ศาลทหาร

ศาลทหาร

เหตุที่ตอ้ งมีศาลทหาร

• ทหารคือประชาชนสวนหนง่ึ ซง่ึ เปน กําลงั สาํ คัญของชาติ ไดร บั มอบหมายใหถืออาวุธ
รายแรงเพอ่ื ปกปอ งชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย โดยทหารน้ันจะมสี มรรถภาพ
พรอมรบหรือปฏบิ ตั ิการรบไดอ ยา งดีเยย่ี มในสนามรบ ยอมขนึ้ อยูกบั วินยั และขวัญของ
ทหารดวย ทหารจะตองอยูในวนิ ยั ตองยดึ ถืออยูเสมอวา คําสัง่ ของผบู งั คบั บญั ชามคี า ยง่ิ
กวา ตัวทหาร ถาทหารเสือ่ มเสียวนิ ยั แลว สมรรถภาพของกองทหารก็จะเสอื่ มโทรม
จนถงึ ขัน้ เปน ภยั รายแรงตอ ประเทศชาติได ดังน้แี ลว ผูบังคับบัญชาทหารจึงตอง
ควบคุมดแู ล ตลอดจนตองทาํ การกวดขนั วินัยทหารโดยใกลช ดิ ไมวากองทหารจะไป
ปฏบิ ตั ิหนา ท่ใี นหรือนอกราชอาณาจักร เม่ือทหารกระทําผดิ ในเรื่องวินัยโดยเฉพาะ หรือ
กระทําความผิดอาญาประเภททก่ี ฎหมายทหารยอมใหผ บู งั คบั บัญชาลงทณั ฑไ ด แตถา
การกระทาํ ผดิ นนั้ เปนความผิดทางอาญาที่ไมอาจใชว ธิ ลี งทณั ฑไ ด หรอื เปนความผิดท่ี
กระทบกระเทือนถึงการปฏบิ ัตหิ นาทีข่ องทหาร ซ่ึงทหารสมควรทจี่ ะไดรับโทษตา งจาก
พลเรือน ก็จําเปน ตอ งใชวิธีการทางศาลทหาร เพอ่ื พิจารณาพพิ ากษาลงโทษทหารท่ี
กระทาํ ผิด



• ศาลรฐั ธรรมนญู
• ศาลยตุ ิธรรม
• ศาลปกครอง
• ศาลทหาร

รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐

มาตรา ๑๙๙ ศาลทหารมีอํานาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาที่ผูกระทํา
ความผิดเปนบุคคลซึ่งอยูในอํานาจศาลทหารและคดีอ่ืน ทั้งน้ี ตามท่ีกฎหมาย
บัญญตั ิ

การจัดตั้ง วิธีพิจารณาคดี และการดําเนินงานของศาลทหาร ตลอดจนการ
แตงต้ังและการใหตุลาการศาลทหารพนจากตําแหนง ใหเปนไปตามที่กฎหมาย
บัญญตั ิ





ศาลทหาร

• สงั กดั กระทรวงกลาโหม
• รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงกลาโหม เป็นผรู้ บั ผดิ ชอบใน

งานธรุ การศาล
• การพิจารณาพพิ ากษาคดี การมีคาํ ส่งั คาํ พิพากษา

บงั คบั คดี ใหอ้ ยใู่ นดลุ พนิ ิจของศาลทหาร

อาํ นาจของศาลทหารและ
การพจิ ารณาคดีของศาลทหาร

อาํ นาจศาลทหาร

• พิจารณาพิพากษาลงโทษ ผกู้ ระทาํ ผิดตอ่ กฎหมาย
ทหารหรอื กฎหมายอ่นื ในทางอาญาในคดี
ซง่ึ ผกู้ ระทาํ ความผิดเป็นบคุ คลท่ีอยใู่ นอาํ นาจศาล
ทหารในขณะกระทาํ ผิด

• ส่งั ลงโทษบคุ คลใดๆ ท่ีกระทาํ ผิดฐานละเมิด
อาํ นาจศาล

• นนาายยททหหาารรบชชนนัั้้ ุคสสญญคัั ญญลาาทบบตตััี่อรรปนยอรใู่ ะกนจปาํ รกอะาจารํ าํ นกาารเจฉพศาาะเลม่ือทกรหะทาาํ รผดิ
•

ตอ่ คาํ ส่งั หรอื ขอ้ บงั คบั ตามประมวลกฎหมายอาญาทหาร

• นายทหารประทวนและพลทหารกองประจาํ การ หรอื ประจาํ การ
หรอื บคุ คลท่ีรบั ราชการทหารตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการรบั
ราชการทหาร

• นกั เรยี นทหารตามท่ีกระทรวงกลาโหมกาํ หนด

บคุ คลท่ีอย่ใู นอาํ นาจศาลทหาร ( ต่อ )

• ทหารกองเกินท่ีถกู เขา้ กองประจาํ การ ซง่ึ เจา้ หนา้ ท่ีฝ่ายทหาร
ไดร้ บั ตวั ไวเ้ พ่ือใหเ้ ขา้ รบั ราชการประจาํ อยใู่ นหนว่ ยทหาร

• พลเรอื นท่ีสงั กดั อยใู่ นราชการทหาร เม่อื กระทาํ ผิดในหนา้ ท่ี
ราชการหรอื กระทาํ ผดิ ในท่ีตงั้ หนว่ ยทหาร อาคาร ยานพาหนะ

• บคุ คลซง่ึ ตอ้ งขงั หรอื อยใู่ นความควบคมุ ของเจา้ หนา้ ท่ีฝ่ายทหาร
• เชลยศกึ หรอื ชนชาตศิ ตั รูซง่ึ อยใู่ นความควบคมุ ของเจา้ หนา้ ท่ี

ฝ่ ายทหาร





คดที ี่ไม่อย่ใู นอาํ นาจศาลทหาร

• คดีท่ีบคุ คลท่ีอยใู่ นอาํ นาจศาลทหารกบั บคุ คลท่ีไม่
อยใู่ นอาํ นาจศาลทหารกระทาํ ผิดดว้ ยกนั

• คดที ่ีเก่ียวพนั กบั คดีท่ีอยใู่ นอาํ นาจศาลพลเรอื น
• คดีท่ีตอ้ งดาํ เนินคดีในศาลเยาวชนและครอบครวั
• คดีท่ีศาลทหารเหน็ วา่ ไมอ่ ยใู่ นอาํ นาจศาลทหาร

คดอี าญามาสู่ศาลทหารอย่างไร ?

• บคุ คลท่ีอยใู่ นอาํ นาจศาลทหารกระทาํ ความผิด
* มีการสอบสวนโดยพนกั งานสอบสวน ตามประมวลกฎหมายวธิ ี

พจิ ารณาความอาญา , ป.ป.ช. ,กรมสอบสวนคดีพเิ ศษ
* มกี ารสอบสวนโดยเจา้ หนา้ ท่ฝี ่ายทหาร ตามพระราชบญั ญตั ิ

ธรรมนญู ศาลทหาร พ.ศ.๒๔๙๘
* อยั การทหารฟอ้ งคดตี อ่ ศาลทหาร
• ผเู้ สียหาย ซง่ึ เป็นบคุ คลอย่ใู นอาํ นาจศาลทหาร ฟอ้ งคดตี อ่ ศาล

ทหาร



โครงสร้างของศาลทหาร

ศาลทหารในเวลาไมป่ กติ ศาลทหารในเวลา ศาลอาญาศกึ
ศาลทหารชนั้ ตน้ ปกติ ศาลทหารสงู สดุ

ศาลทหารกลาง

ศาลมณฑลทหาร ศาลทหารกรุงเทพ ศาลประจาํ หน่วยทหาร

รูปแบบโครงสร้างของศาลทหาร

•ศาลทหารในเวลาปกติ
•ศาลทหารในเวลาไมป่ กติ
•ศาลอาญาศกึ

•ศาลทหารในเวลาปกติ

การแบง ชั้นของศาลทหารในเวลาปกติ

ศาลทหารสงู สดุ
ศาลทหารกลาง

ศาลทหารชนั้ ตน้

ศาลทหารชั้นต้น

• ศาลมณฑลทหาร จาํ นวน ๓๔ ศาล
(เปิดทาํ การแลว้ ๓๐ ศาล)
• ศาลทหารกรุงเทพ
• ศาลประจาํ หนว่ ยทหาร

ศาลทหารชัน้ ตน้

ศาลมณฑลทหาร ศาลทหาร ศาลประจาํ
(มี ๓๐ ศาล ท่วั ประเทศ) กรุงเทพ หน่วยทหาร

ศาลมณฑลทหาร

• มีเขตอาํ นาจตลอดทอ้ งท่ีของมณฑลทหารนนั้
• มีอาํ นาจพิจารณาพิพากษาคดอี าญาไดท้ กุ บท

กฎหมาย ยกเวน้ คดีท่ีจาํ เลยมียศทหารชนั้
นายพลหรอื เทียบเทา่

ศาลทหารกรุงเทพ

•มีเขตอาํ นาจไมจ่ าํ กดั พืน้ ท่ี
•มีอาํ นาจพิจารณาพพิ ากษา
คดีอาญาไดท้ กุ บทกฎหมาย โดย
ไมจ่ าํ กดั ยศของจาํ เลย

เขตอาํ นาจศาลทหารกรุงเทพ

• มีอาํ นาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไดท้ กุ บทกฎหมายโดยไมจ่ าํ กดั
ยศจาํ เลย ( มาตรา ๒๒ )

• เขตพืน้ ท่ี มีเขตอาํ นาจไม่จาํ กดั พืน้ ท่ี แตโ่ ดยปกติถา้ การกระทาํ ผิดนนั้
เกิดในทอ้ งถ่ินท่ีมีศาลทหาร ก็ใหพ้ ิจารณาพิพากษาในศาลทหาร
ทอ้ งถ่ินนนั้ ( มาตรา ๑๗ (๒) )

• เขตพืน้ ท่ีปกติ มี ๕ จงั หวดั คือ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบรุ ี
ปทมุ ธานี สมทุ รปราการ

ศาลประจาํ หน่วยทหาร

• จดั ตงั้ เม่ือหนว่ ยทหารปฏิบตั หิ นา้ ท่ีหรอื กาํ ลงั เดนิ ทาง
ไปปฏิบตั หิ นา้ ท่ีนอกราชอาณาจกั ร โดยมีกาํ ลงั ไมน่ อ้ ย
กวา่ ๑ กองพนั

• มีอาํ นาจพิจารณาพิพากษาคดีเชน่ เดียวกบั ศาล
มณฑลทหาร เฉพาะผกู้ ระทาํ ผิดท่ีสงั กดั หนว่ ยทหาร
นนั้ ๆ

ศาลทหารกลาง

•เป็นศาลทหารชนั้ อทุ ธรณ์
•มีอาํ นาจพิจารณาพิพากษาบรรดา
คดีท่ีอทุ ธรณค์ าํ พิพากษาหรอื
คาํ ส่งั ของศาลทหารชนั้ ตน้

ศาลทหารสูงสุด

• เป็นศาลทหารชนั้ ฎีกา
• มีอาํ นาจพิจารณาพิพากษาบรรดาคดีท่ีอทุ ธรณ์ คาํ

พพิ ากษาหรอื คาํ ส่งั ของศาลทหารกลาง
• คดีท่ีศาลทหารสงู สดุ ไดพ้ จิ ารณาพิพากษาหรอื มี

คาํ ส่งั แลว้ ใหเ้ ป็นอนั ถงึ ท่ีสดุ

องค์คณะของศาลทหารในเวลาปกติ

ศาลทหารช้ันต้น ตุลาการทหาร ตุลาการ รวมแต่ละ องค์
ศาลทหารกลาง พระธรรมนูญ คณะ
น.สัญญาบตั ร ๑ นาย
๒ นาย ๒ นาย ๓ นาย
น.ช้ันนายพล ๑ หรือ ๕ นาย
๒ นายและ
น.ช้ันนายพนั ๑ หรือ
๒ นาย

ศาลทหารสูงสุด น.ช้ันนายพล ๓ นาย ๕ นาย
๒ นาย

ศาลทหารในเวลาไม่ปกติ

• คดที ่ีมีการกระทาํ ความผดิ ในเวลาท่ีมีการรบหรอื สถานการณ
สงคราม หรอื ในพน้ื ที่ซ่ึงประกาศใชก ฎอยั การศึก

• ลักษณะเปนศาลทหารช้ันเดียวทอี่ ทุ ธรณ ฎกี าไมได
แตไมใชเ ปนศาลที่กอ ตั้งขึ้นใหม

• การพจิ ารณาพิพากษาคดยี งั คงใชศ าลทหารช้นั ตน ที่มีอยู
ตามปกติ

ศาลอาญาศึก

• หน่วยทหารหรอื เรอื รบอยใู่ นยทุ ธบรเิ วณ โดยมีกาํ ลงั พลไม่
นอ้ ยกวา่ หนง่ึ กองพนั

• พจิ ารณาคดีท่ีเกิดขนึ้ เฉพาะในเขตอาํ นาจหนา้ ท่ีของหนว่ ย
ทหารนนั้

• พจิ ารณาพิพากษาคดีอาญาทงั้ ปวงซง่ึ การกระทาํ ผดิ เกิดขนึ้
ในเขตอาํ นาจไดท้ กุ บทกฎหมายและไมจ่ าํ กดั ตวั บคุ คล

การดาํ เนินคดใี นศาลทหาร

ยน่ื ฟ้อง อุทธรณเ์ ฉพาะปัญหาขอ้ กฎหมายไปยงั
ใหก้ าร
ศาลทหารสูงสุดโดยตรง

ฏกี าคาํ พพิ ากษาศาลทหารกลาง

ฎกี าไปทศ่ี าลทหารสูงสุด

พจิ ารณาคดี สบื พยาน อุทธรณค์ าํ พพิ ากษาศาลทหารชัน้ ต้น

พพิ ากษาคดี อุทธรณไ์ ปทศ่ี าลทหารกลาง

จบการบรรยาย/เชิญซกั ถาม