รสใน วรรณคดี รสในวรรณคดี นายปรีดิ์รีรดิ์ติ ยอดอินทร์ คณะมนุษนุยศาสตร์แร์ละสังสัคมศาสตร์ สาขาวิชวิาภาษาไทย
รสวรรณคดี หมายถึง อารมณ์สัณ์มสัผัสผัรับรัรู้ด้รู้ว ด้ ยใจ เช่น ช่ รสเสียสีง รสถ้อยคำ สัมสัผัสผัคำ ฯลฯ เกิดจากจังจัหวะของวรรคตอนใน การอ่านบทประพันพัธ์ ซึ่งซึ่ช่ว ช่ ยเสริมริสร้า ร้ งมโนภาพทางด้า ด้ นอารมณ์ ความเคลื่อนไหวของภาพให้ชั ห้ ดชัเจน มีชีมีวิชีตวิชีวชีายิ่งยิ่ขึ้นขึ้อันยังยัผลให้เ ห้ ข้า ข้ ถึงรสภาพอย่า ย่ งลึกซึ้งซึ้กล่าวคือ เมื่อมื่อ่านหรือรืฟังฟัคำ ประพันพัธ์ใธ์ดแล้ว เกิดความรู้สึรู้กสึอย่า ย่ งไร หากคำ ประพันพัธ์ใธ์ดไม่มี ม่ รมีส ย่อ ย่ มจืดจืชืดชื ไม่เ ม่ กิด อารมณ์สณ์ะเทือนใจแต่อย่า ย่ งใดแก่ผู้อ่ผู้ อ่ าน หากมีข้มีอ ข้ ผิดผิพลาดประการใด ผู้จัผู้ ดจัทำ ขอข้อ ข้ มรับรัและขออภัยมา ณ ที่นี้ด้ นี้ ว ด้ ย คำ นำ ก
สารบัญ คำ นำ สารบัญบั ประเภทในภาษาไทย เสาวรจนีย์ นารีปรีราโมทย์ (บทชมโฉม) (บทเกี้ยว โอ้โลม) ก ข-ค 1 2 3 ข 4 5 6 7 พิโพิรธวาทัง (บทตัดพ้อพ้ ) สัลสัลาปังคพิไพิสย (บทโศก) ประเภทในภาษาสันสัสกฤต ศฤงคารรส (รสแห่งห่ความรักรั)
8 หาสยรส (รสแห่งห่ความขบขันขั ) 9 กรุณรุารส (รสแห่งห่ความเมตตา กรุณรุาที่เกิดภายหลังค วามโศกเศร้าร้) 11 วีรวีรส (รสแห่งห่ความกล้าหาญ) 13 พีภัพีตภัสรส (รสแห่งห่ความชังชัความรังรัเกียจ) 10 รุทรุรรส/เราทรรส (รสแห่งห่ความโกรธเคือง) 12 ภยานกรส (รสแห่งห่ความกลัว ตื่นเต้น ตกใจ) ค สารบัญ บั 14 อัพอัภูตภูรส (รสแห่งห่ความพิศพิวงประหลาดใจ) 15 ศานติรติส (รสแห่งห่ความสงบ)
ประเภท ในภาษาไทย ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM LET'S DO IT รสในวรรณดี มิไมิด้เด้หมือมืกับรสชาติของอาหารที่สัมสัผัสผั ลิ้มรสชาติด้วด้ยปลายลิ้นเฉกเช่นช่เดียดีวกับอาหาร แต่รสชาติใน วรรณคดีนั้ดีนนั้สัมสัผัสผัด้วด้ยรสถ้อยคำ สำ นวน ท่วงทำ นองในการ แต่ง คติเตือนใจ อารมณ์สณ์ะเทือนใจต่างๆ ที่แฝงอยู่ ซึ่งซึ่เป็น ป็ รสชาติที่น่าน่ลิ้มลอง น่าน่สัมสัผัสผัยิ่งยิ่นักนัสำ หรับรัผู้ที่ผู้ ที่ รักรัในวรรณคดี ไทย รสทางวรรณคดีไดีทย มีอมียู่ ๔ ชนิดนิคือ เสาวรจนี นารี ปราโมทย์ พิโพิรธวาทัง สัลสัลาปังคพิไพิสย 1
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://PHASATHAIKRUPHIPHAT.SCHOOL.BLOG 2 เสาว รจ นีย์ (บทชมโฉม) คือการเล่าชมความงามของตัวละครในเรื่อรื่ง ซึ่งซึ่อาจเป็น ป็ ตัวละครที่เป็น ป็ มนุษนุย์ อมนุษนุย์ หรือรืสัตสัว์ ซึ่งซึ่การชมนี้อ นี้ าจจะ เป็น ป็ การชมความเก่งกล้าของกษัตริย์ริ ย์ความงามของปราสาท ราชวังวัหรือรืความเจริญริรุ่งรุ่เรือรืงของบ้าบ้นเมือมืง ดังดัเช่นช่บทชม นางเงือก ซึ่งซึ่ติดตามพ่อพ่แม่มม่า เพื่อพื่พาพระอภัยมณีหณีนีนนีาง ผีเผีสื้อสื้สมุทร จากเรื่อรื่ง พระอภัยมณี (เสาว ว. ดี,ดีงาม. + รจนี ก. ตกแต่ง, ประพันพัธ์;ธ์ว. งาม)
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://PHASATHAIKRUPHIPHAT.SCHOOL.BLOG 3 นารีปราโมทย์ (บทเกี้ยว โอ้โลม) คือการกล่าว ข้อข้ความแสดงความ รักรัทั้งทั้ที่เป็น ป็ การพบ กันในระยะแรกๆ และ ในโอ้โลมปฏิโลมก่อน จะถึงบทสังสัวาสนั้นนั้ ด้วด้ย (นารี น. หญิงญิ + ปราโมทย์ น. ความบันบัเทิงใจ, ความปลื้มใจ, ปราโมช)
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://PHASATHAIKRUPHIPHAT.SCHOOL.BLOG 4 พิโรธวาทัง (บทตัดพ้อ) (พิโพิรธ ก. โกรธเกรี้ย รี้ ว ไม่สม่บอารามณ์ + วาทัง น. วาทะ คำ พูด) คือการกล่าวข้อข้ความแสดงอารมณ์ไณ์ม่พม่อใจ ตั้งตั้แต่น้อน้ยไปจน มาก จึงจึเริ่มริ่ตั้งตั้แต่ ไม่พม่อใจ โกรธ ตัดพ้อพ้ ประชดประชันชักระทบกระเทียบ เปรียรีบเปรย เสียสีดสี เกลียด เจ็บ จ็ ใจ และด่าด่ว่าว่อย่าย่งรุนรุแรง
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://PHASATHAIKRUPHIPHAT.SCHOOL.BLOG 5 (สัลสัล น. ความโศกโศกาเศร้าร้ร่ำ น้ำ ตานอง, ความเจ็บจ็ ปวดแปลบ ๆ แลบแล่นในเนื้อนื้ ใจ, การครวญคร่ำ รำ พันพัรำ พึงพึ / สัลสัลาป น. การพูดจากัน + องค์ น. บท, ชิ้นชิ้อัน, ตัว + พิ ไสย น. ความสามารถ ฤาจะแผลงมาจาก วิสัวิยสัซึ่งซึ่แปลว่าว่ธรรมชาติของสิ่งสิ่นั้นนั้ๆ ฤา สันสัดาน ) สัลลาปังคพิไสย (บทโศก) คือการกล่าวข้อข้ความแสดง อารมณ์โณ์ศกเศร้าร้อาลัยรักรับทโศก ของนางวันวัทอง ซึ่งซึ่คร่ำ ครวญ อาลัยรักรัต้นไม่ใม่นบางขุนช้าช้ง อัน แสดงให้เห้ห็น ห็ ว่าว่นางไม่ต้ม่ ต้องการตาม ขุนแผนไป แต่ที่ต้องไปเพราะ ขุนแผนร่าร่ยมนต์สะกด ก่อนลานาง ได้ร่ำด้ร่ำลาต้นไม้ก่ม้ ก่อนจากไป จากเรื่อรื่ง ขุนช้าช้งขุนแผน ตอนขุนแผนพา นางวันวัทองหนี
O OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP SIGN UP TO OUR NEW MEMBERSHIP ประเภท ในภาษาสันสกฤตขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM นอกจากรสในวรรณคดีไดีทยแล้ว ยังยัมีรมีสในวรรณคดีสัดีนสัสกฤต อีกด้วด้ย รสวรรณคดีสัดีนสัสกฤต มีปมีรากฏในตำ รานาฏยศาสตร์ (นาฏย เวท) ของพระภรตมุนี ซึ่งซึ่กล่าวถึงคุณคุสมบัติบั ติของตัวละครสันสัสกฤตที่ ดีกดีว่าว่ต้องประกอบด้วด้ยรส ๙ รส คือ ศฤงคารรส หาสยรส กรุณรุารส รุทรุรรส วีรวีรส ภยานกรส พีภัพี ภัตสรส อัพภูตภูรสและศานติรส 6
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM 7 ศฤงคารรส (รสแห่งความรัก) เป็น ป็ การพรรณวามรักรัระหว่าว่งหนุ่มนุ่ สาวระหว่าว่งสามี ภรรยา ระหว่าว่งผู้ใผู้หญ่กัญ่ กับผู้น้ผู้ อน้ย บิดบิามารดากับบุตร ญาติกับญาติ ฯลฯ สามารถทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่าน พอใจรักรัเห็น ห็ คุณคุค่าของความรักรันึกนึอยากรักรักับ เขาบ้าบ้งเช่นช่รักรัฉันชู้สชู้าว รักรัหมู่คมู่ณะ รักรั ประเทศชาติ เป็น ป็ ต้น อย่าย่งเช่นช่ เรื่อรื่งลิลิตพระลอ เต็มไปด้วด้ยรสรักรั(บาลี เรียรีกรสนี้ว่ นี้ าว่รติรส) จะกล่าวว่าว่ ในรสนี้ อาจเทียบได้กัด้ กับนารีปรีราโมทย์ก็ย์ ก็ ว่าว่ ได้
8 หาสยรส (รสแห่งความขบขัน) เป็น ป็ การพรรณนา ที่ทำ ให้เห้กิดความร่าร่เริงริ สดชื่นชื่เสนาะ ขบขันขัอาจ ทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่าน ผู้ดูผู้ ยิ้ดูมยิ้กับ หนังนัสือสืยิ้มยิ้กับภาพที่ เห็น ห็ ถึงกับลืมทุกทุข์ดัข์บดั กลุ้มลุ้ไปชั่วชั่ขณะ เช่นช่ เรื่อรื่งระเด่นด่ลันได เป็น ป็ - ต้น ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM
9 กรุณารส (รสแห่งความเมตตา กรุณาที่เกิดภายหลัง ความเศร้าโศก) ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM เป็น ป็ บทพรรณนาที่ทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่านหดหู่เหู่หี่ย หี่ วแห้งห้เกิดความเห็น ห็ ใจถึง กับ น้ำ ตาไหล พลอยเป็น ป็ ทุกทุข์ เอาใจช่วช่ยตัวละคร เช่นช่เห็น ห็ ใจนางสีดสีา เห็น ห็ ใจ จรกา และเห็น ห็ ใจนางวันวัทอง เป็น ป็ ต้น
บทบรรยายหรือรื พรรณนาที่ทำ ให้ผู้ห้ดูผู้ ผู้ดู ผู้ อ่านขัดขั ใจฉุนฉุเฉียว ขัดขัเคืองบุคคลบาง คนในเรื่อรื่ง บางทีถึงกับ ขว้าว้งหนังนัสือสืทิ้ง หรือรืฉีก ตอนนั้นนั้ก็มี เช่นช่ โกรธ ขุนช้าช้ง โกรธชูชก(บาลี เรียรีกรสนี้ว่ นี้ าว่ โกธะ) รสนี้ เทียบได้กัด้ กับรสวรรณคดี ไทยคือ พิโพิรธวาทัง 10 รุทรรส/เราทรรส (รสแห่งความโกรธเคือง) ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM
วีรรส (รสแห่งความกล้าหาญ) ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM 11 บทบรรยายหรือรืพรรณาที่ทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่าน ผู้ดูผู้ ดูผู้ฟัผู้ งฟัพอใจผลงานและ หน้าน้ที่ ไม่ดูม่หดูมิ่นมิ่งาน อยากเป็น ป็ ใหญ่ อยากร่ำ รวย อยากมีชื่มีชื่อชื่เสียสีง เลียน แบบสมเด็จ ด็ พระนเรศวร ชอบความมีขัมีตขัติมานะ ของพระมหาอุปราชา จากเรื่อรื่งลิลิตตะเลงพ่าพ่ย (บาลีเรียรีกรสนี้ว่ นี้ าว่อุตสาหะรส)
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM 12 ภยานกรส (รสแห่งความกลัว ตื่นเต้น ตกใจ) บทบรรยายหรือรืพรรณาที่ทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่านผู้ฟัผู้ งฟัผู้ดูผู้ ดูมองเห็น ห็ ทุกทุข์ เห็น ห็ โทษ เห็น ห็ ภัยในบาปกรรมทุจทุริตริเกิดความสะดุ้งดุ้กลัวโรคภัยสัตสัว์ร้ว์าร้ย ภูตภูผีปีผีศปีาจ บางครั้งรั้ต้องหยุดอ่าน รู้สึรู้กสึขนลุกลุซู่ อ่านเรื่อรื่ง ผีต่ผี ต่างๆ
พีภัตส รส ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM 13 (รสแห่ง ความชัง ความ รังเกียจ) บทบรรยายหรือรืพรรณนาที่ทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่านผู้ดูผู้ ดูผู้ฟัผู้ งฟัชังชัน้ำ หน้าน้ตัว ละครบ้าบ้งตัว เพราะจิตจิ (ของตัวละคร) บ้าบ้ง เพราะความโหดร้าร้ยของตัว ละครบ้าบ้งเช่นช่เกลียดนางผีเผีสื้อสื้สมุทร ในเรื่อรื่งพระอภัยมณีที่ณี ที่ ฆ่าฆ่พ่อพ่ เงือก เป็น ป็ ต้น (บาลีเรียรีกรสนี้ว่ นี้ าว่ชิคุชิจคุฉะรส)
อัพภูตรส (รสแห่งความพิศวงประหลาดใจ) 14 ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://ADDRACHADA.WORDPRESS.COM บทบรรยายหรือรืพรรณนาที่ทำ ให้นึห้กนึ แปลกใจ เอะใจ อย่าย่งหนักนัตื่นเต้นนึกนึ ไม่ถึม่ ถึงว่าว่ เป็น ป็ ไปได้ เช่นช่นั้นนั้หรือรือัศจรรย์คย์าดไม่ถึม่ ถึงใน ความสามารถ ในความคมคายของคารม ใน อุบายหรือรืในศิลปวิทวิยาคุณคุแปลกใจในสุปสุ ฎิบัติบั ติ (ความประพฤติที่ดีงดีาม) แห่งห่ขันขัติ เมตตา กตัญญู อันยากยิ่งยิ่ที่คนธรรมดาจะทำ ได้ (รสนี้ บาลีเรียรีก วิมวิหะยะรส)
ขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก: HTTPS://PHASATHAIKRUPHIPHAT.SCHOOL.BLOG 15 ศานติรส (รสแห่งความสงบ) อันเป็น ป็ อุดมคติ ของเรื่อรื่ง เช่นช่ความ สงบสุขสุในแดนสุขสุาวดี ในเรื่อรื่ง วาสิฏสิฐี อันเป็น ป็ ผลมุ่งมุ่หมายทางโลก และทางธรรม เป็น ป็ ผล ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่าน ผู้ดูผู้ ดูผู้ฟัผู้ งฟัเกิด ความสุขสุสงบ ในขณะ ได้เด้ห็น ห็ ได้ฟัด้งฟัตอนนั้นนั้ ด้วด้ย (บาลีเรียรีกรสนี้ว่ นี้ าว่ สมะรส)
เรียบเรียงโดย นายปรีดิ์รดิ์ติ ยอดอินทร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ 16
THANK YOU FOR READING