แบบฝึกหัด วิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2

1 สมบตั ิของวัสดุ

การดูดซับน้าํ ของวัสดุ หมายถึง ความสามารถในการ
ดดู ซบั นา�้ ของวสั ดตุ า่ งๆ ซงึ่ วสั ดแุ ตล่ ะชนดิ มคี วามสามารถในการ
ดูดซับน�า้ ต่างกัน วสั ดุบางชนิดดดู ซับน้า� ได้ เชน่ กระดาษช�าระ
ผา้ สา� ลี วสั ดบุ างชนดิ ไมด่ ดู ซบั นา้� เชน่ พลาสตกิ จงึ ตอ้ งเลอื กใช้
วัสดุใหเ้ หมาะสมกับการใชง้ าน

ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์บริษัท สรางสรรคส่ือเพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กิจกรรมพัฒนาทักษะที่ 2 1. การสงั เกต
การดดู ซับนา้ํ 2. การวดั

3. การทดลอง
จุดประสงค์ 4. การจดั กระท�าและ
สือ่ ความหมายข้อมลู
เพ่ือเปรียบเทียบสมบัติการดูดซับน้�า
ของวัสดุได้

วัสดุ อุปกรณ์ 2. นา้� สีผสมอาหาร
1. จานพลาสตกิ 1 ใบ 4. กระดาษหนังสอื พมิ พ์ 1 แผน่
3. ผา้ ฝา ย 1 ผืน 6. แผ่นพลาสติก 1 แผน่บรษิ ทั สรา งสรรคส อ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด 7. กรรไกร
5. กระดาษช�าระ 1 แผ่น .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วธิ ีทาํ ÇÑÊ´áØ µÅ‹ Ъ¹´Ô ÁÊÕ ÁºÑµÔ
㹡Òôٴ«Ñº¹íÒé ÍÂÒ‹ §äÃ
1. ให้นักเรียนแบง่ กลมุ่ กลุ่มละ 4 - 5 คน
2. ตดั วสั ดใุ นขอ้ 3 - 6 ใหม้ ขี นาดและความยาวเทา่ กนั ประมาณ
1.5 × 4 นวิ้
3. น�าวัสดทุ ัง้ หมดวางบนขอบจาน เทน้า� สีลงในจานใหท้ ่วม
วสั ดพุ รอ้ มๆ กนั สงั เกตการเปลย่ี นแปลง
4. ทง้ิ ไวอ้ กี 3 นาที สงั เกตการเปลย่ี นแปลงอกี ครง้ั บนั ทกึ ผล
การสังเกต
แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2 65

การเคลอื่ นท่ขี องแสงจากแหล่งกาํ เนดิ แสง
แสงจะเดินทางออกจากแหล่งก�าเนิดแสงทุกทิศทาง
และเคล่ือนท่ีเป็นแนวตรง โดยมีรังสีของแสงเป็นล�าแสงเล็กๆ
จา� นวนมากเคล่ือนท่ีออกจากแหลง่ ก�าเนดิ แสง

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กจิ กรรมพฒั นาทักษะที่ 3 ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์
1. การสังเกต
การเคลอื่ นทีข่ องแสง 2. การวัด
3. การทดลอง
4. การจัดกระทา� และ
จุดประสงค์ ส่ือความหมายข้อมลู

เพื่อให้นกั เรยี นทดลองและอธิบายไดว้ า่
แสงเคลอ่ื นท่ีออกจากแหลง่ ก�าเนิดแสง
ทุกทิศทางและเปน็ แนวตรง

วสั ดุ อุปกรณ์ áʧà¤ÅÍ×è ¹·ÕèÍÍ¡¨Ò¡
1. กระปอ งพลาสตกิ ใส 1 ใบ áËŧ‹ ¡Òí à¹´Ô áʧÍ‹ҧäÃบริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

2. กล่องพลาสตกิ ใสขนาดพอเหมาะ
เพือ่ ครอบกระปองพลาสตกิ 1 กล่อง
3. ธปู
4. หลอดไฟท่มี ีสายเสียบปลัก๊ เพอ่ื เปด ไฟได้
5. ไม้บรรทดั
6. สมุดบันทกึ 1 เล่ม
7. ดนิ สอ 1 แท่ง

แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2 97

หนวยการเรยี นรูท ี่ ทรัพยากรดิน

5 ทรพั ยากรดนิ

1 บรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด 3

สว นประกอบ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ประโยชนของดิน
ของดนิ
2

การจําแนกดิน

มาตรฐานการเรียนรแู ละตัวช้วี ัด

1. ระบุส่วนประกอบของดินและจ�าแนกชนิดของดินโดยใช้ลักษณะเนื้อดินและการจับตัว
เปนเกณฑ์ (มฐ. ว 3.2 ป.2/1)

2. อธิบายการใช้ประโยชนจ์ ากดินจากข้อมูลที่รวบรวมได้ (มฐ. ว 3.2 ป.2/2)
บรษิ ทั สรา งสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระสาํ คัญ

ดินประกอบดว้ ยซากพชื ซากสัตว์ผสมอยู่ในดนิ มีอากาศและน�้าแทรกอยู่ตามช่องว่างในดนิ
ดินจ�าแนกเปนดินร่วน ดินเหนียว และดินทรายตามลักษณะเนื้อดิน และการจับตัวของดิน
ซึ่งมีผลต่อการอมุ้ น้า� ท่แี ตกตา่ งกนั ดนิ แต่ละชนดิ น�าไปใช้ประโยชนไ์ ดแ้ ตกตา่ งกนั ตามลักษณะ
และสมบัติของดนิ

1 สว่ นประกอบของดิน

ดินที่ปกคลุมผิวโลกในแต่ละพ้ืนที่จะมีส่วนประกอบ
ที่แตกต่างกัน จึงท�าให้ลักษณะและสมบัติของดินต่างกันด้วย
สว่ นประกอบหลกั ของดนิ มี 4 สว่ น คอื อนิ ทรยี วตั ถุ อนนิ ทรยี วตั ถุ
น้�า และอากาศ

บรษิ ัท สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กจิ กรรมพฒั นาทกั ษะท่ี 1 ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์
สว่ นประกอบของดิน 1. การสงั เกต
2. การวัด
จุดประสงค์ 3. การทดลอง
4. การจัดกระทา� และ

สื่อความหมายขอ้ มลู

เพื่อใหน้ กั เรียนทดลองและอธบิ าย
ถึงส่วนประกอบของดนิ ได้

วัสดุ อุปกรณ์

1. ภาชนะใสด่ ิน 1 ช้นิ บรษิ ัท สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
2. ตะเกยี บ 1 อนั
ã¹´Ô¹ÁÕÍÐäÃÍ‹ٺŒÒ§.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

3. ช้อนพลาสติก 1 คัน
4. ถงุ พลาสติกใส 1 ใบ
5. แกว้ พลาสติกใส 1 ใบ
6. ตวั อยา่ งดิน (พอประมาณ)
7. แวน่ ขยาย 1 อัน
8. น้�าครึง่ แก้ว
9. ยางรดั 1 เส้น

118 แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2

วธิ ที าํ
1. ให้นกั เรียนแบง่ กลมุ่ กลุ่มละ 4 - 5 คน ใช้ชอ้ นตกั ดนิ ใส่ภาชนะ

ใช้ตะเกียบเข่ีย ใช้มือบ้ีดิน ใช้แว่นขยายส่องดู สังเกตว่าในดิน
มอี ะไรอยู่บ้าง แล้วบันทึกผล

1 23

บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

2. นา� ดนิ ใสใ่ นถงุ พลาสตกิ ใส รดั ปากถงุ ใหแ้ นน่ นา� ไปวางไวก้ ลางแดด
ประมาณ 15 นาที สงั เกตภายในถุง แลว้ บันทึกผล

45

00:15บรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

3. ตักดนิ 2 - 3 ช้อน ใส่ในแก้วพลาสติกใสที่มีน�้าประมาณครึ่งแก้ว
สงั เกตและบนั ทกึ ผล ใชต้ ะเกยี บคนใหเ้ ขา้ กบั นา้� สงั เกตและบนั ทกึ ผล

6 78

แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2 119

ตารางบนั ทกึ ผลการสงั เกต

การสงั เกต ส่งิ ที่สงั เกตเหน็

1. ดนิ ในภาชนะหลังจากใช้ บริษทั สรา งสรรคส อื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั
ตะเกยี บเข่ียใช้มอื บแ้ี ละ
ใช้แวน่ ขยาย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

2. ดินในถงุ พลาสติกหลังจาก
น�าไปผงึ่ แดด

3. ดินทใ่ี สอ่ ยูใ่ นแกว้ พลาสตกิ ใส
ทีม่ ีน้�าโดยยังไม่คน

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

4. ดินทอี่ ยูใ่ นแก้วพลาสตกิ ใส
หลงั จากใชต้ ะเกยี บคนดิน
ใหเ้ ขา้ กบั นา�้

120 แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2

คาํ ถามทา้ ยกิจกรรม

1. เม่ือใช้ตะเกียบเข่ีย ใช้มือบ้ี และใช้แว่นขยาย ท�าให้พบอะไร
อยู่ในดินบ้าง

.............................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................

2. สิง่ ท่ีเกิดขึ้นในถุงหลงั จากผง่ึ แดดทง้ิ ไว้ 15บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด นาที ท�าให้ทราบวา่
ในดินมีอะไร ทราบได้อย่างไร.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

.............................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................

3. เมื่อตักดินใส่ลงไปในน�้า ใช้ตะเกียบคนดินให้เข้ากับน้�า แล้ว
วางทิ้งไวส้ กั ครู่ ท�าใหท้ ราบวา่ ในดนิ มอี ะไร ทราบไดอ้ ยา่ งไร

.............................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................

4. ดนิ ทนี่ กั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ นา� มามสี ว่ นประกอบเหมอื นกนั หรอื ไม่
เพราะเหตุใด

บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

...............................................................................S.R.A.N.G.S.A.N.S.U.E.P.H.U.A.K.A.R.N.R..IA.N.R.U.U..(S.S.R...).C.O..,.LT.D...........................................................................
................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................

5. กิจกรรมนสี้ รปุ ได้วา่ อย่างไร

.............................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................

กจิ กรรมพฒั นาทกั ษะท่ี 1 แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2 121
คะแนนเต็ม 10 คะแนน
คะแนนที่ได้ คะแนน

สมบัตขิ องดนิ

ดนิ ในแตล่ ะทอ้ งถน่ิ มสี ว่ นประกอบทแ่ี ตกตา่ งกนั จงึ สง่ ผลให้
สมบตั ขิ องดนิ ในแตล่ ะทอ้ งถนิ่ แตกตา่ งกนั ดว้ ย ซง่ึ สามารถสงั เกต
ได้ดว้ ยตาเปลา่ ดังนี้

1. ลักษณะเนื้อดิน คือ สมบัติทางกายภาพของเน้ือดิน
ที่สามารถสังเกตได้ด้วยตาเปล่า ดินบางชนิดมีเนื้อละเอียด
บางชนิดมีเนื้อหยาบ ซ่ึงขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของดิน เช่นบรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กรวด ทราย หนิ ดนิ เหนยี ว ฮิวมัส

2. สขี องดนิ เกิดจากสารประกอบในดิน สารประกอบแตล่ ะอยา่ ง
จะท�าให้ดินมีสีต่างกัน เช่น ดินที่มีฮิวมัสปนอยู่มากจะมีสีคล้�า ดินท่ีมี
แร่เหล็กปนอยู่มากจะมสี นี �า้ ตาลแดง

3. ความพรนุ ของดนิ คือ ช่องว่างระหว่างเม็ดดิน น�า้ และอากาศ
ผ่านเขา้ ไปได้ในเนื้อดนิ ได้ โดยผา่ นชอ่ งว่างน้ี ซ่งึ ดินชน้ั บนจะมคี วามพรนุ
มากกวา่ ดนิ ชนั้ ลา่ ง

4. การจับตัวของดิน เก่ียวข้องกับเนื้อดิน ดินท่ีมีเนื้อละเอียด
จะจับตัวเปนก้อนได้ดี ส่วนดินท่ีมีเนื้อหยาบและมีเม็ดดินขนาดใหญ่
จะไม่เกาะติดกนั และไมจ่ บั ตัวกันเปนกอ้ น

บรษิ ัท สรางสรรคส่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กิจกรรมพัฒนาทักษะที่ 2 ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์
สาํ รวจดนิ ในทอ้ งถน่ิ 1. การสงั เกต
2. การวัด
จดุ ประสงค์ 3. การลงความเห็นจากข้อมูล

เพอิื่ ให้นักเรยี นส�ารวจและวิเคราะห์
ดินในชุมชนทอี่ าศัยอยไู่ ด้
´Ô¹ã¹·ÍŒ §¶èÔ¹
ÁÕÅѡɳÐÍÂÒ‹ §äúŒÒ§

122 แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2

74. ข้อใดเปน ประโยชน์ท่สี า� คัญท่สี ดุ ของดิน
ก. ใช้เพาะปลูกพชื ตา่ งๆ
ข. น�ามาใชท้ า� เครอ่ื งปนดนิ เผา
ค. นา� ดินทรายมาใชใ้ นงานก่อสร้าง
75. ดินทรายเหมาะสา� หรบั ใช้ประโยชนใ์ นเรือ่ งใด
ก. งานเกษตรกรรม
ข. อุตสาหกรรมเซรามิก
ค. อตุ สาหกรรมแกว้ กระจก บริษทั สรา งสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

76. เราสังเกตว่าอากาศเปน องคป์ ระกอบพนื้ ฐานของดินโดยดูจากสงิ่ ใด
ก. สีของดินและเศษซากพืชซากสตั วท์ ่ีปะปนอยู่
ข. ฟองอากาศทผ่ี ดุ ข้นึ หลงั จากน�าดินใส่ลงไปในแก้วทีม่ นี �า้
ค. ไอนา้� ทเ่ี กาะขา้ งถงุ พลาสตกิ ทมี่ ดี นิ และมดั ปากแนน่ นา� ไปวางกลางแดด
77. เมื่อเปรียบเทียบการอมุ้ น้า� ระหวา่ งดินเหนียวกบั ดินรว่ นได้ผลอย่างไร
ก. ดินร่วนอมุ้ น�้าดีกวา่ ดินเหนียว
ข. ดนิ เหนียวอุ้มน้�าดกี ว่าดินร่วน
ค. ดนิ เหนียวอมุ้ นา้� ไดด้ ีเทา่ กับดนิ ร่วน
78. การปลกู พชื ตระกลู ถ่วั มปี ระโยชน์ต่อดนิ ในเรือ่ งใด
ก. ท�าให้ดินอมุ้ น�า้ ได้มากข้ึน ข. ท�าใหด้ นิ จบั ตวั กนั มากขนึ้
ค. เพมิ่ ความอดุ มสมบูรณ์ของดนิบรษิ ัท สรา งสรรคส่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
79. ขอ้ ใดไม่ใช่ประโยชนข์ องดนิ
ก. ทา� อฐิ ท�าดินสอ ข. เพาะปลกู ทา� โอง่
ค. ท�าแกว้ ท�าวสั ดกุ อ่ สรา้ ง
80. ขอ้ ใดไมใ่ ช่วิธีบา� รุงรักษาดนิ ท่ีถูกตอ้ ง
ก. การพรวนดนิ ข. การใส่ปุยเคมใี นดนิ
ค. การปลกู พืชคลมุ ดนิ

คะแนนเต็ม 80 คะแนน

คะแนนท่ีได้ คะแนน

154 แบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.2

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD