The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by Kroovan, 2021-07-02 08:13:19

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ พุทธประวัติ พระสาวก ศาสนิกชนตัวอย่าง และชาดก๒

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ พุทธประวัติ พระสาวก ศาสนิกชนตัวอย่าง และชาดก




ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม


กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษาศาสนา และวัฒนธรรม

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒









































วิภาวรรณ กูนา

หนวยการเรยนรูที ๒







พุทธประวัติ พระสาวก ศาสนิกชนตัวอยาง และชาดก






การศกษาพุทธประวัติ ประวัติพุทธสาวก พุทธ



สาวิกา ชาวพุทธตัวอยาง และชาดก นอกจากจะท า





ใหเหนคุณคาของค าสอนทางพระพุทธศาสนา อัน







เปนประโยชนตอการเผยแผพระพุทธศาสนาแลว

ยังสามารถน าจรยาวัตรของ พระศาสดาและพระ







สาวกเหลานน มาประยุกตใชเปนแนวทางปฏิบัติ



เพอใหสามารถด ารงชวิตอยูในสงคมอยางมี





ความสุข

๑. พุทธประวัติ





ผจญมาร






































ภาพพระสทธตถะผจญมาร



ี่
ทมา : http://www.luangpoothon.com/lp_dhamma_detail.php?dhamma_id=2

➢เหตุการณ ์





ั่
ขณะที่พระสทธตถะก าลังนงสมาธ เพอแสวงหาหนทางดับ

ื่




ทุกข พญามารนามวสวัตดี มาปรากฏตัวพรอมเสนามาร



รองบอกใหพระองคลุกจากอาสนะ พระองคทรงแยงวา




บัลลังกเปนของพระองคจากนนเหยียดพระดรรชนลง










ยังพ้นดินและตรสวา “ขอใหวสุนธราจงเปนพยาน”


ทันใดนนพระแมธรณีผุดขึ้นจากพ้นดิน




และบีบมวยผม บันดาลใหมีกระแสน้ามาทวม


กองทัพพญามารจนแตกพายไปในทีสุด








พระพุทธรปปางมารวิชัย สรางข้นเพอจ าลองเหตการณ ์


พุทธประวัตตอนผจญมาร




➢วเคราะหเหตุการณ ์



พญามาร หมายถึง กิเลสที่มารบกวนพระทัยของพระสทธต






ถะในขณะนงสมาธ อันไดแก โลภะ โทสะ และโมหะ
ั่




ดังนน การผจญมาร ก็คอการตอสูกับอ านาจของกิเลส

พระแมธรณี หมายถึง บารมีทัง ๑๐ ที่ทรงบ าเพ็ญมา









ดังนน การอางถึงพระแมธรณี ก็คอทรงอางถึงคุณ




ความดีที่ทรงบ าเพ็ญมา เพอใชเปนก าลังใจในการตอสูกับกิเลส

ื่
ทังปวง จนสามารถเอาชนะกิเลสและตรสรูในทีสุด






การตรสรู ้




















































ภาพพระสทธตถะตรสรูเปนองคพระสมมาสมพุทธเจา


ทมา : http://rjdigiart.blogspot.com/2010/04/blog-post.html
ี่






➢ขันตอนการคนควาทางพนทุกขของพระสทธตถะ



ขั้นที่ ๑ ทรงฝกปฏิบัติโยคะ





ขั้นที่ ๒ ทรงบ าเพ็ญตบะ



ขั้นที่ ๓ ทรงบ าเพ็ญทุกกรกิรยา






• ขันที่ ๑ กัดฟน





• ขั้นท ๒ กลั้นลมหายใจ





• ขั้นท ๓ อดอาหาร




ขั้นที่ ๔ ทรงบ าเพ็ญเพียรทางจิต


➢ตรสรู ้ หลังจากทรงพิจารณาไตรตรองแลว พบวาการบ าเพ็ญ













ทุกกรกิรยานน มิใชหนทางดับทุกขทีแทจรง พระสทธตถะจึง




ทรงเลิกกระท า แลวทรงยึดทางสายกลาง จนตรสรูเปน


พระพุทธเจาเมอวันขึ้น ๑๕ ค ่า เดอน ๖ กอนพุทธศกราช ๔๕





ป โดยสงทีพระองคตรสรู ้










คอ กระบวนการเกิดของทุกข และการดับทุกข เรยกวา

“อรยสจ ๔” ประกอบดวย



ทุกข ์ สมุทัย นโรธ มรรค





ขั้นตอนการรแจ้งของพระสทธัตถะ สามารถสรปได้ ดังน้







• ทรงระลกชาตหนหลังของพระองค์ได้

ยามตน





• ทรงได้ตาทพย์ มองเหนการเกิด การตายของสัตว์


ยามที่ ทั้งหลายตามผลกรรมทได้กระท าไว้


สอง






ยามที่ • ทรงเกิดการรู้แจ้งทีสามารถท าลายกิเลสให้หมดสิ้นไปได้




สาม

ั่
การสงสอน










































ภาพพระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาโปรดปญจวัคคย์


ทมา : http://buddhaforyou.files.wordpress.com/2011/11/lp021_e589afe69cac1.jpg
ี่


➢แสดงปฐมเทศนาโปรดปญจวัคคีย ์









• หลังจากทรงตรสรู พระพุทธเจาไดเสด็จไปตรสสอน “ธัมมจัก





กัปปวัตตนสูตร” วาดวยอรยสจ ๔ ประการแกปญจวัคคีย



• โกณฑัญญะได “ดวงตาเหนธรรม” และขอบวช



• พระพุทธเจาประทานอุปสมบทใหดวยวิธ “เอหภิกขุ” จึงเกิด




พระสงฆรูปแรกขึ้นในโลก และมี “พระรตนตรย” ไดแก พระ





พุทธ พระธรรม และพระสงฆครบบรบูรณ




➢เผยแผพระพุทธศาสนา


• หลังจากมีพระอรหนตสาวกครบ ๖๐ รูป พระพุทธเจาทรงสง





ใหแยกยายไปประกาศพระพุทธศาสนายังทิศตางๆ สวน





พระพุทธเจาเสด็จไปโปรดชฎิลสามพีนอง โดยทรงแสดง “อา



ทิตตปรยายสูตร” จนชฎิลสามพี่นองและบรวารบวชเปนสาวก


ของพระพุทธองค ์




• พระเจาพิมพิสาร และชาวเมองมคธที่นบถอชฎิลสามพี่นอง







ตางพากันเลอมใสในพระพุทธศาสนา และทรงสราง “วัดพระ


เวฬุวัน” ถวายเปนวัดในพระพุทธศาสนาแหงแรกของโลก






ื่
• ศษย์ของสัญชัยเวลัฏฐบตร ชอ อุปตสสมาณพ และโกลตมาณพ



ได้ขอบวชเปนพระสาวก ซงต่อมา คอ พระสารบตร และพระ



โมคคัลลานะ



➢พระสารบุตร เปนพระอัครสาวกเบ้องขวา เลศกว่าภกษ ุ




ทั้งหลายในทางมปญญามาก





➢พระโมคคัลลานะ เปนพระอัครสาวกเบ้องซ้าย เลศกว่าภกษ ุ

ทั้งหลายในทางมฤทธมาก
ิ์




• สุทัตตเศรษฐ หรออนาถบิณฑิกเศรษฐ ทูลอาราธนาพระพุทธเจาให ้



เสด็จไปโปรดชาวเมองสาวัตถี และสรางวัด “พระเชตวันมหา


วิหาร” ถวาย





• หลังจากเสด็จไปเผยแผพระพุทธศาสนายังแควนตางๆ เปนเวลา ๔๕


ื่




พรรษา พระพุทธเจาก็เสด็จดับขันธปรนพพาน เมอพระชนมายุได
๘๐ พรรษา





















โบราณสถานในเมองสาวัตถ ซงสันนษฐานว่า
เปนบ้านของอนาถบณฑกเศรษฐ









➢วิเคราะหเหตุการณพุทธประวัต ตอนทรงสงสอนธรรม และเผย




แผพระพุทธศาสนาหลงการตรสรู ้




ถาม : เพราะเหตใดพระพุทธเจ้าจงทรงเลอกแสดงธรรมทตรสร ู ้




แก่ปญจวัคคย์เปนกล่มแรก ?



วิเคราะห :

• ทรงตองการเปล้องความเห็นผิดของปญจวัคคีย เมอครงที่พระองค ์






ื่







ทรงเลิกบาเพ็ญทุกกรกิรยา วาคลายความเพียรแลวไมมีทางตรสรูได









พระพุทธเจาจึงตองการใหปญจวัคคียทราบวา ทุกกรกิรยานนมิใช ่







ทางบรรลุ แตอรยมรรคมีองค ๘ เทานนที่สามารถท าใหบรรลุได ้






• ทรงตองการใหปญจวัคคียเปนสกขีพยานแหงการตรสรูของ





ื่

พระองค เพอท าใหการเผยแผพระพุทธศาสนาเปนไปอยางราบรน






ื่

และนาเชอถอ




ถาม : เพราะเหตใดพระพุทธเจ้าจงทรงแต่งตั้งพระสารบตร
เปนพระอัครสาวกเบ้องขวา และพระโมคคัลลานะเปนพระ






อัครสาวกเบ้องซ้าย ทั้งทเพิ่งอุปสมบทได้เพ ยง ๑๔ วัน ?




วิเคราะห :



• การเผยแผ่พระพุทธศาสนา จ าเปนต้องอาศัยผู้มความร ู ้



ความสามารถเข้ามาท างาน ซงพระสารบตร และพระ








โมคคัล-ลานะมคณสมบัตดังกล่าวเหนอกว่าพระภกษุรป



ใด เพราะรไตรเพทเปนอย่างด และเคยเปนศษย์ของสัญ









ชัยเวลัฏฐบตร ซงสอนปรชญาสาขา “อมราวิกเขปกา”

ทเน้นวิภาษวิธ หักล้าง ถกเถยงกันด้วยเหตผล





สรุปเหตุการณสาคัญในพุทธประวัติ





พระพุทธเจ้า


พระสทธัตถะ โกณฑัญญะ ประทานอุปสมบท


ทรงผนวช ขออุปสมบท ด้วยวิธ เอหภกขุ






ทรงแสวงหา โกณฑัญญะได้ เกิดพระสงฆ์รป


หนทางดับทกข์ ดวงตาเหนธรรม แรกของโลก

ด้วยวิธต่างๆ





แสดงธัมมจัก-






ตรสรอรยสัจ ๔ กัปปวัตนสตร พระรตนตรยครบ



เปนพระพุทธเจ้า องค์ ๓ คอ พระพุทธ
แก่ปญจวัคคย์ พระธรรม พระสงฆ์









พระพุทธเจ้าเสด็จ อนาถบณฑกเศรษฐ ทล อนาถบณฑกเศรษฐ ี


ไปโปรดชฎลสามพี่ อาราธนาพระพุทธเจ้า สรางวัดพระเชตะวัน

น้อง ให้เสด็จไปเมองสาวัตถ ี มหาวิหารถวาย


พระสารบุตร และพระโมค- พระพุทธศาสนาถูก

ชฎลสามพน้องและ คัลลานะ ได้รบการแต่งตั้ง

ี่




บรวารบวชเปนสาวก เปนพระอัครสาวกเบ้องขวา ประดษฐานอย่างเจรญ



ของพระพุทธองค์ และเบ้องซ้าย และมั่นคง


พระเจ้าพมพสารทรง



พระเจ้าพมพสาร และ สรางวัดพระเวฬวัน พระพุทธเจ้าปรนพพาน




ื่

ชาวเมองมคธเลอมใส ถวาย เปนวัดแห่งแรก เมอพระชนมายุได้ ๘๐
ื่

ในพระพุทธศาสนา ของโลก พรรษา

๒. ประวัติพุทธสาวก พุทธสาวิกา







พระสารบุตร


➢ประวัต ิ







• มีนามวา อุปติสสะ เปนบุตรพราหมณในเมองนาลันทา กรุงราชคฤห ์
• มีคุณสมบติพิเศษ คอ เปนผูมีปญญาเฉยบแหลม เลาเรยนไดอยาง










รวดเรว


• ไดเขาศกษาปรชญาอยูในสานกสญชยเวลัฏฐบุตร













• ไดฟงธรรมจากพระอัสสชเถระจนไดดวงตาเหนธรรม จึงขอบวชเปน


สาวกของพระพุทธเจา
• ไดนามวา “สารบุตร” และไดรบการแตงตังจากพระพุทธเจาใหเปน










พระอัครสาวกเบองขวา




เปนผู้มปญญาหลักแหลม
















คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอยาง











มความกตัญญกตเวทตา เปนผู้มั่นคง และปรารถนาดต่อ




ธรรมเปนเลศ พระพุทธศาสนา


➢ ประวัต ิ พระโมคคัลลานะ






มนามเดมว่า โกลตะ เปนบตรพราหมณหัวหน้าหม่บ้านโกลต







คามได้เข้าศกษาปรชญาอยู่ในส านักสัญชัยเวลัฏฐบตรได้ฟงธรรม




จากพระอัสสชเถระจนได้ดวงตาเหนธรรม จงขอบวชเปนสาวกของ




พระพุทธเจ้า มนามว่า “โมคคัลลานะ” หลังบรรลุ

พระอรหัตตผล มคณสมบัตพิเศษ คอ เปนผู้มฤทธ ิ์








มาก สามารถใช้อทธปาฏหารย์ชักจงคนให้คลาย


จากความเหนผิดได้รบการแต่งตั้งจากพระพุทธเจ้า




ให้เปนพระอัครสาวกเบ้องซ้าย

เปนผู้มความอดทนยิ่ง

















คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอยาง











เปนผู้ถ่อมตนยิ่ง มความใฝรอย่างยิ่ง








นางขุชชุตตรา (อุตราผูคอม)




➢ประวัติ









• เปนหญิงคอม ธดาของนางนมในบานโฆสกเศรษฐ เมองโกสมพี







• มีหนาที่ซอดอกไมถวายแกพระนางสามาวดี

• ไดฟงพระธรรมเทศนาจากพระพุทธเจา จนบรรลุโสดาปตติผล




• ไดรบมอบหนาที่จากพระนางสามาวดีให ้




เปนผูไปฟงธรรม แลวนามาแสดง




ใหพระนางและบรวารฟง จนกลาย




เปนอาจารยผูแสดงพระธรรมในเวลาตอมา






คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอยาง






















เอาใจใส่หน้าททได้รบ

เปนผู้ฝกฝนตนเองอยู่เสมอ



มอบหมายอย่างดยิ่ง


พระเจาพิมพิสาร




➢พระราชประวัติ






• เปนพระมหากษัตรยแควนมคธ



• ทรงเลอมใสในพระพุทธเจาและพระพุทธศาสนา และ





ไดถวายสวนไผ เพอใช สรางวัดเวฬุวันถวาย




พระพุทธเจา ถอเปนวัดในพระพุทธศาสนาแหงแรก


ของโลก

ทรงเปนพระบดาทดของบตร


ี่
















คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอยาง









ทรงเปนผู้มั่นคงใน


ี่


พระรตนตรย ทรงเปนผู้น าทดี


๓. ศาสนกชนตัวอยาง


พระมหาธรรมราชาลิไทย





พระราชประวัติ และพระราชกรณียกิจทรงเปนพระราชโอรสใน




ี่



พระยาเลอไทย พระมหากษัตรย์องค์ท ๕ แห่งกรงสโขทัยทรงศกษา


วิชาชั้นต้นจากพระเถระชาวลังกาหลังจากครองราชย์ได้๕ ป ทรง

อุปสมบทเปนภกษในพระพุทธศาสนาทรงปกครองแผ่นดนด้วย






ทศพิธราชธรรม และให้การท านบ ารงพระพุทธ


ศาสนาอย่างดยิ่งทรงพระราชนพนธ “เตภมกถา”






หรอ “ไตรภมพระร่วง” ซงเปนวรรณกรรม




ทางพระพุทธศาสนาเรองแรกของไทย
ื่


ทรงมความกตัญญ ู




อย่างยิ่ง











คุณธรรมทีควรถือ






เปนแบบอยาง








ทรงมความสามารถใน




การถ่ายทอดนามธรรม ทรงมความคดรเร่ม


ให้เปนรปธรรม เปนยอด




สมเด็จพระมหาสมณเจา กรมพระยาวชรญาณวโรรส



พระประวัติ และผลงาน





มีพระนามเดิมวา พระองคเจามนุษยนาคมานพ






ประสูติเมอวันที ๑๒ เมษายน พ.ศ. ๒๔๐๒ เปน

พระราชโอรสใพระบาทสมเด็จพระจอมเกลาเจาอยูหว



และเจาจอมมารดาแพทรงผนวชเปนสามเณรที่วัดพระศรรตน







ื่


ศาสดารามเมอพระชนษาได ๑๓ พรรษา ทรงผนวชเปนภิกษุเมอพระ


ชนษาได ๒๐ พรรษา และเสด็จไปประทับที่วัดบวร-นเวศวิหาร และ







วัดมกุฏกษัตรยารามตามล าดับทรงไดรบการยกยองวาทรงเปน “ดวง

ประทีปแกวแหงคณะสงฆไทย”




ผลงานสาคัญดานการจัดการทางพระพุทธศาสนา








- ทรงจัดสอนภกษุสามเณรผูบวชใหม ใหไดเรยนพระธรรมวินย และภาษาไทย



- ทรงใหสวดมนตในวันพรรษาทุกวัน










- ทรงจัดใหภกษุทีพรรษาต ากวา ๕ ที่จบนกธรรมแลว มาเรยนบาลีทังหมด

- ทรงจัดตังมหามกุฏราชวิทยาลัย








- ทรงจัดการเรยนการสอนทังหนงสอไทยและความรูในศาสตรอนๆ ควบคู ่
กันไป


- ทรงฝกพระธรรมกถึกจนสามารถแสดงธรรมปากเปลาได ้



- ทรงจัดตังการฟงธรรมสาหรบเด็กวัดในวันธรรมสวนะ




• ผลงานพระนพนธทางพระพุทธศาสนา



- ทรงตังหลักสูตร “สามเณรผูรูธรรม”

- ทรงนพนธ “นวโกวาท”








- ทรงรจนาหนงสอแบบเรยนตางๆ เชน วินยมุขเลม ๑, ๒ และ ๓ ธรรม



วิจารณ ธรรมวิภาค แบบเรยนบาลีไวยากรณ เปนตน




ื่

- ทรงพระนพนธหนงสอประเภทอน เชน ประเภทพระโอวาท พระ





ธรรมกถา ประเภทประวัติศาสตรและโบราณคดี เปนตน


- ทรงพระนพนธภาษาบาลี ทรงรจนาบทนมัสการ




ื่


พระรตนตรย ชอ นมการสทธคาถา (โย จักขุมา)

ทรงมความใฝร ู ้






ใฝศกษา
ทรงมความ

ทรงม ี



วิสัยทัศน์ อ่อนน้อม


กว้างไกล คุณธรรมทีควรถือ ถ่อมตน



เปนแบบอยาง เปนเลศ


















ทรงมความคดรเร่ม ทรงมหรโอตัปปะ

เปนเลศ


มิตตวินทุกชาดก ๔. ชาดก







ื่
มตตวินทกชาดก เปนเรองราวของชายชอมตตวินทกะ ผู้ได้รบผลกรรมเหน

ื่




กงจักรเปนดอกบัว เพราะเปนผู้มความโลภ ต้องการได้ทรพย์สมบัตจ านวนมาก






ท าให้เมอเขาได้พบกับปราสาทแก้วผลก ปราสาทเงน ปราสาทแก้วมณ และ




ปราสาททอง เขาก็เลอกทจะเดนผ่านเข้าไปเรอยๆ เพราะหวังว่าจะได้พบกับ







ทรพย์ล าค่ามากข้น






จนในทสดความโลภนั้นได้ชักน าให้มตตวินทกะได้พบเจอกับผ เปรตทม




กงจักรบดศรษะอยู่ แต่มตตวินทกะกลับเหนว่าเปนเทพบตรทมดอกบัวประดับ







ศรษะ จงรองขอดอกบัวนั้น ท าให้ต้องเสวยผลกรรมต่อจากผ เปรตตนนั้น ถก




กงจักรบดศรษะได้รบความทรมานยิ่งนัก


ซงให้คตสอนใจ คอ โลภมาก ลาภหาย




ราโชวาทชาดก






ราโชวาทชาดก เปนเรองราวทสั่งสอนให้ผู้น าประเทศปกครอง









ประเทศโดยธรรม มความซอสัตย์สจรต ไม่คดโกง ทั้งน้เพอประโยชน์สข



ของประชาราษฎรเปนส าคัญ โดยข้อคดส าคัญทได้จากเรองราโชวาทชาดก
ื่






สามารถสรปได้ ๒ ประการ คอ


• ผู้ปกครองทดต้องประพฤตตนเปนแบบอย่างทด เพอให้ผู้น้อยปฏบัต ิ










ตาม ซงจะช่วยให้สังคมสงบสข




• ธรรมหรอคณความดน ามาซงความสงบร่มเย็นของบ้านเมอง







ผู้ปกครองทประพฤตธรรม จงท าให้ประชาราษฎรอยู่อย่างร่มเย็นเปนสข





ที่มา:https://www.aksorn.com


Click to View FlipBook Version