หนังสือเรียน วิชาสังคม ป.1

หนงั สือเรยี นรายวิชาพน้ื ฐาน

ศสำสังนคำ แมละศวัฒึกนธษรรำม
ช้ันประถมศึกษาปที ี่
ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตวั ชว้ี ดั สาระภูมิศาสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)บรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กลมุ่ สาระการเรียนร้สู งั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสตู รแกนกลาง
การศึกษาขัน้ พื้นฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑

บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั คณะผเู้ รยี บเรียง
ผศ. ดร.ฐิติรัตน์ ป้นั บา� รงุ กจิ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ผศ.สภุ าพรรณ พวงจ่ันเพชร
ศรียา เนตรน้อย
บรษิ ัท สรา้ งสรรค์ส่อื เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จา� กดั จดั พิมพแ์ ละจ�ำหน่ำยโดย คณะผู้ตรวจ
SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD. บรษิ ัท สรา้ งสรรค์สือ่ เพอื่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ากัด รศ.นโรตม์ ปาลกะวงศ์ ณ อยธุ ยา
๑๕๑๘/๗ ถนนประชาราษฎร์ ๑ แขวงวงศส์ วา่ ง เขตบางซือ่ กรุงเทพฯ ๑๗๘๐๐ ผศ.สชุ าดา โกรศุภมิตร
โทรศพั ท์ : ๐-๒๕๘๗-๗๙๗๒, ๐-๒๕๘๖-๐๙๘๔, ๐-๒๕๘๗-๙๓๒๒-๒๖ ปยิ ฉตั ร ฆงั ฆะ
โทรสาร : ๐-๒๐๔๔-๔๔๗๒ E-mail : [email protected] บรรณำธิกำร
รศ.ผ่องศรี จั่นหา้ ว

พิมพ์คร้งั ท่ี ๑
สงวนลิขสิทธต์ิ ามพระราชบญั ญัติ
ISBN 978-616-7768-03-8
ปีท่พี มิ พ์ ๒๕๖๒
จา� นวนทพ่ี มิ พ์ ๑๐,๐๐๐ เลม่

คา� นา�

หนังสอื เรยี นรายวชิ าพื้นฐาน สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ จัดทา� ขนึ้ ตาม
มาตรฐานการเรยี นรู้และตัวช้วี ดั สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) กลมุ่ สาระ
การเรียนรู้สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน
พุทธศกั ราช ๒๕๕๑ โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์เพ่อื ใหค้ รูและนักเรยี นไดใ้ ช้เป็นสือ่ การเรียนการสอน
พฒั นาทกั ษะการเรยี นรขู้ องนกั เรียนใหม้ คี ณุ ภาพ และเกิดประสทิ ธภิ าพอยา่ งหลากหลาย
เนื้อหาสาระของหนังสอื เรยี นเล่มนี้ แบ่งเป็น ๕ สาระ ได้แก่ บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระศาสนา ศลี ธรรม จรยิ ธรรม
สาระหนา้ ทพี่ ลเมอื ง วัฒนธรรม และการดา� เนนิ ชวี ิตในสังคม
สาระเศรษฐศาสตร์
สาระประวตั ศิ าสตร์
สาระภมู ิศาสตร์
โดยเนื้อหาสาระเหล่าน้ีมีเน้ือหามุ่งให้นักเรียนได้เรียนรู้ และเข้าใจในการอยู่ร่วมกัน
ในสังคมท่ามกลางการเปล่ียนแปลงอย่างเท่าทันและรอบดา้ น มคี วามศรทั ธาตอ่ ศาสนาและ
วฒั นธรรม รกั และภมู ใิ จในความเปน็ ชาตไิ ทย และความเปน็ สากลของประเทศเพอ่ื นบา้ น ปลกู ฝงั
และบม่ เพาะคณุ ธรรม จรยิ ธรรมทด่ี ใี หก้ บั นกั เรยี น สามารถดา� รงชวี ติ ในสงั คมไดอ้ ยา่ งมคี วามสขุ
และเปน็ พลเมอื งดขี องประเทศอยา่ งมคี ุณภาพ
คณะผู้จัดท�าหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือเรียนเล่มนี้ จะช่วยให้ครูและนักเรียนได้จัด
กจิ กรรมการเรยี นการสอนตรงตามเจตนารมณท์ ม่ี งุ่ หวงั และไดร้ บั ประโยชนท์ พี่ อจะเปน็ พน้ื ฐานบรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรอื แนวทางการตอ่ ยอดองคค์ วามรเู้ พอ่ื สรา้ งเปน็ ความคดิ รวบยอดใหแ้ กผ่ เู้ รยี นไดอ้ ยา่ งครบถว้ น
และสมบูรณ์

คณะผ้จู ดั ทา�

สารบัญ หน้า
๑
หนว่ ยกำรเรยี นรู้ท่ี ๑ พระพทุ ธ
๒
๑. พุทธประวัติ ๕
๒. ชาดก ๑๐
๓. วนั สา� คัญทางพระพทุ ธศาสนา
๑๔
หนว่ ยกำรเรียนรู้ท่ี ๒ พระธรรม บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
๑๕
๑. พระรัตนตรยั .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๑๗
๒. โอวาท ๓ ๒๕
๓. พุทธศาสนสภุ าษิต
๒๘
หนว่ ยกำรเรยี นร้ทู ี่ ๓ พระสงฆ์
๒๙
๑. พุทธสาวก ๓๑
๒. พทุ ธศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง ๓๓
๓. หนา้ ท่ีชาวพุทธ
๓๘
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๔ ครอบครัวของเรำ
๓๙
๑. โครงสร้างของสมาชิกในครอบครวั ๔๑
๒. บทบาทหนา้ ที่ของสมาชิกในครอบครวั ๔๒
๓. สิทธขิ องสมาชิกในครอบครัว ๔๓
๔. การเปน็ สมาชกิ ทด่ี ขี องครอบครัว ๔๕
๕. ความสามารถและความดีของตนเองและผู้อื่น บรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด ๔๗

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๕๐

๖. การมีสว่ นรว่ มตามกระบวนการประชาธปิ ไตยในครอบครวั ๕๑
๕๒
หนว่ ยกำรเรยี นรู้ท่ี ๕ โรงเรยี นของฉัน ๕๓
๕๔
๑. โครงสรา้ งของโรงเรียน ๕๕
๒. บทบาทหน้าทข่ี องสมาชกิ ในโรงเรยี น
๓. สิทธขิ องตนเองในโรงเรียน
๔. การปฏิบตั ิตนเป็นสมาชิกทดี่ ีของโรงเรียน
๕. การมสี ว่ นร่วมของสมาชกิ ในโรงเรียนตามกระบวนการประชาธปิ ไตย

หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๖ กำรใชจ้ ่ำยเงินในชีวิตประจำ� วัน หน้ำ
๕๙
๑. สนิ ค้าและบริการที่ใชอ้ ยู่ในชวี ิตประจ�าวนั
๒. การใช้จ่ายเงนิ ๖๐
๓. การออมเงนิ ๖๓
๔. การใช้ทรพั ยากรอยา่ งประหยดั ๖๔
๖๖
หน่วยกำรเรียนรทู้ ่ี ๗ ทำ� งำน หำรำยได้ บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
๗๑
๑. การท�างาน .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒. เหตุผลของการทา� งาน ๗๒
๓. การท�างานทม่ี ีผลตอ่ ครอบครวั และสังคม ๗๕
๔. การท�างานอย่างสุจรติ ๗๖
๗๗
หนว่ ยกำรเรียนรทู้ ี่ ๘ เรียนรเู้ รอื่ งวนั เวลำ
๗๙
๑. วัน เดอื น ปี และการนับช่วงเวลาตามปฏิทนิ
๒. ช่วงเวลาและการล�าดับเหตกุ ารณ์ ๘๐
๓. ความเป็นมาของตนเองและครอบครัว ๘๖
๘๘
หน่วยกำรเรยี นร้ทู ี่ ๙ กำรดำ� เนนิ ชีวิตกับกำรเปล่ยี นแปลง
๙๓
๑. สิง่ ต่าง ๆ เปลีย่ นแปลงไปตามกาลเวลา
๒. เหตกุ ารณ์ส�าคญั ในครอบครวั ๙๔
๓. สาเหตุของการเปลยี่ นแปลงของส่ิงต่าง ๆ ๙๙
๑๐๐
หนว่ ยกำรเรียนรู้ท่ี ๑๐ ชำติไทยของเรำ บริษทั สรางสรรคส อื่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๑๐๓
๑. สญั ลักษณข์ องชาติไทย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒. แหลง่ วฒั นธรรมในชมุ ชน ๑๐๔
๓. สิ่งที่เป็นความภาคภมู ใิ จในท้องถนิ่ ๑๐๘
๑๑๑
หนว่ ยกำรเรียนรทู้ ่ี ๑๑ สงิ่ ต่ำง ๆ รอบตวั
๑๑๕
๑. ความสัมพันธข์ องตา� แหน่ง ระยะ และทศิ ของสง่ิ ตา่ ง ๆ รอบตวั
๒. การใช้แผนผังแสดงตา� แหน่งสิง่ ต่าง ๆ ๑๑๖
๓. การเปล่ียนแปลงสภาพอากาศในรอบวัน ๑๒๐
๔. รจู้ กั เมฆ ลม และฝน ๑๒๑
๑๒๓
หนว่ ยกำรเรียนรทู้ ่ี ๑๒ มนษุ ย์กบั สภำพแวดลอ้ ม
๑๒๖
๑. รจู้ ักสงิ่ แวดลอ้ ม
๒. สง่ิ แวดลอ้ มทางกายภาพทีม่ ีผลต่อความเปน็ อย่ขู องมนษุ ย์ ๑๒๗
๓. การเปล่ยี นแปลงของสง่ิ แวดล้อมรอบตัวเรา ๑๒๙
๔. การจัดระเบียบสง่ิ แวดลอ้ มที่บา้ นและโรงเรียน ๑๓๓
๑๓๖
บรรณำนุกรม
๑๓๙

๑หน่วยการเรยี นรู้ที่ พระพุทธ

บริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู้ บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

มาตรฐานการเรยี นรู้และตัวชีว้ ัด

๑ พทุ ธประวัติ ๑. บอกพทุ ธประวตั ิ หรอื ประวตั ขิ องศาสดาทตี่ นนบั ถอื โดยสงั เขป (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๑)
๒ ชาดก ๒. ช่ืนชมและบอกแบบอย่างการด�าเนนิ ชวี ิตและข้อคิดจากประวตั สิ าวก

ชาดก เรือ่ งเลา่ และศาสนกิ ชนตัวอยา่ งตามทกี่ า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๒)
๓. ปฏบิ ตั ติ นในศาสนพธิ ี พธิ กี รรม และวนั สา� คญั ทางศาสนาตามทกี่ า� หนด

ได้ถูกต้อง (มฐ. ส ๑.๒ ป.๑/๓)

สาระส�าคญั

๓ วนั ส�าคญั ทางพระพุทธศาสนา ศาสนาในประเทศไทยมหี ลายศาสนา การเลอื กนับถอื ศาสนาข้ึนอยกู่ ับ
ความศรัทธาของแต่ละบคุ คล ซง่ึ ทุกศาสนาล้วนสอนใหเ้ ป็นคนดี

การศกึ ษาพทุ ธประวตั ิ ผเู้ ปน็ ศาสดาของพระพทุ ธศาสนา รวมทงั้ การศกึ ษา
เรื่องชาดก ซึ่งเป็นเร่ืองราวเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าในชาติต่างๆ จะท�าให้เกดิ
ความศรทั ธาและไดข้ อ้ คดิ มาประยุกตใ์ ชใ้ นชวี ิตประจ�าวัน

วันสา� คัญทางพระพุทธศาสนา เป็นวนั ที่ชาวพุทธนกึ ถงึ เหตกุ ารณ์ส�าคญั
ทเี่ กิดข้นึ ในพระพทุ ธศาสนา และเข้ารว่ มกิจกรรมในวันสา� คัญดังกล่าว

คณุ แมค ะ
ทาํ ไมเราตอ งใสบ าตร
ในตอนเชา ดว ยคะ

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด การทเ่ี ราใสบ าตรในตอนเชา
เพอ่ื ลดความเหน็ แกต วั ฝก การ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
รจู ักให ที่สําคัญเพ่ือให
พระสงฆมกี าํ ลงั ใจในการ
ศกึ ษาพระธรรม แลว นาํ มา

เผยแผศ าสนาไงจะ ลกู

๑ พุทธประวตั ิ แหล่งสืบค้นเพ่ิมเติม
พทุ ธประวตั ิ หมายถงึ ประวตั ขิ องพระพทุ ธเจา้
ซ่ึงมีเหตุการณส�าคัญเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า ส�านักงานพระพทุ ธศาสนาแห่งชาติ
ตง้ั แต่ประสูต ิ ตรสั ร ู้ จนกระท่ังปรินพิ พานบริษทั สรางสรรคสือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด http://www.onab.go.th

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ ประสูติ
พระพุทธเจ้ามีพระนามเดิมว่า สิทธัตถะ
ประสตู เิ มอื่ วนั ขนึ้ ๑๕ คา่� เดอื น ๖ ก่อนพทุ ธศกั ราช
๘๐ ป  (กอ่ นนบั ป  พ.ศ.) ณ ลมุ พนิ วี นั ปจั จบุ นั ตงั้ อยู่
ในประเทศเนปาล

เจา้ ชายสทิ ธตั ถะประสตู ทิ ลี่ มุ พนิ วี นั

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๒

เจ้าชายสิทธัตถะเป็นพระราชโอรสของพระเจาสุทโธทนะกับพระนาง
สริ มิ หามายา ผคู้ รองกรงุ กบลิ พสั ด ุ ปจั จบุ นั อยใู่ นประเทศอนิ เดยี เมอื่ เจา้ ชาย
สิทธตั ถะประสตู ิได้ ๗ วนั พระราชมารดากส็ ้ินพระชนม  พระองคจึงอยู่ใน
ความดูแลของพระนางปชาบดีโคตมี ผเู้ ปน็ น้า
เมอ่ื พระองคม พี ระชนมาย ุ ๑๖ พรรษา ไดอ้ ภเิ ษกสมรสกบั พระนางยโสธรา
(พิมพา) มีโอรส ๑ องค  พระนามว่า ราหุล แปลวา่ บว่ ง

บรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๒ ตรัสรู
เมอื่ เจา้ ชายสทิ ธตั ถะมพี ระชนมายุ
ได ้ ๒๙ พรรษา พระองคท รงเบอื่ หนา่ ย
ชวี ติ ทส่ี ขุ สบายในพระราชวงั จงึ ตดั สนิ
พระทัยออกผนวช (บวช) เพื่อค้นหา
หนทางดับทุกขด้วยพระองคเอง
ดว้ ยวธิ กี ารทรมานรา่ งกาย เชน่ กดั ฟนั
กลั้นลมหายใจ อดอาหาร ท่ีเรียกว่า
บาํ เพญ็ ทกุ รกริ ยิ าแตก่ ไ็ มส่ า� เรจ็ พระองค
จงึ เลกิ กระทา� เชน่ น้ันและเปลี่ยนมาใช้บริษัท สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
วิธีฝกจิตโดยการน่ังสมาธิ จนกระทั่ง
พระองคม พี ระชนมายไุ ด ้ ๓๕ พรรษา
ทรงค้นพบหลักธรรมที่เป็นแนวทาง
ของการดับทุกข เรียกว่า ตรัสรู เป็น พระพุทธเจา้ ตรสั รู้
ในวันขนึ้ ๑๕ ค�่า เดือน ๖

พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ในวนั ขน้ึ ๑๕ คา่�
เดอื น ๖ ใตต้ น้ พระศรมี หาโพธิ์

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๓

๑.๓ ปรินิพพาน
หลังจากท่ีพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว พระองคได้น�าหลักธรรมท่ีทรงค้นพบ
น�ามาเผยแผ่แก่ประชาชนทั่วไปเป็นเวลานานถึง ๔๕ ป ภายหลังพระองค
เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานในวนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖ ทใี่ ตต้ น้ สาละ เมอื งกสุ นิ ารา
ประเทศอนิ เดยี รวมพระชนมายไุ ด ้ ๘๐ พรรษา

บรษิ ทั สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธเจา้ เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานในวนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

¤Òí È¾Ñ ·¹ Ò‹ ÃÙŒ ฉลาดรู
๑. ประสตู ิ แปลว่า เกดิ ฉลาดคดิ
๒. ตรสั รู้ แปลวา่ รแู้ จง้ เห็นจริง
๓. ปรินิพพาน แปลว่า ตาย รไู หมวา เราเริ่มนบั ปทีพ่ ระพุทธเจา
๔. ผนวช แปลวา่ บวช ปรินพิ พาน เปนปพ ทุ ธศักราชท่ี ๑ หรือ พ.ศ. ๑

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๔

๒ ชาดก
ชาดก เปน็ เรอื่ งราวเกย่ี วกบั พระพทุ ธเจา้ ในชาตติ า่ งๆ ซงึ่ พระองคท รงใช้
สง่ั สอนพระสาวกและประชาชน เพ่ือเป็นข้อคิดในการปฏิบัติตน ชาดกส�าคญั
ทีค่ วรเรียนรใู้ นช้ันน้ ี ได้แก ่ วัณณุปถชาดกและสุวัณณสามชาดก
๒.๑ วัณณุปถชาดก
เม่ือคร้ังอดีตชาติของพระพุทธเจ้าเกิดเป็นนายกองเกวียน ได้บรรทุกบรษิ ทั สรา งสรรคส ่อื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สินค้าด้วยเกวียน ๕๐๐ เล่มไปค้าขายยังต่างเมืองเป็นประจ�า คราวหน่ึง
นายกองเกวยี นผู้น้ตี อ้ งน�ากองเกวียนเดนิ ทางขา้ มทะเลทรายในตอนกลางวัน
อากาศจะร้อนมากจึงต้องหยุดพัก และออกเดินทางในเวลากลางคืนแทน
นายกองเกวยี นจะหยดุ พกั เพอ่ื ใหค้ นและโคไดพ้ กั ผอ่ นเชน่ นเ้ี สมอ จนกระทง่ั เหลอื
ระยะทางเพยี ง ๑ วนั จงึ จะพน้ เขตทะเลทราย และเขา้ สเู่ ขตเมอื ง นายกองเกวยี น
จงึ สั่งใหห้ ยดุ พกั

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ขบวนกองเกวยี นของนายกองเกวยี นเดนิ ทางไปขายสนิ คา้ ยงั ตา่ งเมอื ง ๕

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

เมื่อได้หยุดพัก ทุกคนต่างชะล่าใจ ด่ืมน้�าและกินอาหารจนหมด เพราะ
คิดว่าวันรุ่งข้ึนคงถึงจุดหมาย เมื่อได้เวลาเดินทาง ต้นหนผู้เป็นคนน�าทาง
กข็ บั เกวยี นออกนา� หนา้ เชน่ เคย เกวยี นทกุ เลม่ กข็ บั ตาม ๆ กนั ไป คนื นนั้ ตน้ หน
ผู้เป็นคนน�าทางเผลอหลับไปด้วยความอ่อนเพลีย ท�าให้กองเกวียนท้ังหมด
หลงทาง เดินทางวนกลับมาอยู่ท่ีเดิมโดยไม่มีใครสังเกตเห็น กว่ากอง
เกวียนจะรู้ว่าเดินทางมายังที่เดิมก็รุ่งเช้า ต่างก็หมดเรี่ยวแรงและหมด
ก�าลังใจ เนือ่ งจากน้า� และอาหารทเ่ี ตรียมไวห้ มดพอดี บรษิ ทั สรางสรรคส่ือเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นายกองเกวียนเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสุขุมรอบคอบ จึงแก้ปัญหาด้วยการ
ออกสา� รวจหาแหลง่ นา้� นายกองเกวียนไดส้ �ารวจบรเิ วณทีพ่ ักโดยรอบ จนพบ
หญ้าแพรกกอหนึ่งท่ีงอกงามเขียวสด จึงฉุกคิดว่า บริเวณกอหญ้าแพรกนี้
จะต้องมีน�้าอยู่ข้างล่างแน่นอน จึงได้ให้บริวารช่วยกันขุดหาน�้าท่ีอยู่บริเวณ
พน้ื ทรายใตก้ อหญา้ แพรกน ้ี เมอื่ ขดุ ลงไปจนลกึ แลว้ กลบั พบแตแ่ ผน่ หนิ บริวาร
ทั้งหลายจงึ เลิกขุด เพราะส้นิ หวงั และหมดความพยายาม
แตน่ ายกองเกวยี นไมห่ มดความพยายาม เขาลงไปยนื ทแี่ ผน่ หนิ แลว้ กม้ ลง
เอาหูแนบกับพ้ืนหิน เพ่ือพยายามฟังเสียงน�้าอย่างตั้งใจ ก็ได้ยินเสียงน้�าไหล
อยู่ขา้ งลา่ ง จงึ ขน้ึ มาบอกบรวิ ารคนสนทิ วา่ “จงอยา่ ละความพยายาม ใหน้ �า
คอ้ นเหลก็ นไ้ี ปทบุ แผ่นหนิ ให้แตก ไมเ่ ช่นนัน้ พวกเราอาจต้องเสยี ชวี ติ แน่ ๆ” บริษทั สรา งสรรคสือ่ เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เม่ือบริวารคนสนิทออกแรงเพียงไม่ก่ีครั้ง แผ่นหินก็แตกและมีน้�าพุ่งขึ้นมา
เป็นน�้าพุขนาดใหญ่ ชาวกองเกวียนต่างดีใจท่ีมีน้�าด่ืม เมื่อทุกคนมีเรี่ยวแรง
นายกองเกวียนจึงพากองเกวียนออกเดนิ ทางตอ่ จนถงึ จุดหมาย

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

6

บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ชาวกองเกวยี นเอาคอ้ นเหลก็ ทบุ หนิ จนไดน้ า้� ดมื่ ทา� ใหร้ อดพน้ จากความตาย

ขอ คดิ ทไี่ ดจ ากชาดกเรอ่ื ง วณั ณปุ ถชาดก
คอื บคุ คลจะประสบความสาํ เรจ็
และรอดพน จากความทกุ ขต า ง ๆ ได

กเ็ พราะความเพยี รพยายาม
บริษทั สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๒ สุวัณณสามชาดก
สุวัณณสามเป็นบุตรของฤๅษีท่ีอาศัยอยู่กลางปาแห่งหน่ึง วันหน่ึงฤๅษี
ทง้ั สองตนออกไปหาอาหาร เกดิ ฝนตกจงึ ไปหลบฝนใตต้ น้ ไม ้ ซง่ึ มงี เู หา่ อาศยั อยู่
ที่จอมปลวกใตต้ น้ ไมน้ น้ั งเู หา่ ไดพ้ น่ พษิ ใสต่ าของฤๅษที ง้ั สองตนจนตาบอดสนทิ
ทา� ใหไ้ มส่ ามารถออกไปหาอาหารเองได้ สุวัณณสามจึงปรนนิบัติดูแลพ่อแม่
ดว้ ยความขยัน คอยหานา�้ ดืม่ น�้าใช ้ และผลไม้ในปามาเลี้ยงดพู อ่ แม่ทกุ วัน

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๗

วนั หนงึ่ มพี ระราชาองคห นง่ึ นามวา่ ทา้ วปล ยกั ขราช เสดจ็ มาลา่ สตั วใ นปา
ที่สุวัณณสามและพ่อแม่อาศัยอยู่ ในเวลาเดียวกันกับสุวัณณสามที่ออกไป
หาอาหารให้พ่อแม่
สุวัณณสามเป็นเด็กที่มีความเมตตากรุณาต่อสัตว เมื่อเดินเข้าไปในปา
จึงมีบรรดาสัตวป าเดนิ ตามตลอดเวลา เมื่อทา้ วปลยกั ขราชเห็นจึงได้ยงิ ลกู ศร
อาบยาพษิ ถกู สวุ ณั ณสาม เพราะเขา้ ใจผดิ วา่ เปน็ สตั วป า เมอื่ ทา้ วปล ยกั ขราชรวู้ า่ ยิง
ถกู คน จงึ เดินเขา้ ไปหาและถามวา่ “เจ้าเป็นใคร มาอยู่ท่นี ่ีท�าไม” สวุ ัณณสามบรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ได้เล่าเร่ืองราวของตนให้ท้าวปลยักขราชฟังว่า “หากตนเองตายไป พ่อแม่
กค็ งจะตายไปดว้ ย เพราะไมม่ ใี ครดแู ล และหาอาหารใหร้ บั ประทาน” จากนนั้
สุวัณณสามก็สลบไป

บรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สวุ ณั ณสามถกู ทา้ วปล ยกั ขราชยงิ ดว้ ยลกู ศรอาบยาพษิ

ท้าวปลยักขราชคิดว่า สุวัณณสามตาย จึงเดินทางไปหาฤๅษี จากน้ัน
ก็เล่าเรื่องราวท่ีเกิดข้ึนให้ฟัง เมื่อฤๅษีท้ังสองตนรู้ว่า สุวัณณสามเสียชีวิต
ก็เสยี ใจมาก

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

๘

เมอ่ื ฤๅษที ง้ั สองตนเดนิ ทางมาหาสวุ ณั ณสาม และเอามอื ลบู บรเิ วณหนา้ อก
ของสุวัณณสาม รู้สึกว่ายังอุ่นอยู่ จึงรู้ว่าสุวัณณสามยังไม่ตาย ฤๅษีทั้งสอง
จงึ ไดอ้ ธษิ ฐานวา่ “สวุ ณั ณสามเปน็ คนด ี มคี วามเมตตากรณุ า และมคี วามกตญั ู
ตอ่ พอ่ แม ่ ขอใหค้ วามดนี น้ั ดลบนั ดาลใหย้ าพษิ ในรา่ งกายของสวุ ณั ณสามหายไป
และฟนคืนชีวติ ด้วยเถิด”
ด้วยบุญบารมีและค�าอธิษฐานดังกล่าว ท�าให้สุวัณณสามฟนข้ึนมา
รวมทั้งนัยนตาของฤๅษีทั้งสองก็กลับมามองเห็นเหมือนเดิม ท้าวปลยักขราชบริษทั สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

รู้สกึ ประหลาดใจมาก จงึ ตรสั ว่า “คนที่เลีย้ งดูพอ่ แม่ เทวดาก็จะช่วยอุปถมั ภ
ให้หายจากโรคได้” จากน้ันท้าวปลยักขราชจึงขอโทษสุวัณณสาม และให้
คา� ม่ันสญั ญาวา่ จะรักษาศีล และไมเ่ บยี ดเบียนท�าร้ายสตั วอกี ต่อไป

ขอ คดิ ทไ่ี ดจ ากชาดกเรอื่ งสวุ ณั ณสามชาดก
คอื ความกตญั กู ตเวทตี อ พอ แม ความเมตตา
กรณุ าตอ สตั ว และการรจู กั ใหอ ภยั ผอู นื่

จะไดร บั ความชว ยเหลอื และคมุ ครอง
สง ผลใหเ รอ่ื งรา ยกลายเปน เรอ่ื งดไี ด

บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

¤íÒÈѾ·¹ Ò‹ Ì٠๙
นายกองเกวยี น แปลวา่ หวั หนา้ กลมุ่ พอ่ คา้ ทบี่ รรทกุ สนิ คา้ ไปขาย
ในเมืองต่าง ๆ
ฤๅษี แปลว่า นกั บวช

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๓ วันสาํ คัญทางพระพุทธศาสนา
วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา คือ วันท่ีมีเหตุการณส�าคัญเกิดข้ึน
ซึ่งเกย่ี วขอ้ งกับพระพทุ ธเจ้าและพระพุทธศาสนา
เมื่อถึงวันส�าคัญทางพระพุทธศาสนา ชาวพุทธควรหาโอกาสไปท�าบุญ
ฟังธรรมทว่ี ัด และทา� กจิ กรรมบ�าเพ็ญประโยชน
วันส�าคัญทางพระพุทธศาสนาท่ีเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า ได้แก ่บริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันมาฆบูชา และวนั อฐั มบี ูชา ดังน้ี
๓.๑ วันวสิ าขบูชา

วันวิสาขบูชา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค�่า เดือน ๖ เป็นวันที่มีเหตุการณ
ส�าคัญของพระพุทธเจ้าที่เก่ียวเน่ือง ๓ เหตุการณ คือ เป็นวันประสูติ ตรัสรู้
และปรินิพพาน
วันวิสาขบูชาจึงถือว่าเป็น วันพระพุทธเจา เม่ือถึงวันน้ี ชาวพุทธควร
ท�าบญุ และทา� ความดีเพื่อบูชาพระคณุ ของพระพทุ ธเจา้

บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วนั วสิ าขบชู า เปน็ วนั คลา้ ยวนั ประสตู ิ
ตรสั รู้ และปรนิ พิ พานของพระพทุ ธเจา้

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๑๐

๓.๒ วนั มาฆบชู า
วนั มาฆบชู า ตรงกบั วนั ขน้ึ ๑๕ คา�่
เดอื น ๓ เปน็ วนั ทพี่ ระสงฆ  ๑,๒๕๐ องค
มาประชุมพร้อมกันโดยไม่ได้นัดหมาย
พระสงฆเหล่าน้ันล้วนเป็นพระอรหันต  พระสงฆส์ าวกของพระพทุ ธเจา้ จา� นวน
และเปน็ พระสงฆท่ีพระพทุ ธเจา้ บวชให้ ๑,๒๕๐ องค์ มาประชมุ พรอ้ มกนั โดยไมไ่ ด้
ทั้งสิ้น ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรง นดั หมายบริษทั สรางสรรคส่ือเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
แสดงธรรมช่ือว่า โอวาทปาติโมกข หรือเรียกอีกอยา่ งวา่ โอวาท ๓
ชาวพุทธถือว่า วันมาฆบูชาเป็นวันประกาศพระธรรมส�าคัญ จึงถือว่า
วันนเี้ ป็น วันพระธรรม

๓.๓ วนั อาสาฬหบชู า
วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค�่า เดือน ๘ เป็นวันที่มีพระสงฆ

เกดิ ขน้ึ ครง้ั แรก เปน็ วนั แสดงธรรมเทศนาครง้ั แรกของพระพทุ ธเจา้ แกป่ ญั จวคั คยี 
เรยี กวา่ ปฐมเทศนา พระธรรมเทศนาทที่ รงแสดง ชื่อ ธัมมจักกัปปวัตนสูตร
และเม่ือปัญจวัคคียเข้าใจพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้า จึงขอบวชเป็น
พระสงฆ โดยโกณฑัญญะเป็นพระสงฆรูปแรกในพระพุทธศาสนา วนั นจี้ งึ ถอื

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

เ ป ็ น วั น ที่ มี พ ร ะ รั ต น ต รั ย.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
ครบองคสาม คือ พระพุทธ
พระธรรม และพระสงฆ 

พระพทุ ธเจา้ ทรงแสดงธรรมเทศนา
เป็นครงั้ แรก เรยี กวา่ ปฐมเทศนา
แกป่ ญจวัคคยี ์

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๑๑