แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3

แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 3

เรอ่ื ง สมบตั ิของสารบรสิ ทุ ธิแ์ ละสารผสม วชิ า วิทยาศาสตร์

กล่มุ สาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับ ชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 1/8-1/10

ภาคเรยี นที่ 1/2565 เวลา 2 ชัว่ โมง

โรงเรยี นคำเขื่อนแก้วชนูปถัมภ์ ครูผู้สอน นางสาวกุลนิดา ศรีคำเวียง

นางสาวสภุ าพร มะนุโย

1. มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของ

สสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคหลักและธรรมชาติของการเปล่ียนแปลงสถานะของสสาร
การเกิดสารละลาย และการเกดิ ปฏิกิรยิ าเคมี

2. ตัวช้ีวัด

ม.1/5 อธบิ ายและเปรียบเทียบความหนาแนน่ ของสารบริสทุ ธแ์ิ ละสารผสม

ม.1/6 ใช้เคร่อื งมือวดั มวลและปริมาตรของสารบรสิ ทุ ธ์แิ ละสารผสม

3. จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. นกั เรียนสามารถอธบิ ายและเปรยี บเทียบความหนาแน่นของสารบรสิ ุทธิ์และสารผสมได้ (K)

2. นักเรียนสามารถทำการทดลองความหนาแนน่ ของสารบรสิ ุทธแิ์ ละสารผสมได้ (P)

3. นกั เรียนสามารถแสดงออกถงึ พฤตกิ รรมมงุ่ มั่นในการทำงานได้ (A)

2

4. การวัดและประเมนิ ผลการเรยี นรู้

สง่ิ ทต่ี ้องการวัด/จดุ ประสงค์ เครอ่ื งมอื วิธีการวดั เกณฑ์การประเมิน

1. นกั เรยี นสามารถเปรียบเทียบ 1. แ บ บ ท ด สอ บ ก่ อ น 1. ตรวจสอบความถกู 1. 5 คะแนนข้นึ ไป

จดุ เดอื ด จุดหลอมเหลวของสาร เรียน-หลังเรียน เรื่อง ต้องของแบบทดสอบ

บรสิ ุทธิ์และสารผสมได้ (K) สมบัติของสารบริสุทธ์ิ ก่อนเรียน-หลงั เรยี น

และสารผสม เร่ือง สม บั ติของส าร

บรสิ ุทธ์แิ ละสารผสม

2. แ บ บ ฝึ ก หั ด เร่ือ ง 2. ตรวจสอบความถูก 2. 4.5คะแนนขึ้นไป

ความหนาแน่นของสาร ต้ อ งข อ งแ บ บ ฝึ ก หั ด

บรสิ ทุ ธิแ์ ละสารผสม เรอ่ื ง ความหนาแน่นของ

สารบรสิ ุทธ์แิ ละสารผสม

2. นั กเรียน สาม ารถท ำก าร 1. แบบบนั ทึกการ 1. ตรวจสอบความถกู 1. 5 คะแนนขึน้ ไป

ทดลองจุดเดือด จุดหลอมเหลว ทดลองความหนาแนน่ ต้องของแบบบันทึกการ

ของสารบริสุทธิ์และสารผสมได้ ของสาร ทดลองความหนาแน่น

ได้ (P) ของสาร

2. แบบสังเกตทักษะการ 2. สงั เกตพฤตกิ รรมการ 2. คะแนนอยู่ใน
ระดับดีข้นึ ไป
ทดลอง ทำกิจกรรมของผูเ้ รียน คะแนนอยู่ในระดับ
ดขี น้ึ ไป
3. นกั เรียนสามารถแสดงออกถึง แบบสังเกตพฤติกรรมมุ่ง สงั เกตพฤติกรรมการ

พฤติกรรมมุ่งม่ันในการทำงานได้ มนั่ ในการทำงาน ทำกิจกรรมของผ้เู รียน

(A)

5. สาระสำคัญ
สารบริสุทธ์ิมีเน้ือสารเพียงชนิดเดียวจึงมีสมบัติคงท่ี ทั้งจุดหลอมเหลว จุดเดือด และความหนาแน่น

ส่วนสารผสมประกอบด้วยสารต้ังแต่ 2 ชนิดข้ึนไปมาผสมกันโดยมีสัดส่วนที่ไม่คงท่ี ดังนั้น สมบัติของสารผสม
เกี่ยวกับจุดหลอมเหลวจุดเดือด ความหนาแนน่ จึงไม่คงท่ีเปล่ียนแปลงตามชนิดของสารและสัดสว่ นของสารท่ี
ผสมกนั สามารถตรวจสอบสมบตั ิของสารเพอ่ื ระบไุ ดว้ ่าเป็นสารบรสิ ทุ ธ์ิหรือสารผสม
6. สาระการเรียนรู้

สมบตั ขิ องสารบริสุทธแ์ิ ละสารผสม
7. สมรรถนะสำคญั ของผ้เู รยี น

1. ความสามารถในการคดิ
2. ความสามารถในการแกป้ ัญหา

3

3. ความสามารถในการทำงานร่วมกัน
8. คุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ม่งุ มัน่ ในการทำงาน
9. ภาระ/ชิน้ งาน

1. แบบบนั ทกึ การทดลองความหนาแน่นของสาร
2. แบบฝึกหดั เรอ่ื ง ความหนาแนน่ ของสารบรสิ ุทธิ์และสารผสม
3. แบบทดสอบหลงั เรยี น เร่ือง สมบัตขิ องสารบรสิ ทุ ธิแ์ ละสารผสม
10. กระบวนการจัดการเรยี นรู้
1. ขน้ั เตรียมความพร้อม (5 นาท)ี
ครูมีการเตรียมความพรอ้ มนักเรยี นก่อนเข้าสกู่ จิ กรรมการเรียนการสอนโดยการทำ Brain Gym ทา่
จีบ L ดงั น้ี
1) ยกมือทั้ง 2 ขา้ งข้นึ มา ให้มอื ขวาทำทา่ จีบ โดยใชน้ ิว้ หวั แม่มอื ประกบกบั นิว้ ชส้ี ่วนน้ิวอืน่ ๆ ให้
เหยยี ดออกไป
2) มือซา้ ยให้ทำเปน็ รปู ตวั แอล (L) โดยใหก้ างนวิ้ หวั แม่มือกับน้ิวช้อี อกไป สว่ นนิว้ ท่ีเหลอื ให้กำเอาไว้
3) เปลีย่ นเป็นจบี ด้วยมือซ้ายเช่นเดยี วกับข้อท่ี 1 ส่วนมือขวาก็ทำเปน็ รูปตวั เเอล (L) เช่นเดียวกบั ขอ้ 2
4) ทำสลบั กันไปมา 10 ครง้ั
2. ข้นั การจัดการเรยี นรู้ โดยใช้รูปแบบการสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ 5E
ขัน้ ท่ี 1. ขน้ั สร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาท)ี
1. ครูสร้างความสนใจของนักเรียนโดยใช้วิดิทัศน์การทดลองความหนาแน่นของสารในชีวิตประจำวัน
ohttps://youtu.be/uDbdUKYwN2I พรอ้ มสร้างขอ้ ตกลงในการรับชมวดิ ทิ ศั น์ร่วมกัน

2. ครใู ชค้ ถามกระตนุ้ การคดิ หลังการรบั ชมวิดิทศั น์ ดงั น้ี
1) จากวีดีทัศน์ท่ีนักเรียนได้รับชมไปเมื่อสักครู่เป็นการทดลองเก่ียวกับเรื่องใด (แนวคำตอบ ความ
หนาแนน่ ของสาร)
2) เพราะเหตุใดเม่ือเทสารลงไปในแก้วสารจึงแยกช้ันกัน (แนวคำตอบเพราะสารต่างชนิดกันมีความ
หนาแน่นตา่ งกนั ทำให้แยกตัวเปน็ ชน้ั ๆ)
3) เพราะเหตุใดเมล็ดข้าวโพดถึงลอยอยู่ในช้ันน้ำเช่ือม (แนวคำตอบเพราะเมล็ดข้าวโพดมีความ
หนาแน่นน้อยกวา่ นำ้ เชอื่ ม)

4

4) เมอ่ื ผู้ทดลองทำการคนสารปรากฏวา่ สารทงั้ หมดผสมกัน นกั เรียนทราบหรอื ไม่วา่ เป็นเพราะเหตุใด
สารท้ังหมดถึงผสมกันได้ (แนวคำตอบ สารชนิดหนึ่งท่ีถูกนำมาใช้ในการทดลอง คือ น้ำยาล้างจาน ซึ่งเป็น
ตัวอิมลั ชัน่ ทำใหไ้ ขมนั แตกตัวผสมกับนำ้ , น้ำเชอื่ ม และสารอน่ื ๆ)

ขน้ั ที่ 2 ขนั้ สำรวจและค้นหา (Exploration) (50 นาท)ี
1. ใช้คำถามนำเข้าสู่เรื่องความหนาแน่นของสารว่า “นักเรียนทราบความหมายของความหนาแน่น
หรือไม่ และนักเรยี นจะหาค่าความหนาแน่นของสารตา่ ง ๆ ได้อยา่ งไร” โดยท่ีครูไม่ตอ้ งบอกคำตอบ
2. นักเรียนศึกษาความหมายและสูตรคำนวณหาค่าความหนาแน่นของสาร (แนวคำตอบ ความ
หนาแนน่ ของสาร (density of substance) หมายถงึ ค่าที่แสดงอตั ราสว่ นระหว่างมวลกับปรมิ าตรของสารน้ัน
หาได้จากสตู ร

ความหนาแนน่ ของสาร = มวลของสารนน้ั
ปรมิ าตรของสารน้ัน

3. นักเรียนร่วมกันศึกษาและเปรียบเทียบความหนาแน่นของสารชนิดต่าง ๆ จากตารางที่ 3.3 ความ
หนาแน่นของสารชนิดต่าง ๆ หนงั สือเรียนหนา้ 51 เพื่อให้ได้ขอ้ สรปุ วา่ สารแต่ละชนิดมคี วามหนาแนน่ ตา่ งกัน

4. ครใู ช้คำถามเชือ่ มโยงเข้าสู่เรอ่ื งวิธีหาความหนาแน่นของสารว่า “นักเรียนจะทราบไดอ้ ย่างไรวา่ สาร
ชนดิ ตา่ งๆมีความหนาแนน่ ของสารเทา่ ไหร่” จากนัน้ ให้นักเรียนศึกษาวธิ ีการหาความหนาแนน่ ของสาร
(แนวคำตอบ วิธีการหาความหนาแน่นของสารมีข้นั ตอน ดงั นี้

1) เตรียมอุปกรณ์สำาหรับช่ังมวลสาร ได้แก่ เคร่ืองชั่ง เพื่อใช้หามวลของสาร เช่น เครื่องชั่งแบบ 2
แขน แบบเซนโอแกรม และแบบดจิ ทิ ลั

2) เตรียมอุปกรณ์ท่ีใช้ในการตวงถ้าสเกลละเอียดจะตวงได้ค่าที่ถูกต้องแต่ไม่ควรตวงหลายคร้ั ง
เนอื่ งจากมีโอกาสเกดิ ความผิดพลาดได้

5

2.1) กระบอกตวง (cylinder) ใช้ตวงของเหลว การอ่านปริมาตรต้องให้ส่วนโค้งของของเหลวตรง

กับค่าปริมาตรทต่ี ้องการ

2.2) บีกเกอร์ (beaker) ใชต้ วงของเหลวท่ีไม่ต้องการคา่ ละเอียดมาก ถ้าขนาดเลก็ จะตวงได้ปรมิ าตร

ทถี่ กู ต้องมากกว่า

3) หลอดฉดี ยา วิธีใชต้ ้องกดก้านหลอดฉดี ยาให้สดุ แล้วค่อย ๆ ดึงก้านหลอดฉดี ยาขน้ึ ให้สว่ นโค้งล่าง

ของของเหลวอยตู่ รงกบั ขีดปริมาตรและอ่านค่าปริมาตรในระดับสายตา

4) ขวดปริมาตร (volumetric flask) ใช้เตรียมสารละลายที่มีปริมาตรตรงกับขนาดปริมาตรของ

ขวดปรมิ าตรเท่านั้น ซึ่งขวดปริมาตรจะมหี ลายขนาดให้เลอื กใช้

5) ถ้วยยูเรกา ใส่น้ำให้ถึงระดับท่อของถ้วยยูเรกาแล้วนำาบีกเกอร์มารองตรงท่อ ใส่สารที่ต้องการ

วดั ปริมาตร รินน้ำที่รองได้ไปใสก่ ระบอกตวงแล้วอ่านค่าปรมิ าตรของสาร)

5. นำเขา้ สู่การทดลองความหนาแน่นของสาร โดยแบง่ นักเรยี นเปน็ กลุม่ กลมุ่ ละ 3-4 คน

การทดลอง ความหนาแน่นของสาร

จดุ ประสงค์ 1. หามวลและปรมิ าตรของสาร/วตั ถุ

2. หาความหนาแน่นของสาร/วตั ถุ

วัสดุ/อุปกรณ์ 1. บกี เกอร์ 2. ถว้ ยยูเรกา้

3. กระบอกตวง 4. ก้อนหนิ

5. ดนิ น้ำมัน 6. วสั ดุรูปทรงแปลก

วธิ ีดำเนนิ การทดลอง

1. ชงั่ มวลของหินดว้ ยเครื่องชั่งอ่านคา่ และบนั ทกึ ผล

2. ใส่น้ำในถ้วยยูเรก้าให้ถึงระดับท่อของถ้วยยูเรก้าแล้วนำบิ๊กเกอร์มารองตรงท่อ จากน้ันใส่หินลงไป

อย่างเบามือ

3. รมิ นำ้ ท่ีรองไดไ้ ปใสก่ ระบอกตวง อา่ นคา่ ปริมาตร และบนั ทึกผล

4. ทำขอ้ 1-3 ซำ้ กับวตั ถุอื่น ๆ

5. คำนวณหาคา่ ความหนาแนน่ ของสาร/วตั ถุ

แบบบนั ทึกการทดลองความหนาแนน่ ของสาร

6

6. ก่อนทำกิจกรรม ใหน้ ักเรียนอา่ นชอ่ื กจิ กรรม จุดประสงค์ วัสดุอปุ กรณ์ วธิ กี ารดำเนนิ กจิ กรรม
7. ระหว่างการทำกิจกรรม ให้นักเรียนทำกิจกรรมตามแผนท่ีวางไว้ ครูสังเกตวิธีการจัดอุปกรณ์ และ
การบันทกึ ผลการทดลองของนักเรียนทุกกลุ่ม เพ่ือใหค้ ำแนะนำหากเกิดขอ้ ผดิ พลาดในขณะทำกิจกรรม รวมทั้ง
นำขอ้ มูลทีค่ วรจะปรบั ปรุงและแกไ้ ขมาใช้ประกอบการอภิปรายหลังทำกิจกรรม
4. หลังทำกิจกรรม ให้นักเรียนนำข้อมูลเก่ียวกับปริมาตร ความหนาแน่นของสารท่ีได้จากการทดลอง
และสรปุ ผลการทดลอง
ขั้นท่ี 3 ขัน้ อธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation) (5 นาท)ี
1. ใหน้ ักเรยี นร่วมกนั อภิปรายกจิ กรรมทั้งหมดเพ่ือให้ได้ข้อสรปุ เก่ียวกับความหนาแน่นของสารบริสทุ ธ์ิ
และสารผสม (แนวคำตอบ ความหนาแน่นของสารเป็นปริมาณแสดงความสัมพันธ์ระหว่างมวลของสารในหน่ึง
หน่วยปริมาตรของสารนั้น โดยสารบริสุทธิ์แต่ละชนิดมีความหนาแน่น หรือมวลต ่อหน่ึงหน่วยปริมาตรคงท่ี
เป็นค่าเฉพาะของสารนั้น ณ สถานะอุณหภูมิและความดันหน่ึงแต่สารผสมมีความหนาแน่นไม่คงท่ีขึ้นอยู่กับ
ชนิดและอตั ราสว่ นของสารทีผ่ สมอยูด่ ้วยกัน)
ขน้ั ที่ 4 ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration) (10 นาที)
1. เช่ือมโยงความรู้ เรอื่ ง ความหนาแน่นของสารบรสิ ุทธ์แิ ละสารผสม สกู่ ารใช้หลักการความหนาแน่น
ของสารในชีวิตประจำวนั โดยใช้คำถามดงั นี้
1) ปรากฏการณค์ วามหนาแนน่ ของสารในชีวติ ประจำวนั ใดบา้ งทีน่ ักเรียนเคยพบเห็น
(แนวคำตอบ

ท่มี า : https://www.trueplookpanya.com/blog/content/81675/-blo-sciche-sci

ความหนาแน่นเป็นสมบัติเฉพาะของสาร ท่ีมาจากมวลอะตอม ขนาดของมวลอะตอม และวิธีการจัดเรียง
โมเลกุล ดังนั้น ของแข็งบางชนิดก็อาจมีความหนาแน่นน้อยกว่าของเหลวได้ เช่น น้ำแข็ง มีความหนาแน่น
ประมาณ 0.92 g/cm^3 ขณะที่น้ำมีความหนาแน่นประมาณ 1 g/cm^3 เนื่องจากมีการจัดเรียงโมเลกุลที่
ตา่ งกนั ดงั นั้น หากนำน้ำแขง็ ใส่ลงในน้ำ เราจึงพบวา่ น้ำแข็งจะลอย เชน่ เดยี วกับภูเขานำ้ แขง็ หรือแผ่นน้ำแข็งที่
ลอยอย่ใู นมหาสมุทรบรเิ วณขั้วโลกน่นั เอง

7

ที่มา : https://www.trueplookpanya.com/blog/content/81675/-blo-sciche-sci
แผ่นไม้ลอยอยใู่ นน้ำ ก็เพราะว่ามนั มีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำ ขณะที่สมอเรอื จมลงใต้น้ำ ก็เพราะวา่ โลหะนั้น
มีความหนาแน่นมากกว่าน้ำ ลูกโป่งสามารถลอยไปในอากาศได้ก็เพราะภายในบรรจุแก๊สฮีเลียมที่มีความ
หนาแน่นน้อยกว่าอากาศเอาไว้ หรือน้ำมันลอยอยู่บนผิวน้ำก็เป็นเพราะน้ำมันมีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำ
นัน่ เอง

ทีม่ า : https://www.spu.ac.th/contents/2021/11/08
การที่เรือสร้างมาจากเหล็กที่มีมวลมากและหนัก ถ้าหากเป็นเพียงแค่แท่งเหล็กคงจมน้ำไปทันที แต่เรือไม่
สามารถท่ีจะจมน้ำได้ ความฉลาดของมนษุ ยจ์ งึ ใชเ้ ทคนิคจากสูตรขา้ งต้น ด้วยการเพม่ิ ปริมาตรของเหล็กให้มาก
ทส่ี ุดเทา่ ที่จะทำได้ จากมวลท่ีมีเท่าเดิม จึงสง่ ผลให้ความหนาแนน่ เปล่ียนแปลงไป โครงสร้างท่ีหนักกว่าน้ำเมื่อ
ถกู เทคนิคการเพิ่มปริมาตรเขา้ ไป ทำใหเ้ หลก็ โปร่ง เบา จึงลอยน้ำได้น่ันเอง

ข้นั ที่ 5 ขนั้ ประเมนิ (Evaluation) (35 นาท)ี
1. นักเรยี นตอบคำถามทา้ ยการทดลองความหนาแน่นของสาร

8

2. ครแู ละนักเรยี นรว่ มกันเฉลยคำถามท้ายการทดลองความหนาแนน่ ของสาร
3. นกั เรยี นทำแบบฝึกหดั เรื่อง ความหนาแนน่ ของสารบริสทุ ธแิ์ ละสารผสม

4. ครูและนกั เรียนร่วมกันเฉลยคำตอบแบบฝกึ หดั เร่ือง ความหนาแนน่ ของสารบรสิ ุทธิ์และสารผสม
5. นกั เรยี นทำแบบทดสอบหลังเรยี น เร่ือง สมบตั ิของสารบรสิ ทุ ธ์แิ ละสารผสม
6. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน เร่ือง สมบัติของสารบริสุทธิ์และสาร
ผสม

3. ข้ันสรปุ กจิ กรรม (5 นาท)ี
นักเรียนสรุปกิจกรรมที่ได้ทำ ความรู้สึกต่อกิจกรรมที่ได้ทำ สรุปองค์ความรู้ที่ได้ ความรู้สึกต่อ
ห้องเรียน ความรู้สึกตอ่ เร่ืองท่ีเรยี น และความรสู้ กึ ตอ่ ครผู สู้ อน

11.สอื่ /อุปกรณ์และแหลง่ การเรียนรู้

11.1.สอ่ื /อุปกรณ์

1. แบบทดสอบหลงั เรียน เรอื่ ง สมบัติของสารบริสทุ ธแิ์ ละสารผสม

2. วิดิทศั น์การทดลองความหนาแน่นของสารในชวี ติ ประจำวัน

3. วัสดุ/อุปกรณก์ ารทดลองความหนาแน่นของสาร ได้แก่

1. บกี เกอร์ 2. ถ้วยยูเรกา้

3. กระบอกตวง 4. กอ้ นหนิ

5. ดินน้ำมนั 6. วสั ดรุ ปู ทรงแปลก

4. แบบบันทึกการทดลองความหนาแนน่ ของสาร

5. แบบฝกึ หัด เร่อื ง ความหนาแน่นของสารบริสทุ ธแิ์ ละสารผสม

6. บตั รภาพ ไดแ้ ก่ เรือ ไมล้ อยนำ้ ภเู ขาน้ำแข็ง

11.2.แหล่งเรยี นรู้ หอ้ งเรยี น

9

10

11

เครื่องมือวดั และประเมินผลด้านความรู้

ใบงาน เรื่อง ความหนาแน่นของสารบริสทุ ธแิ์ ละสารผสม

เกณฑก์ ารให้คะแนน

1. นำอกั ษรหน้าข้อความทางขวามือมาเติมลงในช่องว่างหนา้ ข้อความทางซา้ ยมือที่มีความสัมพันธ์กัน

ฉ =1 คะแนน 1. ความหนาแนน่ ของวัตถุ ก. ความหนาแนน่ ของวัตถนุ ้อยกว่าความ
หนาแนน่ ของนำ้

ก=1 คะแนน 2. วัตถลุ อยในน้ำ ข. ความหนาแน่นของวัตถุเทา่ กบั ความหนาแนน่

ของนำ้

ค=1 คะแนน 3. วัตถจุ มในน้ำ ค. ความหนาแน่นของวตั ถุมากกวา่ ความหนา

ซ=1 คะแนน 4. ความหนาแนน่ ของวัตถนุ ้อยลง แนน่ ของน้ำ
ฉ. มวลของวตั ถตุ อ่ ปรมิ าตรของวัตถุ

ข=1 คะแนน 5. วตั ถลุ อยปรมิ่ ในนำ้ ซ. เพ่มิ ปริมาตรของวัตถุโดยมวลเท่าเดมิ

ญ=1 คะแนน 6. วธิ ีการทำวัตถทุ ี่จมน้ำใหล้ อยนำ้ ได้ ญ. เพ่ิมปริมาตรของวัตถุจนมีความหนาแน่น
น้อยกวา่ 1 กรมั ตอ่ ลูกบาศก์เซนติเมตร

2.

จากข้อมูลในตารางให้เขียนเครื่องหมาย  ในกล่องส่ีเหล่ียมหน้าข้อความที่กล่าวถูกต้องและเขียน
เครอื่ งหมาย × ในกลอ่ งส่เี หลยี่ มหนา้ ข้อความทีก่ ลา่ วผิด

=1 คะแนน แทง่ พลาสตกิ ลอยในน้ำแตจ่ มในปโิ ตรเลยี ม
×=1 คะแนน แท่งพลาสติกส่ีเหล่ียมลูกบาศก์มวล 50 กรมั ลอยในน้ำ ขณะทแ่ี ทง่ พลาสตกิ สี่เหล่ียม
×=1 คะแนน ลกู บาศก์มวล 1 กโิ ลกรัม ไม่ลอยในน้ำ
ถ้าเทปโิ ตรเลียมเหลวลงในน้ำ ปโิ ตรเลียมเหลวจะแยกชน้ั ลอยอยู่ดา้ นบน แต่ถ้าเทลงใน
นมปโิ ตรเลยี มเหลวจะแยกช้นั อย่ดู า้ นลา่ ง

เกณฑก์ ารผ่าน 4.5 คะแนนข้ึนไป

12

แบบทดสอบก่อน-หลังเรยี นหนว่ ยที่ 3 สมบัติของสารบริสุทธแิ์ ละสารผสม
เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน
ขอ้ สอบปรนยั 4 ตวั เลอื ก จำนวน 10 ข้อ ข้อละ 1 คะแนน

ข้อสอบ เฉลย

1. ใหน้ กั เรียนเปรยี บเทยี บความหนาแนน่ ของสารบริสทุ ธ์ิและสารผสม (ว 2.1 ม. ก. สารบรสิ ุทธิม์ ีความ

1/5) หนาแน่นคงทเ่ี ปน็ คา่ เฉพาะ

ก. สารบริสทุ ธ์มิ คี วามหนาแน่นคงทเี่ ป็นค่าเฉพาะของสารนน้ั แต่สารผสมมคี วาม ของสารนั้น แตส่ ารผสมมี

หนาแนน่ ไม่คงที่ ความหนาแน่นไม่คงท่ี

ข. สารบรสิ ุทธม์ิ คี วามหนาแน่นไม่คงที่ แตส่ ารผสมมีความหนาแน่นคงทีเ่ ป็นค่า

เฉพาะของสารน้ัน

ค. สารบรสิ ุทธ์แิ ละสารผสมมคี วามหนาแนน่ คงท่ี

ง. สารบริสุทธแิ์ ละสารผสมมีความหนาแน่นไมค่ งท่ี

2. นกั เรยี นจะวดั ปรมิ าตรของวตั ถไุ ดด้ ้วยเครื่องมือชนดิ ใด (ว 2.1 ม.1/6) ข. ถ้วยยรู ีกา

ก. กระบอกตวง ข. ถว้ ยยูรกี า

ค. เคร่ืองชง่ั ง. บีกเกอร์

3. นกั เรียนจะวัดมวลของวัตถุไดด้ ้วยเครือ่ งมือชนิดใด (ว 2.1 ม.1/6) ค. เครอ่ื งชั่ง

ก. กระบอกตวง ข. ถว้ ยยรู ีกา

ค. เครื่องชง่ั ง. บีกเกอร์

4. ข้อใดจัดเปน็ ธาตุท้ังหมด (ว 2.1 ม.1/4) ก. เพชร เหลก็ และพลวง

ก. เพชร เหลก็ และพลวง

ข. ออกซิเจน น้ำ และปรอท

ค. เหล็ก ไฮโดรเจน และเกลือ

ง. ซโู ครส ไอโอดนี และไฮโดรเจน

5. อุปกรณว์ ดั ปริมาตรของสารละลายในข้อใดไม่ถูกตอ้ ง (ว 2.1 ม.1/6) ก. เครอื่ งช่ังแบบดิจิทัล

ก. เคร่อื งชงั่ แบบดิจิทลั ข. บีกเกอร์

ค. หลอดฉีดยา ง. กระบอกตวง

6. เมื่อนำของเหลว A B C และ D ไปใหค้ วามร้อนแลว้ บนั ทึกอุณหภูมทิ ุก ๆ 1 ง. ข้อ 2 และ 4

นาที จนกระท่ังของเหลวเดือดและบันทึกต่อไปอกี 3 นาที นำขอ้ มูลทไี่ ด้มาเขียน

กราฟแสดงความสมั พนั ธ์ระหว่างอุณหภูมิกบั เวลาสารในข้อใดไมใ่ ช่สารบรสิ ุทธิ์

(ว 2.1 ม.1/4)

1. 13

อุณหภูมิ (๐C) ก. B

2. อณุ หภูมิ (๐C) เวลา (นาท)ี

เวลา (นาที)

3. อุณหภมู ิ (๐C)

เวลา (นาที)

4. อณุ หภมู ิ (๐C)

ก. ข้อ 1 เวลา (นาที)
ค. ขอ้ 1 และ 3
ข. ข้อ 2
4. ข้อ 2 และ 4

พจิ ารณารปู ต่อไปนี้ แล้วตอบคำถามข้อ 7-8

7. รปู ใดใช้แสดงสารผสมได้ (ว 2.1 ม.1/4)

ก. B ข. D

ค. A และ B ง. B และ D

14

8. รูปใดใชแ้ สดงโลหะทองแดงและแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ ตามลำดบั (ว 2.1 ง. E และ D
ค. 82
ม.1/4) ค. 3 > 1 > 2

ก. A และ C ข. A และ D

ค. C และ E ง. E และ D

9. เอทานอลมจี ดุ เดอื ด 78 องศาเซลเซยี ส ส่วนน้ำมีจุดเดือด 100 องศา

เซลเซียส สารละลายของเอทานอลในน้ำรอ้ ยละ 40 โดยปริมาตร ควรมีจดุ เดือด

กีอ่ งศาเซลเซียส (ว 2.1 ม.1/4)

ก. 48 ข. 57

ค. 82 ง. 101

10. พจิ ารณาข้อมูลต่อไปนี้

1) ของเหลว ก มีมวล 10 กรัม ปริมาตร 10 ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร

2) ของเหลว ข มีมวล 10 กรัม ปรมิ าตร 100 ลูกบาศก์เซนตเิ มตร

3) ของเหลว ค มีมวล 100 กรมั ปริมาตร 10 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร

ขอ้ ใดเรยี งลำดบั ของเหลวจากความหนาแน่นมากไปน้อยได้ถูกต้อง (ว 2.1 ม.

1/5)

ก. 1 > 2 > 3 ข. 1 > 3 > 2

ค. 3 > 1 > 2 ง. 3 > 2 > 1

เกณฑ์การผ่าน 5 คะแนนข้ึนไป

15

เครือ่ งมือวดั และประเมินผลด้านทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

แบบบันทึกการทดลองความหนาแน่นของสารบริสทุ ธแิ์ ละสารผสม

เกณฑ์การให้คะแนน

1. จดุ ประสงค์

เกณฑ์การใหค้ ะแนน ระดบั คะแนน

ตอบ 1. หามวลและปรมิ าตรของสาร/วัตถุ 1

2. หาความหนาแนน่ ของสาร/วตั ถุ

ตอบ กรณีที่ 1 ไม่ตอบ 0

กรณีที่ 2 ตอบไมน่ อกเนอื่ งจากตอบขา้ งตน้

2. วัสดุ/อุปกรณ์

เกณฑ์การให้คะแนน ระดับคะแนน
1
ตอบ 1. บีกเกอร์ 2. ถว้ ยยูเรก้า
0
3. กระบอกตวง 4. ก้อนหนิ

5. ดินนำ้ มัน

ตอบ กรณีท่ี 1 ไม่ตอบ

กรณีท่ี 2 ตอบไม่นอกเนอ่ื งจากตอบข้างตน้

3. ตารางบันทึกผลการดำเนนิ กจิ กรรม ระดบั คะแนน
เกณฑก์ ารให้คะแนน 3

ตอบ บันทึกชื่อสาร/วัตถุถูกต้อง บันทึกค่ามวลและ 2
ใส่หน่วยถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำและใส่หน่วย
ถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำที่ได้เม่ือใส่สาร/วัตถุ
ถูกต้อง บันทึกปริมาตรของสาร/วัตถุถูกต้อง และ
คำนวณหาคา่ ความหนาแน่นของสาร/วัตถถุ กู ต้อง
ตอบ บันทึกช่ือสาร/วัตถุถูกต้อง บันทึกค่ามวลและ
ใส่หน่วยถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำและใส่หน่วย
ถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำที่ได้เมื่อใส่สาร/วัตถุ
และใส่หน่วยถูกต้อง บันทึกปริมาตรของสาร/วัตถุ
ถูกต้อง คำนวณหาค่าความหนาแน่นของสาร/วัตถุ
ไมถ่ กู ตอ้ ง

ตอบ บันทึกช่ือสาร/วัตถุถูกต้อง บันทึกค่ามวล 16
ถูกต้องแต่ใส่หน่วยไม่ถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำ
ถกู ต้องแต่ใส่หน่วยไม่ถูกต้อง บันทึกค่าปริมาตรน้ำท่ี 1
ได้เม่ือใส่สาร/วัตถุถูกต้อง แต่ใส่หน่วยไม่ถูกต้อง
บันทึกค่าปริมาตรถูกต้อง แต่ใส่หน่วยไม่ถูกต้อง 0
และคำนวณหาค่าความหนาแน่นของสาร/วัตถุไม่ ระดบั คะแนน
ถูกต้อง
ตอบ กรณีท่ี 1 ไมต่ อบ 2
1
กรณที ่ี 2 ตอบไมน่ อกเน่อื งจากตอบข้างตน้
0
5. สรปุ ผลการทดลอง
เกณฑ์การให้คะแนน ระดบั คะแนน
1
ตอบ ความหนาแน่นของสาร เป็นปริมาณแสดง 0
ความ สั ม พั น ธ์ระห ว่างม ว ล ของส ารใน ห นึ่ งห น่ ว ย
ปริมาตรของสารนั้น สาร/วัตถุแต่ละชนิดมีความ
หนาแนน่ ตา่ งกัน
ตอบ กรณีที่ 1 ความหนาแน่นของสาร เป็นปริมาณ
แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมวลของสารในหน่ึง
หนว่ ยปริมาตรของสารน้นั

กรณีที่ 2 สาร/วัตถุแต่ละชนิดมีความหนาแน่น
ต่างกัน
ตอบ กรณที ่ี 1 ไม่ตอบ

กรณีท่ี 2 ตอบไม่นอกเน่ืองจากตอบข้างต้น

6. คำถามทา้ ยกจิ กรรม

6.1 นกั เรยี นหาความหนาแนน่ ของสารโดยใช้สตู รใด

เกณฑก์ ารให้คะแนน

ตอบ มวลของสารนนั้

ความหนาแน่นของสาร = ปริมาตรของสารนน้ั

ตอบ กรณีที่ 1 ไมต่ อบ
กรณที ่ี 2 ตอบไม่นอกเนอ่ื งจากตอบขา้ งตน้

17

6.2 สารละลาย A มมี วล 6.3 กรมั มปี รมิ าตร 90 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร จะมีความหนาแน่นเท่าไร

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน ระดบั คะแนน

ตอบ 1

ตอบ กรณีที่ 1 ไมต่ อบ 0
กรณที ี่ 2 ตอบไม่นอกเนอื่ งจากตอบขา้ งตน้

6.3 จากกราฟ การเปล่ียนแปลงอุณหภูมิของน้ำกล่ันและสารละลายโซเดียมคลอไรด์ เม่ือให้ความรอ้ นเป็น

อย่างไร

เกณฑ์การใหค้ ะแนน ระดบั คะแนน

ตอบ 1

ตอบ กรณีที่ 1 ไมต่ อบ 0
กรณีที่ 2 ตอบไม่นอกเนอ่ื งจากตอบข้างตน้

เกณฑก์ ารผา่ น 5 คะแนนขึ้นไป

18

แบบสงั เกตการปฏบิ ัติการทดลอง
นยิ าม

ความสามารถในการปฏิบัติการเพ่ือหาคำตอบจากสมมติฐานท่ีต้ังไว้ ได้แก่ การออกแบบการทดลอง
การปฏบิ ตั ิการทดลอง และการบนั ทกึ ผลการทดลองรปู แบบต่าง ๆ
พฤติกรรมบง่ ช้ี

1. สามารถออกแบบการทดลอง และกำหนดวธิ ี ขนั้ ตอนการทดลองไดถ้ ูกตอ้ งและเหมาะสมได้
2. สามารถระบแุ ละเลอื กใชอ้ ปุ กรณ์ในการทดลองอยา่ งเหมาะสม
3. สามารถปฏบิ ตั กิ ารทดลองตามข้ันตอนได้อย่างถกู ตอ้ ง
เกณฑ์การประเมนิ

คณุ ภาพ
เกณฑ์ 4 (ดีมาก) 3 (ดี) 2 (พอใช้) 1 (ควรปรบั ปรุง)

1. ความสามารถ กำหนดวธิ กี าร กำหนดวธิ กี าร กำหนดวิธีการ กำหนดวธิ กี าร

ในการออกแบบ อปุ กรณ์ สารเคมี อุปกรณ์ สารเคมี อปุ กรณ์ สารเคมี อปุ กรณ์ สารเคมี ไม่

อย่างถูกต้อง อยา่ งถูกต้อง อยา่ งถูกต้อง ถูกต้อง ไม่เหมาะสม

เหมาะสม และใช้ เหมาะสม และใช้ เหมาะสม และใช้ และใช้อยา่ งไม่ถกู วิธี

อย่างถูกวิธที กุ คร้ัง อยา่ งถูกวธิ บี ่อยคร้งั อย่างถูกวธิ ีบางครั้ง

2. การปฏบิ ตั กิ าร ทดลองตามขั้นตอน ทดลองตามข้นั ตอน ทดลองตามข้ันตอน การทดลองไม่เปน็ ไป

ทดลอง ที่กำหนดไว้ ทีก่ ำหนดไว้ ทกี่ ำหนดไว้ ตามขน้ั ตอน ไม่

ทนั เวลา ใช้ ทันเวลา ใชอ้ ปุ กรณ์ ทันเวลา ใช้ ทนั เวลา ใชอ้ ปุ กรณ์

อปุ กรณ์และ และสารเคมีอย่าง อปุ กรณ์และ และสารเคมีไม่

สารเคมอี ยา่ ง ถกู ต้อง สารเคมอี ยา่ ง ถูกต้อง ไม่คลอ่ ง

ถูกต้อง คลอ่ งแคลว่ คล่องแคลว่ และ ถูกต้องคล่องแคลว่ และไม่เหมาะสม

และเหมาะสมทุก เหมาะสมบ่อยครั้ง และเหมาะสม

คร้งั บางครงั้

3. การบนั ทกึ ผล บนั ทึกผล บนั ทึกผล บันทึกผล บนั ทกึ ผลไม่

คล่องแคลว่ ถูกต้อง คลอ่ งแคลว่ ถกู ต้อง คลอ่ งแคลว่ ถกู ต้อง คล่องแคล่ว ไม่ค่อย

และออกแบบตาราง และออกแบบตาราง และออกแบบตาราง ถูกต้อง และ

บนั ทกึ ผลที่ บนั ทกึ ผลท่ี บันทึกผลที่ ออกแบบตาราง

เหมาะสมกับข้อมลู เหมาะสมกบั ข้อมลู เหมาะสมกบั ข้อมลู บันทกึ ผลไม่

ทกุ คร้ัง บอ่ ยครง้ั เป็นบางคร้ัง เหมาะสมกับข้อมูล

19

เกณฑก์ ารตัดสิน

ชว่ งคะแนน ระดบั คุณภาพ
10-12 ดีมาก
7-9 ดี
4-6 พอใช้
1-3
ควรปรบั ปรุง

เกณฑ์การผา่ น ต้งั แต่ระดบั คณุ ภาพดขี ้ึนไป

20

เคร่อื งมอื วดั และประเมินผลดา้ นคณุ ลกั ษณะอันพ่ึงประสงค์
แบบสงั เกตมุ่งมั่นในการทำงาน

เกณฑก์ ารให้คะแนน
ตวั ชี้วัด 1. ต้ังใจและรบั ผดิ ชอบในหน้าทกี่ ารงาน

พฤติกรรมบ่งชี้ ต้องปรับปรงุ (1) พอใช้(2) ด(ี 3) ดมี าก (4)

1.1เอาใจใส่ต่อการปฏิบัติหน้า ไม่ตง้ั ใจปฏบิ ตั ิ ต้งั ใจและรับผดิ ตั้งใจและรบั ตง้ั ใจและรับผิด

ทท่ี ี่ได้รบั มอบหมาย หน้าที่การงาน ชอบหนา้ ท่ีท่ไี ด้ ผิดชอบหนา้ ท่ี ชอบหนา้ ทที่ ี่ได้

1.2ตั้งใจและรับผิดชอบในการ รับมอบหมาย ทไี่ ด้รบั มอบ รบั มอบหมายให้

ทำงานให้สำเร็จ ใหส้ ำเร็จ หมายให้สำเร็จ สำเรจ็ มีการปรับ

1.2ปรบั ปรงุ และพัฒนาการทำ มกี ารปรับปรุง ปรุงและพฒั นา

งานด้วยตนเอง การทำงานให้ดี การทำงานใหด้ ี

ขึ้น ข้ึน

ตวั ชว้ี ัด 2. ทำงานดว้ ยความเพียรพยายามและอดทนเพ่อื ให้งานสำเรจ็ ตามเปา้ หมาย

พฤติกรรมบ่งช้ี ต้องปรบั ปรงุ (1) พอใช้(2) ดี(3) ดมี าก (4)
2.1 ทุ่มเททำงาน อดทน ไมข่ ยันอดทนใน ทำงานด้วย ทำงานดว้ ย ทำงานด้วยความ
ไมย่ ่อท้อต่อปญั หาและอุปสรร การทำงาน ความขยนั ความขยนั ขยันและพยายาม
คในการทำงาน และพยายาม และพยายาม เพอ่ื ใหง้ านเสรจ็
2.2พยายามแกป้ ัญหาและอุป เพ่อื ใหง้ านเสรจ็ เพ่อื ให้งาน ตามเปา้ หมาย
สรรคในการทำงานให้สำเร็จ ตามเปา้ หมาย เสร็จตามเป้า ไม่ย่อท้องต่อ
2.3ชืน่ ชมผลงานด้วยความภา หมาย ปัญหาในการ
คภมู ิใจ และชื่นชมผล ทำงานและช่นื ชม
งานดว้ ยความ ผลงานด้วยความ
ภาคภูมใิ จ ภาคภูมใิ จ

21

เกณฑก์ ารตดั สนิ ระดับคณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ดีมาก
7-8 ดี
5-6
3-4 พอใช้
1-2 ควรปรบั ปรุง

เกณฑ์การผา่ น ตั้งแต่ระดบั คุณภาพดีขนึ้ ไป

22

23

แบบทดสอบก่อน-หลงั เรียนหน่วยที่ 3 สมบตั ขิ องสารบริสทุ ธ์แิ ละสารผสม
ชนั้ มัธยมศึกษาปที ่ี 1 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2565

ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลอื ก จานวน 10 ขอ้ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลาในการทำข้อสอบ 10 นาที
คาช้ีแจง นักเรยี นเลอื กคาตอบที่ถูกทส่ี ดุ เพยี งคาตอบเดยี ว

1. ใหน้ ักเรยี นเปรียบเทยี บความหนาแน่นของสาร 6. เมอื่ นาของเหลว A B C และ D ไปให้ความ
บรสิ ทุ ธแ์ิ ละสารผสม (ว 2.1 ม.1/5) ร้อนแล้วบันทกึ อุณหภูมทิ กุ ๆ 1 นาที จนกระทงั่
ก. สารบริสุทธิ์มคี วามหนาแนน่ คงทเี่ ปน็ ค่าเฉพาะ ของเหลวเดอื ดและบนั ทกึ ต่อไปอีก 3 นาที นา
ของสารนนั้ แต่สารผสมมคี วามหนาแน่นไม่คงท่ี ขอ้ มูลท่ีได้มาเขยี นกราฟแสดงความสมั พันธ์
ข. สารบรสิ ทุ ธ์มิ คี วามหนาแนน่ ไมค่ งที่ แต่สารผสม ระหว่างอุณหภูมกิ บั เวลาสารในขอ้ ใดไมใ่ ชส่ าร
มีความหนาแนน่ คงทเี่ ปน็ คา่ เฉพาะของสารนนั้ บริสทุ ธิ์ (ว 2.1 ม.1/4)
ค. สารบริสทุ ธิแ์ ละสารผสมมคี วามหนาแน่นคงท่ี
ง. สารบริสุทธิแ์ ละสารผสมมคี วามหนาแน่นไมค่ งท่ี 1.

อุณหภูมิ (๐C)

2. นักเรยี นจะวดั ปริมาตรของวัตถุไดด้ ว้ ยเครือ่ งมือ เวลา (นาท)ี
ชนิดใด (ว 2.1 ม.1/6)
ก. กระบอกตวง ข. ถ้วยยรู กี า 2. อณุ หภมู ิ (๐C)
ค. เครอ่ื งชงั่ ง. บีกเกอร์

3. นกั เรยี นจะวดั มวลของวตั ถไุ ด้ด้วยเครอื่ งมือชนดิ เวลา (นาท)ี
ใด (ว 2.1 ม.1/6)
ก. กระบอกตวง ข. ถ้วยยรู ีกา 3. อณุ หภูมิ (๐C)
ค. เคร่ืองชั่ง ง. บกี เกอร์

4. ขอ้ ใดจัดเป็นธาตทุ ้ังหมด (ว 2.1 ม.1/4) เวลา (นาที)
ก. เพชร เหล็ก และพลวง
ข. ออกซเิ จน น้า และปรอท 4. อณุ หภมู ิ (๐C)
ค. เหลก็ ไฮโดรเจน และเกลือ
ง. ซูโครส ไอโอดีน และไฮโดรเจน เวลา (นาท)ี

5. อุปกรณว์ ดั ปรมิ าตรของสารละลายในข้อใด ข. ข้อ 2
ง. ขอ้ 2 และ 4
ไม่ถกู ตอ้ ง (ว 2.1 ม.1/6) ก. ขอ้ 1
ค. ขอ้ 1 และ 3
ก. เครือ่ งชั่งแบบดิจทิ ลั ข. บีกเกอร์

ค. หลอดฉดี ยา ง. กระบอกตวง

24

พจิ ารณารูปตอไปนี้ แลว้ ตอบคำถามข้อ 7-8 9. เอทานอลมจี ดุ เดอื ด 78 องศาเซลเซยี ส ส่วนนำ้
มจี ดุ เดอื ด 100 องศาเซลเซยี ส สารละลายของ
เอทานอลในนำ้ รอ้ ยละ 40 โดยปริมาตร ควรมจี ดุ
เดอื ดกอ่ี งศาเซลเซียส (ว 2.1 ม.1/4)
ก. 48 ข. 57
ค. 82 ง. 101

10. พิจารณาขอ้ มูลตอ่ ไปน้ี

1) ของเหลว ก มมี วล 10 กรัม ปริมาตร 10

ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร

7. รูปใดใช้แสดงสารผสมได้ (ว 2.1 ม.1/4) 2) ของเหลว ข มมี วล 10 กรมั ปริมาตร 100

ก. B ข. D ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร

ค. A และ B ง. B และ D 3) ของเหลว ค มมี วล 100 กรมั ปริมาตร 10

ลกู บาศก์เซนตเิ มตร

8. รูปใดใชแ้ สดงโลหะทองแดงและแกส๊ ขอ้ ใดเรยี งลำดับของเหลวจากความหนาแน่นมาก

คารบ์ อนไดออกไซด์ ตามลำดบั (ว 2.1 ม.1/4) ไปนอ้ ยไดถ้ กู ตอ้ ง (ว 2.1 ม.1/5)

ก. A และ C ข. A และ D ก. 1 > 2 > 3 ข. 1 > 3 > 2

ค. C และ E ง. E และ D ค. 3 > 1 > 2 ง. 3 > 2 > 1

25

26