีวิิทยา และซากบรรพชีีวิินเท่่านั้้�น แต่่ถ้า้ หาก
บุุคคลเหล่่านั้้�นได้้มาสััมผััส สำำ�รวจและศึึกษากัันอย่่างแท้้จริิงแล้้ว จะตระหนัักได้้ดีีว่่า ถ้ำ�ำ�ไม่่ใช่่
เป็น็ เพียี งแค่ร่ ูหู รือื โพรงในภูเู ขาเท่า่ นั้้น� เพราะถ้ำ�ำ�จะเป็็นเสมืือนเครื่�องมืือบัันทึึกประวััติิศาสตร์ต์ าม
ช่ว่ งเวลาต่า่ งๆที่่ม� ีคี วามเที่่ย� งตรงและมีเี อกลัักษณ์์ ถ้ำ�ำ�สามารถเก็็บรัักษาสิ่�งต่่างๆที่่�เกิิดขึ้�นในอดีตี
ไว้ไ้ ด้ม้ ากมายภายในถ้ำ�ำ� เช่น่ ตะกอนในถ้ำ�ำ�จะเป็็นที่่เ� ก็็บและบัันทึกึ ร่่องรอยของสิ่ง� มีชี ีีวิิตทั้้ง� พืืชและ
สััตว์ช์ นิดิ ต่า่ งๆในอดีตี รวมทั้้ง� ร่อ่ งรอยและสิ่ง� ที่่ใ� ช้เ้ ป็น็ หลัักฐานด้า้ นโบราณคดีที ี่่แ� สดงให้เ้ ห็น็ ถึงึ ความ
เป็น็ อยู่�และวััฒนธรรมของมนุษุ ย์ใ์ นสมััยโบราณได้เ้ ป็น็ อย่า่ งดีี ยิ่ง� ไปกว่า่ นั้้น� ในบางถ้ำ�ำ�ได้ม้ ีกี ารค้น้ พบ
หลัักฐานด้า้ นวิวิ ััฒนาการของมนุษุ ย์ใ์ นยุคุ แรกๆด้ว้ ย และสำ�ำ หรัับลัักษณะการเกิดิ ของสิ่ง� ต่า่ งๆ ภายใน
ถ้ำ�ำ�ไม่ว่ ่่าจะเป็น็ รูปู ร่า่ งและขนาดของโถงถ้ำ��ำ ร่อ่ งรอยการเปลี่�ยนแปลงที่่เ� พดานถ้ำำ�� ผนัังถ้ำ�ำ� และพื้้น�
ถ้ำำ�� รวมทั้้�งตะกอนถ้ำ�ำ�ประเภทต่่างๆ สามารถบ่่งบอกถึึงลัักษณะภูมู ิอิ ากาศ สภาพอุุทกวิิทยา อุุทก
ธรณีวี ิทิ ยาในอดีตี ได้เ้ ป็น็ อย่า่ งดีี และยัังมีหี ลัักฐานของการเปลี่ย� นแปลงทางด้า้ นธรณีวี ิทิ ยาของโลก
อย่า่ งเช่่น การยกตััวของแผ่่นดิิน การเกิดิ แผ่น่ ดินิ ไหวในอดีตี และอาจจะยัังคงเกิิดต่่อเนื่่�องมาจนถึงึ
ยุุคปัจั จุุบัันได้้ นอกจากนั้้น� แล้้วในปัจั จุบุ ัันได้้มีกี ารศึึกษาวิิจััยการเติิบโตของหิินงอกที่่�เกิิดจากน้ำ�ำ�ที่่�
หยดลงมาจากเพดานหรือื ผนัังถ้ำำ�� สามารถใช้บ้ ่ง่ บอกถึงึ สภาพอากาศย้อ้ นหลัังกลัับไปในอดีตี ได้น้ าน
นัับแสนปีี ซึ่�งจะครอบคลุุมไปถึึงยุุคน้ำ�ำ�แข็็งและยุุคโลกร้อ้ นในอดีตี ได้้
ดัังนั้้น� การสำ�ำ รวจและการศึกึ ษาวิจิ ััยเรื่อ� งถ้ำ��ำ และภูมู ิปิ ระเทศหินิ ปูนู อย่า่ งเป็น็ หลัักวิชิ าการ
ที่่ถ� ูกู ต้อ้ งโดยเฉพาะในด้า้ นถ้ำ��ำ วิทิ ยา(Speleology) จึงึ เป็น็ สิ่ง� ที่่จ� ำ�ำ เป็็น และคู่่�มือื การศึึกษาเรื่�องถ้ำ��ำ ฉบัับนี้้�
จะมีีข้้อมูลู และองค์ค์ วามรู้้�พื้้น� ฐานที่่�จำำ�เป็็นสำำ�หรัับการศึึกษาในเรื่�องดัังกล่า่ ว และผู้�เขีียนหวัังว่่า
จะเป็น็ ประโยชน์์สำำ�หรัับการศึึกษาในระดัับต่่างๆได้้

ชััยพร ศิิริพิ รไพบููลย์์ 20 สิิงหาคม 2560



ถ้ำำ�� หมายถึึง ช่อ่ งว่่างที่เ่� กิิดในหิินตามธรรมชาติิ ที่่�มีีความกว้า้ งพอที่่� ให้ค้ นเข้้าไปได้้

มีีขนาดเส้้นผ่า่ นศููนย์์กลางอย่่างน้้อย 30 เซนติเิ มตร และอาจมีีน้ำำ�� อยู่�หรืือไม่ม่ ีีก็็ได้้
เป็็นถ้ำ��ำ ที่่�สามารถข้า้ ไปสำำรวจ ศึึกษา และจััดทำำแผนที่่�
เพื่�อประโยชน์์ ในการบริหิ ารจัดั การ

ข้อ้ ปฏิิบัตั ิิในการคุ้�ม้ ครองถ้ำ��ำ

ข้อ้ 1 ห้า้ มสััมผัสั หรือื แตะต้้องประติิมากรรมถ้ำ�ำ� เช่น่ หิินงอก หินิ ย้อ้ ย เสาหิิน

ข้้อ 2 ห้า้ มตีี เคาะ ทำ�ำ ลายหินิ ในถ้ำ��ำ
ข้้อ 3 ห้้ามสููบบุุหรี่�่ ก่่อกองไฟ จุดุ ธููปเทียี น หรืือกิิจกรรมใด ๆ ที่่�ก่อ่ ให้้เกิดิ
การเปลี่่ย� นแปลงต่อ่ สภาพอกาศภายในถ้ำ��ำ
ข้้อ 4 ห้้ามนำำ�อการเข้า้ ไปรับั ประทานในถ้ำ�ำ� รวมทั้้ง� ทิ้้�งเศษขยะมูลู ฝอยใด ๆ
ข้้อ 5 ห้า้ มส่ง่ เสีียงดัังหรืือกระทำ�ำ การใด ๆ ที่่�เป็น็ การรบกวนหรืือก่่อความรำ�ำ คาญ
ข้้อ 6 ห้้ามนำ�ำ สัตั ว์์เลี้้ย� งหรือื สัตั ว์์พาหนะเข้้าไปในถ้ำำ�� ธรรมชาติิในถ้ำ�ำ�
ข้้อ 7 ห้้ามขีีดเขีียน ขูดู ลบ ขีีดฆ่่า ทาหรืือพ่น่ สีี หรืือปิดิ ประกาศ
ข้้อ 8 ห้า้ มถ่่ายอุจุ จาระ ปััสสาวะในถ้ำ�ำ�
ข้อ้ 9 ห้้ามเก็็บหรือื นำำ�สิ่่ง� ใด ๆ ออกจากถ้ำำ�� อาทิิ หิิน ผลึึกแร่่ ซากดึกึ ดำำ�บรรพ์์
โบราณวัตั ถุุ หรือื สิ่่�งมีชี ีวี ิิตภายในถ้ำำ��
ข้้อ 10 ห้า้ กระทำ�ำ การใดๆ อันั จะเป็น็ การเปลี่่ย� นแปลงทางน้ำ�ำ�หรือื สร้้างสิ่่�งกีดี ขวาง
ทางน้ำ��ำ รวมทั้้ง� หยดน้ำ��ำ ที่่ห� ยดจากหินิ ย้้อย ที่่จ� ะนำำ�ให้น้ ้ำ�ำ�ท่ว่ มล้้น หรืือเหืือดแห้้ง
เว้้นแต่่ได้ร้ ับั การอนุุญาตจากหน่ว่ ยงานเจ้้าของพื้�้นที่่�
ข้้อ 11 ห้า้ มตั้้ง� แคมป์์พักั แรมภายในถ้ำ�ำ�
ข้อ้ 12 ห้้ามเดิินออกนอกเส้น้ ทางที่่ก� ำ�ำ หนด
ข้อ้ 13 ไม่แ่ ตะต้อ้ งและ/หรือื ทำ�ำ ลายระบบไฟฟ้า้ ในถ้ำ�ำ�
ข้อ้ 14 ไม่ร่ บกวนแหล่่งโบราณคดีีหรืือซากดึึกดำำ�บรรพ์์ที่่�พบในถ้ำ�ำ�
ข้อ้ 15 ไม่่ก่อ่ สร้้างสิ่่ง� อำ�ำ นวยสะดวก เช่่น สะพาน ทางเดินิ บันั ได เว้้นแต่่การก่อ่ สร้้าง
เพื่่อ� ให้แ้ ก่ส่ ัตั ว์ ์ รวมทั้้ง� ห้า้ มยิงิ ปืนื จุดุ ประทัดั และวัตั ถุรุ ะเบิดิ อำ�ำ นวยความสะดวก
ความปลอดภัยั เท่า่ ที่่�จำ�ำ เป็็น และให้ม้ ีีความกลมกลืนื กัับสภาพ
ข้้อ 16 ให้้มีีผู้้�นำำ�เที่่ย� วถ้ำำ�� ท้้องถิ่่น� ที่่ผ� ่า่ นการฝึึกอบรมตามมาตรฐาน Local Cave
Guide และปฏิิบััติติ ามคำำ�แนะนำำ�อย่่างเคร่่งครัดั

(ประกาศคณะกรรมการนโยบายบริิหารจััดการถ้ำ�ำ�แห่ง่ ชาติิ 18 มิิถุุนายน 2563)



กำำ�เนิิดถ้ำ�ำ�หินิ ปููน

และภููมิปิ ระเทศแบบคาสต์์

ในประเทศไทย

จากลัักษณะทางธรณีีวิิทยาพบว่่าในทุุก ๆ ภาคของประเทศไทยนั้้น� จะมีพี ื้้น� ที่่�
ที่่�มีีลัักษณะทางธรณีีวิิทยาที่่�เป็็นหิินปููนครอบคลุุมอยู่�เป็็นจำำ�นวนมาก หิินปููนที่่�ปรากฏ
อยู่�นั้น� จะเป็็นหิินปููน ที่่�เกิดิ ในยุคุ ต่า่ ง ๆ หลายยุคุ เช่น่ ยุคุ ออร์โ์ ดวิเิ ชียี น (Ordovician)
ยุคุ คาร์์บอนิิเฟอร์ร์ ัสั (Carboniferous) ยุุคเพอร์์เมียี น (Permian) ยุคุ เพอร์โ์ มไทร
แอสซิกิ (Permo-Triassic) ยุคุ ไทรแอสซิกิ (Triassic) และยุคุ จูแู รสซิกิ (Jurassic)

รูปู ตารางอายุุทางธรณีีวิิทยา

พื้้�นที่่�ดัังกล่่าวมัักจะมีีภููมิิประเทศที่่�เทืือกเขาสููงและมัักมีีรููปร่่างประหลาด
ส่่วนใหญ่่แล้้วจะมีีความสููงไม่เ่ กินิ 1,300 เมตร ยกเว้น้ บริเิ วณดอยเชีียงดาวจะมีีความ
สููงถึึง 2,200 เมตร จากระดัับน้ำ�ำ�ทะเล และในบริิเวณนั้้�น มัักจะปรากฏว่่ามีีถ้ำำ��อยู่�
เป็น็ จำ�ำ นวนมาก สำ�ำ หรัับถ้ำ�ำ� หินิ ปูนู (limestone cave) ถือื ได้ว้ ่า่ เป็น็ ถ้ำ��ำ ที่่�มีคี วามโดดเด่น่
มากที่่�สุุด เพราะหิินปููนเป็็นหิินที่่�มีีจำำ�นวนมาก สามารถพบได้้ทั่่�วโลก รวมทั้้�งทั่�่ว
ทุกุ ภาคของประเทศไทย หินิ ปูนู มีคี ุณุ สมบััติทิ ี่่ม� ีคี วามเหมาะสมในการเกิดิ ถ้ำ�ำ� มาก เพราะ
ว่า่ ปััจจััยทางธรณีวี ิิทยาที่่�มีสี ่่วนสำ�ำ คััญในการกำำ�หนดลัักษณะถ้ำ�ำ� หิินปูนู คือื (1) เนื้้อ� หิิน
(2) โครงสร้้างทางธรณีีวิิทยา และ (3) ลำำ�ดัับชั้�นหิิน ตลอดจนลัักษณะหิินชนิิดอื่�น
ในบริิเวณข้้างเคีียง ทั้้�งนี้้� เพราะไม่่ว่่าจะเป็็นเนื้้�อหิินของหิินปููนที่่�มีีแร่่ประกอบหิินหลััก
คือื แร่แ่ คลไซต์์ (CaCO3) ที่่�ละลายน้ำำ��ได้้ โครงสร้้างทางธรณีีที่่�เหมาะสม (ความหนา
การวางตััวของชั้�นหิิน และการกระจายตััวมีีความแข็็งปานกลาง เป็็นต้้น จึึงทำ�ำ ให้้เกิิด
เป็็นถ้ำ�ำ�ได้้หลากหลายแบบ ถ้ำ�ำ�มีีอายุุยาวนานกว่่าถ้ำำ��ชนิิดอื่�น ๆ ทั่่�วไป ยิ่�งไปกว่่านั้้�น
เนื้้อ� หินิ ปูนู ที่่ถ� ูกู ละลายออกไปแล้ว้ สามารถตกตะกอนกลัับมาเป็น็ แร่แ่ คลไซต์ใ์ นรูปู แบบ
ใหม่่ได้อ้ ีีกหลายชนิดิ เช่น่ หิินงอก หิินย้อ้ ย และประติมิ ากรรมถ้ำ�ำ� ต่า่ ง ๆ ที่่ส� วยงามมาก
อย่่างน่่าอััศจรรย์์ ในประเทศไทยมีถี ้ำ�ำ� หิินปููนจำำ�นวนมากมายไม่ต่ ่ำำ��กว่่า 5,000 ถ้ำ��ำ
รูปู ถ้ำำ��หิินปูนู เชียี งดาว จัังหวััดเชีียงใหม่่

เมื่อ� ระบบของโถงถ้ำ�ำ�ได้ม้ ีพี ััฒนาการต่อ่ ไปเรื่อ� ยๆ โดยที่่ย� ัังคงมีกี ารลดระดัับของ
พื้้น� ธารน้ำ�ำ� อย่่างต่อ่ เนื่่อ� ง ก็็จะทำำ�ให้้เกิิดโถงถ้ำ�ำ� ในระดัับลึกึ ลงไปอีีก โถงถ้ำ�ำ�ต่า่ ง ๆ จะถูกู
ละลายและถููกกััดกร่่อนมากขึ้น� จนเป็็นถ้ำ��ำ ขนาดใหญ่่ และเมื่อ� ถึึงจุดุ ๆ หนึ่่�ง จะเกิิดการ
ยุบุ ตััวและถล่ม่ ลงมา ทำำ�ให้เ้ ห็น็ เป็น็ ภูมู ิปิ ระเทศที่่ม� ีลี ัักษณะตะปุ่่ม� ตะปุ่่ม� มีหี น้า้ ผาหินิ ปูนู
ที่่ส� ูงู ชัันสลัับกัับแอ่ง่ หลุมุ ยุบุ ที่่ม� ีรี ูปู ร่า่ งและขนาดต่า่ ง ๆ กััน ซึ่ง� ลัักษณะของพื้้น� ที่่ป� ระเภท
นี้้ม� ีีชื่�อเรีียกเฉพาะว่า่ ภููมิปิ ระเทศแบบคาสต์์ (Karst topography)
รููป ภููมิปิ ระเทศแบบคาสต์์ (Karst topography)
บริเิ วณปราสาทหิินพัันยอด เกาะเขาใหญ่่ อุุทยานธรณีีโลกสตูลู

ประติมิ ากรรมที่�่ว่า่ คือื อะไร?

ประติิมากรรมภายในถ้ำ�ำ� เกิิดขึ้�นจากการกระทำำ�ของธรรมชาติิ โดยการเกิิด
ที่่แ� ตกต่า่ งกััน ทำ�ำ ให้้มีลี ัักษณะที่่แ� ตกต่า่ งกััน จึึงมีชีื่�อเรีียกแตกต่่างกััน
ประติมิ ากรรมภายในถ้ำ�ำ� หรือื ที่่เ� รียี กว่า่ หินิ ประดัับถ้ำ�ำ� คือื มวลวััตถุเุ กิดิ จากการ
ตกผลึึกของแร่่ทุุติิยภููมิิในถ้ำ��ำ และแร่่ทุุติิยภููมิินี้้�เกิิดจากปฏิิกิิริิยาเคมีี โดยมีีน้ำ�ำ�เป็น็ ตััว
ทำำ�ละลายจากแร่ท่ ี่่เ� ป็น็ องค์ป์ ระกอบหลัักของหินิ ที่่เ� กิดิ ถ้ำ��ำ ด้ว้ ยสภาพแวดล้อ้ มที่่เ� หมาะสม
ส่ว่ นใหญ่ป่ ระกอบด้ว้ ยแร่แ่ คลไซต์ห์ ลายผลึกึ ที่่เ� กิดิ รวมกัันเป็น็ รูปู ร่า่ งต่า่ งๆ ส่ว่ นหินิ
ที่่ม� ีถี ้ำ��ำ อยู่่�ส่ว่ นมากเป็น็ หินิ ปูนู หากกล่า่ วถึงึ หินิ ประดัับถ้ำ�ำ�จะเป็น็ การกล่า่ วถึงึ ลัักษณะของ
แร่แ่ ละรูปู แบบของแร่ห่ รือื แร่เ่ ป็น็ กลุ่่�มตกผลึกึ เป็น็ รูปู ร่า่ งต่า่ งๆ (สวยงาม) แต่่ถ้า้ กล่า่ วถึงึ
แร่่ทุตุ ิิยภูมู ิอิ ย่่างเดีียวที่่พ� บในถ้ำ�ำ� จะเรียี กว่่า แร่ถ่ ้ำำ�� หรืือ cave mineral
(ที่่�มา: คู่่�มืือผู้�เล่า่ เรื่อ� งธรณีเี รื่อ� งถ้ำำ��เลสเตโกดอนฉบัับหินิ ประดัับถ้ำ�ำ�)

สำ�ำ หรับั ภาพด้้านบน
เป็น็ ภาพแสดงตััวอย่า่ งของประติมิ ากรรมภายในถ้ำ��ำ ที่่�สามารถพบได้ท้ ั่่�วไป











ระยะเวลาการเกิดิ หิินงอก หิินย้้อย

การเกิดิ ถ้ำ��ำ และการเกิดิ หินิ งอกหินิ ย้อ้ ยหรือื ตะกอนถ้ำ�ำ� ชนิดิ ต่า่ ง ๆ นั้้น� เป็น็ กระบวนการ
ทางธรรมชาติิที่่�เกิิดขึ้�นเฉพาะในถ้ำำ��แทบทั้้�งสิ้�น แต่่จะมีีบางส่่วนที่่�เกิิดขึ้�นบริิเวณปากถ้ำำ��
หรือื หน้า้ ผาหินิ ปูนู และจะใช้เ้ วลาในการเกิดิ นานมาก โดยเฉพาะโถงถ้ำ��ำ ขนาดใหญ่่ และ
เสาหินิ ขนาดใหญ่จ่ ะใช้เ้ วลาในการเกิดิ นัับล้า้ นปีี ส่ว่ นหินิ งอกหินิ ย้อ้ ยต่า่ ง ๆ นั้้น� การเติบิ โต
หรือื การงอกเพียี ง 1 ซม. อาจใช้้เวลานัับ 100-1,000 ปีี นอกจากนั้้น� แล้้ว ตะกอนถ้ำ�ำ�
เหล่า่ นี้้ย� ัังบอบบางง่า่ ยต่อ่ การแตกหัักหรือื ถูกู ทำำ�ลาย ดัังนั้้น� จึงึ ควรหลีกี เลี่ย� งการจัับต้อ้ ง
เหยียี บย่ำ��ำ ไป บนสิ่ง� เหล่่านี้้� และที่่�สำำ�คััญที่่ส� ุดุ เมื่�อเกิดิ ความเสีียหายไปแล้้ว ก็ย็ ากที่่�จะ
กลัับมาเป็น็ ดัังเดิิมได้้
สำ�ำ หรัับตััวอย่่างการวิิเคราะห์์หาอายุุของหิินงอกนั้้�น ที่่�ผู้�เขีียนได้้นำำ�ตััวอย่่าง
หิินงอกจากถ้ำ�ำ�เทพนิิมิิต จัังหวััดกาญจนบุุรีี ไปวิิเคราะห์์ที่่�สถาบัันวิิจััย IRCK (The
International Research Centre on Karst) เมืืองกุ้�ยหลิิน ประเทศสาธารณรััฐ
ประชาชนจีนี พบว่า่ หินิ งอก ดัังกล่่าวซึ่ง� มีคี วามยาวเพียี งประมาณ 25 ซม. มีอี ายุเุ ก่า่
แก่ถ่ ึงึ ประมาณ 25,000 ปีี แสดงว่า่ เป็น็ อััตราการเกิดิ หรือื การงอกที่่ช� ้า้ มาก นอกจากนั้้น�
แล้้วหิินงอกยัังสามารถนำำ�มาวิิเคราะห์์สภาพภููมิิอากาศในสมััยโบราณได้้ ซึ่�งมีีชื่�อเรีียก
เฉพาะว่่า speleb-paleoclinmate โดยใช้้การวิิเคราะห์์จากธาตุุออกซิิเจน

สิ่�ง่ มีีชีีวิิตภายในถ้ำ��ำ
ยุุคปัจั จุุบััน

“สิ่�่งมีีชีีวิิต

ทุุกชนิดิ มีีค่า่
ช่ว่ ยสร้้างห่่วงโซ่อ่ าหาร
ปรับั สมดุุลให้้กับั ธรรมชาติิ
ควรค่า่ แก่ก่ าร

อนุุรักั ษ์”์
.................

สิ่่ง� มีชี ีวี ิติ ในยุคุ ปัจั จุบุ ััน มีวี ิวิ ััฒนาการมาจากสิ่ง� มีชี ีวี ิติ ในอดีตี โดยใครที่่ส� ามารถ
ปรัับตััวให้้เข้้ากัับสภาพแวดล้้อมในยุุคปััจจุุบัันได้้ ก็็สามารถมีีชีีวิิตอยู่�ต่่อได้้ แต่่ถ้้าไม่่
สามารถปรัับตััวได้ก้ ็็ต้อ้ งสููญพัันธ์ไ์ ปจากโลกของเรา
สิ่่ง� มีชี ีวี ิติ ในภายในถ้ำ�ำ�ก็เ็ ช่น่ เดียี วกัับ ย่อ่ มมีกี ารปรัับตััวให้เ้ ข้า้ กัับสภาพแวดล้อ้ ม
เพื่่�อการดำำ�รงชีวี ิิต และเพื่่�อความอยู่่�รอด โดยสิ่ง� มีชี ีีวิิตในถถ้ำ�ำ� จะมีลี ัักษณะพิิเศษที่่�แตก
ต่า่ งกัับสิ่ง� มีชี ีวี ิติ นอกถ้ำ��ำ เช่น่ ค้า้ งคาวสามารถอยู่�ในความมืดื และเคลื่อ� นที่่โ� ดยการส่ง่ คลื่น�
เสียี งสำ�ำ หรัับรัับรู้�ถึงสิ่�งกรีดี ขวางต่า่ งๆ จิ้�งหรีดี ที่่ม� ีหี นวดยาวกว่่าจิ้�งหรีดี นอกถ้ำ��ำ เป็น็ ต้้น
นอกจากค้า้ งคาวและจิ้ง� หรีดี แล้้ว สิ่ง� มีีชีวี ิิตที่่ส� ามารถพบภายในถ้ำำ��ได้้บ่อ่ ยๆ คืือ แมงมุุม
แส้้ และตุ๊ก� กาย

อดีีตกาล
กัับสิ่ง�่ มีีชีีวิิตดึกึ ดำำ�บรรพ์์

สิ่่�งมีีชีีวิิตดึึกดำ�ำ บรรพ์์ หรืือทางวิิชาการเรีียกว่่า ซากดึึกดำ�ำ บรรพ์์หรืือฟอสซิิล
(Fossil) เป็็นสิ่�งที่่�น่า่ สนใจมากอีีกอย่า่ งหนึ่่ง� ภายในถ้ำำ�� ไม่่แพ้ก้ ัับประติมิ ากรรมถ้ำ�ำ� เลย

ซากดึึกดำ�ำ บรรพ์์คืืออะไร? ใครรู้้�บ้้าง ?

ซากดึกึ ดำำ�บรรพ์์ คือื ซากหรือื ร่อ่ งรอยของสิ่ง� มีชี ีวี ิติ สมััยดึกึ ดำ�ำ บรรพ์ท์ ี่่อ� ยู่�ในชั้น�
เปลืือกโลก (ตั้�งแต่ธ่ รณีีกาลต่า่ งๆ ในอดีตี หรือื ตั้ง� แต่ก่ ่่อนประวััติศิ าสตร์)์ หรืือ ที่่ห� ลุุด
หรืือ ที่่น� ำำ�ออกมาจากชั้น� เปลือื กโลก เป็น็ หลัักฐานของสิ่ง� มีีชีวี ิิตในอดีีต

แนวทางการอนุุรักั ษ์ถ์ ้ำ��ำ
ให้้ยั่่�งยืืนควบคู่่�กัับการพัฒั นา

การออกแบบโครงสร้า้ งภายในถ้ำ��ำ ....

เป็็นสิ่�งที่่�สำ�ำ คััญอย่่างหนึ่่�งในการอนุุรัักษ์์ถ้ำ�ำ�ให้้อยู่�คู่�กั บชุุมชนไปได้้นานๆ
เนื่่�องจากทุุกอย่่างภายในถ้ำ�ำ�มีีความเปราะบางมาก การวางแผนและสร้้างโครงสร้้าง
ภายในถ้ำ��ำ ที่่เ� หมาะสมจึึงเป็็นสิ่�งสำำ�คััญ เพื่่�อเป็็นการควบคุุมและดููแลนัักท่่องเที่่�ยวได้้
ซึ่�งมีผี ลต่่อการอนุรุ ัักษ์์ถ้ำ�ำ� ให้้ยั่ง�่ ยืืน

ถ้า้ คนเราเข้า้ ไปในถ้ำ�ำ� เยอะๆ จะมีผี ลกับั ถ้ำำ��หรือื เปล่า่ นะ... ?

การที่่ค� นเราเข้า้ ไปในถ้ำำ��มากๆ ย่อ่ มมีผี ลต่อ่ ถ้ำ�ำ�อย่า่ งแน่น่ อน เนื่่อ� งจากเมื่อ� เราเดินิ
เข้้าไปในถ้ำ��ำ เราหายใจเอาก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซต์อ์ อกมา ซึ่�งก๊๊าซตััวนี้้ม� ีผี ลกัับหิินงอก
หินิ ย้้อย และสิ่�งอื่น� ๆ ภายในถ้ำ�ำ�อย่่างแน่น่ อน

...ควรทำำ�ยังั ไงให้ถ้ ้ำ��ำ อยู่�่ได้้นานๆ ?

ในการเข้้าถ้ำำ�� ควรมีกี ารกำำ�หนดจำำ�นวนคน ในการเดินิ เข้้าถ้ำำ�� ในแต่ล่ ะครั้�ง
เพื่่อ� การดูแู ลความปลอดภััย และควบคุุมปริมิ าณก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซต์์

ถ้า้ มีกี ารเปลี่ย� นแปลงที่่ร� วดเร็ว็ เกินิ ไป ก็จ็ ะทำำ�ให้ถ้ ้ำ��ำ ตายได้้ (ไม่เ่ กิดิ หินิ งอกหินิ ย้อ้ ย
อีกี เลย) หรืือถ้้าอุุณหภููมิิภายในถ้ำ�ำ�เปลี่�ยนแปลงเร็็วเกิินไปเพีียงแค่่ 1 องศาเซลเซีียส
อาจทำำ�ให้้สิ่�งมีีชีีวิิตภายในถ้ำ�ำ� ไม่ส่ ามารถดำ�ำ รงชีีวิิตอยู่�ได้้ ดัังนั้้�นควรมีกี ารควบคุมุ และดููแล
ทุกุ อย่า่ งเท่า่ ที่่จ� ะสามารถทำำ�ได้้ แม้้กระทั้้�งการติิดไฟฟ้้าภายในถ้ำ�ำ�สำำ�หรัับการมองเห็น็

เพียี งแค่เ่ รามีกี ารวางแผนที่่ด� ีี เราก็ส็ ามารถใช้ท้ รััพยากรธรรมชาติทิ ี่่อ� ยู่่�รอบตััวเรา
ได้้อย่า่ งยั่�่งยืืนควบคู่�กับการพััฒนาเศรษฐกิิจและสัังคม
ถ้ำำ�� ก็เ็ ช่น่ เดียี วกัันเราสามารถใช้ป้ ระโยชน์จ์ ากถ้ำ�ำ�ได้เ้ พียี งแต่เ่ ราควรร่ว่ มใจกัันดูแู ล
รัักษา เช่น่ อาจมีีการวางแผนการบริิหารจััดการนัักท่อ่ งเที่่ย� ว วางแผนในการจััดการขยะ
การหาแนวทางป้้องกัันการทำำ�ลายประติมิ ากรรมภายในถ้ำำ�� เป็็นต้้น

“เมื่�่อเราใช้้ประโยชน์จ์ ากธรรมชาติิเราต้้องร่ว่ มกันั ดููแลรัักษา
และป้อ้ งกันั ไม่่ให้ธ้ รรมชาติิถููกทำำ�ลาย”