�
�
่
�
ุ
ื
�
คู่่มืือผู้เล่าเรื่องธรื่ณีีวิิทยา เขาทะนาน อทยานธรื่ณีีโล่กสตูล่ ่
ั
ิ
อธบดีีกรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี นายสมืหมืาย เตูชวิาล่
ั
ื
ิ
รื่องอธบดีีกรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี นายมืนตูรื่ เหล่ององคู่สตู ุ
ิ
ี
ิ
ิ
ั
ิ
รื่องอธบดีีกรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี นายนวิตู มืณีีขตูย ์
ั
ั
ี
ำ
ิ
์
ั
ุ
�
ผู้อานวิยการื่กองธรื่ณีีวิิทยา นายสรื่ชย ศิิรื่พงษัเสถยรื่
่
ั
ั
ั
ั
�
ำ
ำ
ผู้อานวิยการื่สานกงานทรื่พยากรื่ธรื่ณีี เขตู 4 นายสมืศิกดีิ วิฒนปฤดีา
�
่
ิ
์
ี
์
�
เขยนเรื่อง นางสาวิภรื่ณีทพย ก�อสนวิฒนา
ื
ั
ิ
ุ
ุ
�
ผู้สนบสนนข�อมื่ล่ นายปรื่ชญา บารื่งสงฆ์์
ั
ำ
ั
่
ั
�
ิ
ิ
ิ
นายจำรื่ศิกดีิ เจำรื่ญมืตูรื่
ั
นายรื่ฐ จำตูตูรื่ตูนะ
์
ั
ิ
ั
นายธนตู ศิรื่สมืศิกดีิ �
ิ
ี
ิ
นางสาวิภานชนารื่ถ มืตูรื่ศิรื่สาย
ุ
ี
�
�
ิ
�
พมืพคู่รื่ังที 1 จำำานวิน 1,000 เล่มื, สงหาคู่มื 2564
ิ
์
ำ
ั
ิ
ั
จำดีพมืพโดีย สานกงานทรื่พยากรื่ธรื่ณีี เขตู 4 กรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี
ั
์
ั
�
75/10 ถนนพรื่ะรื่ามืที 6 เขตูรื่าชเทวิ กรื่งเทพมืหานคู่รื่ 10400
ุ
ี
ข�อมื่ล่ทางบรื่รื่ณีานกรื่มื กรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี, 2564,
ุ
ั
�
่
�
ื
�
่
�
ุ
คู่่มืือผู้เล่าเรื่องธรื่ณีีวิิทยา เขาทะนาน อทยานธรื่ณีีโล่กสตูล่, 40 หน�า.
�
1. ธรื่ณีีวิิทยา 2. แหล่งมืรื่ดีกธรื่ณีี 3. เขาทะนาน
ิ
์
�
ั
ี
ี
พมืพทีบรื่ษััท จำงโตู มืเดีีย คู่รื่เอชัน จำำากดี
ิ
�
เอกสารฉบัับันี้้เป็็นี้ลิิขสทธิ์ของ
ิ
�
�
ิ
กรมทรพยากรธิ์รณี ้
ั
้
�
ั
กระทรวงทรพยากรธิ์รรมชาติิแลิะสิงแวดลิอม
สารบััญ
่
�
ื
�
�
ุ
�
คู่่มืือผู้เล่าเรื่องธรื่ณีีวิิทยา“เขาทะนาน” อทยานธรื่ณีีโล่กสตูล่
่
�
ำ
เกริ่่นน� 1
2 “เข�ทะน�น”
มีีอะไริ่จะบอก
แผ่่นดิ่นสตููล 4
...ผู่�ริ่ังสริ่ริ่ค์์
เริ่ียนริู่�เริ่่�องริ่�ว
6 ...เข�ทะน�น
เส�นท�งท่องเที�ยว 7
ธริ่ณีีว่ทย�เข�ทะน�น
15 เข�ทะน�น...
ซ�กดิึกดิำ�บริ่ริ่พ์์... 17 อ�ยุเท่�ไริ่กันแน่
สัตูว์ทะเลโบริ่�ณี
เส�นท�งท่องเที�ยว
22 แลขุนเข�เค์ียงเล
30
เอกส�ริ่อ��งอ่ง ณี เข�ทะน�น
ค์ู่มี่อผู่�เล่�เริ่่�องธริ่ณีีว่ทย�
“เข�ทะน�น” อุทย�นธริ่ณีีโลกสตููล
ำ
�
เกริ่่นน�
จำากนิทานพื�นบ�านของชาวิใตู� แถบชายฝั่่�งอันดีามืัน ส่�เรื่ื�องเล่�าของนักธรื่ณีี
ที�บอกกล่�าวิเรื่ื�องรื่าวิทางธรื่ณีีวิิทยา ในรื่่ปแบบวิิถีชีวิิตูของชุมืชนในท�องถิ�น
ตูั�งแตู�เรื่ิ�มืมืีการื่จำัดีตูั�งอุทยานธรื่ณีีสตู่ล่ แหล่�งท�องเที�ยวิทางธรื่ณีีวิิทยาไดี�เป็นที�รื่่�จำัก
แล่ะรื่ับรื่่�ตู�อสายตูาปรื่ะชาชนเพิ�มืมืากข้�น ไมื�วิ�าจำะเป็นผู้�านสื�อตู�าง ๆ โดียเฉพาะ
สื�อโซเซียล่มืีเดีียที�มืีการื่อวิดีโฉมืของแหล่�งท�องเที�ยวิทางธรื่ณีีวิิทยาที�สวิยงามื
ตู�อสาธารื่ณีชน ทำาให�เป็นที�สนใจำของปรื่ะชาชนโดียทั�วิไป แตู�ยังมืีอีกหน้�งสถานที�
ที�รื่อให�ผู้่�คู่นมืาเยี�ยมืชมื เป็นเขาล่่กโดีดีที�ตูั�งตูรื่ะหง�านอย่�บนพื�นที�รื่าบล่�อมืรื่อบ
ดี�วิยสรื่ะนำ�า ปรื่ะดีับดี�วิยหินย�อย ตูัวิถำ�าที�เกิดีจำากการื่กรื่ะทำาของทะเล่กล่ายเป็น
ที�ปรื่ะดีิษัฐานของพรื่ะพุทธรื่ังษัี ให�ผู้่�คู่นไดี�มืาสักการื่ะ ปรื่ะกอบกับซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์
ที�ฝั่่�งตูัวิแน�นเป็นเนื�อเดีียวิกันกับผู้นังถำ�าหล่ากหล่ายชนิดี แล่ะรื่�องรื่อยหล่ักฐาน
ที�บ�งบอกวิ�าพื�นที�แห�งนี� เคู่ยเป็นทะเล่มืาก�อนเมืื�อ 5,000 – 6,000 ปีที�แล่�วิ นั�นก็คู่ือ
็
�
ั
ั
“เขาทะนาน” ซ้�งเปน 1 ใน 28 แหล่งของอทยานธรื่ณีีโล่ก จำงหวิดีสตูล่
ุ
่
คู่่�มืือผู้่�เล่�าเรื่ื�องเล่�มืนี� จำะพาทุกท�านตูามืรื่อยนิทานพื�นบ�าน ที�เล่�าขาน
สืบตู�อกันมืาในรื่่ปแบบใหมื� ที�จำะไดี�รื่ับทั�งคู่วิามืรื่่�ทางธรื่ณีีวิิทยา แล่ะวิิถีชีวิิตู
ของผู้่�คู่นในชุมืชนทุ�งบุหล่ัง ซ้�งเป็นที�ตูั�งของเขาทะนานแห�งนี� ทั�งดี�านการื่ใช�ปรื่ะโยชน์
ื
�
ั
�
�
ั
�
�
ในพืนที แล่ะการื่สรื่�างรื่ายไดี�จำากสิงทีมืเพือการื่พฒนาอยางอยางยงยน
�
�
ี
�
-1-
เข�ทะน�นมีีอะไริ่จะบอก...มี�จะเล่�ให้�ฟััง
ก่อนจะเก่ดิเป็็นเข�ลูกนี� ที�เริ่ียก “เข�ทะน�น” มี�ไดิ�อย่�งไริ่
เมืื�อในอดีีตูมืีตูายาย 2 คู่น นับถือศิาสนาพุทธตูั�งบ�านเรื่ือนอย่�
ั
ำ
ี
ำ
ั
ั
ั
ื
ั
บ�านพรื่ะมื�วิง อาเภอกนตูง จำงหวิดีตูรื่ง มืล่่กชายหน้�งคู่น อย่�มืาวินหน้�งมืเรื่อสาเภา
ั
ี
ของพ�อคู่�าตู�างชาตูิไดี�นำาสินคู่�ามืาขายที�ท�าเรื่ือกันตูัง ทั�ง 3 คู่น ไปชมืสินคู่�า
ขณีะชมือย่�นั�น นายสำาเภาไดี�เห็นล่่กชายตูายายน�ารื่ักแล่ะสงสารื่ จำ้งขอมืาเป็น
บุตูรื่บุญธรื่รื่มื สองตูายายจำ้งยกให�เพรื่าะเห็นล่่กชายจำะไดี�อย่�สุขสบาย นายสำาเภา
ขายสินคู่�าหมืดีจำ้งออกเรื่ือพรื่�อมืบุตูรื่บุญธรื่รื่มืจำำาหน�ายสินคู่�าไปยังที�ตู�างๆ
จำนรื่ำ�ารื่วิยเป็นเศิรื่ษัฐี เดี็กชายที�นำามืาเล่ี�ยงมืีคู่วิามืสุขในกองเงินกองทอง
จำนล่ืมืคู่ิดีถ้งสองตูายาย เล่�าเรื่ียนหนังสือจำนไดี�ดีี คู่รื่ั�นโตูข้�นก็แตู�งงานกับล่่กสาวิ
นายสำาเภา อย่�กินอย�างมืีคู่วิามืสุข ฝั่่ายภรื่รื่ยาคู่ิดีถ้งพ�อแมื�สามืีรื่บเรื่�าให�พาไปหา
็
ุ
ี
แตู�สามืกบ�ายเบี�ยงหล่ายคู่รื่ั�ง แตู�ในที�สดีกทนการื่รื่บเรื่�าของภรื่รื่ยาไมื�ไหวิ จำ้งส�งข�าวิ
็
ให�สองตูายายทรื่าบล่�วิงหน�า ฝั่่ายสองตูายายทรื่าบข�าวิดีีใจำมืาก บอกเพื�อนบ�าน
ญาตูิมืิตูรื่ให�ทรื่าบแล่ะจำัดีหาที�รื่ับรื่อง สองตูายายฆ์�าหมื่ 1 ตูัวิ เพื�อเล่ี�ยงรื่ับรื่อง
ี
ั
ั
ื
้
ื
ำ
คู่รื่ั�นถ้งเวิล่าที�ล่่กชายมืาถ้ง นาเรื่อมืาจำอดีเทยบท�าเรื่อกนตูง จำ้งชวินภรื่รื่ยาข�นไปหา
ล่่กชายเห็นสองตูายายยากจำนก็เกิดีคู่วิามือับอาย จำ้งไมื�ยอมืรื่ับวิ�าเป็นพ�อแมื�
แล่�วิหันหล่ังกล่ับ ยายจำ้งพยายามืดี้งแขนล่่กไวิ� ล่่กชายดีิ�นรื่นจำนหนีไปไดี� ทำาให�แมื�
ิ
เกดีคู่วิามืเสยใจำ
ี
-2-
ถ้งกับสาปแช�งวิ�าหากเป็นล่่กชายของตูนแล่�วิ ขออย�าให�ออกจำากฝั่่�งไปไดี� ขอให�
มืีอันเป็นไปตู�าง ๆ นานา แตู�ก็ไมื�ล่ืมืเอาหมื่ย�างไปวิางไวิ�ที�เรื่ือสำาเภาให� ขณีะนั�น
ก็เกิดีพายุใหญ�พัดีมืาทำาให�เรื่ือสำาเภาแตูก สิ�งของกรื่ะจำัดีกรื่ะจำายล่อยไปในทะเล่
ในที�สุดีมืีผู้่�เฒ�าเล่�าวิ�าเรื่ือสำาเภากล่ายเป็นเกาะเภตูรื่า สายสมือเป็นหินสายสมือ
็
�
ั
ุ
ั
ุ
ิ
ั
็
ิ
ื
ื
�
ตูะบน (ผู้�าโพกหวิมืสล่มื) เปนภ่เขาบน หมื่ยางเปนเกาะสกรื่ เคู่รื่องตูวิงสนคู่�าในเรื่อ
เป็นภ่เขาป้อย ภ่เขาแล่�ง แล่ะ“ภ่เขาทะนาน” แล่�วิทำาไมืถ้งเรื่ียกวิ�า “เขาทะนาน”
ทะนานนันหมืายถ้ง...อะไรื่กน
ั
�
คู่วิามืหมืายของ “ทะนาน” ตูามืพจำนานุกรื่มื ฉบับบัณีฑิิตูยสถาน พ.ศิ.2554
(1) น. เคู่รื่ื�องตูวิงอย�างหน้�งทำาดี�วิยกะโหล่กมืะพรื่�าวิดี�านที�มืีตูา โดียตูัดี
ำ
�
็
ื
ดี�านตูรื่งข�ามืออกหรื่อทาดี�วิยทองเหล่อง เปนตู�น โบรื่าณีใช�ตูวิงสิงของตู�าง ๆ เช�น งา
ื
�
ั
ื
ำ
ข�าวิเปล่อก นามืน
�
็
(2) น. ชือหน�วิยในมืาตูรื่าตูวิงโบรื่าณี 20 ทะนาน เปน 1 ถง ชือหน�วิย
ั
�
ในมืาตูรื่าตูวิงของไทยโบรื่าณีเท�ากบ 8 ฟายมืือ
ั
สวนี้ในี้ทางธิ์รณีวทยา “เขาทะนี้านี้เกดขนี้ไดอยางไร”
่
้
่
้
ิ
ิ
�
้
ภููเขาลิูกโดดท้�ติั�งอยู่กลิางพ้�นี้ท้�ราบั ใกลิ้ชายฝั่่�งทะเลิอันี้ดามันี้
แลิะลิ้อมรอบัด้วยสระนี้ำ�าเก้อบัทั�งหมด เราจะพาย้อนี้กลิับัไป็
-3-
ั
แผ่่นดินสตููล...ผู่ริ่งสริ่ริ่ค์์
่
�
เมืื�อกวิ�า 480 ล่�านปีก�อน หรื่ือที�เรื่ียกวิ�า “ยุคู่แคู่มืเบรื่ียน”ผู้ืนแผู้�นดีินไทยไดี�อย่�
ใตู�ทะเล่ ก�อเกิดีการื่สะสมืตูัวิของตูะกอน สิ�งมืีชีวิิตูเกิดีวิิวิัฒนาการื่แล่ะตูายล่งเกิดีการื่ทับถมื
กันซำ�าแล่�วิซำ�าเล่�า ผู้�านกรื่ะบวินการื่ตู�าง ๆ ทางธรื่ณีีวิิทยา จำนถ้งเมืื�อ 255 ล่�านปี ที�เป็น
รื่อยตู�อรื่ะหวิ�างยุคู่เพอรื่์เมืียนกับยุคู่ไทรื่แอสซิก เกิดีเป็นการื่เปล่ี�ยนผู้�านมืหายุคู่พาล่ีโอโซอิก
เข�าส่�มืหายุคู่มืีโซโซอิก แผู้�นทวิีปมืหาสมืุทรื่ที�อย่�รื่ะหวิ�างแผู้�นธรื่ณีีฉาน – ไทยแล่ะแผู้�นธรื่ณีี
ุ
�
�
ั
ี
ั
ั
ิ
�
�
�
ิ
อนโดีจำนไดี�เคู่ล่ือนตูวิมืดีล่งทังสองฝั่่ง ส�งผู้ล่ให�แผู้�นธรื่ณีีทังสองเคู่ล่ือนตูวิเข�าหากนเกดีภ่เขาไฟ
ปะทุรืุ่นแรื่งตูล่อดีแนวิการื่มืุดีตูัวิแล่ะชนกันอย�างสมืบ่รื่ณี์ในช�วิงปล่ายยุคู่ไทรื่แอสซิก แล่ะ
ทำาให�พื�นที�ตูามืแนวิตูะเข็บการื่ชนกันยกตูัวิข้�น จำนทำาให�การื่สะสมืตูัวิของตูะกอนหยุดีล่ง
หล่ังจำากนั�น เมืื�อ 55 ล่�านปี เกิดีการื่ชนกันของแผู้�นธรื่ณีีอนุทวิีปอินเดีียเข�ากับแผู้�นทวิีป
ย่เรื่เซีย (แผู้�นเอเชียกับแผู้�นยุโรื่ป) แล่ะเกิดีการื่ชนรื่ะหวิ�างทวิีปทั�งสอง ในช�วิงเวิล่า
40 - 30 ล่�านปีที�ผู้�านมืา เป็นผู้ล่ให�เกิดีการื่คู่ดีโคู่�งโก�งงอในชั�นหิน ภ่เขา เกาะแก�งตู�าง ๆ
ในทะเล่ ทำาให�เมืื�อนำ�าทะเล่รืุ่กล่ำ�าเข�ามืาภ่เขาที�อย่�บรื่ิเวิณีชายฝั่่�งก็กล่ายมืาเป็นเกาะ ดีังที�เห็น
ในป่จำจำุบัน แผู้�นดีินไทย ที�เป็นส�วินหน้�งของโล่กอันแสนกวิ�างใหญ�ใบนี� ไดี�ผู้�านกรื่ะบวินการื่
เปล่ี�ยนแปล่งทางธรื่ณีีวิิทยามืาอย�างยาวินาน ยังไวิ�ซ้�งทรื่ัพยากรื่ทางธรื่ณีีให�เรื่าไดี�พบเห็น
แล่ะแน�นอนวิ�าการื่เปล่ี�ยนแปล่งนี�ยังคู่งดีำาเนินตู�อไป ทั�งจำากผู้ล่กรื่ะทบทางธรื่รื่มืชาตูิหรื่ือ
ุ
์
การื่กรื่ะทาของมืนษัยเองกตูามื
็
ำ
หล่ังจำากที�ไดี�ทำาคู่วิามืรื่่�จำักเขาทะนานจำากนิทานพื�นบ�าน แล่ะการื่เป็นส�วินหน้�ง
่
ิ
ของผู้นแผู้�นดีนสตูล่แล่�วิ มืาเดีนทางเข�าสถินฐานทีตูังของเขาล่่กนี�กนดีีกวิ�า
ั
�
่
ิ
�
�
�
ื
-4-
เริ�มติ้นี้การเดินี้ทาง จากจังหวัดสติูลิท้�อยู่ลิ่างสุด
ของป็ระเทศไทย ทางฝั่่�งอันี้ดามันี้ เข้าสู่เขาทะนี้านี้
้
้
้
�
โดยใชเสนี้ทางถนี้นี้ลิาดยาง สะดวกสบัายติลิอดทังเสนี้ทาง
่
้
ู
ู
ั
ผ่่านี้สายสติลิ - ลิะง - ทุงหวา จากติวเม้องสติลิไป็สามแยก
ู
บั้านี้ฉลิุง ใช้เส้นี้ทางหลิวงหมายเลิข 406 เป็็นี้ระยะทาง
ป็ระมาณี 70 กิโลิเมติร จากนี้ั�นี้ให้ใช้เส้นี้ทางจากถนี้นี้
ทางหลิวงแผ่่นี้ดินี้ 416 สายสติูลิ - ติรัง เลิ้�ยวซ้้าย
ท้�สามแยกบั้านี้วังติงป็ระมาณี 6 กิโลิเมติร ผ่่านี้สามแยก
้
ิ
บัานี้ทาศลิา ผ่่านี้โรงเร้ยนี้บัานี้บัาราย้ ป็ระมาณี 100 เมติร
้
่
ถ้งสามแยกให้เลิ้�ยวซ้้ายแลิ้วติรงมาระยะทางป็ระมาณี
5 เมติร จะถ้งสามแยกบั้านี้ทุ่งทะนี้านี้ให้เลิ้�ยวขวา
ขับัติรงติ่อไป็ป็ระมาณี 1 กิโลิเมติร จะถ้งเขาทะนี้านี้
บัริเวณีโดยรอบัภููเขานี้ั�นี้ ด้านี้ทิศติะวันี้ติกอยู่ติิดชายป็่า
โกงกาง ด้านี้ทิศเหนี้้อเป็็นี้คลิองมะหงัง อ้กด้านี้เป็็นี้พ้�นี้ท้�
้
�
ชมชนี้แลิะเกษติรกรรมม้การสรางรัวไวรอบัพนี้ท้ �
ุ
้
้
�
-5-
�
่
�
เริ่ยนริู่เริ่องริ่�ว...เข�ทะน�น
ี
�
้
ั
�
่
้
้
้�
ไดรู้จักพนี้ทโดยรอบัอยางกว้าง ๆ ของเขาทะนี้านี้กนี้แลิว งนี้เรามา
ั
�
้
ิ
ู
ั
เจาะลิ้กเร้ยนี้รู เก้ยวกบัภููเขาหนี้ป็นี้ลิกโดด ท้�ม้ความสงป็ระมาณี 100 เมติร
ู
ู
ติัวภููเขาม้พ้�นี้ท้�ป็ระมาณี 15,000 ติารางเมติร ซ้้�งลิ้อมรอบัด้วยถนี้นี้ แลิะ
จากทิศติะวันี้ติกถ้งทิศติะวันี้ออก ม้สระนี้ำ�าขนี้าด 18,000 ติารางเมติร
โอบัลิ้อมติัวเขา ภูายในี้เขาพบัถำ�า 1 แห่ง ความลิ้กป็ระมาณี 200 เมติร
่
ิ
์
ำ
�
ิ
ั
ิ
บัรเวณีทศเหนี้้อม้ถาทะเลิ ท้พบัซ้ากด้กดาบัรรพ สวนี้ทศติะวนี้ติกภูายในี้ติวเขา
ำ
�
ั
พบัหินี้ย้อย เว้าทะเลิ แลิะทางทิศใติ้เป็็นี้พ้�นี้ท้�ราบั ม้สิ�งท้�นี้่าสนี้ใจมากมาย
ติลิอดทั�งเส้นี้ทางรอบัเขาแห่งนี้้�...ว่าแลิ้วเราก็ทำาความรู้จักกับัสถานี้ท้�แห่งนี้้�
�
้
ใหมากขนี้กนี้อ้กนี้ด
้
ิ
ั
-6-
�
่
เส�นท�งทองเทียวธริ่ณีีว่ทย�เข�ทะน�น
่
�
้
ิ
ุ
เสนี้ทางทองเท้ยวธิ์รณีวทยาเขาทะนี้านี้ แบังออกเป็็นี้ 7 จด
่
้
ซ้้�งจะได้สัมผ่ัสกับัทั�งความงดงามท้�ธิ์รรมชาติิรังสรรค์
ุ
แลิะ ความรวมใจของคนี้ในี้ชมชนี้
่
-7-
�
่
จุุดเช็็คอิน จุุดที่่ 1
เปนจำดีแรื่กเมืื�อเดีนทางมืาถ้งจำะไดี�พบกบ
ุ
็
ิ
ั
ป้าย“ที�นี� เขาทะนาน”เปรื่ียบเสมืือนการื่ตู�อนรื่ับ
�
�
ทีอบอุนของผู้คู่นในตูาบล่ทุงบหล่ง อำาเภอทุ�งหวิ�า
ั
ำ
�
�
ุ
่
จำังหวิัดีสตู่ล่แห�งนี�
�
ทีุ่�งดอิกที่�นตะวััน จุุดที่่ 2
�
็
�
เปนพื�นทีทีทาง อบตู.ทุงบหล่งจำะทาการื่
ั
ำ
ุ
�
ปล่่กดีอกทานตูะวิันเพื�อเป็นสถานที�ให�ปรื่ะชาชน
ไดี�มืาพักผู้�อนหย�อนใจำเยี�ยมืชมืทัศินียภาพอันสวิยงามื
ของดีอกไมื�ตูัดีกับขุนเขาที�ตูั�งตูรื่ะหง�านแสดีงให�เห็น
“ลิักษณีะภููมิป็ระเทศแบับัคาสติ์” ซ้�งเป็นเอกล่ักษัณี์
ิ
ของเขาหนป่น จำากข�อมื่ล่รื่ายงานการื่วิิจำย เขาทะนาน
ั
ไดี�มืีการื่รื่ะบุเขาทะนาน เป็นหินยุคู่ดีีโวิเนียน
อายุปรื่ะมืาณี 419-382 ล่�านปี ปรื่ะกอบดี�วิยหินป่น
สีเทาจำาง เนื�อมืิคู่ไคู่รื่์ถ้งเนื�อผู้ล่้กส�วินใหญ�แสดีงชั�น
หนามืาก บางบรื่ิเวิณีแสดีงชั�นหนาปานกล่างแล่ะพบ
ซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์หล่ายชนิดี อาทิ หอยตูะเกียง
หอยกาบเดีี�ยวิ ปะการื่ัง ก�านพล่ับพล่้งทะเล่โบรื่าณี
็
ิ
ิ
สโตูรื่มืาโตูโพรื่อยดี ออสตูรื่าคู่อดี เทนทาคู่่ล่ทดี เปนตู�น
์
ซ้�งเป็นหินที�โผู้ล่�ให�เห็นน�อยมืากในพื�นที�จำังหวิัดีสตู่ล่
สภาพแวิดีล่�อมืของการื่เกิดีเขาทะนานเป็นการื่ทับถมื
ที�เกิดีบนล่านคู่ารื่์บอเนตู (Carbonate platform)
ในทะเล่เปิดีที�ไมื�ล่้กมืาก นำ�ามืีอุณีหภ่มืิส่งแล่ะมืี
ออกซิเจำนมืากทำาให�เกิดีเป็นหินป่นชั�นหนาปานกล่าง
ถ้งชั�นหนา แล่ะพื�นที�โดียรื่อบเขาทะนาน เป็นตูะกอน
ทรื่ายเมื็ดีล่ะเอียดี ทรื่ายแป้งกับดีินเหนียวิ
ยุคู่คู่วิอเทอรื่์นารื่ี (Qtm) อายุปรื่ะมืาณี 1.6 – 0.01
ล่�านปี
-8-
เขาทะนาน
ั
ั
ั
ำ
�
้
้
ิ
้
ั
ดดแป็ลิงจากการจาแนี้กเขติเพ้อการจดการดานี้ธิ์รณีวทยาแลิะทรพยากรธิ์รณี จงหวดสติลิ ู
ั
Qtm ทรายเม็ดลิะเอ้ยด ทรายแป็้งกับัดินี้เหนี้้ยว
D หนี้ป็นี้ : ส้เทาจาง เนี้อมคไครถ้งเนี้อผ่ลิ้ก สวนี้ใหญ่่แสดงชันี้หนี้ามาก บัางบัรเวณีแสดงชั�นี้หนี้าป็านี้กลิาง แลิะพบัซ้ากด้กดาบัรรพหลิายชนี้ด ิ
ิ
ำ
�
ิ
ู
้
่
�
์
ิ
้
์
�
อาทิ หอยติะเก้ยง หอยกาบัเด้�ยว ป็ะการัง ก้านี้พลิับัพลิ้งทะเลิโบัราณี สโติรมาโติโพรอยด์ ออสติราคอติ เทนี้ทาคูลิิทิด เป็็นี้ติ้นี้
�
่
้
้
้
ช็มหินย้้อิย้ เริ่่ย้นริ่เวั�ที่ะเล จุุดที่่ 3
หินี้ย้อย เกิดีจำากนำ�าที�หยดีจำากเพดีานถำ�า
มืีแรื่�แคู่ล่ไซตู์มืาตูกผู้ล่้กพอกพ่นเป็นชั�น จำ้งเกิดีเป็น
หนย�อย ล่ักษัณีะรื่่ปรื่างทีหล่ากหล่าย เชน หวิแคู่รื่อท
ั
�
�
�
ิ
ั
หรื่อหวิผู้กกาดี ทีฐานจำะกวิ�างตูดีกบเพดีาน แล่ะห�อย
ิ
ั
ื
�
ั
ยาวิในแนวิดีิ�ง
เว้าทะเลิ เกิดีจำากเดีิมืเขาทะนาน
เป็นภ่เขาที�อย่�ตูิดีชายทะเล่ มืีนำ�าทะเล่ซัดี กัดีเซาะ
แล่ะรื่ะดีับนำ�าทะเล่ข้�นส่งคู่งที� 3 – 4 เมืตูรื่
เป็นเวิล่า 5,000 – 6,000 ปี ส�งผู้ล่ให�เกิดีเป็น
รื่�องบากหรื่ือเวิ�าทะเล่ ซ้�งตู�อมืาเกิดีการื่ถอยรื่�น
ล่งไปของรื่ะดีับนาทะเล่ จำงปรื่ากฏรื่�องรื่อยให�เห็น
้
ำ�
ดีังป่จำจำุบัน
-9-
จุุดที่่ 4
�
�
ั
ถ้ำำ�ที่ะเลและสำำ�นกสำงฆ์์
ถำ�าทะเล่การื่เกิดีเป็นผู้ล่จำาก
การื่กัดีเซาะของคู่ล่ื�นบรื่ิเวิณีเนื�อหิน
แล่ะขยายใหญ�ข้�นจำนเกิดีเป็น
ถำ�าทะเล่ในที�สุดี
�
ำ
ึ
ซ�กดกด�บริ่ริ่พ์์ จุุดที่่ 5
�
ั
�
ำ
ตูล่อดีทั�วิทังผู้นงถาสานกสงฆ์์แห�งนี �
ั
ำ
ฝั่่งแน�นไปดี�วิยซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์ทะเล่
โบรื่าณีหล่ากหล่าย ที�รื่อให�เรื่าไดี�มืาเรื่ียนรื่่�
�
ถ้ำำ�และจุุดช็มวั่วั จุุดที่่ 6
�
ถำ�า อย่�ฝั่่�งตูรื่งข�ามืกับศิาล่าชมืวิิวิ
เมืื�อมืองเข�าไปจำะพบปรื่ะตูิมืากรื่รื่มื
หินงอก หินย�อย แล่ะทำานบหินป่น
ในส�วินของจุดชมวิว เรื่าจำะสามืารื่ถ
มืองเห็นพืชผู้ล่ทางการื่เกษัตูรื่มืากมืาย
อาทิ ปาล่์มื ยางพารื่า ที�กวิ�างขวิาง
ผู้สมืผู้สานไปกับท�องทะเล่อันดีามืัน
แล่ะหมื่�เกาะเล่็ก ใหญ�
-10-
�
่
�
เคริ่อิงอิอิกก�ลงก�ย้ จุุดที่่ 7
ำ
ั
เขาทะนานแห�งนี� หากจำะเปรื่ยบเปน
็
ี
สวินสาธารื่ณีะของคู่นในชุมืชนก็คู่งจำะ
ไมื�ผู้ิดีนัก เพรื่าะมืีเคู่รื่ื�องออกกำาล่ังกาย
ไวิ�บรื่ิการื่ ถนนคู่อนกรื่ีตูอย�างดีีที�ล่�อมืรื่อบ
เขาแล่ะรื่�มืเหงาจำากตู�นไมื�ดีอกไมื� ที�ไดี�รื่ับ
การื่ดี่แล่อย�างดีี เป็นอีกหน้�งจำุดีที�จำะส�งเสรื่ิมื
ให�คู่นในชุมืชนมืีสุขภาพที�แข็งแรื่ง
่
�
้
เดนี้ทางรอบัเขาทะนี้านี้ ผ่่านี้เสนี้ทางทองเท้ยวภูายในี้แหงครบัทกจดแลิว
ุ
้
่
ุ
ิ
ิ
้
้
�
ั
ั
มาเร้ยนี้รูเจาะลิ้กเก้ยวกบัลิกษณีะเดนี้ ๆ ทางธิ์รณีวทยาของเขาทะนี้านี้…กนี้เลิย
่
ั
ภ่เขารื่ิมืทะเล่ ส่�กล่างที�รื่าบป่าชายเล่น เดีิมืเขาทะนานเป็นภ่เขา
ที�อย่�ตูิดีชายทะเล่ มืีนำ�าทะเล่ซัดี กัดีเซาะ แล่ะรื่ะดีับนำ�าทะเล่ข้�นส่งคู่งที�
3 – 4 เมืตูรื่ ส�งผู้ล่ให�เกิดีเป็นรื่�องบากหรื่ือเวิ�าทะเล่ แล่ะถำ�าทะเล่ ซ้�งตู�อมืา
เกิดีการื่ถอยรื่�นล่งไปของรื่ะดีับนำ�าทะเล่ ทำาให�เขาทะนานกล่ายเป็นเขาล่่กโดีดี
กล่างพื�นที�รื่าบ ที�มืีคู่วิามืสอดีคู่ล่�องกับล่ักษัณีะภ่มืิปรื่ะเทศิแบบคู่าสตู์
ิ
�
ิ
ิ
หรื่อภ่มืปรื่ะเทศิหนป่น (Karst topography) คู่อล่กษัณีะภ่มืปรื่ะเทศิทีโดีดีเดี�น
ื
ั
ื
แล่ะมืีรื่่ปแบบเฉพาะ ที�เกิดีจำากการื่ล่ะล่ายของกลุ่�มืหินที�สามืารื่ถล่ะล่ายนำ�าไดี�
(Carbonate rock) เช�น หินป่น (Limestone; CaCO ) แล่ะโดีโล่ไมืตู์
3
(Dolomite; CaMg(CO ) ) เกิดีจำากการื่กัดีกรื่�อน ชะล่�างของนำ�าที�มืีสภาพ
3 2
เป็นกรื่ดีอ�อน ๆ อย�างนำ�าฝั่น แล่ะนำ�าท�า อย�างช�า ๆ จำนทำาให�เกิดีล่ักษัณีะ
เป็นรื่่ปรื่�างตูะปุ่มืตูะปำ�า ขรืุ่ขรื่ะ ส่งตูำ�า เป็นหลุ่มืบ�อ หรื่ือหน�าผู้าส่งชัน
นำาไปส่�การื่เกิดีหลุ่มืหยุบ รื่ะบบนำ�าใตู�ดีิน แล่ะถำ�าในที�สุดี
-11-
กริ่ะบวนก�ริ่ก�ริ่เก่ดิ
“เว��ทะเล”
�
ั
ทีเก่ดิจ�กก�ริ่กดิเซ�ะ
�
ำ
ของน�ทะเล บริ่่เวณีฐ�น
โดิยริ่อบเข�ทะน�น
-12-
รื่วิมืทั�งการื่เกิดีถำ�าทะเล่ ที�เป็นผู้ล่มืาจำากการื่กัดีเซาะของนำ�าทะเล่เช�นกัน
โดียพบไดี�โดียรื่อบฐานเขาทะนาน ทางทิศิเหนือ แล่ะทิศิตูะวิันออกเฉียงเหนือ
�
ถ้ำำ�ทะเล
-13-
ในส�วินของการื่เกิดีถำ�านั�น เป็นผู้ล่มืาจำากการื่ทำาปฏิกิรื่ิยารื่ะหวิ�างกลุ่�มืหิน
็
�
�
ำ
ำ
�
ั
ั
�
ทีสามืารื่ถล่ะล่ายนาไดี� (Carbonate rock) กบนาทีมืสภาพเปนกรื่ดีอ�อน ๆ ดีงสมืการื่
ี
การื่ล่ะล่าย
2+
CaCO + H O + CO 2 การื่ตูกผู้ล่้ก Ca + 2(HCO ) -
3
3
2
ุ
์
๊
ี
์
ิ
แรื่�แคู่ล่ไซคู่ในหนป่น นา แกสคู่ารื่บอนไดีออกไซดี ์ ปรื่ะจำแคู่ล่เซยมื ปรื่ะจำไบคู่ารื่บอเนตู
์
ำ
�
ุ
ิ
ำ
ู
เกดเป็็นี้กระบัวนี้การเกดถาดงรป็ท้แสดง
ั
ิ
�
�
�
่
ั
้
ั
ำ
้
ั
้
ั
�
้
ไดทาความรูจกกบัเขาทะนี้านี้มากขนี้แลิว แลิวเคยสงสยกนี้มัยวา
้
นี้กธิ์รณีวทยาใชอะไร ในี้การบัอกอายหนี้กนี้นี้ะ ถาสงสยติามมาเลิย...
ิ
ั
้
ุ
ิ
ั
้
ั
้
-14-
่
ั
เข�ทะน�นอ�ยเท�ไริ่กนแน ่
ุ
�
์
ิ
ุ
�
ิ
�
�
์
ิ
ขอนาเสนอผู้ล่งานวิิจำยใหมื�ล่าสดีในพืนทีนี โดีย ดีรื่. อานสงส จำตูนารื่นทรื่ จำากซากดี้กดีาบรื่รื่พ ์
ำ
ำ
ั
“ออสติราคอติ (Ostracods)” ที�จำะช�วิยไขข�อสงสัย เรื่ื�องอายุเขาทะนาน โดียทำาการื่ศิ้กษัา
“ออสตูรื่าคู่อตู (Ostracods)” สิ�งมืีชีวิิตู
ขนาดีเล่็ก ปรื่ะมืาณี 1 มืิล่ล่ิเมืตูรื่
มืีเปล่ือกหุ�มืทั�งสองฝั่า องคู่์ปรื่ะกอบเป็น
แคู่ล่เซียมืคู่ารื่์บอเนตู จำนบางคู่รื่ั�ง
ก็มืีคู่นกล่�าวิวิ�า ออสตูรื่าคู่อดีมืีล่ักษัณีะ
็
คู่ล่�ายกุ�งขนาดีเล่กมืาก ๆ โดียออสตูรื่าคู่อดี
บางกลุ่�มื สามืารื่ถรื่อดีชีวิิตู ผู้�านเหตูุการื่ณี์
�
์
�
ั
การื่ส่ญพนธุคู่รื่ังใหญ�ของโล่กมืาแล่�วิ 5 คู่รื่ัง
์
�
ำ
์
ซ้�งกล่าวิไดี�วิ�า ซากดี้กดีาบรื่รื่พออสตูรื่าคู่อดี
ไดี�บันท้กเรื่ื�องรื่าวิดี�านวิิวิัฒนาการื่
แล่ะธรื่ณีีวิิทยาไวิ� แล่ะในพื�นที�เขาทะนาน
ก็พบออสตูรื่าคู่อดีเช�นเดีียวิกัน
ี
ุ
โดียจำากการื่ศิ้กษัา สามืารื่ถรื่ะบอายุของออสตูรื่าคู่อดี ไดี�วิ�าอย่�ในช�วิง “ยุคู่ดีีโวิเนยนตูอนล่างแล่ะ
�
ี
ื
ตูอนกล่าง” (Lower and Middle Devonian) อายุปรื่ะมืาณี 419 – 382 ล่�านป แล่ะนีคู่อล่กษัณีะ
ั
�
ของออสตูรื่าคู่อดียุคู่ป่จำจำุบันทั�งเพศิเมืียแล่ะเพศิผู้่�
ออสติราคอดเพศเม้ย ออสติราคอดเพศผู่ ้
ั
ั
�
ุ
ิ
ุ
ิ
ั
คดลิอกจากรายงานี้การวจย อนี้กรมวธิ์านี้ออสติราคอดมหายคพาลิ้โอโซ้อกจากชันี้หนี้ติะกอนี้ทะเลิ ในี้จงหวดสติลิ ู
ิ
ั
ิ
-15-
ภูาพถายออสติราคอดยคด้โวเนี้้ยนี้จากกลิองจลิทรรศนี้ ์
ุ
้
ุ
่
ุ
้
ิ
่
์
ิ
แลิะกลิองจลิทรรศนี้อเลิกติรอนี้ชนี้ดสองกราด
ออสตูรื่าคู่อดี ที�ใช�ในการื่ศิ้กษัา มืีสภาพการื่ถ่กเก็บรื่ักษัาที�ดีีเปล่ือกทั�งสองข�าง
ปิดีแน�นสมืบ่รื่ณี์ไมื�แตูกหัก บ�งชี�วิ�าไมื�ไดี�ถ่กพัดีพามืาจำากที�อื�น แปล่คู่วิามืหมืายสภาพ
แวิดีล่�อมืของการื่ทับถมืหินป่นบรื่ิเวิณีเขาทะนานไดี�วิ�า เป็นการื่ทับถมืที�เกิดีบนล่าน
คู่ารื่์บอเนตู (Carbonate platform) ในทะเล่เปิดีที�ไมื�ล่้กมืาก นำ�ามืีอุณีหภ่มืิส่ง
แล่ะมืีออกซิเจำนมืาก ทำาให�เกิดีเป็นหินป่นชั�นหนาปานกล่างถ้งชั�นหนา
นอกจำากซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์ออสตูรื่าคู่อดีที�พบแล่�วิ ยังมืีซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์อีก
หล่ากหล่ายชนิดีกรื่ะจำายอย่�ทั�วิผู้นังถำ�าให�ไดี�พบเห็น ทั�งหอยตูะเกียง (Brachiopod)
หอยกาบเดีี�ยวิ (Gastropod) ปะการื่ังเขากวิาง (Rugosa) สโตูรื่มืาโตูโพรื่อยดี์
(Stromatoporoid) แล่ะก�านพล่ับพล่้งทะเล่โบรื่าณี (Crinoid stem)
-16-
ซ�กดิึกดิำ�บริ่ริ่พ์์
...สัตูว์ทะเลโบริ่�ณี
ซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์...สัตูวิ์ทะเล่โบรื่าณี
หล่ากหล่ายชนิดีเหล่�านี�เรื่ามืาทำาคู่วิามืรื่่�จำัก
กันสักนิดี...จำะไดี�ใกล่�ชิดีกันง�ายข้�นมืาเรื่ิ�มืที�
“หอยติะเก้ยง หร้อ แบัรคิโอพอด”
เป็นสัตูวิ์ทะเล่ ที�มืีคู่วิามืหล่ากหล่ายมืาก
ชนิดีหน้�งในอดีีตู พบมืากกวิ�า 30,000 ชนิดี
ป่จำจำุบันเหล่ืออย่�รื่าวิ 200 ชนิดี ส�วินใหญ� 1
จำะเกาะอย่�ตูามืพื�นทะเล่หรื่ือตูามืวิัตูถุที�อย่�
บนพื�นทะเล่ ไมื�สามืารื่ถวิ�ายนำ�าหรื่ือเคู่ล่ื�อนที�
จำากที�หน้�งไปที�อื�นไดี� ชอบอาศิัยอย่�ในบรื่ิเวิณี
ทะเล่ตูื�น มืีเพียงบางชนิดีอาศิัยในบรื่ิเวิณี
ทะเล่ล่้ก แล่ะบางชนิดีอย่�บรื่ิเวิณีนำ�าข้�นนำ�าล่ง
บรื่ิเวิณีปากนำ�า แล่ะนำ�ากรื่�อย เปล่ือกทั�ง 2 ฝั่า
มืีขนาดีไมื�เท�ากัน ฝั่าหน้�งจำะมืีขนาดีใหญ�กวิ�า
อีกฝั่า แตู�บนฝั่าเดีียวิกันจำะมืีล่ักษัณีะสมืมืาตูรื่
ดี�านซ�ายแล่ะขวิา ข�อมื่ล่จำากคู่วิามืหล่ากหล่าย
ทางชีวิภาพของสิ�งมืีชีวิิตูดี้กดีำาบรื่รื่พ์
ในปรื่ะเทศิไทย (2550)
1 คู่ดีล่อกจำาก : https://www.crystalage.com
ั
-17-
ถัดีมืาที� “หอยกาบัเด้�ยว หร้อ แกสโติรพอด” พบเป็นซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์
มืากกวิ�า 15,000 ชนิดี แล่ะพบเกือบ 35,000 ชนิดี มืีชีวิิตูอย่�ในป่จำจำุบัน
ไดี�แก� พวิกหอยขมื หอยทาก หอยเจำดีีย์ แล่ะอื�น ๆ ส�วินใหญ�อาศิัยอย่�ในทะเล่
มืีบ�างที�ปรื่ับตูัวิอย่�ในสภาพแวิดีล่�อมืแบบทะเล่สาบ ทางนำ�า แล่ะอย่�บนบก
หอยกาบเดีี�ยวิบางชนิดีขุดีรื่่อย่� บางชนิดีคู่ล่านบนพื�น บางชนิดีวิ�ายนำ�า
บางชนิดีล่อยอย่�ในนำ�า แล่ะบางชนิดีเกาะตูิดีกับพื�น ส�วินใหญ�จำะกินพืช
เป็นอาหารื่แตู�บางชนิดีกินเนื�อ แล่ะบางชนิดีอาศิัยเศิษัอินทรื่ีย์สารื่
ล่ักษัณีะพิเศิษัของหอยกาบเดีี�ยวิ คู่ือ การื่ที�มืีเปล่ือกบิดีเป็นเกล่ียวิรื่อบแกน
1
�
ึ
ำ
จุุดที่่พบเจุอซากดกดาบรรพ ์
ั
1 คู่ดีล่อกจำาก : https://www.klipartz.com/en/sticker-png-tbotq
-18-
ออกจำากเรื่ื�องหอย ๆ มืารื่่�จำักกับ
ู
ั
ั
“ป็ะการงเขากวาง หร้อ รโกซ้า”กนบ�างดีีกวิ�า
ถือเป็นซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์ที�พบเห็นไดี�ง�ายที�
เขาทะนาน บันดีารื่่โกซา มืีล่ักษัณีะเป็น
ตูัวิเดีี�ยวิ ๆ มืีรื่่ปรื่�างคู่ล่�ายเขาเกาะอย่�ตูามืพื�น
ทะเล่ มืีเปล่ือกแข็งปรื่ะกอบดี�วิยสารื่แคู่ล่เซียมื
คู่ารื่์บอเนตู รื่่โกซาเป็นปะการื่ังที�ช�วิยสรื่�าง
แนวิปะการื่ังจำะอาศิัยอย่�บรื่ิเวิณีทะเล่ตูื�นล่้ก
ิ
ำ
�
ี
น�อยกวิ�า 90 เมืตูรื่ น�าอุน มือณีหภ่มืปรื่ะมืาณี 1
ุ
ี
25 - 20 องศิาเซล่เซยส มืแสงแดีดีส�องถ้งแล่ะ
ี
นำ�าคู่�อนข�างใสโคู่รื่งสรื่�างเป็นแคู่ล่เซียมื
คู่ารื่์บอเนตู ซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์เหล่�านี�จำ้งพบไดี�
โดียทั�วิไปในภ่เขาหินป่น
1 คู่ดีล่อกจำาก : https://pressbooks.bccampus.ca/earth historylab/chapter/fossils-of-the-paleozoic/
ั
-19-
แล่ะอีกหน้�งซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์ที�พบเห็น
ไดี�ง�ายไมื�แพ�ปะการื่ัง คู่ือ“ก้านี้พลิับัพลิ้งทะเลิ
โบัราณี หร้อ ไครนี้อยด์สเติ็ม” เป็นสัตูวิ์ทะเล่
ที�มืีรื่่ปรื่�างคู่ล่�ายตู�นไมื� ปรื่ะกอบดี�วิยส�วินหัวิ
ซ้�งมืีล่ักษัณีะคู่ล่�ายถ�วิยที�มืีเส�นสายรื่ะโยงรื่ะยาง
ออกมืาจำากปากถ�วิย ส�วินล่ำาตู�นปรื่ะกอบดี�วิย
แวิ�นหรื่ือท�อนกล่มื มืีรื่่ตูรื่งกล่างซ�อนตู�อกัน
แล่ะส�วินล่�างสุดีมืีล่ักษัณีะคู่ล่�ายรื่ากไมื�แผู้�
1 กรื่ะจำายออกไปรื่อบตูัวิทำาหน�าที�ย้ดีเกาะกับ
ิ
�
ุ
ี
พืนท�องทะเล่ พบแพรื่�หล่ายในมืหายคู่พาล่โอโซอก
ซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์ส�วินใหญ�พบเพียงชิ�นส�วิน
ของก�านที�หลุ่ดีออกมืาเป็นแวิ�น ๆ
1 คู่ดีล่อกจำาก : https://www.stevespanglerscience.com/2014/08/05/back-yard-geology-crinoid-stems/
ั
-20-
ี
ั
ั
�
็
ั
ั
ั
�
์
ำ
�
�
เปนยงไงกนบ�าง รื่่จำกซากดี้กดีาบรื่รื่พกนมืากขนแล่�วิใช�มืัย งันขอแนะนาอกตูวิทีสาคู่ญ
ำ
ั
้
ำ
�
“สโติรมาโติโพรอยด์” ช้�ออาจคลิ้ายกับั สโติรมาโติไลิติ์ แติ่เป็็นี้คนี้ลิะติัวกันี้นี้ะ
จำัดีเป็นฟองนำ�าชนิดีหน้�ง (Sponge) เป็นสัตูวิ์ทะเล่ ไฟล่ัมืพอรื่ิเฟอรื่า (Porifera)
ี
ุ
ื
ั
�
่
�
�
พบบ�างทีอยในนาจำดี มืล่กษัณีะโคู่รื่งสรื่�างแบบง�าย ๆ คู่อ ปรื่ะกอบดี�วิยรื่่พรื่นทังล่าตูวิให�นา ำ �
ั
ื
ำ
�
ำ
ไหล่ผู้�านเข�าส่�กล่างล่ำาตูัวิ ซ้�งมืีล่ักษัณีะคู่ล่�ายถุง สามืารื่ถกรื่องอาหารื่ไดี�
1
1 คู่ัดีล่อกจำาก : https://nl.wikipedia.org/wiki/Stromatoporen
ไดี�รื่ับคู่วิามืรื่่�ทางธรื่ณีีวิิทยากันอย�างเตู็มืที�แล่�วิ เรื่าแวิะมืาเที�ยวิชมืแหล่�งท�องเที�ยวิที�เชื�อมืโยง
กับแหล่�งท�องเที�ยวิทางธรื่ณีีวิิทยาเขาทะนานแห�งนี�กันบ�าง โดียเส�นทางที�จำะพาท�องเที�ยวิ
�
�
�
ี
ในคู่รื่ังนี ขอเรื่ยกวิ�า “เสนี้ทางทองเท้�ยวแลิขนี้เขาเค้ยงเลิ ณี เขาทะนี้านี้” เปนเส�นทางทีเรื่ิมืการื่
�
้
็
ุ
่
เดีินทางจำากหาดีรื่าไวิที�อย่�ไมื�ไกล่จำากเขาทะนานแล่ะเดีินทางสะดีวิก มืีถนนล่าดียางเชื�อมืถ้งกัน
ตูล่อดีเส�นทาง จำะไดี�สัมืผู้ัสกับธรื่รื่มืชาตูิอันงดีงามืของหาดีทรื่าย ตู�นสน ป่าชายเล่นนก หอย
แล่ะเขาทะนานที�ตูั�งตูรื่ะหง�าน มืาหล่ายรื่�อยล่�านปี ผู้สานกับวิิถีชีวิิตูชาวิเล่ของชุมืชน
-21-
�
ุ
ี
่
เส�นท�งทองเทียวแลขนเข�เค์ยงเล
ณี เข�ทะน�น
-22-
หาดราไว
(Rawai Beach)
จุุดหมายแรกของเส้้นทางท่องเท่�ยว...“หาดราไว”
เป็นพื�นที�ชายฝั่่�งทะเล่ มืีการื่ตูกสะสมืตูัวิของตูะกอนทรื่ายจำากตูอนเหนือ
บรื่ิเวิณีปากคู่ล่องวิังวิน มืีคู่วิามืยาวิปรื่ะมืาณี 3.5 กิโล่เมืตูรื่ ตูั�งอย่�ในเขตู
อุทยานแห�งชาตูิ หมื่�เกาะเภตูรื่า เป็นหาดีทรื่ายที�เกิดีจำากกรื่ะแสนำ�า
ี
�
ั
ั
เล่ยบชายฝั่่งพดีพาเอาตูะกอนทรื่ายมืาสะสมืตูวิงอกขนานไปกบแนวิชายฝั่่ง
ั
�
่
โดียมืีแนวิป่าชายเล่น อย�รื่ะหวิ�างสันดีอนทรื่ายกับชายฝั่่�งทะเล่ที�เป็นพื�นที�
เชิงเขา เหมืาะสำาหรื่ับพักผู้�อนหย�อนใจำ รื่ับล่มื ชมืวิิวิ ชมือาทิตูย์
รื่ับขอบฟ้าในยามืเย็น
-23-
หาดราไว สะพานโยธาธิการอนุสรณ์์
(Rawai Beach) 45 เพ่�อข้ามคลองวังวน
�
้
ั
ื
์
ุ
ิ
เมืื�อขบรื่ถขนเหนอ ตูามืถนนทางหล่วิงชนบท สตู.3018 ผู้�านสะพานโยธาธการื่อนสรื่ณี 45
เพื�อข�ามืคู่ล่องวิังวิน สะพานโยธาธิการื่อนุสรื่ณี์ 45 เป็นสะพานที�ถ่กสรื่�างข้�นเมืื�อ พ.ศิ.2546
เพื�อใช�ในการื่เชื�อมืเส�นทางรื่ะหวิ�างตูำาบล่ขอนคู่ล่านกับตูำาบล่ทุ�งบุหล่ัง เพื�อข�ามืคู่ล่องวิังวิน
อีกทั�งบรื่ิเวิณีรื่ิมืนำ�าสามืารื่ถมืองเห็น “ยอ” อุปกรื่ณี์จำับปล่าที�เป็นวิิถีชีวิิตูของชาวิปรื่ะมืงทาง
ภาคู่ใตู� โดียเฉพาะยามืเย็นบนสะพานมืองออกไปบรื่ิเวิณีปากคู่ล่องจำะสามืารื่ถมืองเห็น
ิ
ั
ั
ั
ั
่
คู่ล่องวิงวินทอดียาวิออกไปขนาบดี�วิยปาชายเล่นที�อดีสมืบ่รื่ณีตูดีกบแสงอาทตูย์อสดีงอนงดีงามื
ั
์
ุ
-24-
นกอีโก้ง
นก อ ี โ ก ้ ง
ี
�
�
ั
ิ
�
�
ั
จำากนันเล่ียวิซ�ายมืาตูามืทางทศิตูะวินตูก จำะพบหาดีทรื่ายทีมืกลุ่มืนกกรื่ะจำกตูวิกน
ุ
ั
รื่ิมืชายหาดี จำุดีนี�สามืารื่ถนั�งชมืเหล่�านกน�อยทั�งหล่ายไดี�อย�างเพล่ิดีเพล่ิน อย�างนกที�มืีสีสัน
สวิยงามื “นี้กอ้โก้ง” เป็นนกนำ�าขนาดีเล่็ก ล่ำาตูัวิมืีสีนำ�าเงินอมืมื�วิง ปากสีนำ�าเงินอมืเขียวิ
ตูาสีแดีง แล่ะ “นกยางหรื่ือนกกรื่ะยาง” เป็นนกนำ�าที�มืีทั�งขนาดีเล่็ก กล่าง แล่ะใหญ�
ชนิดีที�พบบรื่ิเวิณีนี� มืีขนสีขาวิตูล่อดีทั�งล่ำาตูัวิ ปากสีดีำาแกมืเหล่ือง มืีคู่อแล่ะขายาวิ
ิ
ั
มืกพบเดีนหาอาหารื่พวิกหอย พชนา แล่ะแมืล่งตู�าง ๆ
ื
�
ำ
-25-
หาดทุ�งสะโบั๊ะ
หาด ทุ � งสะโ บั ๊ ะ
ชมืนกจำนอิ�มืเอมืใจำกันแล่�วิ ห�างออกไปอีกไมื�กี�กิโล่เมืตูรื่
ิ
ี
๊
จำะพบกบ... “หาดทุ่งสะโบัะ” ที�มืคู่วิามืยาวิปรื่ะมืาณี 3.4 กโล่เมืตูรื่
ั
เป็นหาดีทรื่ายที�เหมืาะแก�การื่ทำาปรื่ะมืง บรื่รื่ยากาศิบรื่ิเวิณี
รื่ิมืหาดีทุ�งสะโบ๊ะเย็นสบาย มืีแนวิตู�นสน แล่ะแนวิตู�นมืะพรื่�าวิ
ปล่่กเรื่ียงรื่าย สามืารื่ถชมืวิิถีชีวิิตูของชาวิทะเล่ในแถบทุ�งสะโบ๊ะ
แล่ะที�นี�มืีโฮมืสเตูย์จำากชุมืชนให�บรื่ิการื่ เพื�อให�นักท�องเที�ยวิไดี�สัมืผู้ัส
วิิถีชีวิิตูชุมืชนอย�างแท�จำรื่ิง
-26-
เขาทะนาน เดนี้ชมชายหาดกบัจนี้เติมอิมแลิว
เขาทะนาน
�
ิ
ั
้
็
�
อยาลิ้มแวะ “เขาทะนี้านี้” ท้ติังติร
่
�
ะหงานี้รอใหเราไป็เย้�ยมชม
้
่
ั
จะไดพกผ่่อนี้ทั�งกายแลิะใจ เป็็นี้คว
้
�
�
ามรมร้นี้ท้สมผ่สไดถ้งความสงบั
่
้
ั
ั
ั
ั
์
ุ
“...ช�วิงเดีอนกมืภาพนธของทกป ที อบตู.ทุงหล่ง ไดี�ปล่่กดีอกทานตูะวิน กวิ�า 3,500 ตู�น
ื
�
�
ุ
ี
ที�ช่ช�อท�าแสงตูะวิันอย่�เบื�องหน�าเขาทะนาน ตู�อนรื่ับผู้่�คู่นที�มืาเยือน...”
-27-
ผ ล ตภัั ณ์ ฑ์์ อาหารทะเลแปร ร ู ป
ผลิตภััณ์ฑ์์อาหารทะเลแปรรูป
ิ
เมืื�อพักผู้�อนหย�อนใจำกันเตู็มืที�แล่�วิ อาจำจำะรื่่�ส้กหิวิ หรื่ืออยากไดี�อะไรื่ตูิดีไมื�ตูิดีมืือ
ไปฝั่ากเพื�อน ญาตูิมืิตูรื่ แวิะมืาจำับจำ�าย... “ผ่ลิิติภูัณีฑ์์อาหารทะเลิแป็รรูป็” ของชุมืชน
ตูำาบล่ทุ�งบุหล่ัง จำากการื่ก�อตูั�งวิิสาหกิจำชุมืชนกลุ่�มืแมื�บ�านเกษัตูรื่กรื่บ�านมืะหงัง ตูำาบล่ทุ�งบุหล่ัง
อำาเภอทุ�งหวิ�า จำังหวิัดีสตู่ล่ เรื่ิ�มืตู�นจำากป่ญหาของชุมืชน โดียการื่แล่กเปล่ี�ยนในเวิทีชุมืชน
ไดี�มืีมืตูิจำัดีตูั�งกลุ่�มืแมื�บ�านเกษัตูรื่กรื่ เพื�อเพิ�มืมื่ล่คู่�าอาชีพปรื่ะมืง โดียปรื่ะสานกับ
สำานักงานเกษัตูรื่อำาเภอทุ�งหวิ�า เมืื�อ พ.ศิ.2542 รื่วิบรื่วิมืสมืาชิกก�อตูั�ง จำำานวิน 10 คู่น
แล่ะดีำาเนินการื่ผู้ล่ิตู กุ�งแห�ง กะปิ มืันกุ�ง ปล่าแห�ง โดียเฉพาะกุ�งแห�งที�มืีคูุ่ณีภาพผู้ล่ิตู
ถ่กตู�องตูามืหล่ักอนามืัย เหมืาะกับการื่ซื�อเป็นของฝั่ากอย�างยิ�ง
-28-
นอกจำากนี�ยังมืีกลุ่�มืสตูรื่ีอาชีพแปรื่รื่่ปอาหารื่ทะเล่บ�านมืะหงัง
ตูำาบล่ทุ�งบุหล่ัง อำาเภอทุ�งหวิ�า จำังหวิัดีสตู่ล่ ที�เป็นอีกหน้�งแรื่งขับเคู่ล่ื�อน
วิิสาหกิจำชุมืชนให�กับตูำาบล่ทุ�งบุหล่ัง
โดียไดี�มืีการื่นำาผู้ล่ิตูภัณีฑิ์
อาหารื่ทะเล่แปรื่รื่่ปออกจำำาหน�าย
ที�งานแสดีงสินคู่�า 1 ตูำาบล่ 1
ผู้ล่ิตูภัณีฑิ์ (OTOP) ณี
�
�
ี
เมืืองทองธาน อยางตู�อเนือง
ทำาให�อาหารื่ทะเล่แปรื่รื่่ป
ของตูำาบล่ทุ�งบุหล่ังเป็นที�รื่่�จำัก
อย�างแพรื่�หล่าย
เขาทะนานเป็นแหล่�งธรื่ณีีวิิทยาแห�งหน้�งในอุทยานธรื่ณีีโล่กสตู่ล่ ที�มืีคู่วิามื
โดีดีเดี�นแล่ะตู�องการื่ไดี�รื่ับการื่ดี่แล่รื่ักษัา จำากทุกภาคู่ส�วินเพื�อพัฒนาเป็นแหล่�งท�องเที�ยวิ
ทางธรื่ณีีวิิทยา ที�เกิดีจำากคู่วิามืรื่�วิมืรื่ะหวิ�างภาคู่รื่ัฐกับชุมืชน ผู้�านการื่สรื่�างจำิตูสำาน้ก
แล่ะคู่วิามืหวิงแหนตู�อทรื่ัพยากรื่ธรื่รื่มืชาตูิให�กับเยาวิชน ปรื่ะชาชนทั�วิไป แล่ะเจำ�าหน�า
ิ
ั
ุ
�
�
ทีในหน�วิยงานรื่าชการื่ จำ้งจำะเกดีการื่สรื่�างงาน สรื่�างรื่ายไดี� การื่ท�องเทียวิ แล่ะการื่อนรื่กษั ์
ื
ของทรื่พยากรื่ธรื่รื่มืชาตูอย�างยงยน
ั
ิ
�
ั
-29-
ิ
เอกสารอ้างอิง
เอกสาร
ง
าง
้
อ
อ
กะปิบ�านมืะหงัง, สืบคู่�นจำาก https://www.otoptoday.com/view_product. php?
product_id=1496 [23 มืนาคู่มื 2564]
ี
กุ�งแห�งบ�านมืะหงัง, สืบคู่�นจำาก https://thailandtourismdirectory.go.th /th/info /
store /detail/itemid/80596 [23 มืนาคู่มื 2564]
ี
กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, 2556, การื่จำำาแนกเขตูเพื�อการื่จำัดีการื่ดี�านธรื่ณีีวิิทยาแล่ะทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี
จำังหวิัดีสตู่ล่. กรืุ่งเทพมืหานคู่รื่, กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, กรื่ะทรื่วิงทรื่ัพยากรื่ธรื่รื่มืชาตูิ
แล่ะสิ�งแวิดีล่�อมื, 123 หน�า.
ั
์
ำ
ี
กรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี, 2550, คู่วิามืหล่ากหล่ายทางชวิภาพของสิงมืชวิิตูดี้กดีาบรื่รื่พในปรื่ะเทศิไทย.
�
ี
ี
กรืุ่งเทพมืหานคู่รื่, กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, กรื่ะทรื่วิงทรื่ัพยากรื่ธรื่รื่มืชาตูิแล่ะสิงแวิดีล่�อมื,
�
198 หน�า.
กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, 2560, คู่่�มืือผู้่�เล่�าเรื่ื�องธรื่ณีี ถำ�าเล่สเตูโกดีอน ฉบับหินปรื่ะดีับถำ�า.
กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, 2550, ธรื่ณีีวิิทยาปรื่ะเทศิไทย. กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, กรื่ะทรื่วิงทรื่ัพยากรื่
�
ธรื่รื่มืชาตูแล่ะสิงแวิดีล่�อมื, กรื่งเทพฯ.
ุ
ิ
กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, 2544, พจำนานุกรื่มืศิัพท์ธรื่ณีีวิิทยา ฉบับรื่าชบัณีฑิิตูยสถาน. กรืุ่งเทพฯ.
กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, 2556, มืรื่ดีกทางธรื่รื่มืชาตูิอันทรื่งคูุ่ณีคู่�า แหล่�งธรื่ณีีวิิทยาของไทย.
ุ
กรื่งเทพฯ.
ชัญชนา คู่ำาชา แล่ะคู่ณีะ, 2557, แหล่�งอนุรื่ักษั์ธรื่ณีีวิิทยา : เขตูข�ามืกาล่เวิล่า อำาเภอล่ะง่
จำังหวิัดีสตู่ล่ เอกสารื่ปรื่ะกอบการื่ปรื่ะชุมืวิิชาการื่กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี ปรื่ะจำำาปี
พ.ศิ.2557.
ชัยพรื่ ศิิรื่ิพรื่ไพบ่รื่ณี์, 2552, รื่วิมืคู่ำาศิัพท์เรื่ื�องถำ�า คู่าสตู์ แล่ะคู่ำาศิัพท์อื�น ๆ ที�เกี�ยวิข�อง
(Cave, Karst and Other Related Terms). สำานักอนุรื่ักษั์แล่ะฟ้�นฟ่ทรื่ัพยากรื่
ำ
ั
นาบาดีาล่, กรื่มืทรื่พยากรื่นาบาดีาล่.
�
�
ำ
ื
ทะนาน, สบคู่�นจำาก https://dictionary.orst.go.th [18 เมืษัายน 2564]
ทะนาน, สบคู่�นจำาก https://www.facebook.com/boranbymusika/posts/
ื
ิ
ุ
756625167861359/ [4 มืถนายน 2564]
-30-
นกกรื่ะยาง, สืบคู่�นจำาก https://qrgo.page.link/wxDht [14 พฤษัภาคู่มื 2564]
นกอีโก�ง, สืบคู่�นจำาก http://www.zoothailand.org/animal_view.php?detail_
ี
id=303&c_id= [23 มืนาคู่มื 2564]
นกอีโก�ง, สืบคู่�นจำาก http://www.lowernorthernbird.com/checklist.php? cat_id=20&c_
id=173 [14 พฤษัภาคู่มื 2564]
วิิสาหกิจำชุมืชนกลุ่�มืแมื�บ�านเกษัตูรื่กรื่บ�านมืะหงัง, สืบคู่�นจำาก https://www.gotoknow.org
ี
[23 มืนาคู่มื 2564]
วิีรื่ชัย แพงแก�วิ แล่ะคู่ณีะ, 2557, ล่ำาดีับชั�นหิน ยุคู่ออรื่์โดีวิิเชียน บรื่ิเวิณีภาคู่ตูะวิันตูกแล่ะภาคู่ใตู�
ของปรื่ะเทศิไทย. กรื่งเทพฯ.
ุ
วิัฒนา ตูันเสถียรื่, 2557, คู่วิามืรื่่�ทั�วิไปเกี�ยวิกับซากดี้กดีำาบรื่รื่พ์. กรื่มืทรื่ัพยากรื่ธรื่ณีี, กรืุ่งเทพฯ.
เส�นทางท�องเที�ยวิเขาทะนาน, สืบคู่�นจำาก https://www.xn--m3cd0bjht0c0dyi.com/
toursatun-tanan.html [3 เมืษัายน 2564]
หาดีรื่าไวิ, สืบคู่�นจำาก http://www.satun-geopark.com/โซนหมื่�เกาะตูะรืุ่เตูา-เภตู/หาดีรื่าไวิ-
rawai- beach/ [19 มืนาคู่มื 2564]
ี
อานิสงส์ จำิตูนารื่ินทรื่์, 2561, รื่ายงานการื่วิิจำัย อนุกรื่มืวิิธานออสตูรื่าคู่อดีมืหายุคู่พาล่ีโอโซอิกจำาก
ั
ั
ั
ุ
ั
่
ชันหนตูะกอนทะเล่ ในจำงหวิดีสตูล่. กรื่งเทพมืหานคู่รื่, กรื่มืทรื่พยากรื่ธรื่ณีี, กรื่ะทรื่วิงทรื่พยากรื่
�
ิ
ธรื่รื่มืชาตูิแล่ะสิ�งแวิดีล่�อมื, 140 หน�า.
Brachiopod, Retrieved from: https://www.crystalage.com/search/index.cfm?
sSearchString=brachiopod [23 March 2021]
-31-
Crinoid stem fossil, Retrieved from: https://www.stevespanglerscience.com
/2014/08/05/back-yard-geology-crinoid-stems/ [23 March 2021]
Gastropod, Retrieved from: https://www.klipartz.com/en/sticker-png-tbotq
[23 March 2021]
Gastropod fossil png, Retrieved from: https://qrgo.page.link/i64YP [23 March 2021]
Rugosa fossil png, Retrieved from: https://pressbooks.bccampus.ca/earth historylab/
chapter/fossils-of-the-paleozoic/ [23 March 2021]
Stromatoporoid fossil, Retrieved from: https://nl.wikipedia.org/wiki/ Stromatoporen
[23 March 2021]
-32-
-33-
ุ
�
่
ี
เส�นท�งทองเทียวแลขนเข�เค์ยงเล
ณี เข�ทะน�น
-34-
www.satun-geopark.com