Orange Romance Watt pad Ebook Cover

วิวัฒนาการ
ตัวอักษรไทย

ก

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)เล่ม เป็นส่วนหนึ่ง
ของรายวิชาประวัติศาสตร์ การค้นคว้าและเขียน หนังสือ
อิเล็กทรอนิกส์โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทราบถึงภูมิหลัง
ของประวัติศาสตร์ ตลอดจน อักษรไทยสมัยสุโขทัย อักษร
ไทยสมัยอยุธยา อักษรไทยสมัยธนบุรี และอักษรไทยสมัย
รัตนโกสินทร์ ผู้จัดทำหนังสอิเล็กทรอนิกส์ ได้ทำการ
ค้นคว้ารวบรวมข้อมูลจากหนังสือ และบทความต่างๆ

ผู้เขียน หนังสืออิเล็กทรอนิกส์หวังว่าจะเป็น
ประโยชน์ แก่ผู้สนใจศึกษาประวัติศาสตร์เป็นอย่างดี

ผู้จัดทำ
นางสาวนลพรรณ รู้จำ

สารบัญ ข

เรื่อง หน้า

คำนำ ก
สารบัญ ข
ความหมาย 1
อักษรไทยสมัยสุโขทัย 2-5
อักษรไทยสมัยอยธยา 6-7
อักษรไทยสมัยธนบุรี 8
อักษรไทยสมัยรัตนโกสินทร์ 9
สรุป 10
บรรณานุกรม 11

1

ความหมาย

ตัวอักษรไทย ซึ่งเราใช้เขียนในปัจจุบัน นับเป็นมรดกสังคม ที่เรา
รับทอดมาจากสังคมไทย สมัยสุโขทัย พ่อขุนรามคำแหง ได้ทรงประดิษฐ์
อักษรไทยไว้ให้คนไทยได้มีอักษรไว้ใช้เป็นของตัวเอง และคนไทยก็ได้ใช้
สืบทอดกันมาเป็นเวลากว่า ๗๐๐ ปีแล้ว อักษรไทยนับเป็นมรดกสังคม ที่มี
ความสำคัญ และมีคุณค่าอย่างยิ่ง สำหรับคนไทย คนไทย และสังคมไทยใน
ยุคปัจจุบัน แตกต่างไปจากคนไทย และสังคมไทยในยุคสุโขทัยมาก และสิ่ง
ที่สามารถชี้บอกได้ว่า เรายังคงความเป็นคนไทยอยู่ ก็คือ การใช้ภาษาไทย
ทั้งภาษาพูด และภาษาเขียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวอักษรที่ใช้เขียนภาษา
เขียนทำให้มนุษย์จดบันทึกเก็บสะสมเรื่องราวต่างๆ ไว้ได้ ทำให้คนรุ่นหลัง
เรียนรู้ถึงความคิดของคนรุ่นก่อนได้ สามารถคิดเรื่องสืบต่อจากคนที่คิดไว้
ก่อนแล้วได้ โดยไม่ต้องเริ่มต้นคิดใหม่ทั้งหมด ภาษาเขียนทำให้มนุษย์
สามารถสร้างความเจริญให้สังคมได้มากมาย ทำให้เกิดอารยธรรม และ
ความเจริญต่างๆ ดังที่เราเห็นกันอยู่ทุกวันนี้ การที่เรามีการศึกษาขั้นสูง
การประดิษฐ์ด้านวิทยาศาสตร์ การเดินทางไปในอวกาศ และทำเรื่องยากๆ
ต่างๆ ได้มากมายนั้น ก็เพราะอาศัยภาษาเขียนเป็นเครื่องมือช่วยทั้งสิ้น ถ้า
ไม่มีภาษาเขียน มนุษย์เราคงจะพัฒนามาถึงจุดนี้ไม่ได้

2

อักษรไทยสมัยสุโขทัย

ตัวอักษรไทยในยุคแรกๆ สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลจากตัวอักษร
อินเดียแต่ยังไม่ปรากฎมีหลักฐานชัดเจน และใช้ตัวอักษรขอมหวัดในยุคที่
ขอมเรืองอำนาจ ในระยะต่อมาเมื่อประมาณในปี พ.ศ. ๑๘๒๖ พ่อขุน-
รามคำแหงมหาราชได้ทรงประดิษฐ์ตัวอักษรไทยขึ้นใช้ ที่เรียกว่า "ลายสือ
ไทย" ลายสือไทยที่ทรงประดิษฐ์ขึ้นนี้ได้ดัดแปลงมาจากตัวอักษรขอม ให้
ลักษณะของตัวอักษรสามารถเขียนได้ง่ายขึ้น ทรงกำหนดได้วางรูปสระไว้
ให้อยู่ในบรรทัดรวมกับตัวพยัญชนะทั้งหมดเช่นเดียวกับแบบอย่างตัว
อักษรของโรมัน และทรงคิดให้มีวรรณยุกต์กำกับเสียงด้วยอันเป็น
เอกลักษณ์ที่โดดเด่นของภาษาไทย จนถึงทุกวันนี้

3

รัชสมัยของพระยาลิไท พ.ศ. ๑๙๐๐
ได้เปลี่ยนเอาสระ อิ อี อึ อื ขึ้นไปเป็นร่ม และนำเอาสระ อุ อู ลงไปเป็น

รองเท้าของพยัญชนะ ส่วนรูปแบบของตัวอักษรจะเปลี่ยนแปลงไปบ้างเล็กน้อย ซึ่ง
เป็นสมัยของพระยาลิไทย ได้มีการแก้ไขดัดแปลงอักษรไทยสุโขทัยสมัยพ่อขุน
รามคำแหง โดยการนำสระบนกลับไปไว้ที่ด้านบนตัวพยัญชนะ และนำสระล่างไว้ที่
ด้านล่างของพยัญชนะดังอักขรวิธีแบบเก่า เช่นเดียวกับอักษรขอมและอักษรมอญ
โบราณ ทั้งนี้ รูปแบบอักษรส่วนใหญ่ยังคงเหมือนกับอักษรสุโขทัยสมัยพ่อขุนรามฯ
ที่เปลี่ยนแปลงก็เห็นจะเป็นส่วนของอักขรวิธีและรูปของสระบางตัว ซึ่งเมื่อเปลี่ยน
ตำแหน่งที่อยู่แล้วยังผลให้มีรูปร่างเปลี่ยนไป

4

รัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ราว พ.ศ. ๒๒๒๓
ตัวอักษรก็เริ่มมีทรวดทรงดีขึ้นแต่ก็ไม่ทิ้งเค้าเดิม มีบางตัวเท่านั้นที่

แก้ไขผิดไปจากเดิม คือตัว ฎ และ ธ ซึ่งเหมือนกับที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน นัก
วิชาการจำนวนหนึ่งเชื่อว่าในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตัวอักษร
และการใช้งานมีความคล้ายคลึงกับในปัจจุบันมากที่สุด เป็นรัชสมัยมที่ได้
พัฒนารูปแบบตัวอักษรจากเส้นโค้งมาเป็นเส้นเหลี่ยมและเส้นตรงมากขึ้น
ทำให้สะดวกในการเขียนมากยิ่งขึ้น ซึ่งการเขียนตัวหนังสือไทยในสมัยนั้น
จะเป็นตัวเอนมีเส้นที่ขนานกันและมีหางที่อ่อนช้อย

5

พ.ศ. ๒๓๗๑ รัชสมัย เจมส์ โลว
ได้มีการหล่อตัวพิมพ์อักษรไทยขึ้นเป็นครั้ง แรก เอกสารที่จัดพิมพ์ขึ้นนั้น

เป็นตำราไวยากรณ์ไทย ชื่อ A GRAMAR OF THE THAI ตัวอักษรเป็น
ลักษณะแบบคัดลายมือ รูปลักษณ์ที่ดูแปลกตาไปเนื่องจากเป็นการแกะตัว
อักษรจากบล็อก และหล่อจากแม่พิมพ์ทองแดง แทนการใช้วัสดุขีดเขียน หรือ
จารึกดังเช่นสมัยก่อน การพัฒนาระบบการพิมพ์ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง

พ.ศ. ๒๓๘๕ สมัย ที่ได้มีการปรับปรุงรูปลักษณ์ของตัวอักษร
อย่างเด่นชัด โดยออกแบบให้ตัวอักษรมีลักษณะเป็นแบบหัวกลม ตัว

เหลี่ยม ซึ่งอาจกล่าวได้ว่า การสร้างรูปแบบตัวอักษรในครั้งนี้ ได้เป็นแบบ
อย่างในการพัฒนารูปแบบตัวอักษรที่ใช้ในวงการพิมพ์จนถึงทุกวันนี้

6

อักษรไทยสมัยอยุธยา

พ.ศ ๑๘๙๓ สมัยพระเจ้าอู่ทองในสถาปนากรุงศรีอยุธยา
ขึ้นเป็นราชธานีของไทยทางใต้ประกาศความเป็นอิสระไม่ขึ้นต่อกรุงสุโขทัยแต่ชาว
อยุธยายังคงรับเอาตัวอักษรตลอดจนอักขรวิธีของสุโขทัยสมัยพระยาลิไทมาใช้ ทั้งนี้
จากการศึกษารูปสัณฐานของตัวอักษรในศิลาจารึกและเอกสารอื่นๆในสมัยกรุง
ศรีอยุธยานำมาเปรียบเทียบกับรูปสัณฐานอักษรและอัครวิถีในสมัยพระยาลิไทแล้ว
จะเห็นได้ว่ารูปสัณฐานอักษรอาจแตกต่างกันบ้างบางตัวแต่อักขรวิธีคงเป็นระบบ
เดียวกัน

7

ลักษณะอักษรในสมัยกรุงศรีอยุธยาออกเป็น ๒ สมัย คือ
-สมัยอยุธยาตอนตัน ตั้งแต่พระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าคู่ทอง) ถึงสมัย
พระเจ้าปราสาท- ทอง

อักษรไทยสมัยอยุยยาตอนตัน ยังคงลักษณะของอักษรสมัยพระยาติไท
อย่างชัดเจน เช่น มีการเอียนไม้ทันอากาศ และคงเส้นโค้งอยู่ แด่มีการคถี่คลาย
รูปสัณฐานออกไปบ้าง เช่น สระ อะ เขียนเป็นเส้นต่อกัน ( ) สระ อี อี มีลักษณะ
ที่มากขึ้นคล้ายๆ อักษรซอมและที่พิเศษออกไป คือเมื่อมี ร ควบ จะเขียนเป็น
รูปตัวเชิง ร เช่นเดียวกับอักษรขอม รวมทั้งมีการใช้อักษรซ้อนตัวอื่นๆ เช่นของ
ขอมซึ่งปรากฏเด่นชัดในจารีกวัดส่องคบ ๓ (หลักที่ ๔๔) และในสมัยนี้มีการใช้
ไม้ยมกเป็นครั้งแรก

-สมัยอยุธยาตอนปลาย
ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช จนสินกรุงศรอรุธยา

อักษรไทยสมัยอยุธยาตอนปลาย ลักษณะสัณฐานตัวอักษใกลัเคียงกับปัจจุบัน ซึ่ง
เป็น ตัวอักษรที่ได้คลี่คลายมาจากอักษรสมัยอยุธยาตอนตันโดยมีการพัฒนาไปทีละ
น้อย] จนกระทั่ง เป็นทรงเหลี่ยม เส้นตรง หักเหลี่ยมหักมุมและเขียนเอนขวา

8

อักษรไทยสมัยธนบุรี

พ.ศ. ๒๓๓๙ (ค.ศ.๑๗๙๖) สมัยธนบุรี
ที่ใช้ตัวพิมพ์อักษรโรมันเรียงพิมพ์เป็นภาษาไทย พิมพ์ขึ้นเป็นเล่ม มีความหนา
๖๔ หน้า แม่แบบตัวพิมพ์ปั้ นด้วยดินเหนียว หลอมตะกั่วหยอด หล่อทีละตัว แท่น
พิมพ์ทำด้วยไม้ หนังสือเล่มนี้มีจ่าหน้า ซึ่งถอดอ่านเป็นตัวอักษรไทยแล้ว

9

อักษรไทยสมัยรัตนโกสินทร์

พ.ศ. ๒๓๙๐ สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ได้ประดิษฐ์อักษรอริยกะขึ้นมาใช้เขียนภาษาสัณฐานของตัวอักษรยังเป็นทรง
เหลี่ยมเส้นตรงหักเหลี่ยมหักมุมชัดเจน แต่ไม่นิยมเล่นหางยาว ๆ และย่อมุม
หักเหลี่ยมเหมือนเอกสารทางราชการสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ที่เรียก
ว่า "อักษรไทยย่อ" ส่วนอักขรวิธีใช้ระบบเดียวกันสืบต่อมา วรรณยุกต์สมัยกรุง
รัตนโกสินทร์พบทั้ง ๔ รูป คือเอก โท ตรี และจัตวา มีรูปสัณฐานเหมือนปัจจุบัน
ทุกรูป

อักษร ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์ เป็นอักษรไทยที่พัฒนามาจนถึงยุค
สุดท้าย ก่อนจะเริ่มมีระบบการพิมพ์ ซึ่งนั่นหมายความว่าตัวอักษรจะถูกกำหนด
แบบตายตัวและไม่มีการคลี่คลายไปเป็นแบบอื่นอีกแล้ว อักษรไทยธนบุรี-
รัตนโกสินทร์เป็นลักษณะคล้ายตัวอาลักษณ์ในปัจจุบัน แต่เป็นตัวเอียง

สรุป 10

วิวัฒนาการของอักษรไทยนั้นได้เริ่มประดิษฐ์ขึ้นจากสมัยพ่อขุนรามคำแหง
และได้มีการเปลี่ยนแปลงจากพ่อขุนรามคำแหงในแต่ละสมัยมาเรื่อยๆ เริ่มจาก
สมัยอยุธยา สมัยธนบุรี และสมัยรัตนโกสินทร์ ได้มีการปรับเปลี่ยนรูปร่างและ
ลักษณะของตัวอักษรไทย และได้มีการแก้ไขตัวอักษรไทยเดิมจากพ่อขุน
รามคำแหงให้มีความง่ายขึ้น ทั้งสระ และเสียงวรรณยุกต์ต่างๆ จนได้ตัวอักษร
ไทยที่มีรูปร่างลักษณะ การอ่านออกเสียงและวิธีการเขียนมาจนถึงปัจจุบันนี้

11

บรรณานุกรม

https://www.praphansarn.com/home/content/723
https://sites.google.com/site/karpradis001/khwam-pen-ma
http://elearning.psru.ac.th/courses/296/lesson5261.html
https://www.saranukromthai.or.th/sub/book/book.php
https://maneemanut.blogspot.com/2020/03/blog-
post_16.html