PEDULI PICIT-PICIT

PEDULI
PICIT-PICIT

Muhammad Nurulamin Bin A.Aziz
Mohd Fahridzakki Bin Abd Rahman

Nozama Binti Mahadi
Alias Bin Zakaria
Dr. Chua Lay Nee

BUKU LAPORAN PROJEK INOVASI
PEDULI PICIT-PICIT

OLEH KUMPULAN
3P

INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS RAJA MELEWAR
SEREMBAN, NEGERI SEMBILAN

KUMPULAN INOVASI PENGURUSAN
PEDULI PICIT-PICIT

Muhammad Nurulamin Bin A.Aziz (Ketua)
Mohd Fahridzakki Bin Abd Rahman
Nozama Binti Mahadi
Alias Bin Zakaria
Dr. Chua Lay Nee

INOVASI PENGURUSAN
PEDULI PICIT-PICIT

Penaung
Dr. Mazlan bin Aris

Penyelaras
Muhammad Nurulamin bin A.Aziz

Editor
Nozama binti Mahadi

Pereka Grafik
Mohd Fahridzakki bin Abd Rahman

Penulis dan Penyelidik
Mohd Fahridzakki bin Abd Rahman
Muhammad Nurulamin bin A.Aziz
Nozama binti Mahadi
Alias bin Zakaria
Dr. Chua Lay Nee

Cetakan Pertama 2020
IPG Kampus Raja Melewar

ISBN 978-967-5820-88-5

©Hak cipta terpelihara. Tiada mana-mana jua dalam penerbitan ini boleh diterbitkan semula atau disiarkan dalam sebarang
bentuk dengan pada cara sekali pun termasuklah secara elektronik, mekanikal, fotokopi, rakaman atau sebaliknya tanpa
izin penerbit.

Diterbitkan oleh:
Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar
70400 Seremban, Negeri Sembilan Darul Khusus
Tel: +606-765 4000 Faks: +606-762 4822
Laman Web http://www.ipgkrm.moe.edu.my

Dicetak oleh:
Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar
Seremban, Negeri Sembilan

BICARA PENGARAH

Salam MEKAR dan bahagia,
Perkhidmatan Psikologi dan Kaunseling masa kini mengorak langkah dalam dunia
pendidikan di Malaysia secara global. Perkhidmatan Psikologi dan Kaunseling di IPG
ialah perkhidmatan yang disediakan untuk warga organisasi iaitu Pihak Pengurusan,
Pensyarah, Anggota Khidmat Pelaksana dan Guru Pelatih serta komuniti setempat
dalam pembangunan insan yang sejahtera.
Projek Inovasi Pengurusan Peduli Picit-Picit telah berjaya membantu Kaunselor
Pendidikan, Pensyarah Bimbingan dan Kaunseling dan Guru Pelatih Bimbingan dan
Kaunseling di IPG dalam hubungan membantu klien. Peduli Picit-Picit merupakan satu
pendekatan dalam hubungan membantu klien dengan lebih berkesan di mana
kaunselor dapat meneroka isu klien secara berfokus. Semoga inovasi Peduli Picit-Picit
akan diterima oleh semua IPGK yang mengendalikan perkhidmatan psikologi dan
kaunseling di Malaysia. Oleh itu, adalah menjadi harapan saya pada masa akan
datang pendekatan Peduli Picit-Picit digunakan di semua Institut Pendidikan Guru dan
Sekolah yang memberi perkhidmatan psikologi dan kaunseling. Semoga Peduli
Picit-Picit ini dapat membantu kaunselor agar kompeten dalam mengendalikan sesi
kaunseling dengan berkesan dalam organisasi dan membantu klien meneroka isu
yang dialami secara keseluruhannya.
Pada kesempatan ini, saya mengucapkan syabas dan tahniah kepada kumpulan 3 P
yang telah bertungkus lumus menyiapkan dan berkongsi segala kepakaran dan idea
untuk merealisasikan Peduli Picit-Picit. Pihak Institut Pendidikan Guru Kampus Raja
Melewar sentiasa menyokong kaunselor dan pensyarah yang sentiasa berusaha untuk
membantu individu demi kesejahteraan dalam kehidupan.
Selamat maju jaya.

Dr. MAZLAN BIN ARIS
Pengarah
Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar
Seremban

PRAKATA

Setinggi-tinggi kesyukuran kepada Allah S.W.T atas kejayaan penerbitan buku
Laporan Projek Inovasi Peduli Picit-Picit pada tahun ini. Usaha ini memerlukan
komitmen yang tinggi dari pelbagai pihak untuk merealisasikan penerbitan
buku. Buku ini diterbitkan sebagai panduan atau rujukan kepada Kaunselor,
Pensyarah Bimbingan dan Kaunseling dan Guru Pelatih Bimbingan dan
Kaunseling menggunakan pendekatan Terapi Seni Batik Canting Peduli
Picit-Picit dalam membantu klien. Adalah diharapkan dengan penghasilan
buku Laporan Projek Inovasi Peduli Picit-Picit ini dapat membantu
menyumbang idea dan kreativiti Kaunselor, Pensyarah Bimbingan dan
Kaunseling dan Guru Pelatih Bimbingan dan Kaunseling dalam penyampaian
perkhidmatan psikologi dan kaunseling di organisasi. Semoga buku ini
memberi manfaat kepada pembaca, khususnya kepada Kaunselor, Pensyarah
Bimbingan dan Kaunseling dan Guru Pelatih Bimbingan dan Kaunseling.

Panel Penulis
Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar
Seremban, Negeri Sembilan

ABSTRAK

Projek inovasi Peduli Picit-Picit merupakan lanjutan daripada idea projek
inovasi “Picit-Picit Jadi Batik” yang pernah menjadi johan pertandingan
inovasi peringkat kebangsaan anjuran IPGM 2017. Idea projek inovasi
“Picit-Picit Jadi Batik” memberi ilham untuk dikembangkan dalam bidang
psikologi kaunseling dalam pendekatan terapi seni. Berikutan dengan itu,
inovasi Peduli Picit-Picit dapat dicipta dengan menambah pendekatan
kaunseling menggunakan terapi seni. Projek inovasi Peduli Picit-Picit
merupakan gabungan elemen seni dan teori kaunseling supaya pendekatan
sedia ada dalam terapi seni menggunakan crayon atau pencel warna dapat
diberikan nilai tambah iaitu picit-picit. Projek inovasi Peduli Picit-Picit juga
merupakan satu pendekatan alternatif baharu dalam kaunseling yang dibina
mendasari Teori Psikologi Individu (Pendekatan Adlerian) dalam membantu
klien ke arah proses perkembangan secara holistik. Dengan pengaplikasian
pendekatan Klien mempunyai tindak balas yang memerangsangkan iaitu
tempoh penerokaan dan tahap celik akal adalah lebih cepat. Pengaplikasian
Peduli Picit-Picit dalam proses kaunseling Pendekatan Adlerian telah berjaya
mengurangkan rasa takut dan malu terhadap kaunselor, meningkatkan tahap
kepercayaan dan memudahkan proses sesi kaunseling. Secara
kesimpulannya inovasi Peduli Picit-picit memberi impak kesan yang positif
terhadap strategi membina hubungan dalam proses kaunseling dan kaunselor
dapat mencari makna sebenar dalam kehidupan klien dengan mudah.

ISI KANDUNGAN

LATAR BELAKANG KUMPULAN DAN PENGLIBATAN PIHAK PENGURUSAN 9

Maklumat

Objektif

Pengenalan

Latar Belakang

Ahli Kumpulan 3P

Logo Kumpulan

Simbol dan Makna Logo

Kriteria Projek Ini Dilaksanakan

KAITAN DENGAN FUNGSI UNIT PSIKOLOGI DAN KAUNSELING 21

Signifikan Projek Inovasi Picit-picit

Isu-isu Sebelum Projek Ini Dilaksanakan

Rumusan

TINDAKAN PENYELESAIAN 27

Strategi Penyelesaian

Analisis Penyesuaian dan Ujian Rintis

Langkah Pelaksanaan

PENGHASILAN 31

Jadual Pelaksanaan

IMPAK PROJEK 34

ALATAN PEDULI PICIT-PICIT 41

Langkah-langkah Pelaksanaan

SERBA LUAS 52

MGK Daerah Seremban

MGK Negeri Sembilan

Kaunselor Pendidikan Negeri Sembilan

Guru Pelatih BDK IPGKRM

PENGIKTIRAFAN 57

PENYELIDIKAN 62

Penggunaan Terapi Seni Batik Canting “Peduli Picit-picit” Dalam Proses Kaunseling Pendekatan Adlerian

Terapi Seni Batik Canting Dalam Proses Kaunseling Pendekatan Adlerian

MODUL KAUNSELING KELOMPOK 65

Pengenalan

Sesi Kelompok Pertama

Sesi Kelompok Kedua

Sesi Kelompok Ketiga

Sesi Kelompok Keempat/Penutup

MyIPO 72

No Pendaftaran LY2020003169

KAUNSELOR BERDAFTAR PERAKUAN AMALAN 74

PENUTUP 77

LATAR BELAKANG
KUMPULAN DAN
PENGLIBATAN PIHAK

PENGURUSAN

MAKLUMAT

BIL. AHLI NAMA ORGANISASI

5 Orang Unit Psikologi &
Kaunseling
IPGKRM

NAMA KUMPULAN ALAMAT

TARIKH PENUBUHAN Institut Pendidikan Guru
Kampus Raja Melewar
4/03/2020
Jalan Sikamat,
70400 Seremban
Negeri Sembilan

EMAIL TELEFON

[email protected] 06-7654000

OBJEKTIF

Dapat membina hubungan yang lebih
teraputik

Kaunselor membuat sesi dengan lebih
mudah ,cepat dan terarah

Sebagai alat untuk klien berkongsi isu
dengan kaunselor

Sebagai nilai tambah dalam pendekatan
terapi seni dalam kaunseling

PENGENALAN

Kehidupan pasti tidak menarik jika tiada warna warni seni. Kepelbagaian hasil seni mampu
menceriakan dan memeriahkan kehidupan seseorang insan supaya hidup lebih bermakna . Malaysia
merupakan negara yang kaya dan penuh keunikan budaya yang pelbagai hasil dari latar belakang
bangsa yang pelbagai menambahkan keunikan dan kepelbagaian keseniannya lagi untuk
dikongsikan dengan masyarakat global kini. Tanpa disedari, seni kini bukan sahaja digunakan sebagai
mengisi masa lapang sebagai hobi malah seni telah diperluaskan dalam pelbagai demensi kegunaan.
Dalam bidang psikologi dan kaunseling juga telah menerima dan mengunakan seni sebagai satu alat
dalam proses membantu klien yang lebih dikenali sebagai terapi seni.

Berdasarkan pengalaman kaunselor dan guru-guru kaunseling dalam proses kaunseling semasa
membantu klien mereka, didapati bahawa kliennya yang ada masalah malu dan takut berjumpa
kaunselor agak sukar untuk memberikan kerjasama dengan kaunselor jika mereka menggunakan
pendekatan naratif iaitu secara verbal sahaja dalam sesi kaunseling. Pihak Unit Psikologi dan
Kaunseling Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar juga pernah mendapat maklum balas dari
guru pelatih yang baru selesaikan praktikumnya di sekolah yang mempunyai pengalaman sama.
Oleh itu, Unit Psikologi dan Kaunseling Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar
menghasilkan projek inovasi Peduli Picit-Picit yang menggunakan terapi seni batik canting dalam
proses kaunseling untuk membantu klien sewaktu menjalankan sesi kaunseling atau menjalani
program Bimbingan dan Kaunseling.

LATAR BELAKANG

KAUNSELING BATIK CANTING

PERMASALAHAN PERUBAHAN
DALAM SESI DENGAN KAEDAH

YANG TERKINI INOVASI

PENDEKATAN
EKSPRESIF SENI
DAN KAUNSELING

PEDULI PICIT-PICIT ialah satu terapi seni dalam kaunseling di alaf baharu
yang memperkenalkan kaedah, teknik untuk membantu kaunselor sebagai alat
dalam proses hubungan membantu klien dan juga murid-murid sekolah.
Terapi ini juga boleh dilaksanakan dalam sesi kaunseling individu, kaunseling
kelompok dan juga sebagai aktiviti bimbingan Unit Psikologi dan Kaunseling,
Unit Bimbingan dan Kaunseling serta Unit Seni Visual telah bergabung tenaga
untuk menjayakan projek inovasi Peduli Picit-Picit ini sebagai peneraju projek
inovasi. Projek inovasi Peduli Picit-Picit adalah kesinambungan dari projek
sebelum ini iaitu projek inovasi “Picit-Picit Jadi Batik” yang telah digunakan
dalam Pendidikan Seni Visual. Namun begitu, UPsK, IPGKRM meneruskan
perkembangan inovasi ini di dalam pendekatan pengurusan kaunseling. Projek
ini telah ditubuhkan pada bulan Febuari 2020. [Lampiran 1: Surat Kelulusan
Pembentukan Pasukan Inovasi Peduli Picit-Picit]. Pasukan ini terdiri daripada 5
orang ahli yang dari kalangan Kaunselor Pendidikan, Pensyarah BDK dan
Pensyarah Seni Visual yang dilantik mengikut kepakaran masing-masing.
[Rajah 1: Ahli Pasukan Peduli Picit-Picit]

AHLI KUMPULAN 3 P

MOHD FAHRIDZAKKI ABD RAHMAN

CHUA LAY NEE

ALIAS ZAKARIA
NOZAMA MAHADI

MUHAMMAD NURULAMIN A.AZIZ

15

LOGO
KUMPULAN

SIMBOL DAN MAKNA LOGO

P – BERMAKSUD 3 – BERMAKSUD 3
PEDULI PICIT- PICIT GABUNGAN

PERMULAAN

BULATAN BUMI – PERKATAAN YANG
BERMAKSUD MENJADI TEMA
BOLEH DI SEBAR INOVASI

LUASKAN KE

PERINGKAT BULATAN EMAS –
ANTARABANGSA BERMAKSUD
DAN TIADA

SEMPADAN PEMISAH MEMPUNYAI
PELUANG YANG

LUAS UNTUK DI

KEMBANGKAN KE

WARNA – BERMAKSUD WARNA AKAN SELURUH DUNIA

MENJADIKAN KITA LEBIH KREATIF DALAM

MEMPEDULIKAN ISU KLIEN KITA
17

“KRITERIA PROJEK INI DI LAKSANAKAN Memudahkan proses
kaunseling
Tujuan perlaksanaan ini dilakukan adalah dari
satu maklumbalas dari guru pelatih yang baru Memberi nilai tambah
selesaikan praktikumnya di dapati beberapa
kliennya agak sukar untuk memberikan kerjasama Menjimatkan masa
jika mereka mengunakan pendekatan naratif
(secara verbal). Oleh itu, bagi memastikan dan Memperkayakan nilai
membantu untuk mengatasi masalah kesukaran budaya dalam kaunseling
ini, Unit Psikologi dan Kaunseling IPGKRM telah
melaksanakan projek ini. Projek ini telah di
jalankan dengan beberapa kaji rintis dan
perkongsian penambahbaikan dalam mengatasi
masalah isu yang di nyatakan mengikut
keperlukan dan ketetapan didalam sesuatu
proses kaunseling. Diharap projek ini mampu
untuk memberikan beberapa elemen seperti
berikut:

18

KAITAN DENGAN FUNGSI
UNIT PSIKOLOGI DAN KAUNSELING

VISI Bersama mencipta
MISI kesejahteraan
modal Insan

Mempertingkatkan
kesejahteraan
modal Insan

melalui Pendekatan
Psikologi dan kaunseling

19

“ Signifikan Projek Inovasi Picit-picit

Inovasi ini memberikan kelebihan dan
kekuatan pada kaunselor untuk
mengaplikasikan dalam perkhidmatan
UPSK sewaktu menjalankan sesi ini
bertepatan dengan visi dan misi yang
ingin memastikan kesejahteraan modal
insan. Apabila semua warga berada dalam
keadaan yang baik dan bahagia pasti
boleh meningkatkan lagi produktiviti
perkhidmatan

20

ISU-ISU SEBELUM PROJEK INI DILAKSANAKAN

Sebagai Unit Psikologi dan kaunseling , telah menjadi tugas utama kami
untuk menjalankan sesi kaunseling. Sesi pertama adalah penting dalam
memastikan proses kaunseling yang seterusnya dapat dilaksanakan
dengan baik dan teraputik. Oleh itu, pihak kami telah mengenal pasti isu
yang sering timbul sewaktu menjalankan sesi kaunseling pada sesi
yang pertama. Antara isu-isu yang diperolehi dari beberapa pihak yang
berkaitan seperti berikut:

21

ISU-ISU SEBELUM PROJEK INI DILAKSANAKAN

GURU PELATIH PERKEMBANGAN
PENSYARAH KLIEN LAMBAT
KAUNSELOR
KAUNSELOR
22 KEHABISAN IDEA

SUKAR KEMBANGKAN
PERSOALAN

KLIEN SUKAR
BERCAKAP

KLIEN TIDAK MAMPU
BERKONGSI

ISU-ISU SEBELUM PROJEK INI DILAKSANAKAN

“saya kadang rasa klien “saya kadang rasa “bila kerja terlalu
lambat dan sukar untuk guru pelatih sukar banyak kadang
saya mengerakkan proses mengenalpasti lsu kadang kita buntu
kaunseling “ klien “ untuk memahami isu
klien “

GURU PELATIH KAUNSELOR

PENSYARAH

23

RUMUSAN

Setelah hasil perjumpaaan dan kunjungan di beberapa kaunselor di
sekolah. Kami berpendapat untuk mengadakan satu projek untuk
membantu dalam menangani isu yang telah dikemukakan oleh beberapa
maklum balas yang diterima hasil dari perjumpaan dengan pihak
terbabit. Oleh itu kami mengambil keputusan untuk membuat inovasi
PEDULI PICIT-PICIT dalam kaunseling.

24

“ TINDAKAN

PENYELESAIAN

25

“STRATEGI PENYELESAIAN

Strategi Penyelesaian Kreatif Termasuk
Aplikasi Penggunaan Tools. Strategi
penyelesaian masalah projek menggunakan
Alat Reka Bentuk Pemikiran (Design
Thinking Tools) yang menekankan lima
aspek utama iaitu kenal Pasti masalah,
pelan penyelesaian masalah, cipta inovasi,
uji rintis dan refleksi serta ubah suai.
Perincian kaedah dan strategi penyelesaian
ini juga boleh dirujuk dalam rajah berikut:

26

ANALISIS PENYESUAIAN DAN UJIAN RINTIS

1.KENAL 2.PELAN
PASTI PENYELESAIAN

MASALAH MASALAH

5. REFLEKSI 3.CIPTA INOVASI
DAN UBAH SUAI

4.UJI RINTIS

27

LANGKAH PELAKSANAAN

28

PENGHASILAN

Setelah melalui proses sumbang saran dan
bengkel penggubalan modul, prototaip Peduli
Picit-Picit telah dihasilkan mengikut perancangan
kumpulan. Carta Perbatuan Kerja Penggubalan
perlaksanaan prototaip Peduli Picit-Picit .

29

JADUAL PELAKSANAAN

APR MEI JUN JULAI OGOS SEPT

Mesyuarat Jawatankuasa Mendapatkan Berjumpa pakar Uji rintis pelaporan
Inovasi P3 maklumat

Penubuhan
Kumpulan P3

Mendapatkan
maklumat

Berjumpa pakar: •
Pakar luar

Ujian rintis dan
perkongsian

Pelaporan

mesyuarat

30

IMPAK PROJEK

31

IMPAK PROJEK

IPGKRM KAUNSELOR

Memberi nilai tambah pada Memberikan variasi pada
pelajar bimbingan dan kaunselor sewaktu
kaunseling IPGKRM dengan menjalankan sesi.
pendekatan PEDULI PICIT-
PICIT. Perkembangan kaedah dalam
proses membantu.

Mengunakan pendekatan dan
nilai setempat dalam proses
membantu.

32

Melakar Tempat yang .
Mencating konduksif
Mewarna
Berkongsi isu Tempat perlaksanaan

Panduan .
Pengunaan

Alatan Modul 3P
Mencanting -
Kain puith ,
Berus , Langkah
Pensil , pengunaan
Gam mencanting
Warna aktiviti yang boleh
dilaksanakan
.

33

TATACARA MELAKSANAKAN PEDULI PICIT PICIT DALAM KAUNSELING INDIVIDU / KELOMPOK
Panduan kepada kaunselor:
Sesi 1
Matlamat : Bina hubungan dan latar belakang
Alatan yang di perlukan :
Pen Canting

-

Warna-warna

-

Berus

-

Bekas bacuhan warna

-

Kain Cotton warna putih

-

Pemegang kain/ Bingkai Gambar

-

Gam canting

-

Persediaan kaunselor .
Memahami kehendak dan tatacara sesi

∙

Memahami dan mempunyai pendedahan tentang pengunaan alat Terapi seni

∙

Bersedia mendengar isu yang dibawa oleh klien

∙

34 Kekalkan suasana yang teraputik
∙

35

36

37

38

ALATAN
PEDULI
PICIT-PICIT

39

40

41

42

43

LANGKAH-LANGKAH PELAKSANAAN

1 2 3 4 5
PENSTRUKTURAN MELAKAR MENCANTING MEWARNA PENGKONGSIAN

PERLAKSANAAN Place your screenshot here
PEDULI PICIT- PICIT

LANGKAH 1

MEMBUAT
PENSTUKTURAN

Langkah 1 - Membuat
penstukturan ini perlu bagi
memastikan klien jelas dan
faham dengan sesi/aktiviti

yang dilaksanakan

45

PERLAKSANAAN Place your screenshot here
PEDULI PICIT-PICIT

LANGKAH 2

MELAKAR

Langkah 2 - Melakar
menggunakan pencil apa
gambaran berkaitan diri dan

keluarga

46

PERLAKSANAAN Place your screenshot here
PEDULI PICIT- PICIT

LANGKAH 3

MENCANTING

Langkah 3 – Mencanting
menggunakan gam batik
terhadap lakaran yang telah

dibuat.

47

PERLAKSANAAN Place your screenshot here
PEDULI PICIT- PICIT

LANGKAH 4

MEWARNA

Langkah 4 – Mewarna
menggunakan alat picit-picit

warna batik terhadap
lakaran yang telah dibuat.

48

PERLAKSANAAN Place your screenshot here
PEDULI PICIT- PICIT

LANGKAH 5

BERKONGSI ISU
BERSAMA KLIEN

Langkah 5 – Klien
berkongsi kepada kaunselor
berkaitan gambaran diri dan

keluarga.

49

SEBAR LUAS

50