รายงานเชิงวิชาการ เรื่องระบบสรุิยะ จัดท าโดย ๑. นางสาวศตพร ธนิกกุล เลขที่ ๑๓ ๒. นางสาวสุชาลดา ขดัวิลาศ เลขที่๒๗ ๓. นางสาวชลลดา สมจิตต ์ เลขที่๒๙ ๔. นางสาววีรวรรณ จันทวงษ์ เลขที่ ๓๐ ๕. นางสาวกุลนัดดา ชุมพู เลขที่ ๓๔ ๖. นางสาวขวัญหทัย บุญประเวศ เลขที่ ๓๖ ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ ๕/๔ เสนอ อาจารย์ณัฐปภัสร์ โอชารส รายงานวิชาการฉบบันี้เป็ นส่วนหนึ่งของการศึกษารายวิชา ภาษาไทย รหสัวิชา ท๓๒๑๐๒ ภาคเรียนที่ ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่๕ กลุ่มสาระการเรียนร้ภูาษาไทย โรงเรียนมาบตาพดุพนัพิทยาคาร สังกัดส านักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง
รายงานเชิงวิชาการ เรื่องระบบสรุิยะ จัดท าโดย ๑. นางสาวศตพร ธนิกกุล เลขที่ ๑๓ ๒. นางสาวสุชาลดา ขดัวิลาศ เลขที่๒๗ ๓. นางสาวชลลดา สมจิตต ์ เลขที่๒๙ ๔. นางสาววีรวรรณ จันทวงษ์ เลขที่ ๓๐ ๕. นางสาวกุลนัดดา ชุมพู เลขที่ ๓๔ ๖. นางสาวขวัญหทัย บุญประเวศ เลขที่ ๓๖ ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ ๕/๔ เสนอ อาจารย์ณัฐปภัสร์ โอชารส รายงานวิชาการฉบบันี้เป็ นส่วนหนึ่งของการศึกษารายวิชา ภาษาไทย รหสัวิชา ท๓๒๑o๒ ภาคเรียนที่ ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่๕ กลุ่มสาระการเรียนร้ภูาษาไทย โรงเรียนมาบตาพดุพนัพิทยาคาร สังกัดส านักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอ
ก ค าน า รายงานเชิงวิชาการ เรื่อง ระบบสุริยะ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาภาษาไทย รหัสวิชา ท๓๒๑๐๒ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้เกี่ยวกับระบบสุริยะมี๙ดวงได้แก่ ดวงอาทิตย์ ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส ดาวเนปจูน การศึกษาค้นคว้าเรื่องระบบสุริยะเล่มนี้ ข้าพเจ้าได้วางแผน ได้ด าเนินงานการศึกษา โดยศึกษา จากแหล่งเรียนรู้ เช่น หนังสือในห้องสมุดของโรงเรียน และแหล่งข้อมูลจากเว็บไซต์ การจัดท ารายงานฉบับนี้ส าเร็จตามวัตถุประสงค์ไปได้ด้วยดี ข้าพเจ้าขอขอบคุณ คุณครูณัฐปภัสร์ โอชารส ที่ท่านได้ให้ค าแนะน าการเขียนรายงานฉบับนี้เสร็จสมบูรณ์ในด้านการด าเนิน แผนปฏิบัติ การด าเนินการท างาน ข้าพเจ้าหวังว่ารายงายฉบับนี้ ที่ได้เรียบเรียงมาคงเป็นประโยชน์แก่ผู้ ที่สนใจเป็นอย่างดี หากมีสิ่งใดในรายงานฉบับนี้จะต้องปรับปรุงข้าพเจ้าขอน้อมรับในข้อชี้แนะและจะ น าไปแก้ไขพัฒนาให้ถูกต้องสมบูรณ์ต่อไป วีรวรรณ จันทวงษ์ และคณะ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕
ข สารบัญ เรื่อง หน้า ค าน า ก สารบัญ ข สารบัญภาพ ค บทที่๑ บทน า ๑ ที่มาและความส าคัญ ๑ บทที่๒ ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ ๒ ดวงอาทิตย์ ๒ ดาวพุธ ๓ ดาวศุกร์ ๔ โลก ๕ ดาวอังคาร ๖ ดาวพฤหัสบดี ๗ ดาวเสาร์ ๘ ดาวยูเรนัส ๙ ดาวเนปจูน ๑๐ บรรณานุกรม ๑๑
ค สารบัญภาพ หน้า ภาพที่ ๑ ดวงอาทิตย์ ๓ ภาพที่ ๒ ดาวพุธ ๔ ภาพที่ ๓ ดาวศุกร์ ๕ ภาพที่ ๔ โลก ๖ ภาพที่ ๕ ดาวอังคาร ๗ ภาพที่ ๖ ดาวพฤหัสบดี ๘ ภาพที่ ๗ ดาวเสาร์ ๙ ภาพที่ ๘ ดาวยูเรนัส ๑ ๐ ภาพที่ ๙ ดาวเนปจูน ๑๑
๑ บทที่๑ บทน า ที่มาและความส าคัญ ระบบสุริยะ โดยทั่วไปเป็นระบบที่มีดาวฤกษ์เป็นศูนย์กลางและมีดาวเคราะห์เป็นบริวารโคจรอยู่ รอบ ๆ ซึ่งมีสภาพแวดล้อมเอื้ออ านวยต่อการด ารงชีวิต มีสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นบนดาวเคราะห์เหล่านั้นระบบ สุริยะมีขนาดใหญ่มากเมื่อเทียบระยะทางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ในปัจจุบันระบบสุริยะมีแหล่งศึกษา หาความรู้มากมายที่สามารถที่จะศึกษาระบบสุริยะได้มากขึ้น แต่การศึกษาระบบสุริยะให้เข้าใจและจ าได้ นั้นเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยากเพราะเป็นวิชาที่มีเนื้อหาเยอะ จึงท าให้ไม่ค่อยมีผู้ที่จะสนใจศึกษา แต่ผู้จัดท า เห็นว่าเป็นวิชาที่ส าคัญอีกวิชาหนึ่งที่คนเราควรจะศึกษาไว้ เนื้อหาของรายงานเชิงวิชาการมีความกระชับ เข้าใจง่าย เหมาะแก่ ผู้ที่สนใจจะศึกษา ทางผู้จัดท าจึงคิดท ารายงานเชิงวิชาการนี้ขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาและ สามารถน าวิชาดาราศาสตร์มาประยุกต์เข้ากันได้กับเทคโนโลยีในยุคปัจจุบัน
๒ บทที่๒ ดาวเคราะหใ์ นระบบสุริยะ ดวงอาทิตย ์ ดวงอาทิตย์คือดาวฤกษ์ดวงแม่ที่เป็นหัวใจของระบบสุริยะมีขนาดประมาณ ๓๓๒,๘๓๐ เท่าของ มวลของโลกด้วยปริมาณมวลที่มีอยู่มหาศาลท าให้ดวงอาทิตย์มีความหนาแน่นภายในที่สูงมากพอจะท า ให้เกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันอย่างต่อเนื่องและปลดปล่อยพลังงานมหาศาลออกมาโดยมากเป็น พลังงานที่แผ่ออกไปในลักษณะของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เช่น แสงดวงอาทิตย์จัดว่าเป็นดาวแคระเหลือง ขนาดใหญ่ปานกลาง ทว่าเมื่อเปรียบเทียบกับดาวฤกษ์อื่น ๆ ที่อยู่ในดาราจักรของเรา ถือได้ว่าดวงอาทิตย์มีขนาดใหญ่และสว่างมาก การจัดประเภทของดาวฤกษ์นี้ เป็นไปตามไดอะแกรมของเฮิร์ตสปรัง-รัสเซลล์ซึ่งเป็นแผนภูมิของกราฟระหว่างความสว่างของดาวฤกษ์ เทียบกับอุณหภูมิพื้นผิวโดยทั่วไปดาวฤกษ์ที่มีอุณหภูมิสูงกว่ามักจะสว่างกว่า ซึ่งดาวฤกษ์ใด ๆ ที่มี คุณสมบัติเป็นไปดังที่ว่ามานี้ก็จะเรียกว่าเป็นดาวฤกษ์ที่อยู่ในแถบล าดับหลัก ดวงอาทิตย์ของเราก็อยู่บน แถบล าดับหลักโดยอยู่ในช่วงกึ่งกลางทางด้านขวา แต่มีดาวฤกษ์จ านวนไม่มากนักที่จะสว่างกว่าและมี อุณหภูมิสูงกว่าดวงอาทิตย์ของเรา ส่วนมากจะอ่อนแสงกว่าและ มีอุณหภูมิต ่ากว่าทั้งนั้น เชื่อว่าต าแหน่งของดวงอาทิตย์บนแถบล าดับหลักนั้นจัดได้ว่าอยู่ใน "ช่วงรุ่งโรจน์ของยุค" ของอายุ ดาวฤกษ์ มันยังมีไฮโดรเจนมาก เพียงพอที่จะสร้างปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันไปอีกนาน ดวงอาทิตย์ก าลัง เพิ่มพูนความสว่างมากขึ้น ในอดีตดวงอาทิตย์เคยมีความสว่างเพียงแค่ ๗๐% ของความสว่างอย่างที่ เป็นอยู่ในปัจจุบัน ดวงอาทิตย์จัดเป็นดาวฤกษ์ชนิดดารากร ๑ ถือก าเนิดขึ้นในช่วงปลาย ๆ ของวิวัฒนาการของ เอกภพ มีองค์ประกอบธาตุหนัก ที่หนักกว่าไฮโดรเจนและฮีเลียม (ในภาษาดาราศาสตร์จะเรียกว่า "โลหะ") มากกว่าดาวฤกษ์ชนิดดารากร ๒ ซึ่งมีอายุมากกว่าธาตุหนักเหล่านี้ก่อก าเนิดขึ้นจากแก่นกลางของดาว ฤกษ์โบราณที่ระเบิดออก ดังนั้นดาวฤกษ์ในยุคแรกเริ่มจึงต้องแตกดับไปเสียก่อนจึงจะท าให้เอกภพเต็ม ไปด้วยอะตอมธาตุเหล่านี้ได้ ดาวฤกษ์ที่มีอายุเก่าแก่มาก ๆ จะไม่ค่อยมีองค์ประกอบโลหะมากนัก ขณะที่ดาวฤกษ์ที่เกิดใน ยุคหลังจะมีโลหะมากกว่าสันนิษฐานว่าการมีองค์ประกอบโลหะจ านวนมากนี้น่าจะเป็นสาเหตุส าคัญที่ท า ให้ดวงอาทิตย์สามารถสร้างระบบดาวเคราะห์ของตัวเองขึ้นมาได้เพราะดาวเคราะห์ก่อตัวขึ้นมาจากการ รวมตัวกันของธาตุหนักเหล่านั้น
๓ ภาพที่ ๑ ดวงอาทิตย์
๔ ดาวพุธ ดาวพุธ (๐.๔ AU) คือดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุดและเป็นดาวเคราะห์ที่มีขนาดเล็ก ที่สุด (๐.๐๕๕ เท่าของมวลโลก) ดาวพุธไม่มีดาวบริวารของตัวเองสภาพพื้นผิวที่มีนอกเหนือจากหลุมบ่อ จากการปะทะก็จะเป็นสันเขาสูงชัน ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นในช่วงยุคการก่อตัวในช่วงเริ่มแรกของ ประวัติศาสตร์ ชั้นบรรยากาศของดาวพุธเบาบางมากจนแทบจะเรียกได้ว่าไม่มีบรรยากาศประกอบด้วยอะตอมที่ถูกลม สุริยะพัดพาขับไล่ไปจนเกือบหมดแกนกลางของดาวเป็นเหล็กที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่มาก ต่อมาเป็นชั้น เปลือกบาง ๆ ที่ยังไม่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจนทฤษฎีเกี่ยวกับชั้นเปลือกของดาวจ านวนหนึ่ง อธิบายถึงชั้นผิวรอบนอกที่ถูกฉีกออกด้วยการปะทะครั้งใหญ่บ้างก็ว่ามันถูกกีดกันจากการพอกรวมของ ชั้นผิวเนื่องจากพลัง งานมหาศาล ของดวงอาทิตย์ อันเยาว์ ภาพที่ ๒ ดาวพุธ
๕ ดาวศุกร์ ดาวศุกร์(๐.๗ AU) มีขนาดใกล้เคียงกับโลก (๐.๘๑๕ เท่าของมวลโลก)และมีลักษณะคล้ายโลก มากมีชั้นเปลือกซิลิเกตอย่างหนาปกคลุมรอบแกนกลางของดาวซึ่งเป็นเหล็กมีชั้นบรรยากาศและมี หลักฐานแสดงถึงความเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาภายในของดาว ทว่าดาวศุกร์แห้งแล้งกว่าโลกมาก ชั้นบรรยากาศของมันก็หนาแน่นกว่าโลกถึงกว่า ๙๐ เท่า ดาวศุกร์ไม่มีดาวบริวารของตัวเองกล่าวได้ว่า ดาวศุกร์เป็นดาวเคราะห์ที่ร้อนที่สุดด้วยอุณหภูมิพื้นผิวสูงถึงกว่า ๔๐๐ °C ซึ่งเป็นผลจากปริมาณแก๊ส เรือนกระจกที่มีอยู่เป็นจ านวน มากในชั้นบรรยากาศ ในปัจจุบันไม่มีการตรวจพบการเปลี่ยนแปลงทาง ธรณีวิทยาใหม่ ๆ บนดาวศุกร์อีกแล้ว แต่ดาวศุกร์ไม่มีสนามแม่เหล็กของตัวเองที่จะช่วยป้องกันการ สูญเสียชั้นบรรยากาศ ดังนั้นการที่ดาวศุกร์ยังรักษาชั้นบรรยากาศของตัวเองไว้ได้จึงคาดว่าน่าจะเกิด จากการระเบิดของภูเขาไฟ ภาพที่ ๓ ดาวศุกร์
๖ โลก โลก (๑ AU) เป็นดาวเคราะห์ที่ค่อนข้างใหญ่และมีความหนาแน่นมากที่สุดในกลุ่มดาวเคราะห์ ชั้นใน เป็นดาวเคราะห์เพียงดวงเดียวที่พบว่ายังมีปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาอยู่และเป็นดาวเคราะห์ เพียงดวงเดียว เท่าที่ทราบว่ามีสิ่งมีชีวิต โลกเป็นดาวเคราะห์ที่มีน ้ามากเป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างจาก กลุ่มดาวเคราะห์ใกล้โลกทั้งหมดและยังเป็นดาวเคราะห์เพียงดวงเดียวที่ยังมีการเปลี่ยนแปลงของเปลือก โลกอยู่ชั้นบรรยากาศของโลกค่อนข้างจะแตกต่างกับดาวเคราะห์ดวงอื่น เนื่องจากการที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัย อยู่ในบรรยากาศจึง มีออกซิเจนอิสระอยู่ถึง ๒๑% โลกมีดาวเคราะห์บริวารหนึ่งดวง คือ ดวงจันทร์ซึ่งเป็นดาวเคราะห์บริวาร ขนาดใหญ่เพียงดวงเดียวในเขตระบบสุริยะชั้นใน ภาพที่ ๔ โลก
๗ ดาวอังคาร ดาวอังคาร (๑.๕ AU) มีขนาดเล็กกว่าโลกและดาวศุกร์ (๐ .๑๐๗ เท่าของมวลโลก) มีชั้น บรรยากาศเจือจางที่เต็มไปด้วยคาร์บอนไดออกไซด์พื้นผิวของดาวอังคารระเกะระกะด้วยภูเขาไฟ จ านวนมาก เช่น Olympus Mons และหุบเขาลึกชันมากมายเช่น Valles Marineris แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลง ทางธรณีวิทยาที่เคยเกิดขึ้นก่อนหน้านี้สีของดาวอังคารที่เราเห็นเป็นสีแดงเป็นเพราะสนิมที่มีอยู่ใน พื้นดินอันเต็มไปด้วยเหล็ก ดาวอังคารมีดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กสองดวง (คือ ไดมอส กับ โฟบอส) ซึ่ง คาดว่าน่าจะเป็นดาวเคราะห์น้อยที่บังเอิญถูกแรงดึงดูดของดาวอังคารจับตัวเอาไว้ ภาพที่ ๕ ดาวอังคาร
๘ ดาวพฤหัสบดี ดาวพฤหัสบดี(๕.๒ AU) มีมวลประมาณ ๓๑๘ เท่าของมวลโลกนับเป็นมวลมหาศาลถึง ๒.๕ เท่าของมวลรวมทั้งหมดของดาวเคราะห์ที่เหลือรวมกัน ประกอบด้วยก๊าซไฮโดรเจนและฮีเลียมจ านวน มาก ความร้อนที่สูงมากภายในของดาวท าให้เกิดคุณลักษณะแบบกึ่งถาวรหลายประการในสภาพบรรยากาศ ของดาว เช่นแถบเมฆ และจุดแดงใหญ่ดาวพฤหัสบดีมีดวงจันทร์บริวารที่รู้จักแล้วทั้งสิ้น ๖๓ ดวง ดวงที่ ใหญ่ที่สุด ๔ ดวงคือ แกนิมีด คัลลิสโต ไอโอ และยูโรปา มีลักษณะคล้ายคลึงกับลักษณะของดาวเคราะห์ ใกล้โลก เช่น มีภูเขาไฟ และมีกระบวนการความร้อนภายในของดวงจันทร์แกนิมีดเป็นดาวบริวารที่ใหญ่ ที่สุดในระบบสุริยะ มีขนาดใหญ่กว่าดาวพุธเสียอีก ภาพที่ ๖ ดาวพฤหัสบดี
๙ ดาวเสาร์ ดาวเสาร์(๙.๕ AU) เป็นดาวเคราะห์ที่โดดเด่นเนื่องจากระบบวงแหวนขนาดใหญ่ที่เห็นได้ชัด ลักษณะของดาวรวมถึงสภาพบรรยากาศคล้ายคลึงกับดาวพฤหัสบดี แต่มีมวลน้อยกว่ามากโดยมีมวล โดยประมาณ ๙๕ เท่าของมวลโลก ดาวเสาร์มีดวงจันทร์บริวารที่รู้จักแล้ว ๖๐ ดวง (มีอีก ๓ ดวงยังไม่ได้ รับการรับรอง) ในจ านวนดวงจันทร์ทั้งหมดมีอยู่ ๒ ดวงคือ ไททันและเอนเซลาดัสแสดงให้เห็นสัญญาณ ของการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยา แม้ว่าองค์ประกอบส่วนใหญ่จะเป็นน ้าแข็งก็ตาม ดวงจันทร์ไททันมี ขนาดใหญ่กว่าดาวพุธและเป็นดวงจันทร์บริวาร เพียงดวงเดียวในระบบสุริยะที่มีชั้นบรรยากาศ ภาพที่ ๗ ดาวเสาร์
๑๐ ดาวยูเรนัส ดาวยูเรนัส (๑๙.๖ AU) มีขนาดประมาณ ๑๔ เท่าของมวลโลกเป็นดาวเคราะห์มวลน้อยที่สุด ใน ระบบสุริยะชั้นนอกลักษณะ การโคจรของดาวยูเรนัสไม่เหมือนดาวเคราะห์ดวงอื่นมันจะโคจรรอบดวง อาทิตย์แบบตะแคงข้าง โดยมีความเอียงของแกนมากกว่า ๙๐ องศาเมื่อเทียบกับระนาบสุริยะวิถี แกนกลางของดาวค่อนข้างเย็นกว่าดาวแก๊สยักษ์ดวงอื่น ๆ และแผ่ความร้อนออกมาสู่อวกาศภายนอก เพียงน้อยนิด ดาวยูเรนัสมีดวงจันทร์บริวารที่รู้จักแล้ว ๒๗ ดวง กลุ่มของดวงจันทร์ขนาดใหญ่ได้แก่ไท ทาเนีย โอบิรอน อัมเบรียล เอเรียล และมิรันดา ภาพที่ ๘ ดาวยูเรนัส
๑๑ ดาวเนปจูน ดาวเนปจูน (๓๐ AU) แม้จะมีขนาดเล็กกว่าดาวยูเรนัส แต่มีมวลมากกว่า คือประมาณ ๑๗ เท่า ของมวลโลก ดังนั้นมันจึงเป็นดาวที่มีความหนาแน่นมาก ดาวเนปจูนแผ่รังสีความร้อนจากแกนกลาง ออกมามาก แต่ก็ยังน้อยกว่าดาวพฤหัสบดีหรือดาวเสาร์ เนปจูนมีดวงจันทร์บริวารที่รู้จักแล้ว ๑๓ ดวง ดวงที่ใหญ่ ที่สุดคือ ไทรทัน มีสภาพ การเปลี่ยนแปลงทางธรณี วิทยาอยู่ เช่น มีน ้ าพุ ร้อน ไนโตรเจนเหลว และเป็นดาวบริวาร ขนาดใหญ่เพียงดวงเดียวที่มีวงโคจรย้อนถอยหลัง ดาวเนปจูนยังส่ง ดาวเคราะห์เล็กๆ จ านวน หนึ่งหรือเนปจูนโทจัน เข้าไปในวงโคจรของดวงจันทร์ไทรทันด้วย โดยมีการสั่นพ้องของวงโคจรแบบ ๑:๑ กับดวงจันทร์ ภาพที่ ๙ ดาวเนปจูน
๑๒ บรรณานุกรม ธนากิต.๒๕๕๔.นานา ถาม-ตอบดาราศาสตร์. กรุงเทพมหานคร :สุวีริยาสาส์น. วิริยะ สิริสิงหและธีระพันธ์ ลอไพบูลย์.๒๕๓๑.ดวงอาทิตย์และดาวเคราะห์.กรุงเทพมหานคร :สุวีริยาสาส์น. สิงโต ปุกหุต.๒๕๓๒.ปรากฎการณ์ธรรมชาติ.กรุงเทพมหานคร :สุวีริยาสาส์น.รู้จัก “ระบบสุริยะ” คืออะไร ประกอบด้วยอะไรบ้าง.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก : https://www.thairath.co.th/lifestyle/life/2285230.(วันที่ค้นข้อมูล:๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖). ระบบสุริยะ.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http://www.digitalschool.club/digitalschool/social2_1_1/m6_1/content/lesson4/4_11.php.(วันที่ค้น ข้อมูล: ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖). องค์ประกอบของระบบสุริยะ.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http://www.lesa.biz/astronomy/solarsystem/composition.(วันที่ค้นข้อมูล: ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖).