แผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2561 -2564)

แผนพัฒนาสถติ ิระดับพืน้ ที่ จังหวดั อุตรดติ ถ์
ฉบบั ที่ 2 (พ.ศ. 2561 – 2564)

คณะกรรมการสถติ ิจังหวัดอุตรดติ ถ์



บทสรปุ ผบู้ รหิ าร

สานักงานสถิติจังหวัดอุตรดิตถ์ได้จัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนที่ จังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อ
เปน็ การพัฒนาชุดข้อมูลเพ่ือการตัดสินใจให้ครอบคลุมประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาระดับพ้ืนที่ โดยจัดทา
รายการขอ้ มลู สถิตพิ ื้นฐาน และรายการขอ้ มูลสถิติทางการ ตามประเด็นยทุ ธศาสตร์ในแผนพัฒนาจังหวัดท่ีมี
ความเชื่อมโยงกับตัวช้ีวัดการพัฒนาของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12
(พ.ศ. 2560 – 2564) ตามร่างและประเด็นยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ซึ่งเป็นการบูรณาการภารกิจระดับ
พื้นท่ี (Area Base) ภารกิจของหน่วยงาน (Function Base) และภารกิจตามนโยบายของรัฐบาล
(Agenda Base) เพื่อนาไปสู่การขับเคล่ือนประเทศบนฐานข้อมูลท่ีมีอยู่จริง ท้ังน้ี ประชาชนสามารถเข้าถึง
และใช้ประโยชนจ์ ากข้อมลู รวมทงั้ ติดตามการทางานของภาครัฐ ทาให้เกิดการใช้งบประมาณในการพัฒนา
พนื้ ที่อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ รวมท้งั เกิดประสิทธผิ ลตอ่ การพฒั นาประเทศโดยรวม

แผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่ จงั หวัดอตุ รดติ ถ์ มีวตั ถุประสงค์หลักคือ
1. เพื่อศึกษาประเด็นยุทธศาสตร์ตามแผนพัฒนาจังหวัด แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แห่งชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี พร้อมท้ังกาหนดหน่วยงาน
ท่ีจะต้องรับผิดชอบในการจัดทาข้อมูลท่ียังไม่มีหน่วยงานใดดาเนินการ และเชื่อมโยง/บูรณาการข้อมูลใน
ระดับพื้นที่
2. เพื่อจัดทาชุดข้อมูลสถิติและสารสนเทศ (ผังสถิติทางการระดับจังหวัด) ท่ีสนับสนุน
ยทุ ธศาสตรห์ ลักของจังหวัด และจัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพื้นท่ีจังหวัดท่ีสอดคล้องกับตัวช้ีวัดแผนพัฒนา
จังหวัด และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตร์
ชาติ ระยะ 20 ปี
3. เพ่ือส่งเสรมิ การเขา้ ถงึ เขา้ ใจ และใช้ประโยชนข์ องข้อมูลสถิติและสารสนเทศรว่ มกนั
4. เพ่ือสร้างเครือข่ายการทางานและสร้างความมีส่วนร่วมของหน่วยงานจัดเก็บข้อมูลใน
ระดับพ้ืนที่
5. เพื่อพัฒนาบุคลากรด้านสถิติของหน่วยงานที่เก่ียวข้อง ให้มีความเป็นมืออาชีพด้าน
ข้อมูลสถิติและสารสนเทศ สามารถสนับสนุนยุทธศาสตร์ในระดับพื้นที่ และมีความรู้ความเข้าใจใน
กระบวนการนาแผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนที่เข้าเป็นส่วนหน่ึงของแผนพัฒนาจังหวัด และแผนปฏิบัติราชการ
ประจาปขี องจังหวดั

โดยจากการจัดทาผังรายการสถิติทางการ และการตรวจสอบสถานะรายการข้อมูลสถิติ
ดังกล่าว สรปุ ได้ว่า มีรายการสถิตทิ างการท่ีสนบั สนนุ ยทุ ธศาสตร์การพฒั นาจงั หวัดทั้งหมด 91 รายการ เป็น
รายการสถติ ทิ างการที่มกี ารจดั เกบ็ ข้อมลู เป็นปกติ จานวน 56 รายการ คิดเป็นร้อยละ 62 และรายการสถิติ
ทางการทีย่ ังไมม่ ีการจัดเกบ็ ข้อมูล/ข้อมลู ยงั ไม่ครบถ้วน จานวน 35 รายการ คิดเป็นร้อยละ 38 (ข้อมูล 3 ปี
ย้อนหลัง (ปีพ.ศ. 2557 – 2559))

ข

ในการนี้ คณะกรรมการสถิติระดับจังหวัด ได้มีข้อเสนอแนะการพัฒนาการจัดเก็บข้อมูลท่ี
สาคญั ดังนี้

ประเภทชุดข้อมลู แนวทางการจัดเก็บข้อมลู

1. ชุดข้อมูลสาคัญท่ีมีการจัดเก็บหลาย - ประสานงานกบั เจ้าของข้อมูล เพื่อขอความร่วมมอื
หนว่ ยงาน - จัดทานยิ ามความแตกต่างของขอ้ มลู แต่ละหน่วยงาน
- เลือกประเภทข้อมูลที่เหมาะสมกับความต้องการการ
2. ชุดข้อมูลสาคญั ท่ขี าดความสมบรู ณ์
(เน่ืองจากการจัดเก็บไม่ต่อเนื่อง ต้อง ใชง้ านของขอ้ มลู
ดาเนินการจดั เกบ็ เพม่ิ เติม) - จัดระบบและวิธีการรับ – ส่ง เชื่อมโยงกับผู้รับผิดชอบ

3. ชดุ ขอ้ มูลสาคัญที่ยงั ไมม่ ีข้อมูล การจดั เก็บขอ้ มูล
(เนื่องจากริเร่ิมภารกิจใหม่ ต้องมีการ
มอบหมายผู้รับผิดชอบและพัฒนาระบบ - ประสานงานกบั เจ้าของข้อมูล เพอ่ื ขอความร่วมมือเพ่ิม
จัดเก็บ)
ความถีใ่ นการจดั ทาข้อมูล
- จัดทาคณะทางานรว่ ม เพอ่ื จดั ทาขอ้ มูล
- วางแผนการจัดทาและจัดเก็บขอ้ มูล
- จัดทาคมู่ อื การจดั เกบ็ ขอ้ มลู
- จัดอบรม/ประชุมช้ีแจงทาความเข้าใจเกี่ยวกับการ

จดั เกบ็ การประมวลผลขอ้ มลู และการใชข้ อ้ มูล
- จัดระบบและวิธีการรับ – ส่ง เชื่อมโยงกับผู้รับผิดชอบ

การจัดเกบ็ ข้อมูล

- กรณีไม่มีข้อมูล ควรแต่งต้ังคณะทางานเพ่ือพัฒนา

ขอ้ มลู ท่ีจาเป็น

ท้ังนี้ การพัฒนาชุดข้อมูลสถิติและสารสนเทศในระดับพ้ืนท่ี มีความจาเป็นต้องเสริมสร้าง
ศักยภาพของบุคลากรด้านสถิติและสารสนเทศ เพื่อสนับสนุนการจัดทายุทธศาสตร์จังหวัด การนาข้อมูล/
สถิติไปใช้ประโยชน์ การบริหารจัดการอย่างมีส่วนร่วมในระดับจังหวัด/ภาค รวมท้ัง การผลิตและการใช้
ข้อมูลสนับสนนุ การตัดสนิ ใจอยา่ งเปน็ ระบบ และเปน็ ประโยชน์ในการพฒั นาพนื้ ทีอ่ ยา่ งต่อเนอื่ ง

คานา

แผนพฒั นาสถิติระดับพ้ืนท่ี จังหวัดอุตรดิถต์ถูกจัดทาข้ึนคร้ังแรก ในปี 2557 ภายใต้ความ
ร่วมมือทางวิชาการของสานักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงมหาดไทย และสานักงานคณะกรรมการพัฒนา
ระบบราชการ (ก.พ.ร.) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบูรณาการข้อมูลสถิติระดับพื้นท่ีที่ตอบโจทย์ยุทธศาสตร์
ของจังหวัดในลักษณะ Agenda Based รวมทั้งพัฒนาข้อมูลสถิติในระดับพ้ืนที่ให้สอดคล้องกับทิศทางการ
ขับเคลื่อนแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย ฉบับท่ี 1 (พ.ศ. 2554 – 2558) โดยให้ความสาคัญกับการ
พัฒนารายการสถิติทางการของผลิตภัณฑ์ท่ีมีศักยภาพ (Product Champion : PC) และประเด็นปัญหา
สาคัญ (Critical Issue : CI) ตามประเด็นยุทธศาสตร์ของแตล่ ะจังหวดั

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา แผนพัฒนาสถิติฉบับดังกล่าว ถูกใช้เป็นเครื่องมือหลักในการ
พัฒนาชดุ ข้อมูลเพื่อสนับสนุนการตดั สินใจเชิงยุทธศาสตร์ของผู้บริหารในระดับจังหวัดมาโดยตลอด อย่างไร
กต็ าม ปัจจบุ นั สานกั งานสถิติแหง่ ชาติอยู่ระหว่างการขับเคลื่อนแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย ฉบับท่ี 2
(พ.ศ. 2559 – 2564) และทุกจังหวัดได้มีการจัดทาแผนพัฒนาจังหวัด พ.ศ. 2561 – 2564 เพ่ือให้สอดรับ
กับการพัฒนาประเทศตามร่างยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560 – 2579) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและ
สังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) เป้าหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน (Sustainable Development Goals :
SDGs) รวมท้ังการปรบั โครงสรา้ งประเทศไทยไปส่ปู ระเทศไทย 4.0 และการปฏริ ปู ประเทศในประเดน็ ตา่ ง ๆ

สานักงานสถิติจังหวัดอุตรดิตถ์ จึงได้จัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนท่ี จังหวัดอุตรดิตถ์
ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2561 – 2564) โดยปรับปรุงรูปแบบและเนื้อหาของแผนพัฒนาสถิติฉบับเดิมให้มีความ
สอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัด พ.ศ. 2561 – 2564 แผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย ฉบับที่ 2 และ
บริบทของการพัฒนาประเทศในระดับพ้ืนท่ีตามแผนพัฒนาอื่น ๆ มากยิ่งขึ้น ซึ่งแผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่
จังหวัดอุตรดิตถ์ ฉบับนี้ประกอบด้วยข้อมูลสถิติพื้นฐานด้านเศรษฐกิจ สังคม ทรัพยากรธรรมชาติและ
สิง่ แวดลอ้ ม รวมทงั้ ขอ้ มลู สถิติตามยทุ ธศาสตร์ภายใต้แผนพฒั นาจงั หวดั

ท้ังน้ี หวังเป็นอย่างยิ่งว่า แผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนท่ี จังหวัดอุตรดิตถ์ ฉบับท่ี 2
(พ.ศ. 2561 – 2564) จะเป็นเครื่องมือสาคัญในการพัฒนาข้อมูลระดับพ้ืนที่ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาของ
จังหวดั เพ่อื ขับเคลอ่ื นประเทศไปสคู่ วามม่นั คง มัง่ คั่ง และยั่งยนื ตอ่ ไป

(นายเสฐียรพงศ์ มากศริ ิ)
ผู้ว่าราชการจงั หวัดอุตรดิตถ์
ประธานกรรมการสถติ ริ ะดบั จังหวดั อุตรดติ ถ์

กมุ ภาพนั ธ์ 2561



สารบญั

บทสรุปผบู้ รหิ าร หน้า
ก
คานา ค
i
อภิธานศพั ท์
1
บทที่ 1 บทนา 3
3
1.1 หลกั การและเหตุผล
1.2 วัตถุประสงค์ 5
1.3 แนวทางการจัดทาแผนพฒั นาสถติ ริ ะดบั พ้นื ที่ จงั หวัดอุตรดิตถ์ 19
23
บทท่ี 2 ประเด็นยทุ ธศาสตร์การพฒั นาจงั หวดั
31
2.1 ข้อมูลพน้ื ฐานของจังหวดั 31
2.2 ประเดน็ ยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดและตัวชี้วัด 39
2.3 ผลการทบทวนความสอดคล้องเชือ่ มโยงประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาจงั หวัด 49
53
กับแผนพัฒนาเศรษฐกจิ และสังคมแหง่ ชาติ ฉบับ ท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564)
71
บทที่ 3 ผงั รายการขอ้ มูลสถิติ 74

3.1 ข้อมูลพ้ืนฐาน
- ดา้ นเศรษฐกิจ
- ด้านสังคม
- ดา้ นทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอ้ ม

3.2 ข้อมูลสถติ ิ ตัวชี้วัด ตามประเดน็ ยทุ ธศาสตรใ์ นแผนพฒั นาจังหวดั

บทที่ 4 บทสรปุ และข้อเสนอแนะการพฒั นาสถิติ

4.1 สรปุ สถานการณ์ขอ้ มลู และข้อเสนอแนะการพัฒนาการจัดเกบ็ ข้อมลู
4.2 แผนปฏิบัติการพัฒนาการจัดเก็บข้อมลู สถติ ิระดบั จงั หวัด

บรรณานุกรม 75



สารบญั แผนภาพ

แผนภาพที่ 1 : เส้นทางการค้าชายแดน หนา้
แผนภาพที่ 2 : ความเชอ่ื มโยงของวสิ ยั ทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงคร์ วม และประเดน็ ยุทธศาสตร์
แผนภาพที่ 3 : เปา้ หมายและวัตถุประสงคร์ วมของแผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคม ฉบบั ท่ี 12 10
แผนภาพท่ี 4 : สรุปสถานะรายการสถติ ทิ างการของแผนพัฒนาสถติ ริ ะดบั พ้ืนท่ี จังหวดั อุตรดติ ถ์ 21
24
ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2561 – 2564) 71



สารบัญตาราง

หนา้

ตารางที่ 1 : ล่มุ นา้ ย่อย 7
ตารางที่ 2 : การแบง่ เขตการปกครองจังหวดั อุตรดิตถ์ พ.ศ.2560 8
ตารางท่ี 3 : จานวนประชากรจงั หวดั อุตรดติ ถ์ จาแนกตามอาเภอ และเพศ พ.ศ. 2559 8
ตารางที่ 4 : ผลิตภัณฑม์ วลรวมจงั หวดั อตุ รดิตถ์ ณ ราคาประจาปี จาแนกตามสาขาการผลติ 9

พ.ศ. 2556 – 2558 11
ตารางท่ี 5 : เปรยี บเทียบมูลค่าการค้าชายแดน ปี 2554 – 2560 (พฤศจิกายน 2560)

ตารางที่ 6 : จานวนสถานศึกษา นกั เรียน ครู และห้องเรยี น อตั ราสว่ นนกั เรยี นต่อครู 12
และอตั ราสว่ นนักเรยี นต่อห้องเรยี น จาแนกตามสังกัด ปกี ารศึกษา 2559
12
ตารางที่ 7 : จานวนสถานศกึ ษา อาจารย์ และนกั ศึกษาในระดับอาชีวศึกษาและอดุ มศึกษา
จาแนกตามสงั กัดและเพศ ปีการศึกษา 2559 13

ตารางที่ 8 : จานวนสถานพยาบาล แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร พยาบาล พยาบาลเทคนิค 14
และอัตราส่วนประชากรต่อเจ้าหน้าท่ที างการแพทย์ จาแนกเปน็ รายอาเภอ ปี พ.ศ. 2559 15

ตารางที่ 9 : พืน้ ที่ปา่ อนรุ ักษ์ในจงั หวัดอุตรดติ ถ์
ตารางที่ 10 : ข้อมลู ป่าสงวนแหง่ ชาตใิ นจงั หวัดอุตรดิตถ์

ตารางท่ี 11 : ลกั ษณะการใชป้ ระโยชนท์ ี่ดินในเขตป่าไมใ้ นจงั หวดั อุตรดติ ถ์ 15
ตารางท่ี 12 : ขอ้ มลู พื้นท่ีชลประทาน 18
ตารางที่ 13 : พืน้ ท่โี ครงการชลประทานขนาดกลาง 18
ตารางท่ี 14 : ยุทธศาสตร์การพัฒนา และตวั ชวี้ ดั ของจังหวดั 22
ตารางท่ี 15 : ความสอดคลอ้ งระหว่างประเด็นยุทธศาสตร์ของแผนพัฒนาจงั หวัดอุตรดิตถ์ 29

(พ.ศ. 2561 – 2564) และประเด็นยุทธศาสตร์ตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 29
ตารางที่ 16 : ความสอดคลอ้ งระหว่างตัวชวี้ ัดตามแผนพฒั นาจงั หวัดอตุ รดิตถ์ (พ.ศ. 2561 – 2564)
73
และตวั ชี้วดั ตามแผนพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมแห่งชาติ ฉบบั ท่ี 12
ตารางที่ 17 : แผนปฏบิ ัติการพัฒนาการจัดทา (รา่ ง) แผนพัฒนาสถติ ิระดับพ้นื ที่



อภิธานศัพท์

การจัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีการใช้เครื่องมือและรูปแบบเอกสาร
ตา่ ง ๆ ซึง่ ประกอบดว้ ยคาศพั ท์ และคาย่อหลากหลาย ทง้ั นเ้ี พอื่ ให้การขยายผลการดาเนินงาน มีความเข้าใจ
ตรงกัน การทางานเป็นไปในทิศทางเดียวกัน จึงได้รวบรวมคาศัพท์และคาย่อต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในการ
ดาเนนิ งาน ให้ความหมาย หรอื คาจากดั ความท่ีใช้ในการดาเนนิ งาน ดงั ตารางต่อไปน้ี

คาศพั ท/์ คาย่อ ความหมาย

แผนพัฒนาสถิติ เคร่ืองมือสาคัญในการกาหนดกรอบแนวทางการดาเนินงานเพ่ือการพัฒนาสถิติ
ระดบั พื้นท่ี ในระยะ 1 ปี และระยะ 4 ปี ซ่ึงจะกาหนดกิจกรรมต่าง ๆ เพ่ือพัฒนาคุณภาพ
จังหวดั อุตรดติ ถ์ สถิติทางการ ว่ามีรายการใดบ้าง จะพัฒนาอย่างไร หน่วยงานใดเป็นผู้รับผิดชอบ
พรอ้ มทัง้ ระบุงบประมาณ และระยะเวลา (Timeline) ทีต่ อ้ งดาเนนิ การด้วย
ผงั สถิตทิ างการ
รายการข้อมูลสถิติท่ีสาคัญ จาเป็น ท่ีสามารถตอบสถานการณ์ ยุทธศาสตร์ และ
สภาพปัญหา ในระดับพ้ืนที่ ซ่ึงราชการส่วนภูมิภาค หรือคณะผู้บริหารจังหวัดมี
ความจาเป็นต้องใช้ในการวางแผนระดับนโยบายจังหวัด ทั้งแผนปฏิบัติงานและ
การจัดสรรงบประมาณในแผนงานและโครงการ ตลอดจนการติดตามสถานการณ์
การพฒั นาของจังหวัด โดยผงั สถติ ทิ างการจะประกอบไปดว้ ย 2 ส่วน คอื
1. ตารางแผนผงั สถิติทางการตามประเด็นยุทธศาสตร์ ซ่ึงประกอบดว้ ย

1.1 ชื่อชดุ ขอ้ มูล – ตวั ช้ีวดั ทสี่ อดคล้องเชื่อมโยงกบั ยุทธศาสตร์การพัฒนาของ
จงั หวัด

1.2 รายการสถิติทางการที่สาคัญ พร้อมคุณลักษณะของข้อมูล ว่าเป็นข้อมูล
ระดับนามบัญญัติ (Nominal Scale) หรือข้อมูลระดับอันดับ (Ordinal
Scale) หรอื ข้อมลู ระดบั ชว่ งชนั้ (Interval Scale)/ขอ้ มลู ระดับอัตราส่วน
(Ratio Scale)

1.3 สถานะการจดั เก็บขอ้ มูลในปัจจบุ ันวา่ มกี ารจดั เกบ็ หรอื ไม่
1.4 วิธกี ารจัดเกบ็ ขอ้ มลู
1.5 ความถใี่ นการจัดเกบ็ ข้อมูล
1.6 หน่วยงานผู้รบั ผิดชอบ
2. รายละเอยี ดสถติ ทิ างการ (Official Statistics Metadata) ซ่ึงจะมีรายละเอียด
สาคญั 5 สว่ น ได้แก่
2.1 การผลิต/จัดทาสถิติทางการ เป็นส่วนแรกที่แนะนารายละเอียด

กระบวนการ จัดทาระเบียนการค้นคว้า เพื่อความเหมาะสมในการใช้
ประโยชนต์ อ่ ไป โดยมีรายละเอยี ดที่สาคัญ คอื
2.1.1 ชอ่ื โครงการ/งาน/ทะเบียน/รายงาน
2.1.2 วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ สามะโน สารวจ ทะเบียน และ

รายงาน
2.1.3 มาตรฐานการจาแนกขอ้ มูล

ii

คาศัพท/์ คาย่อ ความหมาย

รายการสถิติ 2.1.4 รูปแบบการจัดเก็บข้อมูล ได้แก่ จัดเก็บในรูปเอกสาร/รายงาน
ทางการ จดั เกบ็ ในรูปแบบไฟล์ข้อมลู ดิจิทลั และฐานข้อมลู
รายการขอ้ มูล
(Data List) 2.1.5 ความถใี่ นการเก็บรวบรวมข้อมลู
2.1.6 ความถใี่ นการประมวลผลข้อมลู
2.2 การเผยแพร่สถิติทางการ เป็นส่วนที่ใช้ตรวจสอบความถูกต้องและเป็น
ปัจจุบนั ของสถิติทางการประกอบไปด้วย 3 ส่วน คอื
2.2.1 วิธกี ารเผยแพร่
2.2.2 ความถี่ในการเผยแพร่
2.2.3 ระดบั การเขา้ ถึงข้อมลู
2.3 สถิตทิ างการ จะประกอบไปด้วย ชื่อสถิติทางการ ปีท่ีจัดทา สาขา หมวด
หมู่ รวมถึงวิธีการคานวณท่ีได้มาซ่ึงสถิติทางการ (ท่ีเป็นตัวช้ีวัด) โดยใน
หนึ่งการผลติ อาจมสี ถติ ทิ างการมากกวา่ 1 รายการก็ได้
2.4 คานยิ ามทีส่ าคัญ
2.5 หน่วยงานรับผิดชอบผลิต/จัดทาข้อมูล เพื่อระบุแหล่งท่ีมาและเจ้าของ
ข้อมูล ประกอบไปดว้ ย 7 ส่วน คอื
2.5.1 กล่มุ /ฝา่ ย
2.5.2 สานกั /ศนู ย/์ กอง
2.5.3 กรม/หนว่ ยงาน
2.5.4 กระทรวง
2.5.5 โทรศัพท์
2.5.6 โทรสาร
2.5.7 E-mail address

ข้อมูลที่ใช้บรรยายเหตุการณ์หรือข้อเท็จจริง (facts) ของเร่ืองต่าง ๆ ที่ต้องการ
ศกึ ษา เช่น สถิติจานวนผู้ป่วย สถติ จิ านวนคนเกดิ สถิติจานวนคนตาย เป็นตน้

ข้อเท็จจริง (facts) ที่เกี่ยวกับเร่ืองต่างๆ ซ่ึงอาจเป็นข้อเท็จจริงท่ีเป็นตัวเลข เช่น
จานวนผู้ป่วยท่ีติดเช้ือ HIV ในหมู่บ้าน ราคาของพืชผักและผลไม้ต่าง ๆ ใน
หมบู่ ้าน เป็นต้น หรืออาจเปน็ ขอ้ เทจ็ จริงทไ่ี ม่ใช่ตวั เลข เช่น การศกึ ษา หรือ อาชีพ
ของคนในหมบู่ า้ น เปน็ ต้น

บทท่ี 1
บทนา

1.1 หลกั การและเหตุผล

ในช่วงเวลากว่าสองทศวรรษที่ผ่านมา บทบาทและความจาเป็นของข้อมูลสถิติในการใช้
บริหารและพัฒนาประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกได้ทวีความสาคัญขึ้นเป็นลาดับ โดยเฉพาะการนาสถิติมาใช้เป็น
ปัจจยั สนับสนุนการตดั สินใจในการวางนโยบาย การเลือกวิธีการปฏิบัติงาน ตลอดจนการกากับดูแล เพ่ือให้
เกิดความกา้ วหน้าในการพฒั นาประเทศในทุกด้าน ดงั น้นั สานกั งานสถติ แิ ห่งชาติ (สสช.) จึงมีเป้าหมายท่ีจะ
พัฒนาการผลิตและการจัดทาข้อมูลสถิติให้มีความครอบคลุม มีคุณภาพ ลดความซ้าซ้อน และทันต่อ
ภาวการณเ์ ปลีย่ นแปลง ตลอดจนการเผยแพรข่ อ้ มลู สถิติให้เป็นไปอย่างกว้างขวาง เพื่อทุกภาคส่วนได้เข้าถึง
และใช้ประโยชนข์ อ้ มลู สถิตทิ ี่สาคัญ

ประเทศไทยเร่ิมมีการดาเนินงานเก่ียวกับสถิติของประเทศมาประมาณ 100 ปี โดยมี
สานักงานสถิติแห่งชาติทาหน้าท่ีเป็นหน่วยสถิติกลางผลิตสถิติในทุกสาขา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสถิติจากการ
สารวจ นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานภาครัฐจานวนมากที่ผลิตสถิติจากระบบการรายงาน งานทะเบียน
โดยส่วนใหญ่เป็นสถิติท่ีเก่ียวข้องกับภารกิจและการดาเนินงานของแต่ละหน่วยงาน ปัจจุบันหน่วยงาน
ภาครัฐจานวนมากมีการผลิตสถิติในเกือบทุกสาขา แม้ว่าการผลิตสถิติภายใต้ระบบดังกล่าวมีการพัฒนา
อย่างตอ่ เน่อื ง แตก่ ็เป็นการพัฒนาท่ีไมเ่ ปน็ ไปในทศิ ทางเดยี วกัน เป็นการพัฒนาที่ตอบสนองประโยชน์ในการ
ใช้งานของแต่ละหน่วยงาน ซ่ึงมีข้อจากัดด้านบุคลากร งบประมาณ ฯลฯ แตกต่างกันไป ส่งผลให้เกิดความ
เหลื่อมล้าด้านมาตรฐานและคุณภาพของงานด้านสถิติ และในบางกรณีเกิดความซ้าซ้อนและส้ินเปลือง
งบประมาณในการดาเนินงาน จึงเกิดแนวคิดในการพัฒนาระบบสถิติของประเทศให้เข้มแข็งและก้าวหน้า
อย่างเป็นระบบ ผู้ใช้สามารถเข้าใจและเข้าถึงข้อมูลได้ง่าย โดยต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงาน
ท่ีเก่ียวข้องในการร่วมกันทบทวน ตรวจสอบ คัดกรองชุดข้อมูลสถิติท่ีสาคัญ จาเป็นสาหรับประเทศ
ซึ่งจะก่อให้เกิดสมรรถนะด้านการผลิตสถิติของหน่วยงานต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงเป็นท่ีมาของ
แผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย พ.ศ. 2554 – 2558 ซ่ึงเป็นแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทยฉบับแรก
นับต้ังแต่มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสถิติ พ.ศ. 2550 เพื่อใช้เป็นกรอบในการพัฒนาระบบสถิติของ
ประเทศให้เข้มแขง็ และกา้ วหน้าอยา่ งเป็นระบบ รวมทัง้ ให้สถิตเิ ป็นฐานสาคัญของการพัฒนาประเทศอย่างมี
คุณภาพ

ปัจจุบัน สานักงานสถิติแห่งชาติดาเนินงานในการขับเคล่ือนแผนแม่บทระบบสถิติ
ประเทศไทย ฉบบั ท่ี 2 (พ.ศ. 2559 – 2564) เพ่ือพัฒนาระบบสถิติของประเทศไปสู่เป้าหมายตามวิสัยทัศน์
ที่กาหนดไว้ต่อเนื่องจากแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย ฉบับที่ 1 ว่า “ประเทศไทยมีระบบสถิติที่ทุก
หน่วยงานร่วมกันขับเคลื่อนเพื่อให้เกิดสถิติทางการที่ใช้ในการพัฒนาประเทศ” โดยมีเป้าประสงค์หลัก คือ
การพัฒนาข้อมูลสถิติให้มีมาตรฐาน คุณภาพ และการบูรณาการ/การแลกเปล่ียนเชื่อมโยงข้อมูลระหว่าง
หน่วยงานส่กู ารนาไปใชป้ ระโยชน์ร่วมกัน ในการตอบโจทย์การตัดสินใจและกาหนดนโยบาย การพัฒนาทุก
ระดับ (ประเทศ ภารกิจ และพ้ืนท่ี) ซึ่งได้กาหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบสถิติของประเทศไว้ 5
ยทุ ธศาสตร์ ดังน้ี

2

- ยุทธศาสตรท์ ี่ 1 การพัฒนาระบบสถิติของประเทศเพ่ือการวางแผนและติดตามผลการ
พฒั นาระดบั ประเทศและระดับจังหวัด/กลุ่มจังหวดั

- ยุทธศาสตร์ท่ี 2 การบูรณาการสถิติจากข้อมูลการบริหารงานและสถิติจากการสารวจ
และการเชอื่ มโยงสถติ ิ

- ยทุ ธศาสตร์ท่ี 3 การพฒั นาคณุ ภาพสถติ ิใหไ้ ด้มาตรฐานสากล
- ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 4 การใหบ้ รกิ ารสถิตทิ ่ีสะดวกตอ่ การเข้าถงึ เข้าใจ และใชป้ ระโยชน์
- ยุทธศาสตร์ท่ี 5 การเสริมสร้างความเข้มแข็งของหน่วยสถิติและการพัฒนาสมรรถนะ
บคุ ลากรภาครฐั ในด้านสถิตแิ ละเทคโนโลยสี ารสนเทศ

อย่างไรก็ตาม แม้หน่วยงานต่าง ๆ ผลิตสถิติจานวนมากเพ่ือตอบสนองการใช้ประโยชน์
หลากหลายวตั ถุประสงค์ แต่แผนแม่บทระบบสถติ ิฯ จะครอบคลุมการบริหารจัดการเฉพาะ “สถิติทางการ”
ซ่ึงเป็นสถิติท่ีมีความสาคัญจาเป็นต่อการกาหนดนโยบายและติดตามสถานการณ์การพัฒนาระดับชาติ
ระดับภารกิจ และระดับพื้นที่เท่าน้ัน โดยคณะอนุกรรมการสถิติรายสาขา และพื้นที่จะทาหน้าท่ีเป็นกลไก
สาคัญในการบริหารจัดการสถิติแต่ละสาขา และพ้ืนท่ี ภายใต้กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนา
ระบบสถิติของประเทศ และรายงานความก้าวหน้าและปัญหาอุปสรรคต่อคณะกรรมการจัดระบบสถิติ
ประเทศไทย 3 ดา้ น (ด้านสงั คม ดา้ นเศรษฐกจิ และดา้ นทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม)

สาหรับการพัฒนาระบบสถิติในระดับพื้นที่ เป็นการพัฒนาต่อยอดและขยายชุดข้อมูล
เพ่ือสนับสนุนการตัดสินใจจากประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด 3 ด้าน คือ ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ
และด้านทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดล้อม รวมท้งั ชดุ ข้อมูลทีม่ คี วามเช่ือมโยงกบั ตัวชี้วัดการพัฒนาจังหวัด
และภาคท่ีสอดคล้องกับร่างยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) โดยการบูรณาการภารกิจระดับพื้นท่ี (Area Base) ภารกิจของหน่วยงาน
(Function Base) และภารกิจตามนโยบายของรัฐบาล (Agenda Base) ซึ่งจะนาไปสกู่ ารขบั เคลื่อนประเทศ
บนฐานข้อมูลท่ีมีอยู่จริง เกิดธรรมาภิบาลในการเข้าถึงข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ของประชาชน และก่อให้เกิด
การใช้งบประมาณในการพัฒนาพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งเกิดประสิทธิผลต่อการพัฒนาประเทศ
โดยรวม ซึ่งมีความจาเป็นต้องมีการพัฒนาเสริมสร้างศักยภาพของบุคลากรในด้านสถิติและสารสนเทศ
การจัดทายุทธศาสตร์จังหวัด การนาข้อมูลสถิติไปใช้ประโยชน์ และการบริหารจัดการอย่างมีส่วนร่วม
ในระดับจังหวัด/ภาค เพื่อให้เกิดการผลิตและการใช้ข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจอย่างเป็นระบบและเป็น
ประโยชน์ในการพฒั นาพื้นที่อย่างต่อเนือ่ ง

ดังน้ัน จึงได้จัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่ จังหวัดอุตรดิตถ์ โดยการศึกษาประเด็น
ยุทธศาสตร์ของจงั หวัด เพอื่ จัดทาผงั สถิตทิ างการของข้อมูลที่สาคัญ จาเป็น และเพียงพอต่อการตัดสินใจใน
ระดับพ้ืนท่ี รวมทั้งมีความสอดคล้องกับตัวช้ีวัดการพัฒนาจังหวัดท่ีสอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและ
สังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ผ่านกลไกของ
คณะกรรมการสถิติระดับจังหวัด เพ่ือให้มีชุดข้อมูลสถิติและสารสนเทศในการสนับสนุนยุทธศาสตร์ของ
จังหวัด พรอ้ มนาเสนอแนวทาง การพฒั นาการจดั เกบ็ ข้อมูลสาคัญในการพฒั นาพ้ืนท่ีตอ่ ไป

3

1.2 วตั ถุประสงค์ของการจัดทาแผนพัฒนาสถติ ิระดบั พืน้ ที่ จงั หวดั อุตรดิตถ์

1.2.1 เพ่ือศึกษาประเด็นยุทธศาสตร์ตามแผนพัฒนาจังหวัด แผนพัฒนาเศรษฐกิจและ
สังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี พร้อมท้ังกาหนด
หน่วยงานท่ีจะต้องรับผิดชอบในการจัดทาข้อมูลท่ียังไม่มีหน่วยงานใดดาเนินการ และเชื่อมโยง/บูรณาการ
ข้อมูลในระดบั พ้ืนท่ี

1.2.2 เพื่อจัดทาชุดข้อมูลสถิติและสารสนเทศ (ผังสถิติทางการระดับจังหวัด)
ท่ีสนับสนุนยุทธศาสตร์จังหวัด และจัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนที่ท่ีสอดคล้องกับตัวช้ีวัดแผนพัฒนา
จังหวัด และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตร์
ชาตริ ะยะ 20 ปี

1.2.3 เพื่อส่งเสริมการเข้าถึง เข้าใจ และใช้ประโยชน์ของข้อมูลสถิติและสารสนเทศ
ร่วมกนั

1.2.4 เพื่อสร้างเครือข่ายการทางานและสร้างความมีส่วนร่วมของหน่วยงานจัดเก็บ
ข้อมลู ในระดบั พ้นื ที่

1.2.5 เพื่อพัฒนาบุคลากรด้านสถิติของหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง ให้มีความเป็นมืออาชีพ
ด้านข้อมูลสถิติและสารสนเทศ ที่สนับสนุนยุทธศาสตร์ในระดับพื้นท่ี และมีความรู้ความเข้าใจใน
กระบวนการนาแผนพัฒนาสถิติระดับพ้ืนที่เข้าเป็นส่วนหน่ึงของแผนพัฒนาจังหวัด และแผนปฏิบัติราชการ
ประจาปขี องจังหวดั

1.3 แนวทางการจัดทาแผนพฒั นาสถติ ิระดบั พืน้ ท่ี จงั หวดั อตุ รดติ ถ์

การจัดทาแผนพฒั นาสถติ ิระดับพน้ื ที่ จงั หวดั อตุ รดติ ถ์ คร้ังน้ี มีแนวทางการดาเนินการ
ดงั น้ี

1.3.1 ศึกษาประเด็นยุทธศาสตร์ตามแผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ (พ.ศ. 2561 – 2564)
แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ ฉบบั ที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) และร่างยุทธศาสตรช์ าติระยะ 20 ปี

1.3.2 ปรับปรุงภารกิจและองค์ประกอบของคณะกรรมการสถิติระดับจังหวัดให้
สอดคลอ้ งกับการจัดทาแผนพัฒนาสถิติระดบั พนื้ ที่ และการปฏิรปู ระบบสถิติ

1.3.3 จัดทาผังรายการข้อมูลสถิติพ้ืนฐาน ประกอบด้วย ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ และ
ด้านทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม พร้อมทั้งจัดทาผังรายการข้อมูลสถิติ ตัวช้ีวัด ตามประเด็น
ยทุ ธศาสตร์ในแผนพฒั นาจังหวัด (พ.ศ. 2561 – 2564)

1.3.4 ประชุมคณะกรรมการสถิติระดับจังหวัด/หารือผู้ท่ีเก่ียวข้องกับการจัดทา (ร่าง)
แผนพฒั นาสถติ ริ ะดบั พื้นที่ จงั หวดั อตุ รดติ ถ์ เพอ่ื นาเสนอและขอมติเห็นชอบในเร่ืองต่าง ๆ ดังน้ี

- (ร่าง) แผนพฒั นาสถติ ริ ะดบั พนื้ ที่ จงั หวดั อตุ รดิตถ์
- ผังรายการข้อมูลสถติ พิ ้นื ฐาน ท้งั 3 ด้าน
- ผงั รายการข้อมลู สถติ ิทสี่ นบั สนุนประเด็นยุทธศาสตร์จังหวัด

1.3.5 จัดทาแผนพัฒนาสถิติระดับพื้นท่ี จังหวัดอุตรดิตถ์ รวบรวมข้อมูลตามผังรายการ
ข้อมูลสถิติท่ีแสดงช่ือยุทธศาสตร์ ประเด็นยุทธศาสตร์ ตัวชี้วัด รายการสถิติ สถานะข้อมูล วิธีการเก็บรวบรวม

4

ข้อมูล หน่วยวัด ความถี่ของข้อมูล ระดับการนาเสนอ และหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ทั้งน้ีรายการสถิติในผังสถิติ
ทางการบางรายการอาจจะยังไม่มีการผลิต หรือขาดหน่วยงานท่ีรับผิดชอบในปัจจุบัน ซ่ึงจะต้องได้รับการ
พจิ ารณาเป็นส่วนหนึง่ ของยุทธศาสตร์การพัฒนาในลาดับต่อไป

1.3.6 เผยแพร่แผนพัฒนาสถิติระดับพื้นที่ จังหวัดอุตรดติถ์ และนาเสนอต่อ
คณะกรรมการจดั ทาแผนพัฒนาจังหวดั และแผนปฏบิ ัติราชการประจาปขี องจังหวัด พรอ้ มท้ังนาเสนอข้อมูล
สถิติที่สนับสนุนแผนพัฒนาจังหวัด เช่น แผนพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการจังหวัดอึตรดิตถ์ ฉบับที่ 3
พ.ศ. 2560 – 2564 แผนยทุ ธศาสตร์ผู้สูงอายจุ งั หวดั อุตรดิตถ์ พ.ศ. 2558 – 2561 เปน็ ต้น

1.3.7 ติดตาม ประเมินผล และข้อเสนอแนะการพัฒนาการจัดเก็บข้อมูลและเสนอ
แผนการพัฒนาในอนาคต

5

บทที่ 2
ประเด็นยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนา

ในบทนี้ประกอบด้วยเนื้อหา 2 ส่วน คือ ส่วนที่หน่ึง (หัวข้อ 2.1) เป็นการศึกษาข้อมูลพ้ืนฐาน
ในด้านต่าง ๆ ท่ีสาคัญของจังหวัด ส่วนท่ีสอง (ครอบคลุมเน้ือหาหัวข้อ 2.2 – 2.3) เป็นการวิเคราะห์ความ
สอดคล้องเชื่อมโยงประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด และตัวช้ีวัดการพัฒนาตามประเด็นยุทธศาสตร์
ท่สี าคัญกบั แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564)

2.1 ข้อมูลพืน้ ฐานจงั หวดั

จังหวัดอุตรดิตถ์ประตูข้ึนสู่ดินแดนล้านนาตะวันออก ตั้งอยู่เขตภาคเหนือตอนล่าง เป็นเมือง
กอ่ นประวตั ิศาสตร์ ตัวเมอื งเดิมชอื่ บางโพท่าอิฐ ได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัดเมื่อ พ.ศ. 2476 “อุตรดิตถ์”
หมายถึง เมืองท่าแห่งทิศเหนือ เป็นเมืองตานานแม่ม่ายลับแล และเมืองถิ่นกาเนิดของวีรบุรุษกู้ชาติ คือ
“พระยาพิชัยดาบหัก” ซ่ึงทหารเอกสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ระหว่างละติจูดที่ 17 องศา 37 ลิปดา
และ 19 องศา 30 ลิปดาเหนือ ลองจิจูดท่ี 100 องศา 05 ลิปดา และ 101 องศา 11 ลิปดาตะวันออก
อยหู่ ่างจากกรุงเทพมหานครโดยทางรถไฟ 485 กิโลเมตร และโดยรถยนต์ 491 กิโลเมตร มีเนื้อท่ีประมาณ
7,838.592 ตารางกโิ ลเมตร หรือประมาณ 4,899,120 ไร่ มอี าณาเขตตดิ กบั จงั หวัดใกลเ้ คยี ง ดังนี้

ทศิ เหนอื ติดกับ จงั หวัดแพร่ และจังหวัดนา่ น

ทิศใต้ ติดกบั จังหวัดพิษณโุ ลก

ทศิ ตะวันออก ติดกบั จังหวัดพิษณุโลก และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

โดยเขตชายแดนยาวประมาณ 145 กโิ ลเมตร

ทิศตะวนั ตก ตดิ กับ จงั หวัดสุโขทยั

2.1.1 ลกั ษณะทางกายภาพ

1) สภาพพน้ื ทแี่ ละลักษณะภมู ปิ ระเทศ แบง่ ได้เป็น 3 ลักษณะ คอื

ทรี่ าบลุ่มแมน่ า้ นา่ น บริเวณสองฝั่งของแม่น้าน่าน และลาน้าสาขาท่ีไหลมา
บรรจบกับแม่น้าน่าน สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นท่ีราบลุ่ม อยู่ในเขตอาเภอตรอน พิชัย และบางส่วนของ
อาเภอเมอื งอุตรดิตถ์ ลับแล และทองแสนขัน (ประมาณ 20% ของพ้ืนที่ทงั้ หมด)

ที่ราบระหว่างหุบเขาและเชิงเขา บริเวณที่อยู่ต่อเนื่องจากบริเวณท่ีราบลุ่ม
แม่น้าทางด้านเหนือและด้านตะวันออกของจังหวัด ประกอบด้วยท่ีราบแคบ ๆ ระหว่างหุบเขาตามแนว
คลองตรอน แมน่ ้าปาด คลองแม่พรอ่ ง หว้ ยน้าไคร้ และลาธารสายต่าง ๆ สลับกับภูมิประเทศเป็นเขาในเขต
อาเภอเมืองอตุ รดิตถ์ ลบั แล นา้ ปาด ฟากทา่ ท่าปลา และบา้ นโคก (ประมาณ 20% ของพ้นื ท่ที งั้ หมด)

เขตภูเขาและท่ีสูง มีพื้นท่ีประมาณครึ่งหนึ่งของจังหวัด อยู่ในบริเวณ
ทางด้านเหนือ และทางตะวันออกของจังหวัด โดยเฉพาะเขตอาเภอเมืองอุตรดิตถ์ ลับแล น้าปาด ฟากท่า
ท่าปลา และอาเภอบา้ นโคก (ประมาณ 60% ของพื้นทท่ี ้งั หมด)

6

2) การใช้พ้ืนท่ี

พน้ื ท่ที ั้งหมด 7,838 ตารางกิโลเมตร หรือ 4,899,120 ไร่ เป็นอันดับที่ 11
ของ 17 จังหวัดภาคเหนอื : อนั ดับท่ี 25 ของประเทศ

การใชท้ ด่ี ิน (พ.ศ.2557)

2.1) พื้นทกี่ ารเกษตร 1,248,198 ไร่ คดิ เป็น 25.48% ของพ้นื ทีท่ ั้งหมด
2.1.1) พ้ืนที่ทานา 680,842 ไร่ คิดเป็น 54.55% ของพ้ืนท่ี
การเกษตร
2.1.2) พื้นท่ีทาพืชไร่ 314,762 ไร่ คิดเป็น 25.22% ของพื้นที่
การเกษตร
2.1.3) พ้ืนท่ีทาสวนไม้ผลและไม้ยืนต้น 153,599 ไร่ คิดเป็น
12.31% ของพน้ื ทกี่ ารเกษตร
2.1.4) พ้ืนที่สวนผักและไม้ดอกไม้ประดับ 12,663 ไร่ คิดเป็น 1%
ของพน้ื ท่กี ารเกษตร
2.1.5) พื้นท่ีการเกษตรอื่น ๆ 86,332 ไร่ คิดเป็น 6.92% ของพ้ืนท่ี
การเกษตร

2.2) เน้ือท่ีใช้ประโยชน์นอกการเกษตร 887,6731 ไร่ คิดเป็น 18.12%
ของพ้นื ทที่ ัง้ หมด

2.3) พน้ื ทปี่ ่าไม้ 2,763,248 ไร่ คิดเป็น 56.40% ของพื้นทท่ี ง้ั หมด

(ทมี่ า : สานักงานเศรษฐกิจการเกษตร)

3.) ลักษณะภูมอิ ากาศ
จังหวัดอุตรดิตถ์มีภูมิอากาศแบบร้อนช้ืนสลับร้อนแห้งแล้ง หรือฝนเมือง

ร้อนเฉพาะฤดูเพราะได้รับอิทธิพลจากกระแสลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และตะวันตกเฉียงใต้
มีความช้ืน และความร้อนสูง ในฤดูร้อนอากาศจะร้อนจัด อุณหภูมิเฉล่ีย 35 องศาเซลเซียส อากาศเย็น
สบายในฤดูหนาวและมฝี นตกชุกในฤดฝู น

ฤดูฝน ซ่ึงเป็นฤดูที่เร่ิมลงมือเพาะปลูกพืชเมืองร้อน จะเร่ิมประมาณ
กลางเดือนพฤษภาคมและไปสิ้นสุดฤดูในเดือนกันยายนหรือต้นเดือนตุลาคม ซึ่งเป็นช่วงฤดูฝนด้านที่ต้นลม
จะได้รับปริมาณฝนมากกว่าด้านปลายลม ซึ่งฝนที่ตก อยู่นั้นเป็นลักษณะของฝนภูเขา พ้ืนท่ีหน้าเขาจะได้รับ
ฝนมากกว่าด้านหลังเขา ฝนท่ีตกเป็นฝนจาก มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากอ่าวเบงกอล กับฝนจาก
พายุดเี ปรสชันที่พัดจากทะเลจีนใต้

ฤดูหนาว เป็นฤดูของมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ เริ่มต้นประมาณ
กลางเดือนตุลาคมและสิ้นสดุ ประมาณเดอื นกุมภาพันธ์ ฤดหู นาวในภาคเหนือมีลักษณะเห็นเด่นชัด กว่าภาค
กลาง และภาคใต้ เพราะอยู่ใกล้แนวเคล่ือนท่ีของอากาศหนาวเย็นที่เคล่ือนที่จากเขตความกดอากาศสูงใน
ไซบีเรยี และผา่ นประเทศจีน

ฤดูร้อน เริ่มต้นประมาณกลางเดือนกุลภาพันธ์และไปสิ้นสุดประมาณ
กลางเดือนพฤษภาคม ในเดือนกุมภาพันธ์มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มอ่อนกาลังลง ทาให้ลมตะวันออก
เฉยี ง ใตจ้ ากทะเลจนี มีกาลงั แรงขึ้น เป็นผลใหเ้ กดิ พายฤุ ดรู ้อนข้ึนในภาคเหนือเป็นคร้ังคราว ในเดือนมีนาคม
และเมษายนอุณหภูมิในภาคเหนอื ขึน้ สูงมาก

7

4) ลมุ่ น้าในจังหวัดอุตรดิตถ์
ล่มุ น้าในจังหวัดอุตรดิตถม์ ี 2 ลมุ่ นา้ คือ ลุ่มน้าน่าน และ ลุ่มน้ายม ซึ่งพ้ืนท่ี

ส่วนใหญ่ของจังหวัดจะอยู่ในเขตลุ่มน้าน่าน มีเพียงบางส่วนของพื้นท่ีอาเภอลับแล และอาเภอพิชัย อยู่ใน
พ้ืนที่ลุม่ น้ายม ซึ่งมีรายละเอยี ด ดังนี้

ตารางที่ 1 : ล่มุ น้ายอ่ ย พืน้ ทร่ี ับน้า ปรมิ าณน้าทา่ ความจทุ ่เี ก็บกักได้ คดิ เป็น %
(ตร.กม.) (ล้าน ลบ.ม.) (ล้าน ลบ.ม.) ทเ่ี ก็บกักได้
ลุ่มนา้ ยอ่ ย
1,358.00 305.22 --
ลุม่ นา้ นา่ น 2,447.00 434.18 2.59 0.60
1.ลุ่มน้าน่านส่วนที่ 3
(0907 – เหนอื เขอื่ นสิรกิ ติ ิ)์
2.นา้ ปาด (0912)

3.คลองตรอน (0913) 1,212.00 379.87 60.29 15.87

4.แม่นา้ นา่ นสว่ นท่ี 4 (0911) 2,601.00 940.04 10.00 1.06

ลุ่มนา้ ยม

5.พื้นที่ ต.แม่พูล อ.ลับแล 15.49 6.37 --

6.พนื้ ที่ อ.พชิ ัย 82.77 24.16 0.44 1.82

รวม 2,089.84 73.32 3.51
ทม่ี า: โครงการชลประทานอตุ รดิตถ์, พ.ศ. 2560

2.1.2 ขอ้ มลู การปกครองของจงั หวดั /จานวนประชากร

จังหวัดอุตรดิตถ์ แบ่งพื้นที่เพื่อการบริหารราชการส่วนภูมิภาคเป็น 9 อาเภอ 67
ตาบล 613 หมบู่ ้าน โดยมีอาเภอดงั น้ี อาเภอเมอื งอุตรดิตถ์ อาเภอตรอน อาเภอทองแสนขัน อาเภอท่าปลา
อาเภอน้าปาด อาเภอบา้ นโคก อาเภอพชิ ยั อาเภอฟากท่า และอาเภอลบั แล

มกี ารแบง่ เขตการบริหารราชการ 3 ระดบั คือ

1 ) ส่ ว น ร า ช ก า ร บ ริ ห า ร ส่ ว น ภู มิ ภ า ค ป ร ะ จ า จั ง ห วั ด อุ ต ร ดิ ต ถ์

จานวน 33 หน่วยงาน

2) ส่วนราชการบริหารส่วนกลาง ที่มีสานักงานตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค

จานวน 60 หนว่ ยงาน

3) ส่วนราชการบริหารส่วนท้องถิ่น มีรูปแบบการจัดต้ังองค์กร

แบ่งเปน็ 4 ประเภท ประกอบดว้ ย

- องคก์ ารบริหารส่วนจงั หวัด จานวน 1 แหง่

- เทศบาลเมอื ง จานวน 1 แห่ง

- เทศบาลตาบล จานวน 25 แห่ง

- องค์การบริหารส่วนตาบล จานวน 53 แห่ง

8

ตารางท่ี 2 : การแบง่ เขตการปกครองจงั หวัดอตุ รดิตถ์ พ.ศ.2560

อาเภอ พื้นที่ ตาบล หมู่บา้ น เทศบาลเมอื ง/ อบต. ระยะทางหา่ ง
ตร.กม. ตาบล จากจังหวัด

เมืองอตุ รดติ ถ์ (รวม ทม./ทต.) 765.5 17 158 11 7 -

ตรอน 314.5 5 47 2 5 22 กม.

ทา่ ปลา 1,681.4 8 85 3 6 40 กม.

น้าปาด 1,448.7 6 49 1 7 72 กม.

ฟากทา่ 632.7 4 31 1 4 113 กม.

บ้านโคก 1,055.9 4 31 1 3 165 กม.

พชิ ยั 736.7 11 98 2 11 45 กม.

ลับแล 448.8 8 65 4 6 8 กม.

ทองแสนขัน 754.4 4 49 1 4 42 กม.

รวม 7,838.6 67 613 26 53

ที่มา : ที่ทาการปกครองจังหวดั อุตรดิตถ์

ในปี พ.ศ. 2559 จังหวัดอุตรดิตถ์มีจานวนประชากรทั้งส้ิน 458,197 คน มีความ
หนาแน่นของประชากรทั่วทั้งจังหวัด 58 คนต่อตารางกิโลเมตร โดยแบ่งเป็นเพศชายจานวน 224,945 คน
หรือคิดเป็นร้อยละ 49.1 และเป็นเพศหญิงจานวน 233,252 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 50.9 การพักอาศัย
กระจายไปตามอาเภอต่าง ๆ ทั้ง 9 อาเภอ ประชากรส่วนใหญ่พักอาศัยอยู่ในอาเภอเมืองอุตรดิตถ์มากที่สุด
มีจานวน 149,841 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 32.7 รองลงมา คือ อาเภอพิชัย มีจานวน 76,666 คน หรือคิด
เป็นร้อยละ 16.7 และอาเภอท่ีมีประชากรพักอาศัยอยู่น้อยท่ีสุด คือ อาเภอบ้านโคก และอาเภอฟากท่า มี
จานวน 14,595 คน และ 14,537 คน ตามลาดบั หรือคิดเปน็ รอ้ ยละ 3.2 และความหนาแน่นของประชากร
ในอาเภอเมืองอุตรดิตถ์มีมากท่ีสุด คือ 196 คน/ตร.กม. รองลงมา คือ อาเภอลับแล มี 123 คน/ตร.กม.
และความหนาแนน่ ของประชากรทีน่ ้อยท่สี ดุ คอื อาเภอบ้านโคก มี 14 คน/ตร.กม.

ตารางท่ี 3 : จานวนประชากรจังหวดั อุตรดิตถ์ จาแนกตามอาเภอ และเพศ พ.ศ. 2559

อาเภอ ประชาการ (คน) รอ้ ยละ ความหนาแนน่
ชาย หญิง รวม (คน/ตร.กม.)
32.7
1. เมืองอตุ รดิตถ์ 72,630 77,211 149,841 7.5 196
9.6 109
2. ตรอน 16,696 17,635 34,331 8.0 26
3.2 25
3. ท่าปลา 21,950 21,878 43,828 3.2 23
16.7 14
4. น้าปาด 18,438 18,345 36,783 12.1 104
7.0 123
5. ฟากทา่ 7,198 7,339 14,537 100.0 43
58
6. บา้ นโคก 7,430 7,165 14,595

7. พชิ ัย 37,363 39,303 76,666

8. ลบั แล 27,168 28,242 55,410

9. ทองแสนขัน 16,072 16,134 32,206

รวม 224,945 233,252 458,197

ท่ีมา: สมุดรายงานสถิติจงั หวดั อุตรดิตถ์, พ.ศ. 2560, สานักงานสถติ จิ งั หวัดอตุ รดติ ถ์

9

2.1.3 ขอ้ มลู ด้านเศรษฐกิจ
จังหวัดอุตรดิตถ์ มีโครงสร้างเศรษฐกิจอย่ใู นภาคการเกษตร
จากรายงานของสานักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม

แห่งชาติ ในปี 2558 มีมูลคา่ ผลติ ภณั ฑ์มวลรวมจังหวัด (GPP) ตามราคาประจาปี เท่ากับ 31,059 ล้านบาท
และมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัดเฉลี่ยต่อคน (GPP Per Capita) เท่ากับ 71,365 บาท ซ่ึงอยู่ใน
ลาดับที่ 12 ของภาค (ภาคเหนือ 17 จังหวัด) และลาดับท่ี 54 ของประเทศ

ตารางที่ 4 : ผลติ ภณั ฑม์ วลรวมจังหวดั อตุ รดติ ถ์ ณ ราคาประจาปี จาแนกตามสาขาการผลิต พ.ศ. 2556 - 2558

สาขาการผลิต มลู คา่ (ล้านบาท)
พ.ศ. 2556 พ.ศ. 2557r พ.ศ. 2558p

ภาคเกษตร 13,810 11,561 8,447

เกษตรกรรม การลา่ สัตว์ และการป่าไม้ 13,572 11,325 8,197

การประมง 239 236 250

ภาคนอกเกษตร 24,538 23,770 22,612

การทาเหมืองแร่ และเหมอื งหนิ 335 354 246

อตุ สาหกรรม 5,689 5.465 4,145

การไฟฟา้ แก๊ส และการประปา 829 867 921

การกอ่ สรา้ ง 1,688 1,651 1,599

การขายสง่ การขายปลกี การซ่อมแซมยานยนต์ จกั รยานยนต์ 3,872 3,728 3,552

ของใชส้ ่วนบุคคลและของใช้ในครวั เรอื น

โรงแรม และภตั ตาคาร 47 51 63

การขนส่ง สถานทีเ่ กบ็ สินคา้ และการคมนาคม 718 699 734

ตัวกลางทางการเงิน 2,092 2,400 2,680

บริการดา้ นอสงั หารมิ ทรพั ย์ การใหเ้ ชา่ และบริการทางธรุ กิจ 1,818 1,427 1,508

การบริหารราชการแผ่นดิน และการป้องกนั ประเทศ รวมท้งั การ 3,051 2,408 2,382

ประกันสงั คมภาคบงั คับ

การศึกษา 3,113 3,335 3,292

การบริการดา้ นสุขภาพ และสงั คม 863 966 1,057

การใหบ้ รกิ ารชมุ ชน สงั คมและบรกิ ารส่วนบคุ คลอนื่ ๆ 327 327 332

ลูกจา้ งในครวั เรอื นส่วนบคุ คล 95 94 101

ผลติ ภณั ฑม์ วลรวมจังหวัด (Gross Provincial Products : GPP) 38,348 35,332 31,059

ผลติ ภณั ฑ์มวลรวมจังหวดั ต่อคน (บาท) (GPP Per Capita, Baht) 87,771 80,996 71,365

จานวนประชากร (1,000 คน) 437 436 435

ทมี่ า: สมดุ รายงานสถติ จิ งั หวดั อตุ รดติ ถ์, พ.ศ. 2560, สานักงานสถติ จิ งั หวดั อุตรดิตถ์

ด้านการคา้ ชายแดน
จังหวัดอุตรดิตถ์ มีพรมแดนติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน

ลาว (สปป.ลาว) โดยเขตชายแดนยาวประมาณ 145 กิโลเมตร ในพื้นที่อาเภอบ้านโคก และอาเภอน้าปาด
มีช่องทางค้าขายตามแนวชายแดน 15 ช่องทาง เป็นช่องทางท่ีรถยนต์ผ่านเข้า – ออกได้ 6 ช่องทาง อยู่ใน
เขตพืน้ ทีอ่ าเภอบ้านโคก โดยประกาศเปน็ จุดคา้ ขายแลกเปล่ยี นสนิ ค้า จานวน 4 แหง่ คือ

10

จุดผา่ นแดนถาวร จานวน 1 แหง่ คอื
 ช่องภูดู่ บ้านม่วงเจ็ดต้น หมู่ที่ 2 ตาบลม่วงเจ็ดต้น อาเภอบ้าน
โคก เปิดค้าขายทุกวัน ต้ังแต่เวลา 06.00 – 20.00 น. อยู่ตรง
ข้ามกบั เมืองปากลาย แขวงไซยะบูลี

จดุ ผอ่ นปรน จานวน 1 แห่ง คือ
 ช่องห้วยต่าง หมู่ท่ี 7 ตาบลบ้านโคก อาเภอบ้านโคก เปิด
ค้าขายสัปดาห์ละ 1 วัน คือ วันพุธ อยู่ตรงข้ามกับเมืองบ่อแตน
แขวงไซยะบูลี

ช่องประเพณี จานวน 2 แหง่ คอื
 ช่องบ่อเบี้ย (ช่องมหาราช) บ้านบ่อเบ้ีย หมู่ที่ 1 ตาบลบ่อเบ้ีย
อาเภอบ้านโคก ติดต่อกับเมืองทุ่งมีไซ แขวงไซยะบูลี สปป.ลาว
ระยะทาง 14 กิโลเมตร (เมืองปากลาย 45 กิโลเมตร) เปิดทา
การค้าขายสัปดาหล์ ะ 1 วัน คือ วันอาทิตย์
 ช่องห้วยพร้าว หมู่ท่ี 4 ตาบลห้วยมุ่น อาเภอน้าปาด ติดต่อ
ค้าขายกับบ้านหนองปาจีด เมืองบ่อแตน แขวงไซยะบูลี สปป.
ลาว เปิดทาการสปั ดาห์ละ 1 วนั คือ วันอาทติ ย์

การค้าชายแดน ณ จุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ซ่ึงได้รับยกระดับเป็นจุดผ่านแดน
ถาวร เมอ่ื วันที่ 19 พฤษภาคม 2556 โดยเปิดให้บริการทุกวัน ต้ังแต่เวลา 06.00 – 20.00 น. และมีจุดผ่อน
ปรนทางการค้าอืน่ ๆ อกี เช่น ช่องหว้ ยตา่ ง และชอ่ งมหาราช มูลค่าการค้าชายแดนกว่า 200 ล้านบาทต่อปี
ขณะน้ีอยู่ระหว่างการพัฒนาบริเวณจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ให้มีความพร้อมยิ่งข้ึนในการให้บริการกับ
ผู้ประกอบการ นักท่องเที่ยว และประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ และมีเส้นทางเชื่อมโยงกับ
จงั หวดั ตา่ ง ๆ และประเทศเพ่ือนบา้ นได้โดยสะดวก ดงั น้ี
แผนภาพที่ 1 : เสน้ ทางการค้าชายแดน

ทีม่ า : สานักงานพาณิชย์จงั หวดั อตุ รดิตถ์ พ.ศ. 2560

11

ตารางท่ี 5 : เปรยี บเทียบมูลค่าการค้าชายแดน ปี 2554 – 2560 (พฤศจิกายน 2560)

(หนว่ ย : ล้านบาท)

รายการ 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560

1. สง่ ออก 136.623 179.626 193.024 359.849 317.101 668.584 757.805
168.550 16.037 136.132 45.081 14.178
2. นาเขา้ 135.941 111.277 361.575 375.887 453.233 713.666 771.984
24.474 343.811 180.969 623.503 743.626
3. มลู ค่ารวม 272.564 290.903

4. ดลุ การคา้ 681.221 68.348

ที่มา : สานกั งานพาณชิ ย์จงั หวดั อุตรดิตถ์ พ.ศ. 2560

สินค้าท่ีส่งออกไป สปป.ลาว ที่สาคัญ ได้แก่ น้ามันปิโตรเลียม ปูนซีเมนต์
อาหารสัตว์ ก๊าซปิโตเลียมเหลว เถ้าลอย เคร่ืองด่ืมชูกาลัง สุกรมีชีวิต กระเบื้องปูพ้ืน ที่นอน สินค้าอุปโภค
บริโภค อาหารสด/แหง้ เสื้อผา้ สาเร็จรูป ผลไม้ เครื่องใช้ในการเกษตร เส้ือผ้าสาเร็จรูป เคร่ืองใช้ไฟฟ้า และ
สนิ ค้าอน่ื ๆ เป็นตน้

สินค้าที่นาเข้าจาก สปป.ลาว ท่ีสาคัญ ได้แก่ ถั่วลิสงท้ังเปลือก ข้าวโพด
เศษเหล็ก ของเก่า ถ่านไม้ สมุนไพร ไม้ยางลาว ไม้พื้นลาว เศษกระดาษ ซังข้าวโพด ผ้าทอ เคร่ืองจักสาน
และสนิ คา้ อ่ืน ๆ เป็นต้น

การเดินทางผ่านแดนจังหวัดอุตรดิตถ์ – แขวงไซยะบูลี ช่วงปี 2554 –2560
(พฤศจิกายน 2560)

- บุคคลผ่านแดน รวม 701,944 คน เฉลี่ยปีละ 100,200 คน
หรือเดือนละ 8,300 คน จานวนราษฎรท่ีผ่านเข้า – ออก ด่านชายแดนจังหวัดอุตรดิตถ์ (ด่านถาวรภูดู่,
ชอ่ งห้วยตา่ ง, ช่องมหาราช, ช่องห้วยพร้าว) จาแนกเป็นราษฎรไทย ในปี พ.ศ. 2558 มีจานวน 65,419 คน
ลดลงจากปีก่อน 9,648 คน คิดเป็นร้อยละ 12.85 ราษฎรลาว 45,996 คน เพิ่มขึ้น 15,666 คน
คิดเป็นร้อยละ 51.65 จะเห็นว่าในปี 2558 ราษฎรไทยมีอัตราการผ่านเข้า – ออก ด่านชายแดนที่ลดลง
สว่ นราษฎรลาวมอี ัตราส่วนการผ่านเข้า – ออก ดา่ นชายแดนเพ่มิ ขึ้นจากปกี ่อน

- ยานพาหนะผ่านแดน รวม 255,712 คัน เฉลี่ยปีละ 36,500 คัน
เดือนละ 3,000 คัน โดยยานพาหนะไทยที่ผ่านแดนในปี 2558 มจี านวนที่ลดลงจากปีก่อน ส่วนยานพาหนะ
ทผ่ี ่านแดนมาจาก สปป.ลาว มีแนวโนม้ ที่เพ่มิ ขึน้

2.1.4 ข้อมูลทางสังคม
ลักษณะทางสงั คม
ประชากรท้องถิ่นดั้งเดิมของจังหวัดอุตรดิตถ์ คือ ชนพ้ืนถิ่นไทยสยามและ

ไทยวน ผู้เป็นเจ้าของซากโครงกระดูกและเครื่องมือหินและสาริดสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่ค้นพบในจังหวัด
ต่อมาพน้ื ทีต่ ้ังเมอื งอตุ รดิตถ์เปน็ ทางผ่านสาคัญมาต้งั แตส่ มัยอารยธรรมดองซอน ทาให้มีการเคลื่อนย้ายผู้คน
มาจากท่ีต่าง ๆ มากข้ึนเรื่อยมา ในสมัยทวารวดีและอาณาจักรขอมดังปรากฏหลักฐานเมืองโบราณที่เวียง
เจา้ เงาะ จนมาในสมัยสุโขทยั ไดม้ เี มืองเกดิ ขึ้นมากมาย เชน่ เมืองฝาง เมืองทงุ่ ยง้ั เมอื งตาชชู ก และเมืองพิชัย
และด้วยการเป็นเส้นทางการค้าทางน้า ทาให้ชาวเมืองอุตรดิตถ์ในสมัยโบราณมีที่มาจากหลายเผ่าพันธุ์ แต่
กลุ่มชาติพันธ์ุที่มีวัฒนธรรมสืบเน่ืองมาจนปัจจุบัน คือ ไทยสยามจากอาณาจักรสุโขทัยที่อาศัยอยู่ในแถบ
อาเภอพิชัย และไทยวนจากอาณาจกั รล้านนาทีอ่ พยพจากเชยี งแสนมาอาศัยอยู่ในแถบอาเภอลับแล ชนสอง
กลมุ่ น้ีตั้งถน่ิ ฐานขนึ้ เปน็ เมอื งอย่างมัน่ คงมาตง้ั แต่สมยั สุโขทัยจนสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการกวาดต้อน

12

ผู้คนและการอพยพย้ายถ่ินฐานของกลุ่มชาติพันธ์ุล้านช้าง (ลาว) จากท้ังเมืองเวียงจันทน์และเมืองหลวงพระบาง
ลงมาตั้งถิ่นฐานในเขตอาเภอต่าง ๆ ของจังหวัดมากข้ึน ได้แก่ บริเวณอาเภอน้าปาด อาเภอฟากท่า และ
อาเภอบ้านโคกในปัจจุบัน และได้มีชาวจีนโพ้นทะเลอพยพย้ายถิ่นฐานมาต้ังหลักแหล่งทามาค้าขายในแถบ
เมืองทา่ มากเป็นลาดบั จึงทาใหเ้ มอื งอุตรดติ ถ์ในปัจจุบันกลายเป็นเมืองที่มีกลุ่มชนมากถึง 3 วัฒนธรรมที่อยู่
รว่ มกันอย่างสงบสุข

การศึกษา
จังหวัดอุตรดิตถ์มีสถานศึกษารวมท้ังสิ้น 308 แห่ง มีครู/อาจารย์จานวน

4,072 คน จานวนนักเรียน/นักศกึ ษา 69,483 คน โดยแบ่งการศกึ ษาออกเป็น 2 ระบบ ดังน้ี
1) การศึกษาในระบบโรงเรียน มีจานวนสถานศึกษา 301 แห่ง ครู 3,239

คน นักเรยี น 50,701 คน ห้องเรยี น 3,100 หอ้ ง คิดเปน็ อัตราสว่ น นักเรียนต่อครู 16:1 และนักเรียนต่อห้อง
16:1

2) การศึกษานอกระบบโรงเรียน มีจานวนสถานศึกษา 7 แห่ง อาจารย์
833 คน นักศึกษา 18,782 คน จาแนกเป็นระดับอาชีวศึกษา 6 แห่ง (ระดับอาชีวศึกษาท่ีเป็นเอกชน 1 แห่ง)
และระดับอดุ มศกึ ษา 1 แห่ง (ไม่มีสถาบอั ุดมศกึ ษาของเอกชน)

ตารางที่ 6 : จานวนสถานศึกษา นักเรยี น ครู และหอ้ งเรียน อัตราส่วนนักเรยี นต่อครูและอัตราสว่ นนกั เรยี นต่อห้องเรียน

จาแนกตามสงั กัด ปกี ารศึกษา 2559

จานวน อัตราสว่ น

สงั กัด สถานศกึ ษา ห้องเรียน ครู นกั เรยี น นร. : ครู นร. : ห้อง
(แหง่ ) (ห้อง) (คน) (คน)

1. สานกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้นื ฐาน 287 2,918 2,934 44,324 15 : 1 15 : 1

2.สานักบริหารงานคณะกรรมการส่งเสริม 11 146 259 5,842 23 : 1 40 : 1

การศกึ ษาเอกชน

3. กรมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถนิ่ 1 20 28 395 14 : 1 20 : 1

4. โรงเรยี นตารวจตะเวนชายแดน (อ่ืน ๆ) 2 16 18 140 8 : 1 9:1

รวม 301 3,100 3,239 50,701 16 : 1 16 : 1

ทม่ี า: สมดุ รายงานสถิติจังหวดั อุตรดิตถ์, พ.ศ. 2560, สานักงานสถิติจงั หวดั อตุ รดิตถ์

ตารางท่ี 7 : จานวนสถานศกึ ษา อาจารย์ และนักศึกษาในระดับอาชวี ศกึ ษาและอดุ มศกึ ษา จาแนกตามสงั กัดและเพศ

ปกี ารศึกษา 2559

จานวน อาจารย์ นักศกึ ษา

สงั กัด สถานศกึ ษา รวม ชาย หญงิ รวม ชาย หญงิ

(แห่ง) (คน) (คน) (คน) (คน) (คน) (คน)

1. สานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา 5 285 169 116 6,873 4,090 2,783

2.สานักบริหารงานคณะกรรมการส่งเสริม 1 79 35 44 1,953 1,121 832

การศกึ ษาเอกชน

3. สถาบันอดุ มศกึ ษาของรฐั 1 469 213 256 9,956 3,314 6,642

4. สถาบันอุดมศกึ ษาของเอกชน - --- - - -

รวม 7 833 371 416 18,782 8,525 10,257

ทีม่ า: สมุดรายงานสถิติจงั หวดั อุตรดิตถ์, พ.ศ. 2560, สานกั งานสถิติจงั หวดั อุตรดิตถ์

13

การสาธารณสุข
จังหวัดอุตรดิตถ์มีจานวนสถานพยาบาลท้ังส้ิน 333 แห่ง จาแนกเป็น

สถานพยาบาลท่ีมีเตยี งผู้ปว่ ยรับไว้ค้างคืน 10 แห่ง (โรงพยาบาลรัฐบาล) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบล
89 แห่ง คลินิกทุกประเภท 234 แห่ง มีจานวนเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ที่สาคัญ คือ แพทย์ 174 คน
ทันตแพทย์ 61 คน เภสัชกร 78 คน พยาบาล 1,047 คน พยาบาลเทคนิค 35 คน ซ่ึงมีอัตราส่วนระหว่าง
ประชากรต่อเจ้าหน้าท่ีทางการแพทย์ 1 คน มีดังนี้ คือ ประชากรต่อแพทย์เท่ากับ 2,633:1 ประชากรต่อ
ทนั ตแพทยเ์ ท่ากับ 7,511:1 ประชากรตอ่ เภสัชกรเท่ากบั 5,874:1 ประชากรต่อพยาบาลเท่ากับ 438:1 และ
ประชากรตอ่ พยาบาลเทคนิคเท่ากับ 13,091:1

ตารางท่ี 8 : จานวนสถานพยาบาล แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร พยาบาล พยาบาลเทคนิค และอตั ราส่วนประชากรตอ่
เจา้ หนา้ ทท่ี างการแพทย์ จาแนกเป็นรายอาเภอ ปี พ.ศ. 2559

สถานพยาบาล จานวนเจา้ หนา้ ท่ที างการแพทย์
(แหง่ )
อาเภอ

แพทย์ ทนั ตแพทย์ เภสชั กร พยาบาล พยาบาลเทคนิค

1 เมอื งอุตรดิตถ์ 133 133 23 42 726 31
(1,127 : 1) (6,515 : 1) (3,568 : 1) (206 : 1) (4,834 : 1)

2 ตรอน 22 6 74 41 -
(5,722 : 1) (4,904 : 1) (8,583 : 1) (837 : 1)
-
3 ทา่ ปลา 22 6 54 42
(7,305 : 1) (8,766 : 1) (10,957 : 1) (1,044 : 1) 1
(36,783 : 1)
4 นา้ ปาด 30 5 45 43
(7,357 : 1) (9,196 : 1) (7,357 : 1) (855 : 1) -

5 ฟากทา่ 17 2 33 24 -
(7,269 : 1) (4,846 : 1) (4,846 : 1) (606 : 1)
2
6 บ้านโคก 92 23 27 (38,333 : 1)
(7,298 : 1) (7,298 : 1) (4,865 : 1) (541 : 1)
1
7 พิชัย 37 8 78 55 (55,410 : 1)
(1,394 : 1)
(9,583 : 1) (10,952 : 1) (9,583 : 1) -
49
8 ลบั แล 38 7 65 (1,131 : 1) 35
(7,916 : 1) (9,235 : 1) (11,082 : 1) (13,091 : 1)
40
9 ทองแสนขัน 25 5 44 (805 : 1)
(6,441 : 1) (8,052 : 1) (8,052 : 1)
1,047
รวม 333 174 61 78 (438 : 1)
(2,633 : 1) (7,511 : 1) (5,874 : 1)

หมายเหตุ

( ) : อตั ราสว่ นระหว่างประชากรต่อเจา้ หนา้ ท่ีทางการแพทย์ 1 คน

ท่มี า: สมุดรายงานสถติ จิ งั หวัดอตุ รดิตถ์, พ.ศ. 2560, สานักงานสถิติจงั หวดั อตุ รดิตถ์

14

2.1.5 ทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ้ ม
ทรัพยากรป่าไม้
ทรพั ยากรป่าไม้จังหวัดอุตรดิตถ์ประกอบด้วยป่าไม้หลายชนิด มีชนิดป่าไม้

ประกอบด้วย ป่าเบญจพรรณ ซ่ึงเป็นป่าผลดั ใบพบท่ีระดับความสูง 500 – 600 เมตร และป่าเต็งรัง ซึ่งเป็น
ป่าโปร่ง ทาให้ฝนตกตามฤดูกาลปริมาณน้าฝนอยู่ในระดับท่ีเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ป่าดงดิบ
แล้ง ซ่ึงมีไม้มีค่าทางเศรษฐกิจที่พบมาก คือ ไม้สัก พื้นที่ป่าจังหวัดอุตรดิตถ์มีปกคลุมอยู่ในทุกอาเภอ
แต่พื้นท่ปี ่าไม้ทีพ่ บมาก คือ ในพื้นท่ีอาเภอน้าปาด อาเภอฟากท่า อาเภอบ้านโคก อาเภอท่าปลา อาเภอลับ
แล อาเภอเมืองอุตรดิตถ์ และอาเภอทองแสนขัน ส่วนในเขตอาเภอตรอน และอาเภอพิชัย มีพื้นท่ีป่าไม้อยู่
ส่วนหนึ่งกระจายเป็นหย่อม ๆ

1) พ้ืนที่ป่าอนุรักษ์ เป็นพ้ืนที่ป่าท่ีรัฐได้กาหนดไว้ เพื่อการอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม ได้แก่ ดิน น้า ป่าไม้ พันธ์ุพืช และพันธ์ุสัตว์ โดยพื้นที่ป่าอนุรักษ์ใน
จังหวัดอุตรดิตถ์ ได้แก่ อุทยานแห่งชาติ (จานวน 3 แห่ง), วนอุทยานแห่งชาติ (จานวน 5 แห่ง), เขตรักษา
พนั ธส์ุ ัตวป์ ่า (จานวน 2 แหง่ ) และเขตหา้ มล่าสัตว์ป่า (จานวน 2 แห่ง) หน่วยควบคุมพื้นท่ีท่ีจะประกาศเป็น
เขตหา้ มล่าสัตว์ป่า (จานวน 1 แห่ง)

ตารางที่ 9 : พ้นื ทป่ี า่ อนรุ ักษ์ในจังหวดั อตุ รดิตถ์ จังหวัด เนื้อท่ี ประกาศใน
(ไร่) ราชกจิ จา
ลาดับ หนว่ ยงาน อตุ รดิตถ์ (63,594) นุเบกษา
1. อทุ ยานแห่งชาตลิ าน้าน่าน แพร่ (560,874) 338,432
30 ก.ย. 2541

2. อุทยานแห่งชาตสิ กั ใหญ่ อตุ รดติ ถ์ 324,240 4 ธ.ค. 2546
3. อทุ ยานแห่งชาตภิ ูสอยดาว พิษณุโลก (42,173) 170,625 28 พ.ค. 2551
อตุ รดติ ถ์ (170,625)
4. เขตรกั ษาพันธ์ุสตั วป์ ่าแม่จรมิ 412,500 24 ก.ย. 2541
5. เขตรักษาพันธส์ุ ตั วป์ ่านา้ ปาด อุตรดติ ถ์ 320,197 5 ก.ย. 2544
6. เขตรักษาพันธุส์ ตั วป์ า่ ลานา้ นา่ นฝัง่ ขวา อุตรดิตถ์ 59,375 11 ต.ค. 2543
พษิ ณโุ ลก (87,500)
7. เขตหา้ มลา่ สตั วป์ ่าเขาใหญ่ - เขาหน้าผาตงั้ อตุ รดิตถ์ (59,375) 15,000 8 มี.ค. 2527
และเขาตาพรม อุตรดติ ถ์

8. เขตหา้ มลา่ สตั วป์ ่าภสู นั เขียว
9. หนว่ ยควบคุมพนื้ ท่ที ี่จะประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตวป์ ่า

หว้ ยผง้ึ – วังยาว
ท่มี า : สานักบริหารพ้นื ท่อี นุรักษ์ที่ 11 พษิ ณุโลก, พ.ศ. 2560

15

2) พื้นท่ีป่าสงวน ในปี พ.ศ. 2550 ข้อมูลของกรมป่าไม้ได้ระบุพ้ืนที่ป่า
สงวนในพื้นท่ีจังหวัดอุตรดิตถ์ท่ีมีการประกาศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2502 ถึง พ.ศ. 2530 มีจานวนท้ังหมด 15 ป่า
โดยสรุปพน้ื ท่ปี ่าเรยี งตามปีประกาศได้

ตารางท่ี 10 : ข้อมูลป่าสงวนแหง่ ชาติในจงั หวัดอุตรดติ ถ์

รหสั ปา่ ชอื่ ปา่ ปที ี่ประกาศ พ้นื ที่ (ไร่ )

1 ป่านาอิน ป่านายาง 2507 118,750.00
50.00
2 ป่าบงึ ซ่าน 2507
18,200.00
3 ปา่ ดงชา้ งดี 2509 323,556.00
469,175.00
4 ป่าคลองตรอนฝ่ังขวา 2510 94,375.00
19,975.00
5 ปา่ คลองตรอนฝง่ั ซา้ ย 2510 1,362,806.00
313,125.00
6 ป่าปากหว้ ยฉลอง และปา่ หว้ ยสเี สียด 2512 361,875.00
24,850.00
7 ป่าห้วยชา้ ง และปา่ ปเู่ จา้ 2514 114,375.00
11,844.00
8 ปา่ นา้ ปาด 2515 10,687.75
56,410.00
9 ปา่ จรมิ 2521 3,300,044.75

10 ป่าลานา้ นา่ นฝ่งั ขวา 2522

11 ป่านานกกก 2527

12 ป่าห้วยเกยี งพา และปา่ นา้ ไคร้ 2528

13 ป่าเขากระทิง 2529

14 ป่าพระฝาง 2529

15 ปา่ เขาใหญ่ 2530

รวม

ท่ีมา : ศูนย์ประสานงานจัดการทรพั ยากรปา่ ไมพ้ น้ื ท่ี (อตุ รดติ ถ์), กรมป่าไม้

3) การใช้ประโยชน์ที่ดินในเขตป่าไม้ กรมป่าไม้ได้จาแนกประเภทการใช้
ประโยชน์ท่ีดินในเขตปา่ ไม้ในพื้นท่ีจังหวัดอุตรดติ ถไ์ วเ้ ปน็ พ้นื ที่ปา่ เพื่ออนุรกั ษเ์ ป็นสว่ นใหญ่

ตารางท่ี 11 : ลักษณะการใชป้ ระโยชนท์ ด่ี นิ ในเขตป่าไมใ้ นจังหวดั อุตรดิตถ์

ชนดิ การใชป้ ระโยชนท์ ่ดี ินในเขตปา่ ไม้ พ้ืนที่ (ไร่ ) ร้อยละ

เขตปา่ เพอื่ การอนุรักษ์ 2,682,008.50 81.00
19.00
เขตปา่ เพือ่ เศรษฐกจิ 618,036.25 100.00

รวม 3,300,044.75

ท่ีมา : ศนู ย์ประสานงานจดั การทรัพยากรป่าไมพ้ ื้นที่ (อตุ รดิตถ)์ , พ.ศ. 2550, กรมป่าไม้

ทรพั ยากรสตั วป์ า่
จังหวดั อุตรดิตถ์มีพื้นท่ีที่ได้ประกาศเป็นพ้ืนท่ีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าจานวน

2 แห่ง เขตห้ามล่าสัตว์ป่า 2 แห่ง ซึ่งเป็นพ้ืนที่ป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะที่จะเป็นท่ีอยู่อาศัยและ
แหล่งอาหารของสัตว์ป่า สาหรับสัตว์ป่าในพ้ืนท่ีจังหวัดอุตรดิตถ์มีสัตว์ป่าสงวนท่ีสาคัญ คือ เลียงผา ส่วน
สตั ว์ปา่ แบ่งออกเปน็ 3 ประเภท คือ 1) ประเภทสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น กระทิง เสือโคร่ง เสือดาว เสือไฟ

16

เก้ง กวาง หมปู ่า ววั แดง ลงิ หมี เป็นต้น 2) ประเภทสตั ว์ปกี เชน่ นกขนุ ทอง กาน้าใหญ่ ไก่ฟ้า ไก่ป่า เหย่ียว
เปน็ ต้น 3) ประเภทสตั ว์เลอื้ ยคลาน เช่น เต่าปรู ู เต่าเหลอื ง เตา่ เคอื ย ตะพาบนา้ งเู หลอื ม งูจงอาง เปน็ ตน้

1) เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม ประกอบด้วย ภูเขาสูงสลับซับซ้อนมี
แนวสนั เขาเปน็ อาณาเขตติดต่อระหว่างจังหวัดอุตรดิตถ์และจังหวัดน่านมีความสูงจากระดับน้าทะเล ต้ังแต่
350 เมตร จนถึง 1,100 เมตร เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริมมีอุณหภูมิเฉล่ียตลอดปีประมาณ 28 องศา
เซลเซียส ปริมาณนา้ ฝนเฉล่ียตลอดฤดฝู นประมาณ 70 มลิ ิเมตรต่อปี มีแหล่งโบราณคดีท่ีเป็นที่เคารพนับถือ
ได้แก่ ถ้าพระ และถ้าแสนหาร สัตว์ป่าที่พบร่องรอยบริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม ได้แก่ ช้าง หมี
ควาย วัวแดง เก้ง และหมาใน ส่วนทีเ่ ปน็ สัตว์ปกี ได้แก่ ไกป่ า่ และเหยย่ี ว เป็นตน้

2) เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าน้าปาด สภาพพ้ืนท่ีโดยท่ัวไปเป็นภูเขาสูง
สลบั ซับซ้อนต่อเน่ืองกันไป วางตวั ในแนวทิศตะวันออกเฉียงเหนือสู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ มียอดเขาสูงท่ีสาคัญ
ได้แก่ เขาแด่น ภูหนองโดน ภูหุด และภูหลวง เป็นต้น สูงจากระดับน้าทะเลปานกลาง 1,041 เมตร
1,027 เมตร 1,043 เมตร และ 1,044 เมตร ตามลาดับ มลี าน้าท่ีสาคัญ ได้แก่ ลาน้าปาด ซึ่งถือว่าเป็นสาขา
ที่สาคัญสาขาหนึ่งของแม่น้าน่าน มีต้นกาเนิดอยู่ทางทิศตะวันตกของพ้ืนที่ มีลาน้าสาขาที่สาคัญ คือ ลาห้วยเทิบ
ลาน้าสุม ห้วยทางลาว และลาน้าพังงา เป็นต้น เน่ืองจากพ้ืนท่ีมีแหล่งน้า แหล่งอาหาร ที่หลบภัย และโป่ง
ดิน จึงทาให้พื้นที่เต็มไปด้วยสัตว์ป่านานาชนิดอาศัยอยู่ เช่น เลียงผา ช้างป่า หมีขอ หมี เก้ง หมาใน
หมปู า่ กระจง เมน่ เสือปลา อเี ห็น และลิง ฯลฯ

3) เขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าลาน้าน่านฝ่ังขวา พื้นท่ีเป็นป่าที่สมบูรณ์
ตดิ ตอ่ กนั เป็นผืนใหญ่ ตรงรอยต่อของจงั หวัดแพร่และจงั หวดั อุตรดติ ถ์ มีลักษณะเป็นภูเขาสูง บางส่วนสูงชัน
ตลอดท่ัวพ้ืนท่ีติดต่อกันเป็นเทือกยาว มียอดเขาสูงสุด คือ เขาพญาฝ่อ หรือชาวบ้านเรียก พญาพ่อ มีระดับ
ความสงู 1,447 เมตร เนอ่ื งจากพน้ื ที่เป็นเนินเขาและภูเขาที่สูงชันต่อกันเป็นลูกคลื่น จะมีที่ราบแคบ ๆ ตาม
รมิ ห้วยและยอดเขา ทาให้พ้นื ทเ่ี กือบทัง้ หมดเปน็ พืน้ ทล่ี ุ่มนา้ ช้นั 1A และชน้ั 2 มยี อดเขาท่ีสาคัญ คือ ดอยผาอือ
เขาพญาพ่อ ดอยห้วยน้าออก ดอยห้วยเกิน ดอยผาลักไก่ เป็นต้น จึงทาให้เป็นแหล่งต้นน้าลาธารของห้วยโปร่ง
ห้วยน้าริด ห้วยน้าลี ไหลผ่านอาเภอท่าปลาลงสู่อ่างเก็บน้าสิริกิต์ิ และเป็นแหล่งอาหารสัตว์ป่าไม่ต่ากว่า
100 ชนดิ บางชนิดมีปริมาณน้อยหรอื ใกล้สูญพันธ์ุทีส่ ารวจพบ ได้แก่ ชา้ งปา่ กระทงิ ววั แดง เป็นต้น

แหล่งนา้
จงั หวดั อุตรดติ ถม์ แี มน่ ้านา่ นไหลผ่าน ซงึ่ เปน็ แมน่ า้ ท่ไี หลมาจากจงั หวัดน่าน

เข้ามาทางอาเภอท่าปลา และอาเภอน้าปาด โดยมีแม่น้าปาด ซึ่งมีต้นน้ามาจากประเทศลาวและเป็นเขต
ตดิ ต่อกับจงั หวดั อตุ รดติ ถ์ไหลผ่าน อาเภอฟากท่า อาเภอน้าปาด ไหลลงมาบรรจบกับแม่น้าน่าน จากน้ันลา
น้าน่านจะไหลผ่านลงมาทิศตะวันตกเข้าเขตอาเภอท่าปลา อาเภอเมืองอุตรดิตถ์ อาเภอลับแล และไหลลง
ผ่านบริเวณท่ีราบถึงท่ีตั้งจังหวัดอุตรดิตถ์แล้วไหลผ่าน อาเภอตรอน อาเภอพิชัย ไปยังจังหวัดพิษณุโลก
เนื่องจากแม่น้าน่านมักจะเปลี่ยนทางเดินของน้าในอดีตบ่อย ๆ จึงทาให้เกิดร่องรอยของทางน้าเดิมอยู่เกิด
เป็นหนองบงึ เล็ก ๆ ซ่งึ จะเหน็ ได้ชดั ในบรเิ วณท่ีเป็นราบจากอาเภอเมอื งอุตรดิตถ์ อาเภอตรอน และอาเภอพชิ ัย

นอกจากน้ียังมีคลอง ซึ่งไหลลงสู่แม่น้าน่าน เช่น คลองตรอน ซึ่งไหลผ่าน
พื้นท่ีบริเวณอาเภอตรอนจากทิศตะวันออกมาทางทิศตะวันตก คลองแม่พร่องไหลมาจากทิศเหนือของ
อาเภอลับแลลงมาทางทิศใต้ นอกจากนี้ยังมีคลองน้าริด คลองน้าหมัน และลาห้วยท่ีเกิดจากภูเขาต่าง ๆ
ซึ่งอยู่ทางทิศเหนือ ซ่ึงจะมีน้าเฉพาะ ในปัจจุบันนี้ราษฎรได้อาศัยน้าในแม่น้าน่าน คลองตรอนและน้าปาด
มาใช้ประโยชน์ในทางเกษตรกรรม และใช้ในครอบครัว เพราะมีน้าอยู่ตลอดปี ส่วนลาห้วยต่าง ๆ จะมีน้า
เฉพาะในฤดูฝนเท่าน้ัน นอกจากนี้ยังมีหนองและบึงต่าง ๆ เช่น บึงมาย บึงกะโล่ บึงหล่ม บึงช่อ บึงสกัด

17

และหนองต่าง ๆ ซง่ึ เกิดจากรอ่ งรอยของแมน่ า้ ในอดีตท่ีเปลย่ี นทิศทางเดิมของน้า ซึ่งสามารถกักเก็บน้าไว้ใช้
ในฤดแู ลง้ แตก่ ็มปี รมิ าณน้าไม่มากนัก ราษฎรยังใชน้ า้ บาดาลบรโิ ภคและใช้ในการเกษตรบ้างเล็กน้อย ระดับ
น้าใต้ดินเฉล่ียลึกประมาณ 3 – 5 เมตร เนื่องจากแม่น้าน่านมีความสาคัญรองจากแม่น้าปิงของภาคเหนือ
ซ่ึงไหลลงสู่แม่น้าเจ้าพระยาเช่นเดียวกัน ในปัจจุบันนี้มีการสร้างเข่ือนสิริกิต์ิข้ึนท่ีอาเภอท่าปลา และมีเข่ือน
ทดน้าเป็นทอด ๆ จึงนับว่าโครงการลาน้าน่านมีความสาคัญในด้านเกษตรกรรมเป็นอย่างมาก แหล่งน้าท่ี
สาคัญแบ่งของจงั หวดั แบ่งเปน็ 2 ประเภท ดงั น้ี

1) แหลง่ นา้ ผิวดนิ
แหล่งน้าผิวดินที่สาคัญของจังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นแหล่งน้าท่ีมีอยู่ตามธรรมชาติที่
สาคัญ ดังน้ี

1.1) แม่น้าน่าน ต้นน้าอยู่ที่อาเภอปัว – อาเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ไหล
ผ่านเข้ามาในจังหวัดอุตรดิตถ์ท่ีอาเภอท่าปลา ลงมาทางใต้ของจังหวัด โดยไหลผ่านอาเภอเมืองอุตรดิตถ์
อาเภอตรอน และอาเภอพิชัย ไปสู่จังหวัดพิษณุโลก รวมความยาวของแม่น้าที่ไหลผ่านจังหวัดอุตรดิตถ์
ประมาณ 160 กิโลเมตร แม่น้าสายน้ีเปรียบเสมือนเส้นโลหิตใหญ่ของประชาชนในจังหวัด ประชาชนส่วน
ใหญอ่ าศัยนา้ จากแมน่ า้ น่านเปน็ หลกั ในการเกษตรกรรมและการบรโิ ภค ซ่ึงกรมชลประทานได้ก่อสร้างเขื่อน
สิริกิติ์ปิดกั้นแม่น้าที่อาเภอท่าปลา เพื่อกักเก็บน้าไว้ใช้ในการเกษตรกรรมและผลิตกระแสไฟฟ้า ปัจจุบัน
เขือ่ นอยูใ่ นความรบั ผิดชอบของการไฟฟา้ ฝา่ ยผลิต

1.2) แม่น้าปาด ต้นกาเนิดของแม่น้าปาด คือ ภูเขาทุ่งแล้ง ซ่ึงเป็นภูเขาท่ี
แบง่ เขตระหว่างประเทศไทยกับ สปป.ลาว ลาน้าปาดไหลผ่านตาบลม่วงเจ็ดต้น อาเภอบ้านโคก อาเภอฟาก
ท่า และไหลผ่านอาเภอน้าปาดไปบรรจบแม่น้าน่าน ท่ีบ้านปากปาด อาเภอน้าปาด บริเวณท้ายน้าเข่ือน
สริ กิ ติ ์ิ ความยาวลานา้ ประมาณ 160.65 กิโลเมตร

1.3) คลองตรอน ต้นน้าเกิดในภูเม่ียง ตาบลน้าไผ่ อาเภอน้าปาด ไหลผ่าน
อาเภอตรอนลงส่แู มน่ า้ น่านที่บา้ นแกง่ ตาบลบ้านแก่ง อาเภอตรอน ความยาวลาน้าประมาณ 125.50 กโิ ลเมตร

1.4) คลองฝาง เกดิ จากเขาขุนฝาง บ้านเหล่าป่าสา ตาบลผาจุก ไปบรรจบ
แมน่ า้ น่านที่บ้านปากฝาง ตาบลง้ิวงาม อาเภอเมอื งอตุ รดิตถ์

1.5) คลองน้าริด ต้นน้าเกิดจากเทือกเขาพลึง อาเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่
ไหลผ่านบ้านปางต้นผ้ึงมาบรรจบกับห้วยแม่เฉยท่ีผาต้ัง แล้วไหลผ่านบ้านด่านนาขามและบ้านน้าริด ลงสู่
แมน่ า้ น่านท่ตี อนเหนือของมณฑลทหารบกที่ 35 อาเภอเมอื งอตุ รดติ ถ์ จงั หวดั อุตรดิตถ์

1.6) คลองโพ เกิดจากเทือกเขาในเขตอาเภอลบั แล ไหลผ่านบ้านม่อนดินแดง
ตาบลทา่ เสา ไปบรรจบแม่น้าน่านท่วี ดั กลางธรรมสาคร

1.7) ห้วยแม่พูล – คลองแม่พร่อง ต้นน้าเกิดจากตาบลแม่พูล ไหลผ่าน
ตาบลแม่พลู มาบรรจบคลองแมพ่ รอ่ งที่ตาบลฝายหลวง แล้วไหลผ่านตาบลทุ่งย้ัง ตาบลไผ่ล้อม ลงบึงมายยัง
เขตตอนใตข้ องอาเภอลับแล ตดิ กับอาเภอตรอน และอาเภอพชิ ยั

1.8) คลองละมุง เป็นคลองระบายน้าจากบึงมายและบริเวณทุ่งสามขากับ
คลองต่าง ๆ ในเขตอาเภอศรีนคร จังหวัดสุโขทัย ลงสู่คลองละมุง ไหลลงสู่แม่น้าน่าน ที่บ้านปากคลอง
ตาบลคอรุม อาเภอพชิ ัย ความยาวคลองละมุงประมาณ 35 กิโลเมตร

18

2) นา้ ชลประทาน
แหล่งนา้ ชลประทานท่สี าคญั คอื

2.1) เข่อื นสิริกติ ิ์ ซงึ่ กอ่ สร้างข้ึนตามโครงการพฒั นาลมุ่ แมน่ า้ น่าน โดยสร้าง
ปิดกั้นแม่น้านา่ นทบ่ี ริเวณตาบลผาเลือด อาเภอทา่ ปลา จังหวัดอตุ รดิตถ์ เป็นเข่ือนดินที่ใหญ่ท่ีสุดในประเทศ
ไทยและเป็นเข่ือนเอนกประสงค์ เพ่ือใช้ประโยชน์ในการผลิตกระแสไฟฟ้า และการชลประทานเข่ือนสิริกิติ์
เน้ือท่ีประมาณ 284.8 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 178,000 ไร่ เก็บน้าได้สูงสุด 9,510 ล้านลูกบาศก์เมตร
สร้างเสร็จเมื่อปี 2515

2.2) อ่างเก็บน้าคลองตรอน ตั้งอยู่ท่ีบ้านห้วยแมง ตาบลน้าไคร้ อาเภอน้าปาด
เป็นเขอื่ นดินแกนดินเหนียว สันเข่ือนกว้าง 9 เมตร ยาว 220 เมตร สูง 48 เมตร มีพื้นท่ีรับน้าฝนเหนือที่ต้ัง
เขื่อน 265 ตารางกิโลเมตร เก็บกักน้าได้สูงสุด 59 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งก่อสร้างโดยกรมชลประทานในปี
พ.ศ. 2537 – 2540

ตารางท่ี 12 : ขอ้ มูลพ้ืนที่ชลประทาน

โครงการ จานวน พื้นท่ี ปริมาณนา้ เก็บกัก

(แห่ง) (ไร่) (ล้าน ลบ.ม.)

โครงการชลประทานขนาดกลาง 7 59,447 63.00

สถานีสบู น้าดว้ ยไฟฟา้ 120 256,034 -

โครงการชลประทานขนาดเลก็ 132 95,429 15.05

โครงการส่งน้าฯ ยม-นา่ น 1 52,239 -

รวม 463,149 78.05

ทม่ี า : โครงการชว่ ยเหลือผูอ้ พยพท้ายเข่อื นสริ กิ ิต์ิ สูบนา้ เพ่ือการอปุ โภค – บริโภค จานวน 1,500 ไร่

ตารางที่ 13 : พื้นท่โี ครงการชลประทานขนาดกลาง

ลาดับท่ี โครงการ พื้นที่
(ไร)่

1 ฝายนา้ ริด 692

2 ฝายปา่ ไร่ 1,600

3 โรงสูบน้าบา้ นเกาะ 34,446

4 อา่ งเกบ็ น้าหว้ ยแมเ่ ฉย 1,681

5 ฝายนา้ ปาด 1,500

6 อ่างเกบ็ นา้ คลองตรอน 18,028

7 โครงการชว่ ยเหลอื ผ้อู พยพทา้ ยเขอื่ นสิรกิ ติ ์ิ 15,000

รวม 72,947

ที่มา : โครงการช่วยเหลอื ผู้อพยพท้ายเขอื่ นสริ ิกิต์ิ สูบน้าเพื่อการอปุ โภค – บริโภค จานวน 1,500 ไร่

19

2.2 ประเด็นยทุ ธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดและตวั ชวี้ ดั

แผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ (พ.ศ. 2561 – 2564) มีวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์รวม
และประเด็นยุทธศาสตร์ รวมท้ังตัวช้ีวัดสาคัญที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาประเทศตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสงั คมแหง่ ชาติ ฉบับท่ี 12 ดังนี้

แผนพัฒนาจังหวัดอตุ รดติ ถ์
วสิ ัยทศั น์ :

จงั หวดั อตุ รดิตถ์ เปน็ เมืองท่ีประชาชนมีคุณภาพชีวิตท่ีดี มีผลผลิตทางการเกษตร
ทีป่ ลอดภยั การท่องเทย่ี วมกี ารพฒั นา และการค้าชายแดนมมี ลู คา่ สงู ขนึ้
ประเด็นการพฒั นาของจงั หวดั :

1. เสริมสร้างบ้านเมืองให้น่าอยู่ สร้างชุมชนและครอบครัวเข้มแข็ง เพื่อให้มี
คณุ ภาพชวี ิตที่ดี

แผนงาน :-
1.1 การพัฒนาคนทุกเพศ ทุกวัย ครอบครัว ชุมชน ให้มีความเข้มแข็ง
เพิ่มรายได้ และมคี ณุ ภาพชีวิตทดี่ ี
1.2 การเสรมิ สร้างบา้ นเมืองใหม้ คี วามนา่ อยู่ มั่นคง และปลอดภัย

2. พัฒนาเกษตรกรรม อุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ OTOP ให้มีคุณภาพปลอดภัยได้
มาตรฐาน และมกี ารบรหิ ารจดั การด้านการตลาดท่ีมีประสิทธภิ าพ

แผนงาน :-
2.1 การพัฒนาการเกษตร ให้มีคุณภาพปลอดภัยได้มาตรฐาน และมี
การตลาดทค่ี รอบวงจร
2.2 การพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP SMEs และอุตสาหกรรม ให้มีคุณภาพ
ไดม้ าตรฐาน และมีการตลาดทคี่ รอบวงจร

3. พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และทรัพยากรธรรมชาติ เพ่ือ
ส่งเสริมและสนับสนนุ การท่องเทยี่ วอย่างยงั่ ยืน

แผนงาน :-
3.1 การนาทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น มาใช้ในการส่งเสริม
และสนับสนนุ การทอ่ งเท่ียวอย่างสรา้ งสรรคแ์ ละยง่ั ยืน
3.2 การพัฒนาแหล่งท่องเท่ียวทางธรรมชาติ เพ่ือการท่องเที่ยวเชิง
อนรุ กั ษ์

4. อนุรักษ์ ฟ้นื ฟู ทรัพยากรธรรมชาติ และแหล่งนา้ และสง่ เสริมพัฒนาพลังงานที่
เป็นมิตรต่อสิง่ แวดล้อม

แผนงาน :-
4.1 การอนุรกั ษฟ์ ้ืนฟปู า่ ต้นน้า โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
4.2 การพฒั นาแหล่งนา้ และบริหารจัดการน้าอย่างย่ังยนื
4.3 การส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน การบริหารจัดการขยะ และ
เทคโนโลยที เี่ ป็นมติ รกับสงิ่ แวดล้อม

20

5. เพมิ่ ศกั ยภาพ การค้า การลงทุน และความสัมพนั ธ์กบั ประเทศเพอื่ นบ้าน
แผนงาน :-

5.1 การพัฒนาศกั ยภาพการค้า การลงทุน กับประเทศเพอื่ นบา้ น
5.2 การเสริมสร้างความสัมพันธ์กบั ประเทศเพ่ือนบา้ น

เป้าประสงค์รวม
1. ประชาชน และชุมชนมีความเขม้ แข็ง มีคณุ ภาพชีวิตที่ดี และมีความม่ันคงและ

ยัง่ ยืน
2. เพิม่ ขดี ความสามารถในการแขง่ ขันด้านเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การแปรรูป

สนิ ค้า และผลติ ภณั ฑ์ OTOP
3. เป็นเมือง 3 วัฒนธรรม ทีม่ ีอตั ลกั ษณ์ และยกระดับคุณภาพการทอ่ งเท่ียว
4. ทรัพยากรธรรมชาติ ส่งิ แวดล้อม และพลงั งานมีความอดุ มสมบรู ณเ์ พ่มิ ขึ้น
5. ระบบบริหารการค้าชายแดน การลงทุน การท่องเที่ยว ความสัมพันธ์ระหว่าง

ประเทศมสี ูงข้นึ

21

แผนภาพที่ 2 : ความเชือ่ มโยงของวสิ ัยทศั น์ พนั ธกิจ เปา้ ประสงคร์ วม และประเด็นยุทธศาสตร์

วิสยั ทัศน์ เปา้ ประสงค์รวม ยทุ ธศาสตร์

จังหวดั อตุ รดิตถ์ เป็นเมืองที่ประชาชน 1. ประชาชน และชุมชน 1. เสริมสร้างบ้านเมืองให้น่า
มีคุณภาพชีวิตท่ีดี มีผลผลิตทา ง มีความเข้มแข็ง มีคุณภาพ
การเกษตรทปี่ ลอดภัย การท่องเท่ียวมี ชีวิตท่ีดี และมีความม่ันคง อยู่ สร้างชุมชนและครอบครัว
การพัฒนา และการค้าชายแดนมี และยง่ั ยืน เข้มแขง็ เพ่อื ให้มคี ุณภาพชวี ติ ท่ดี ี
มลู ค่าสูงขนึ้

2. เพิม่ ขดี ความสามารถ 2 . พั ฒ น า เ ก ษ ต ร ก ร ร ม
ใ น ก า ร แ ข่ ง ขั น ด้ า น อุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ OTOP
เกษตรกรรม อุตสาหกรรม ให้มีคุณภาพปลอดภัยได้มาตรฐาน
ก า รแ ป รรูป สินค้า แ ล ะ แ ล ะ มี ก า ร บ ริ ห า ร จั ด ก า ร ด้ า น
ผลติ ภณั ฑ์ OTOP การตลาดท่ีมปี ระสิทธภิ าพ

3. เป็นเมอื ง 3 วัฒนธรรม 3. พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม
ท่ีมีอัตลักษณ์ และยกระดับ ภู มิ ปั ญ ญ า ท้ อ ง ถิ่ น แ ล ะ
คณุ ภาพการท่องเท่ยี ว ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อส่งเสริม
และสนับสนุนการท่องเท่ียวอย่าง
4. ทรัพยากรธรรมชาติ ยั่งยืน
ส่ิงแวดล้อม และพลังงานมี
ความอุดมสมบูรณเ์ พิม่ ขนึ้ 4 . อ นุ รั ก ษ์ ฟ้ื น ฟู
ทรพั ยากรธรรมชาติ และแหล่งน้า
และส่งเสริมพัฒนาพลังงานที่เป็น
มติ รต่อส่งิ แวดล้อม

5. ระบบบริหารการค้า 5. เพิ่มศกั ยภาพ การค้า การ
ชายแดน การลงทุน การ ลงทุน และ ควา มสัมพั นธ์กับ
ท่องเที่ยว ความสัมพันธ์ ประเทศเพือ่ นบา้ น
ระหว่างประเทศมีสูงขึน้

22

ตารางที่ 14 : ยุทธศาสตร์การพฒั นา และตวั ช้ีวัดของจงั หวดั

ประเด็นการพัฒนาของจังหวัด ตัวชวี้ ัดของจังหวดั

1. ประเดน็ ท่ี 1 เสรมิ สรา้ งบา้ นเมืองให้น่าอยู่ สร้าง 1. อัตราการขยายตัวของ GPP เพิม่ ข้ึน รอ้ ยละ 1 ตอ่ ปี

ชุมชนและครอบครวั เขม้ แข็ง เพอ่ื ใหม้ ีคุณภาพชวี ิตทดี่ ี 2. จานวนครัวเรือนตกเกณฑ์ฯ ลดลง ร้อยละ 10 ต่อปี

3. สัดส่วนคดียาเสพติด/ประชากรแสนคนลดลง

รอ้ ยละ 2 ต่อปี

2. ประเด็นที่ 2 พัฒนาเกษตรกรรม อุตสาหกรรม 1. อัตราขยายตัวของ GPP ภาคเกษตรเพิ่มข้ึน

ผลิตภัณฑ์ OTOP ให้มีคุณภาพปลอดภัยได้มาตรฐาน รอ้ ยละ 1 ตอ่ ปี

แ ล ะ มี ก า ร บ ริ ห า ร จั ด ก า ร ด้ า น ก า ร ต ล า ด ท่ี มี 2. รายได้การจาหน่ายสินค้าOTOP เพิ่มข้ึน ร้อยละ

ประสทิ ธภิ าพ 5 ต่อปี

3. อัตราขยายตัวของ GPP ภาคอุตสาหกรรม

เพิ่มขน้ึ รอ้ ยละ 1 ต่อปี

3. ประเด็นท่ี 3 พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม ภูมิ 1. รายไดจ้ ากการท่องเที่ยวเพ่มิ ข้ึน รอ้ ยละ1 ตอ่ ปี

ปัญญาท้องถ่ิน และทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อส่งเสริม

และสนับสนุนการทอ่ งเทีย่ วอย่างยั่งยืน 2. จานวนนักท่องเทย่ี วเพมิ่ ข้ึน ร้อยละ 1 ตอ่ ปี

4. ประเดน็ ที่ 4 อนุรักษ์ ฟ้ืนฟู ทรัพยากรธรรมชาติ 1. แหล่งกักเกบ็ น้าได้รับการพฒั นาเพิ่มประสิทธิภาพ

และแหล่งน้า และส่งเสริมพัฒนาพลังงานที่เป็นมิตร 2. พืน้ ท่ปี ่าเพ่ิมขน้ึ ร้อยละ 0.25 ตอ่ ปี
ต่อส่งิ แวดลอ้ ม

5. ประเด็นท่ี 5 เพิ่มศักยภาพ การค้า การลงทุน 1. มลู ค่าการค้าชายแดนเพิ่มขน้ึ รอ้ ยละ 5 ต่อปี

และความสมั พนั ธ์กบั ประเทศเพื่อนบา้ น 2. จานวนคนผา่ นเข้า – ออก ด่านชายแดนเพ่ิมข้ึน

ร้อยละ 5 ตอ่ ปี

23

2.3 ผลการทบทวนความสอดคล้องเช่ือมโยงประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนา
จังหวัด กบั แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564)

ภายใต้กระบวนการจัดทาแผนพัฒนาจังหวัด แผนพัฒนากลุ่มจังหวัด และแผนพัฒนา
ภาค รวมท้ังการแปลงแผนพัฒนาในระดับพ้ืนที่ดังกล่าวไปสู่การปฏิบัติตามแผนปฏิบัติราชการประจาปีนั้น
หนึ่งในกรอบแนวความคิดต้ังต้นท่ีสาคัญย่ิง คือ “แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ” ในช่วงเวลานั้น ๆ
เน่ืองด้วยความสอดคล้องระหว่างทิศทางการพัฒนาพื้นท่ีซึ่งถูกกาหนดโดยแผนพัฒนาจังหวัด แผนพัฒนา
กลุ่มจังหวัด และแผนพัฒนาภาค กับแนวทางการพัฒนาประเทศตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แหง่ ชาติจะเป็นกลไกหลักในการทางานของหน่วยงานภาคีในจังหวัด/กลุ่มจังหวัด/ภาค เพื่อที่จะนาไปเสนอ
เพอ่ื ขอรบั งบประมาณสนับสนุนการดาเนนิ งานตามแผนงานและโครงการต่าง ๆ ในการพัฒนาเศรษฐกิจและ
สังคมในภาพรวมต่อไป ท้ังน้ี แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 ได้จัดทาขึ้น ในช่วงเวลา
ของการปฏิรูปประเทศท่ามกลางสถานการณโ์ ลกที่เปล่ยี นแปลงอย่างรวดเร็วและเช่ือมโยงกันใกล้ชิดกันมาก
ข้ึน โดยได้น้อมนาหลัก “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” มาเป็นปรัชญานาทางในการพัฒนาประเทศ
ต่อเน่ืองจากแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 9 – 11 เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและช่วยให้สังคมไทยสามารถยืนหยัดอยู่
ไดอ้ ย่างมน่ั คง เกดิ ภมู ิคุม้ กนั และมีการบรหิ ารจัดการความเส่ียงอย่างเหมาะสม ส่งผลให้การพัฒนาประเทศ
สคู่ วามสมดุลและยั่งยนื

วัตถปุ ระสงคก์ ารพัฒนา ตามแผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12
ทิศทางการพัฒนาของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 เป็นการมุ่งเตรียมความพร้อมและ
วางรากฐานในการยกระดับประเทศไทยให้เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว มีความม่ันคง ม่ังคั่ง ย่ังยืน
ดว้ ยการพฒั นาตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยกาหนดวัตถปุ ระสงคก์ ารพัฒนา ดังนี้
1. เพ่ือวางรากฐานให้คนไทยเป็นคนท่ีสมบูรณ์ มีคุณธรรมจริยธรรม มีระเบียบวินัย
คา่ นยิ มที่ดี มีจติ สาธารณะ และมีความสุข โดยมีสุขภาวะและสุขภาพท่ีดี ครอบครัวอบอุ่น ตลอดจนเป็นคน
เกง่ ท่ีมีทักษะความร้คู วามสามารถและพัฒนาตนเองไดต้ ่อเนอ่ื งตลอดชวี ติ
2. เพอ่ื ให้คนไทยมีความม่นั คงทางเศรษฐกจิ และสังคม ได้รับความเป็นธรรมในการเข้าถึง
ทรัพยากรและบริการทางสังคมท่ีมีคุณภาพ ผู้ด้อยโอกาสได้รับการพัฒนาศักยภาพ รวมท้ังชุมชนมีความ
เขม้ แขง็ พึ่งพาตนเองได้
3. เพื่อให้เศรษฐกิจเข้มแข็ง แข่งขันได้ มีเสถียรภาพ และมีความย่ังยืน สร้างความ
เข้มแข็งของฐานการผลติ และบริการเดมิ และขยายฐานใหม่โดยการใช้นวัตกรรมที่เข้มข้นมากข้ึน สร้างความ
เข้มแขง็ ของเศรษฐกจิ ฐานราก และสร้างความมัน่ คงทางพลังงาน อาหาร และนา้
4. เพ่ือรักษาและฟ้ืนฟูทรัพยากรธรรมชาติและคุณภาพสิ่งแวดล้อมให้สามารถสนับสนุน
การเติบโตทเี่ ปน็ มติ รกับสง่ิ แวดลอ้ มและการมีคณุ ภาพชวี ิตท่ดี ีของประชาชน
5. เพื่อให้การบริหารราชการแผ่นดินมีประสิทธิภาพ โปร่งใส ทันสมัย และมีการทางาน
เชิงบูรณาการของภาคีการพฒั นา
6. เพ่ือให้มีการกระจายความเจริญไปสู่ภูมิภาคโดยการพัฒนาภาคและเมืองเพ่ือรองรับ
การพฒั นายกระดับฐานการผลติ และบรกิ ารเดิมและขยายฐานการผลติ และบริการใหม่
7. เพือ่ ผลักดนั ใหป้ ระเทศไทยมีความเชื่อมโยง (Connectivity) กับประเทศต่าง ๆ ทั้งใน
ระดับอนุภูมิภาค ภูมิภาค และนานาชาติได้อย่างสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพ รวมท้ังให้ประเทศไทยมี

24

บทบาทนาและสร้างสรรค์ในด้านการค้า การบริการ และการลงทุนภายใต้กรอบความร่วมมือต่าง ๆ ท้ังใน
ระดับอนุภมู ภิ าค ภมู ิภาค และโลก
แผนภาพที่ 3 : เป้าหมายและวตั ถปุ ระสงค์รวมของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คม ฉบับที่ 12

เปา้ หมายรวมการพัฒนา ของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12
ทั้งนี้ เพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ดังกล่าว ได้กาหนดเป้าหมายรวมการพัฒนาของ
แผนพฒั นาฯ ฉบับท่ี 12 ประกอบดว้ ย
1. คนไทยมีคุณลักษณะเป็นคนไทยที่สมบูรณ์ มีวินัย มีทัศนคติและพฤติกรรมตาม
บรรทัดฐานท่ีดีของสังคม มีความเป็นพลเมืองต่ืนรู้ มีความสามารถในการปรับตัวได้อย่างรู้เท่าทัน
สถานการณ์ มีความรับผิดชอบและทาประโยชน์ต่อส่วนรวม มีสุขภาพกายและใจท่ีดี มีความเจริญงอกงาม
ทางจิตวิญญาณ มีวถิ ีชวี ติ ทพี่ อเพียง และมคี วามเป็นไทย
2. ความเหลื่อมล้าทางด้านรายได้และความยากจนลดลง เศรษฐกิจฐานรากมีความ
เข้มแข็ง ประชาชนทุกคนมีโอกาสในการเข้าถึงทรัพยากร การประกอบอาชีพ และบริการทางสังคมที่มี
คณุ ภาพอย่างทัว่ ถงึ และเป็นธรรม กลมุ่ ท่ีมรี ายได้ต่าสดุ รอ้ ยละ 40 มีรายได้เพิม่ ข้นึ อย่างนอ้ ยร้อยละ 15
3. ระบบเศรษฐกิจมีความเข้มแข็งและแข่งขันได้ โครงสร้างเศรษฐกิจปรับสู่เศรษฐกิจ
ฐานบริการและดิจิทัล มีผู้ประกอบการรุ่นใหม่และเป็นสังคมผู้ประกอบการ ผู้ประกอบการขนาดกลางและ
ขนาดเล็กที่เข้มแข็งสามารถใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัลในการสร้างสรรค์คุณค่าสินค้าและบริการ
มรี ะบบการผลิตและให้บรกิ ารจากฐานรายได้เดิมทม่ี ีมลู คา่ เพม่ิ สงู ข้ึน และมีการลงทุนในการผลิตและบริการ
ฐานความรูช้ ัน้ สงู ใหม่ ๆ ทเี่ ปน็ มติ รกบั สง่ิ แวดล้อมและชมุ ชน รวมทั้งกระจายฐานการผลิตและการให้บริการ
สภู่ ูมภิ าคเพื่อลดความเหลื่อมลา้ โดยเศรษฐกิจไทยมเี สถยี รภาพและมีอัตราการขยายตัวเฉล่ียร้อยละ 5 ต่อปี
และมีปัจจัยสนับสนุน อาทิ ระบบโลจิสติกส์ พลังงาน และการลงทุนวิจัยและพัฒนาที่เอ้ือต่อการขยายตัว
ของภาคการผลิตและบริการ
4. ทุนทางธรรมชาติและคุณภาพสิ่งแวดล้อมสามารถสนับสนุนการเติบโตท่ีเป็นมิตรกับ
สิ่งแวดล้อม มีความม่ันคงทางอาหาร พลังงาน และน้า โดยเพิ่มพ้ืนท่ีป่าไม้ให้ได้ร้อยละ 40 ของพ้ืนท่ี
ประเทศเพื่อรักษาความสมดุลของระบบนิเวศ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคพลังงานและขนส่งไม่
นอ้ ยกว่ารอ้ ยละ 7 ภายในปี 2563 เทียบกับการปล่อยในกรณีปกติ มีปริมาณหรือสัดส่วนของขยะมูลฝอยท่ี

25

ได้รับการจัดการอย่างถูกหลักสุขาภิบาลเพิ่มข้ึน และรักษาคุณภาพน้าและคุณภาพอากาศในพื้นที่วิกฤตให้
อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

5. มคี วามม่นั คงในเอกราชและอธปิ ไตย สังคมปลอดภัย สามัคคี สร้างภาพลักษณ์ดี และ
เพ่ิมความเช่ือมั่นของนานาชาติต่อประเทศไทย ความขัดแย้งทางอุดมการณ์และความคิดในสังคมลดลง
ปัญหาอาชญากรรมลดลง ปริมาณความสูญเสียจากภัยโจรสลัดและการลักลอบขนส่งสินค้าและค้ามนุษย์
ลดลง มีความพร้อมที่ปกป้องประชาชนจากการก่อการร้ายและภัยพิบัติทางธรรมชาติ ประเทศไทยมีส่วน
ร่วมในการกาหนดบรรทัดฐานระหว่างประเทศ เกิดความเช่ือมโยงการขนส่ง โลจิสติกส์ ห่วงโซ่มูลค่า เป็น
หุ้นสว่ นการพัฒนาท่สี าคญั ในอนภุ มู ภิ าค ภมู ภิ าค และโลก และอัตราการเตบิ โตของมูลค่าการลงทุนและการ
ส่งออกของไทยในอนุภูมิภาค ภูมิภาค และอาเซียนสงู ขนึ้

6. มรี ะบบบรหิ ารจัดการภาครัฐทม่ี ปี ระสิทธิภาพ ทนั สมัย โปร่งใส ตรวจสอบได้ กระจาย
อานาจและมีส่วนร่วมจากประชาชน บทบาทภาครัฐในการให้บริการซึ่งภาคเอกชนดาเนินการแทนได้ดีกว่า
ลดลง เพ่ิมการใช้ระบบดิจิทัลในการให้บริการ ปัญหาคอร์รัปช่ันลดลง และการบริหารจัดการขององค์กร
ปกครองสว่ นทอ้ งถิน่ มีอิสระมากขึ้น โดยอันดับประสทิ ธิภาพภาครัฐท่ีจัดทาโดยสถาบันการจัดการนานาชาติ
และอันดับความยากง่ายในการดาเนินธุรกิจในประเทศดีข้ึน การใช้จ่ายภาครัฐและระบบงบประมาณมี
ประสิทธิภาพสูง ฐานภาษีกว้างขึ้น และดัชนีการรับรู้การทุจริตดีขึ้น รวมถึงมีบุคลากรภาครัฐท่ีมีความรู้
ความสามารถและปรับตัวไดท้ ันกับยุคดจิ ทิ ลั เพ่ิมขนึ้

ยุทธศาสตร์การพฒั นา ของแผนพัฒนาฯ ฉบบั ที่ 12
เพ่อื ใหก้ ารพฒั นาประเทศบรรลุวัตถุประสงค์ และมีแนวทางท่ีสอดคล้องกับวัตถุประสงค์
และเป้าหมายรวมที่กาหนดไว้ สานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติได้กาหนด
ประเด็นยุทธศาสตร์ภายใตแ้ ผนพัฒนาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 ไว้ 10 ยทุ ธศาสตร์ ดังนี้

1. การเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพทุนมนุษย์ แนวทางการพัฒนาที่สาคัญ
ประกอบด้วย (1) ปรับเปลี่ยนค่านิยมคนไทยให้มีคุณธรรมจริยธรรม มีวินัย จิตสาธารณะ และพฤติกรรมท่ี
พึงประสงค์ อาทิ ส่งเสริมให้มีกิจกรรมการเรียนการสอนท้ังในและนอกห้องเรียนที่สอดแทรกคุณธรรม
จริยธรรม ความมีระเบียบวินัย และจิตสาธารณะ (2) พัฒนาศักยภาพคนให้มีทักษะ ความรู้ และ
ความสามารถในการดารงชีวิตอย่างมีคุณค่า อาทิ ส่งเสริมเด็กปฐมวัยให้มีการพัฒนาทักษะทางสมองและ
ทางสังคมที่เหมาะสม เด็กวัยเรียนและวัยรุ่นมีทักษะการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ (3) ยกระดับคุณภาพ
การศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต อาทิ ปรับระบบบริหารจัดการสถานศึกษาขนาดเล็กให้มีการจัด
ทรัพยากรร่วมกันให้มีขนาดและจานวนที่เหมาะสม ปรับปรุงแหล่งเรียนรู้ในชุมชนให้เป็นแหล่งเรียนรู้เชิง
สร้างสรรค์และมีชีวิต (4) ลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพและให้ทุกภาคส่วนคานึงถึงผลกระทบต่อสุขภาพ อาทิ
สง่ เสริมใหม้ กี ิจกรรมทางสุขภาพและโภชนาการท่ีเหมาะสมกับวัย ปรับปรุงมาตรการทางกฎหมายและภาษี
ในการควบคมุ ผลิตภณั ฑ์ทส่ี ่งผลเสียตอ่ สุขภาพ (5) เพ่ิมประสิทธภิ าพการบริหารจัดการระบบสุขภาพภาครัฐ
และปรับระบบการเงินการคลังด้านสุขภาพ อาทิ ปรับระบบบริหารจัดการทรัพยากรร่วมกันระหว่าง
สถานพยาบาลทุกสังกัดในเขตพื้นที่สุขภาพ (6) พัฒนาระบบการดูแลและสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
กบั สงั คมสงู วยั อาทิ ผลกั ดันใหม้ ีกฎหมายการดแู ลผสู้ งู อายรุ ะยะยาว และ (7) ผลักดันให้สถาบันทางสังคมมี
ส่วนร่วมพัฒนาประเทศอย่างเข้มแข็ง อาทิ กาหนดมาตรการดูแลครอบครัวที่เปราะบาง และส่งเสริม
สถาบันการศึกษาให้เปน็ แหล่งบริการความรทู้ างวิชาการทที่ ุกคนเข้าถงึ ได้

26

2. การสร้างความเป็นธรรมและลดความเหล่ือมล้าในสังคม แนวทางการพัฒนาสาคัญ
ประกอบด้วย (1) การเพ่ิมโอกาสให้กับกลุ่มเป้าหมายประชากรร้อยละ 40 ที่มีรายได้ต่าสุดสามารถเข้าถึง
บริการท่ีมีคุณภาพของรัฐและมีอาชีพ อาทิ ขยายโอกาส การเข้าถึงการศึกษาท่ีมีคุณภาพให้แก่เด็กและ
เยาวชนที่ด้อยโอกาสทางการศกึ ษาอย่างต่อเนื่อง โดยให้การดูแลนักเรียนท่ีครอบคลุมต้ังแต่การสร้างรายได้
ของครัวเรือน สนับสนุนค่าเดินทางไปยังสถานศึกษา ให้ทุนการศึกษาต่อระดับสูง (2) การกระจายการ
ให้บริการภาครัฐทั้งด้านการศึกษา สาธารณสุข และสวัสดิการท่ีมีคุณภาพให้ครอบคลุมและท่ัวถึง อาทิ
บริหารจัดการการให้บริการสาธารณสุขท่ีมีคุณภาพให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ ผ่านการพัฒนาระบบส่งต่อผู้ป่วย
ทั้งในระดับจังหวัด ภาค และระดับประเทศให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และ (3) เสริมสร้างศักยภาพชุมชน
การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนและการสร้างความเข้มแข็งการเงินฐานรากตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง เพอ่ื ใหช้ ุมชนสามารถพึง่ พาตนเองได้ มสี ิทธใิ นการจัดการทุนที่ดินและทรัพยากรภายในชุมชน อาทิ
สนับสนนุ การให้ความรใู้ นการบรหิ ารจดั การทางการเงินแก่ชุมชนและครัวเรือน การปรับองค์กรการเงินของ
ชุมชนให้ทาหน้าท่ีเป็นสถาบันการเงินในระดับหมู่บ้าน/ตาบลท่ีทาหน้าที่ทั้งการให้กู้ยืมและการออม และ
จัดต้งั โครงข่ายการเงินฐานรากโดยมธี นาคารออมสนิ และธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์เปน็ แม่ขา่ ย

3. การสรา้ งความเขม้ แข็งทางเศรษฐกจิ และแข่งขันได้อย่างยั่งยืน แนวทางการพัฒนา
ทส่ี าคัญ ประกอบด้วย (1) การบริหารจัดการเศรษฐกิจส่วนรวม ทั้งในด้านการคลัง อาทิ เพิ่มประสิทธิภาพ
การจัดแผนงานโครงการ การจัดสรรงบประมาณ การบริหาร และการตรวจสอบกระบวนการงบประมาณ
และด้านการเงิน อาทิ เพิ่มประสิทธิภาพของระบบการเงินและสถาบันการเงินท้ังในตลาดเงินและตลาดทุน
ให้สามารถสนับสนุนการขยายตัวทางเศรษฐกิจ และ (2) การเสริมสร้างและพัฒนาขีดความสามารถในการ
แข่งขันของภาคการผลิตและบริการ มุ่งเน้นการสร้างความเชื่อมโยงของห่วงโซ่มูลค่าระหว่างภาคเกษตร
อุตสาหกรรม บริการ และการค้าการลงทุน เพ่ือยกระดับศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ โดยยกระดับ
การผลิตสินค้าเกษตรและอาหารเข้าสู่ระบบมาตรฐาน ต่อยอดความเข้มแข็งของอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพ
ปัจจุบันเพ่ือยกระดับไปสู่อุตสาหกรรมท่ีใช้เทคโนโลยีขั้นสูง วางอนาคตรากฐานการพัฒนาอุตสาหกรรม
เสริมสร้างขีดความสามารถการแข่งขันในเชิงธุรกิจของภาคบริการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบ
เพื่อส่งเสรมิ การคา้ ท่ีเป็นธรรมและอานวยความสะดวกดา้ นการคา้ การลงทนุ

4. การเติบโตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อการพัฒนาท่ีย่ังยืน แนวทางการพัฒนา
สาคัญ ประกอบด้วย (1) การรักษาฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ สร้างสมดุลของการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์
อยา่ งย่ังยืนและเปน็ ธรรม (2) เพิ่มประสทิ ธภิ าพการบริหารจัดการทรัพยากรนา้ เพือ่ ให้เกิดความม่ันคง สมดุล
และยั่งยืน (3) การแก้ไขปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อม (4) ส่งเสริมการผลิตและการบริโภคท่ีเป็นมิตรกับ
สงิ่ แวดลอ้ ม (5) สนบั สนุนการลดการปล่อยก๊าซเรอื นกระจก และเพ่ิมขีดความสามารถในการปรับตัวต่อการ
เปลีย่ นแปลงสภาพภมู ิอากาศ (6) การบรหิ ารจดั การเพ่ือลดความเสีย่ งดา้ นภัยพิบัติ (7) การพัฒนาระบบการ
บริหารจัดการและกลไกแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม และ (8) การ
พฒั นาความร่วมมอื ด้านสงิ่ แวดล้อมระหวา่ งประเทศ

5. การเสริมสร้างความม่ันคงแห่งชาติเพ่ือการพัฒนาประเทศสู่ความม่ังค่ังและยั่งยืน
แนวทางการพฒั นาสาคัญ ประกอบดว้ ย (1) การรักษาความม่ันคงภายใน เพ่ือให้เกิดความสงบในสังคมและ
ธารงไว้ซึ่งสถาบันหลักของชาติ (2) การพัฒนาเสริมสร้างศักยภาพการป้องกันประเทศ เพื่อเตรียมความ
พร้อมในการรับมือภยั คุกคามท้ังการทหารและภัยคุกคามอื่นๆ (3) การส่งเสริมความร่วมมือกับต่างประเทศ
ด้านความม่ันคง เพื่อบูรณาการความร่วมมือกับมิตรประเทศเพ่ือผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ สังคมและการ

27

ป้องกนั ภัยคุกคามขา้ มชาติ (4) การรักษาความมั่นคงและผลประโยชน์ของชาติทางทะเลเพื่อคงไว้ซ่ึงอานาจ
อธิปไตยและสิทธิอธิปไตยในเขตทะเล และ (5) การบริหารจัดการความม่ันคงเพ่ือการพัฒนา เพื่อให้เกิด
ความสอดคล้องกันระหว่างแผนงานท่ีเกี่ยวข้องกับความมั่นคงการพัฒนาภายใต้การมีส่วนร่วมของภาค
ประชาชน

6. การบริหารจัดการในภาครัฐ การป้องกันการทุจริตประพฤติมิชอบ และ
ธรรมาภิบาลในสังคมไทย แนวทางการพัฒนาสาคัญ ประกอบด้วย (1) ปรับปรุงโครงสร้างหน่วยงาน
บทบาท ภารกิจ และคุณภาพบุคลากรภาครัฐ ให้มีความโปร่งใส ทันสมัย คล่องตัว มีขนาดท่ีเหมาะสม
เกิดความคมุ้ คา่ (2) ปรับปรุงกระบวนการงบประมาณ และสร้างกลไกในการติดตามตรวจสอบการเงินการ
คลังภาครัฐ เพ่ือให้การจัดสรรและการใช้จ่ายมีประสิทธิภาพ (3) เพ่ิมประสิทธิภาพและยกระดับการ
ให้บริการสาธารณะให้ได้มาตรฐานสากล เพ่ือให้ประชาชนและภาคธุรกิจได้รับบริการที่มีคุณภาพ
ได้มาตรฐาน และอานวยความสะดวก ตรงตามความต้องการ (4) เพ่ิมประสิทธิภาพการบริหารจัดการให้แก่
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้ประชาชนได้รับการบริการอย่างมีประสิทธิภาพและท่ัวถึง (5) ป้องกัน
และปราบปรามการทจุ ริตและประพฤติมิชอบ เพ่อื ให้สงั คมไทยมวี ินยั โปร่งใส และยุติธรรม และ (6) ปฏิรูป
กฎหมายและกระบวนการยุติธรรมให้มีความทันสมัย เป็นธรรม และสอดคล้องกับข้อบังคับสากลหรือ
ขอ้ ตกลงระหว่างประเทศ

7. การพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานและระบบโลจิสติกส์ แนวทางการพัฒนาสาคัญ
ประกอบด้วย (1) การพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานด้านขนส่ง อาทิ พัฒนาระบบรถไฟให้เป็นโครงข่ายหลักใน
การเดินทางและขนส่งของประเทศ พัฒนาโครงข่ายถนน พัฒนาระบบขนส่งทางอากาศ และพัฒนาระบบ
ขนส่งทางน้า (2) การสนับสนุนการพัฒนาระบบขนส่ง อาทิ การพัฒนาอุตสาหกรรมต่อเน่ืองที่เกิดจากการ
ลงทุนด้านโครงสร้างพ้ืนฐาน และพัฒนาการบริหารจัดการในสาขาขนส่ง (3) พัฒนาระบบโลจิสติกส์ อาทิ
พัฒนาและยกระดับมาตรฐานระบบการบริหารจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานให้ได้มาตรฐานสากล และ
พัฒนาและยกระดับมาตรฐานการอานวยความสะดวกทางการค้า (4) พัฒนาด้านพลังงาน อาทิ จัดหา
พลงั งานใหเ้ พียงพอและสรา้ งความมน่ั คงในการผลิตพลงั งาน เพ่ิมศักยภาพการบริหารจัดการ การผลิต และ
การใชพ้ ลงั งานทดแทนและพลังงานสะอาด (5) พัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล อาทิ พัฒนาและปรับปรุงโครงสร้าง
พ้ืนฐานโทรคมนาคมของประเทศให้ทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ และส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการ
สร้างมูลค่าเพ่ิมทางธุรกิจ และ (6) พัฒนาระบบน้าประปา อาทิ พัฒนาระบบน้าประปาให้ครอบคลุมและ
ท่ัวถงึ และการบริหารจดั การการใช้น้าอย่างมปี ระสทิ ธิภาพและการสร้างนวตั กรรม

8. การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม แนวทางการพัฒนาสาคัญ
ประกอบด้วย (1) เร่งส่งเสริมการลงทุนวิจัยและพัฒนาและผลักดันสู่การใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์และเชิง
สังคม อาทิ ลงทุนวิจัยและพัฒนากลุ่มเทคโนโลยีท่ีประเทศไทยมีศักยภาพพัฒนาได้เอง และกลุ่มเทคโนโลยี
ที่นาสู่การพัฒนาแบบก้าวกระโดด ลงทุนวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางสังคมเพ่ือลดความ
เหล่ือมล้าและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน (2) พัฒนาผู้ประกอบการให้เป็นผู้ประกอบการทาง
เทคโนโลยี อาทิ ส่งเสริมผู้ประกอบการให้มีบทบาทหลักด้านนวัตกรรมเทคโนโลยีและร่วมกาหนด
ทิศทางการพัฒนานวัตกรรม ส่งเสริมการสร้างสรรค์นวัตกรรมด้านการออกแบบและการจัดการธุรกิจที่
ผสานการใช้เทคโนโลยีให้แพร่หลายในกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจของไทย และ (3) พัฒนาสภาวะแวดล้อม
ของการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม ด้านบุคลากรวิจัย อาทิ การเร่งการผลิต

28

บุคลากรสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีคุณภาพและสอดคล้องกับความต้องการโดยเฉพาะในสาขา
STEM และพฒั นาศกั ยภาพนักวจิ ยั ใหม้ ีทั้งความรู้และความเขา้ ใจในเทคโนโลยี

9. การพัฒนาภาค เมือง และพื้นที่เศรษฐกิจ แนวทางการพัฒนาสาคัญ ประกอบด้วย
(1) การพัฒนาภาคเพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กระจายตัวอย่างทั่วถึง พัฒนาภาคเหนือให้เป็น
ฐานเศรษฐกิจสร้างสรรค์มูลค่าสูง พัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้หลุดพ้นจากความยากจนสู่เป้าหมาย
การพึง่ ตนเอง พฒั นาภาคกลางเปน็ ฐานเศรษฐกิจชนั้ นา พัฒนาภาคใต้เป็นฐานการสร้างรายได้ที่หลากหลาย
(2) การพัฒนาเมือง อาทิ พัฒนาสภาพแวดล้อมเมืองศูนย์กลางของจังหวัดให้เป็นเมืองน่าอยู่ ส่งเสริมการ
จดั การสงิ่ แวดล้อมเมอื งอยา่ งมบี รู ณาการภายใต้การมีส่วนร่วมของส่วนกลาง ส่วนท้องถ่ิน ภาคประชาสังคม
และภาคเอกชน พัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในเขตเมืองและ (3) การพัฒนาพ้ืนท่ีเศรษฐกิจ อาทิ พัฒนา
ฟ้นื ฟูพืน้ ที่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวนั ออกให้เปน็ ฐานการผลิตอุตสาหกรรมหลักของประเทศท่ีขยายตัวอย่างมี
สมดุล มีประสิทธภิ าพ สอดคลอ้ งกับศกั ยภาพของพืน้ ที่ พฒั นาพน้ื ท่เี ศรษฐกิจใหม่บริเวณชายแดนเป็นประตู
เศรษฐกจิ เชอ่ื มโยงกบั ประเทศเพือ่ นบ้านให้เจรญิ เตบิ โตอย่างยั่งยืนและเกิดผลที่เป็นรปู ธรรม

10. ความร่วมมือระหว่างประเทศเพ่ือการพัฒนา แนวทางการพัฒนาสาคัญ
ประกอบด้วย (1) ขยายความร่วมมือทางการค้าและการลงทุนกับมิตรประเทศ และแสวงหาตลาดใหม่
สาหรับสินค้าและบริการของไทย (2) พัฒนาความเชื่อมโยงด้านการคมนาคมขนส่ง โลจิสติกส์ และ
โทรคมนาคมในกรอบความร่วมมืออนุภูมิภาคภายใต้แผนงาน GMS, ACMECS, IMT-GT, BIMSTEC และ
JDS และภูมิภาคอาเซียนเพ่ืออานวยความสะดวกและลดต้นทุนด้านโลจิสติกส์ (3) พัฒนาและส่งเสริมให้
ไทยเป็นฐานของการประกอบธุรกิจ การบริการ และการลงทุนท่ีโดดเด่นในภูมิภาค (4) ส่งเสริมการลงทุน
ไทยในต่างประเทศของผู้ประกอบการไทย (5) เปิดประตูการค้าและพัฒนาความร่วมมือกับประเทศเพื่อน
บ้านในลักษณะหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ทั้งในระดับอนุภูมิภาคและภูมิภาคที่มีความเสมอภาคกัน (6) สร้าง
ความเป็นหุ้นส่วนการพัฒนากับประเทศในอนุภูมิภาค ภูมิภาค และนานาประเทศ (7) เข้าร่วมเป็นภาคี
ความร่วมมือระหว่างประเทศโดยมีบทบาทที่สร้างสรรค์ (8) ส่งเสริมความร่วมมือกับภูมิภาคและนานาชาติ
ในการสร้างความม่ันคงในทุกด้านที่เกี่ยวกับเรื่องความอยู่ดีมีสุขของประชาชน (9) บูรณาการภารกิจด้าน
ความรว่ มมือระหวา่ งประเทศและดา้ นการต่างประเทศ และ (10) ส่งเสริมให้เกิดการปรับตัวภายในประเทศ
ท่ีสาคัญ

ดังนัน้ สามารถสรปุ ความสอดคล้องเช่ือมโยงระหว่างประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาและ
ตัวช้ีวัดของจังหวัดอุตรดิตถ์ กับประเด็นยุทธศาสตร์และตัวชี้วัดตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 แสดงได้ดัง
ตารางต่อไปนี้

29

ตารางท่ี 15 : ความสอดคลอ้ งระหว่างประเด็นยุทธศาสตรข์ องแผนพฒั นาจังหวดั อตุ รดิตถ์ (พ.ศ. 2561 – 2564)

และประเดน็ ยุทธศาสตรต์ ามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12

ประเดน็ ยุทธศาสตรแ์ ผนฯ 12 ประเด็นยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาจงั หวัด

ยุทธศาสตร์ท่ี 1 การเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพทุน ยุทธศาสตร์ที่ 1 เสริมสร้างบ้านเมืองให้น่าอยู่ สร้างชุมชน
มนษุ ย์ และครอบครัวเขม้ แขง็ เพอ่ื ให้มคี ณุ ภาพชวี ิตทด่ี ี

ยุทธศาสตร์ท่ี 2 การสร้างความเป็นธรรมและลดความ ยุทธศาสตร์ท่ี 2 พัฒนาเกษตรกรรม อุตสาหกรรม

เหลอ่ื มลา้ ในสังคม ผลิตภัณฑ์ OTOP ให้มีคุณภาพปลอดภัยได้มาตรฐาน และมี

การบริหารจัดการด้านการตลาดทีม่ ีประสิทธภิ าพ

ยุทธศาสตร์ท่ี 3 การสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ ยุทธศาสตร์ที่ 3 พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญา

และแข่งขนั ไดอ้ ยา่ งยงั่ ยืน ท้องถิ่น และทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อส่งเสริมและสนับสนุน

การท่องเที่ยวอยา่ งย่ังยืน

ยุทธศาสตรท์ ่ี 4 การเติบโตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพ่ือ ยุทธศาสตร์ที่ 4 อนุรักษ์ ฟื้นฟู ทรัพยากรธรรมชาติ และ

การพัฒนาอยา่ งยั่งยืน แหลง่ น้า และสง่ เสริมพัฒนาพลงั งานทีเ่ ปน็ มติ รต่อส่งิ แวดลอ้ ม

ยุทธศาสตร์ท่ี 5 ความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อการ ยุทธศาสตร์ท่ี 5 เพิ่มศักยภาพ การค้า การลงทุน และ
พฒั นา ความสมั พนั ธก์ บั ประเทศเพอ่ื นบา้ น

ตารางท่ี 16 : ความสอดคล้องระหว่างตัวชี้วัดตามแผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ (พ.ศ. 2561 – 2564) และ

ตวั ชีว้ ดั ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คมแหง่ ชาติ ฉบับท่ี 12

ตัวช้ีวัดแผนพัฒนาฯ ฉบบั ท่ี 12 ตวั ชี้วัดของจงั หวัด

ยทุ ธศาสตร์ที่ 1 การเสริมสร้างและพัฒนา ยุทธศาสตรท์ ่ี 1 เสริมสร้างบ้านเมืองใหน้ า่ อยู่

ศกั ยภาพทุนมนษุ ย์ สร้างชุมชนและครอบครัวเข้มแข็ง เพื่อให้มี

คณุ ภาพชวี ิตท่ดี ี

- รายจ่ายสุขภาพทั้งหมดไม่เกนิ ร้อยละ 5 ของ - อัตราการขยายตัวของ GPP เพม่ิ ขึ้น ร้อยละ 1 ต่อปี

ผลิตภัณฑม์ วลรวมในประเทศ

- ดัชนีครอบครวั อบอนุ่ อยู่ในระดับดขี นึ้ - จานวนครวั เรือนตกเกณฑ์ฯ ลดลง รอ้ ยละ 10 ต่อปี

- คดอี าญามสี ัดส่วนลดลง - สดั สว่ นคดียาเสพตดิ /ประชากรแสนคนลดลง

ร้อยละ 2 ต่อปี

ยุทธศาสตร์ที่ 2 การสรา้ งความเปน็ ธรรมและลด ยุทธศาสตรท์ ี่ 2 พฒั นาเกษตรกรรม

ความเหลื่อมล้าในสงั คม อุตสาหกรรม ผลติ ภัณฑ์ OTOP ให้มีคุณภาพ

ปลอดภยั ไดม้ าตรฐาน และมีการบริหารจัดการดา้ น

การตลาดทมี่ ีประสิทธภิ าพ

- รายไดเ้ ฉล่ียต่อหัวของกลุ่มประชากรร้อยละ 40 - อัตราขยายตวั ของ GPP ภาคเกษตรเพ่ิมขึน้

ทมี่ รี ายได้ตา่ สุดเพ่ิมขึ้นไมต่ า่ กว่าร้อยละ 15 ต่อปี รอ้ ยละ 1 ต่อปี

- มูลค่าสินคา้ ชุมชนเพิ่มขึน้ - รายไดก้ ารจาหนา่ ยสนิ คา้ OTOP เพ่ิมขึน้

รอ้ ยละ 5 ต่อปี

- ดชั นชี ุมชนเข้มแข็งเพม่ิ ขนึ้ ในทุกภาค - อัตราขยายตัวของ GPP ภาคอตุ สาหกรรม

เพิ่มขึน้ ร้อยละ 1 ต่อปี

30

ตวั ชี้วัดแผนพัฒนาฯ ฉบับท่ี 12 ตัวช้วี ัดของจังหวดั

ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 3 การสรา้ งความเข้มแขง็ ทาง ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 3 พฒั นาทุนทางวฒั นธรรม

เศรษฐกิจและแข่งขนั ไดอ้ ย่างย่งั ยนื ภมู ิปัญญาท้องถน่ิ และทรพั ยากรธรรมชาติ เพื่อ

การสร้างความเข้มแขง็ ให้เศรษฐกจิ รายสาขา สง่ เสรมิ และสนับสนุนการท่องเทีย่ วอย่างย่ังยนื

- รายไดจ้ ากการท่องเทยี่ วไมต่ ่ากว่า 3 ล้านล้าน - รายไดจ้ ากการท่องเทยี่ วเพม่ิ ข้ึน รอ้ ยละ1 ตอ่ ปี

บาท

- อันดบั ความสามารถในการแข่งขันดา้ นการ - จานวนนกั ทอ่ งเทย่ี วเพม่ิ ข้ึน ร้อยละ 1 ตอ่ ปี

ท่องเท่ียว (The Travel & Tourism

Competitiveness Index: TTCI) ไมต่ ่ากว่า

อนั ดับท่ี 30

ยุทธศาสตร์ที่ 4 การเตบิ โตที่เปน็ มติ รกบั ยุทธศาสตรท์ ่ี 4 อนรุ กั ษ์ ฟ้นื ฟู

สง่ิ แวดล้อมเพ่ือการพฒั นาอย่างยั่งยนื ทรพั ยากรธรรมชาติ และแหล่งนา้ และสง่ เสริม

พัฒนาพลังงานทีเ่ ปน็ มติ รตอ่ สง่ิ แวดล้อม

- พืน้ ทช่ี ลประทานเพ่ิมขึน้ ปีละ 350,000 ไร่ - แหล่งกักเกบ็ นา้ ไดร้ ับการพฒั นาเพม่ิ

ประสทิ ธภิ าพ

- สดั สว่ นพ้นื ท่ปี ่าไม้เป็นร้อยละ 40 ของพน้ื ที่ - พ้ืนทีป่ ่าเพ่มิ ข้นึ ร้อยละ 0.25 ตอ่ ปี

ประเทศ แบ่งเปน็ พน้ื ท่ีป่าเพื่อการอนุรักษ์รอ้ ยละ

25 และพ้นื ที่ปา่ เศรษฐกจิ ร้อยละ 15 พืน้ ท่ีปา่

ชายเลนเพม่ิ จาก 1.53 ล้านไร่ เปน็ 1.58 ล้านไร่

พ้ืนทป่ี ลูกและฟน้ื ฟูป่าตน้ นา้ เพ่ิมข้ึน

ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 5 ความร่วมมือระหวา่ งประเทศ ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 5 เพิ่มศกั ยภาพ การคา้ การ

เพือ่ การพฒั นา ลงทนุ และความสัมพนั ธ์กบั ประเทศเพอื่ นบ้าน

- มลู ค่าการค้าการลงทนุ ระหว่างไทยกบั ประเทศ - มลู ค่าการคา้ ชายแดนเพิม่ ขน้ึ รอ้ ยละ 5 ต่อปี

ในภมู ิภาค

- มลู ค่าการลงทนุ ของผู้ประกอบการไทยใน - จานวนคนผ่านเข้า – ออก ดา่ นชายแดนเพม่ิ ข้ึน

ประเทศในภูมภิ าค รอ้ ยละ 5 ต่อปี

บทท

ผังรายการ

ในบทนปี้ ระกอบดว้ ยผังรายการสถติ ิ 2 ส่วน โดยสว่ นแรกเป็นผังรายการ
ส่ิงแวดล้อมของจังหวัด ส่วนทสี่ อง เปน็ ผงั รายการสถิตติ วั ช้ีวดั ตามประเดน็ ยุทธศาสตร

3.1 ข้อมูลพน้ื ฐาน
3.1.1 ด้านเศรษฐกิจ
(1) ผงั รายการข้อมลู สถติ ดิ า้ นเศรษฐกจิ

ลาดบั สาขา รายการขอ้ มูลพื้นฐาน ม/ี ไม่มี วิธีการเกบ็ หน่วยวดั คว
ฐานข้อมูล รวบรวม ล้านบาท ข
1 บัญชี ข้อมลู ขอ้
ประชาชาติ ผลิตภณั ฑ์มวลรวมจังหวดั มี ทะเบยี น
ณ ราคาประจาปี มี รา
2 บญั ชี มี ทะเบียน
ประชาชาติ ผลติ ภณั ฑ์มวลรวมจงั หวดั มี บาท/คน รา
ต่อคนต่อปี มี ทะเบยี น
3 บญั ชี ลา้ นบาท รา
ประชาชาติ ผลติ ภณั ฑม์ วลรวมสาขา มี ทะเบียน
เกษตร มี ล้านบาท รา
4 บญั ชี ทะเบยี น
ประชาชาติ ผลิตภณั ฑ์มวลรวมสาขา ล้านบาท รา
อตุ สาหกรรม ทะเบยี น
5 บญั ชี ไร่ รา
ประชาชาติ ผลติ ภณั ฑ์มวลรวมสาขา ทะเบยี น ไร่ รา
ขนส่ง สถานท่เี กบ็ สินคา้
6 เกษตรและ และการคมนาคม
ประมง
เนอ้ื ทีก่ ารใชป้ ระโยชนท์ าง
7 เกษตรและ การเกษตร
ประมง
เนอ้ื ท่นี า

ท่ี 3

รข้อมูลสถิติ

รข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม และด้านทรัพยากรธรรมชาติและ
ร์ในแผนพัฒนาจงั หวัด

วามถ่ี ระดับการ หน่วยงานผู้รบั ผดิ ชอบ สมุด แผน 12 SDG อ่นื ๆ
ของ นาเสนอ สถติ ิ
อมลู

ายปี จังหวัด สานกั งานคลังจังหวัดอุตรดติ ถ์  

ายปี จงั หวดั สานกั งานคลงั จังหวัดอตุ รดติ ถ์  

ายปี จังหวัด สานักงานคลังจงั หวัดอุตรดติ ถ์  

ายปี จงั หวดั สานักงานคลังจังหวัดอุตรดติ ถ์ 

ายปี จงั หวดั สานกั งานคลงั จงั หวดั อตุ รดติ ถ์ 

ายปี จงั หวดั สานกั งานเกษตรและสหกรณ์  
จังหวดั อุตรดติ ถ์  

ายปี จงั หวัด สานักงานเกษตรและสหกรณ์
จงั หวดั อตุ รดติ ถ์

31

ลาดบั สาขา รายการข้อมลู พน้ื ฐาน มี/ไม่มี วธิ ีการเก็บ หน่วยวัด คว
เนื้อทพี่ ืชไร่ ฐานขอ้ มูล รวบรวม ไร่ ข
8 เกษตรและ ขอ้ มูล ข้อ
ประมง มี ทะเบียน
รา
9 เกษตรและ ทะเบยี น
ประมง เนอ้ื ที่ไมผ้ ล และไมย้ นื ต้น มี ไร่ รา
ทะเบียน
10 เกษตรและ เนอื้ ท่ีสวนผัก ไมด้ อก มี ไร่ รา
ประมง ไมป้ ระดับ มี ทะเบียน
ตัน รา
11 เกษตรและ ผลผลติ ข้าวนาปี ทะเบียน
ประมง
ผลผลติ ข้าวนาปรงั มี ทะเบยี น ตนั รา
12 เกษตรและ
ประมง ผลผลติ ขา้ วนาปีเฉล่ียต่อไร่ มี ทะเบยี น กก. รา

13 เกษตรและ ผลผลติ ข้าวนาปรังเฉล่ยี ตอ่ มี ทะเบยี น กก. รา
ประมง ไร่ ไม่มี
ไม่มี ทะเบยี น ครัวเรอื น รา
14 เกษตรและ จานวนครัวเรอื นท่มี ีการ ไม่มี
ประมง เพาะเล้ียงสัตว์นา้ จืด ทะเบียน ไร่ รา

15 เกษตรและ เนื้อท่ที ี่มีการเพาะเลยี้ ง ทะเบยี น ตนั รา
ประมง สัตวน์ ้าจดื
ทะเบยี น
16 เกษตรและ ปริมาณการจบั สตั ว์น้าจดื
ประมง
มลู ค่าการจับสตั วน์ ้าจดื ไม่มี ล้านบาท รา
17 เกษตรและ
ประมง เงินก้ขู องเกษตรกรลูกคา้ มี ล้านบาท รา
ธนาคารเพือ่ การเกษตร
18 เกษตรและ และสหกรณ์การเกษตร
ประมง

19 เกษตรและ
ประมง

32

วามถี่ ระดบั การ หนว่ ยงานผู้รบั ผิดชอบ สมุด แผน 12 SDG อ่นื ๆ
ของ นาเสนอ สถิติ
อมูล

ายปี จังหวัด สานกั งานเกษตรและสหกรณ์ 

จังหวัดอุตรดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานักงานเกษตรและสหกรณ์ 

จงั หวัดอุตรดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานักงานเกษตรและสหกรณ์ 

จังหวัดอุตรดติ ถ์

ายปี จังหวัด สานกั งานเกษตรจงั หวัด 

อาเภอ อตุ รดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานักงานเกษตรจงั หวดั 

อาเภอ อุตรดิตถ์

ายปี จงั หวดั สานกั งานเกษตรจงั หวดั 

อาเภอ อุตรดิตถ์

ายปี จังหวัด สานักงานเกษตรจังหวัด 

อาเภอ อุตรดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานักงานประมงจงั หวัด 

อุตรดติ ถ์

ายปี จังหวัด สานกั งานประมงจังหวดั 

อตุ รดิตถ์

ายปี จงั หวดั สานกั งานประมงจังหวดั 

อุตรดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานกั งานประมงจงั หวดั 

อุตรดิตถ์

ายปี จังหวัด สานักงานเกษตรและสหกรณ์ 

จังหวดั อตุ รดติ ถ์

ลาดับ สาขา รายการขอ้ มลู พืน้ ฐาน ม/ี ไมม่ ี วิธกี ารเก็บ หนว่ ยวดั คว
ฐานข้อมลู รวบรวม แหง่ ข
ข้อมลู ขอ้
20 อตุ สาหกรรม จานวนสถานประกอบการ ไม่มี ทะเบียน
อุตสาหกรรม ไม่มี รา
ทะเบยี น
21 อตุ สาหกรรม จานวนเงินทุน ล้านบาท รา

22 อุตสาหกรรม จานวนคนงานสถาน ไม่มี ทะเบียน คน รา
ประกอบการอุตสาหกรรม มี ทะเบยี น ราย รา

23 พลงั งาน จานวนผูใ้ ช้ไฟฟา้

24 พลงั งาน จานวนการจาหนา่ ย มี ทะเบยี น ลา้ น รา
กระแสไฟฟา้ กิโลวตั ต/์ รา
มี ทะเบยี น ช่ัวโมง
25 ขนส่งและ จานวนอุบตั เิ หตุการจราจร มี ทะเบียน
โลจสิ ตกิ ส์ ทางบก มี ทะเบยี น ครั้ง
มี ทะเบียน
26 ขนสง่ และ จานวนคนตายจาก มี ทะเบียน ราย รา
โลจสิ ตกิ ส์ อุบัติเหตกุ ารจราจรทางบก มี ทะเบยี น
มี ทะเบยี น ราย รา
27 ขนส่งและ จานวนคนเจ็บอุบตั เิ หตุ
โลจสิ ติกส์ การจราจรทางบก บาท รา

28 ขนส่งและ มูลค่าทรัพย์สนิ ทเ่ี สียหาย - รา
โลจสิ ตกิ ส์ อุบตั เิ หตุการจราจรทางบก
- รา
29 การคา้ และ ดัชนีราคาผู้บรโิ ภคทวั่ ไป
ราคา หมายเลข รา

30 การค้าและ อตั ราเงนิ เฟ้อ
ราคา

31 เทคโนโลยี จานวนเลขหมายโทรศัพท์
สารสนเทศและ ทม่ี ี
การสอ่ื สาร

วามถี่ ระดับการ หน่วยงานผู้รับผิดชอบ สมดุ แผน 12 SDG อ่ืนๆ
ของ นาเสนอ สถติ ิ
อมลู

ายปี จังหวดั สานกั งานอุตสาหกรรมจังหวัด 

อตุ รดิตถ์

ายปี จังหวดั สานักงานอุตสาหกรรมจงั หวดั 

อุตรดิตถ์

ายปี จงั หวดั สานักงานอตุ สาหกรรมจงั หวดั 

อตุ รดติ ถ์

ายปี จงั หวดั การไฟฟ้าสว่ นภูมภิ าค จงั หวัด 

อาเภอ อตุ รดติ ถ์

ายปี จังหวัด การไฟฟา้ ส่วนภมู ภิ าค จงั หวัด 

อาเภอ อุตรดิตถ์

ายปี จังหวัด กองกากับการตารวจภธู ร 
จังหวดั อุตรดติ ถ์  

ายปี จงั หวัด กองกากับการตารวจภูธร 
จงั หวัดอุตรดติ ถ์ 

ายปี จังหวัด กองกากบั การตารวจภธู ร 
จังหวัดอุตรดติ ถ์

ายปี จังหวดั กองกากับการตารวจภธู ร
จังหวดั อุตรดติ ถ์

ายปี จงั หวดั สานกั งานพาณชิ ยจ์ งั หวัด
อุตรดติ ถ์

ายปี จังหวดั สานักงานพาณิชยจ์ ังหวัด
อตุ รดติ ถ์

ายปี จงั หวัด ส่วนบริการลูกค้าจังหวดั
อุตรดิตถ์ (TOT)

33