ประวัติเเซน

ประวัติเเซนโฎนตาเมืองขุขันธ์ วัฒนธรรม ประเพณีอันดีงามของคนไทยในท้องถิ่นที่พูดภาษาเขมร และ ภาษากูย แถบจังหวัดในภาคอีสานตอนใต้ จัดทำขึ้นเพื่อแสดงความกตัญญู กตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว ซึ่งในภาษาเขมรเรียกว่า “บุญประเพณี แซนโฎนตา” ประเพณีนี้ได้สืบทอดต่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ จนถึงปัจจุบัน คำว่า “บุญ” ในใบลานภาษาเขมรถิ่นไทยจาร ว่า បុន​แต่ต่อมาได้จาร เป็น បុណ្យ ตามอักขรวิธีสมัยใหม่แบบภาษาเขมรที่กัมพูชา ส่วนคำว่า “แซ นโฎนตา” เป็นคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาเขมร ในท้องถิ่นขุขันธ์ซึ่งเขียนว่า សែនដូនតា อ่านว่า /แซน-โดน-ตา/ សែន/ แซน / แปลว่า การเซ่นไหว้ การอุทิศ หรือบวงสรวง ส่วนคำว่า ដូនតា หรือ “โฎนตา” แปลว่า ปู่ย่าตายาย หรือบรรพบุรุษญาติพี่น้องที่ได้ ล่วงลับไปแล้ว นั่นเอง โดยชาวบ้านจะจัดให้มีขึ้นทุกปี ในช่วงวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง วันแรม 14 หรือ 15 ค่ำเดือนสิบ โดยเฉพาะชาวบ้านในแถบจังหวัดอีสานใต้ เช่น ศรีสะเกษ สุรินทร์ และบุรีรัมย์ ฯลฯ

เครื่องเซ่นไหว้ บรรพบุรุษในบุญประเพณีแซนโฎนตา หรือ ภาษา เขมร เรียกว่า “ซ็อมแณน แซนโฎนตา”หรือภาษาเขมรเขียนว่า សំណែន សែនដូនតា จะประกอบไปด้วยอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม และผลไม้ ชนิดต่างๆ อาหารคาว ได้แก่ ปลานึ่ง ปลาย่าง หมูย่าง ไก่ย่าง แกงวุ้นเส้น แกง กล้วย ลาบหมู ต้มยำไก่และไก่นึ่ง ซึ่งเป็นไก่ทั้งตัวเอาเครื่องในออก อาหารหวาน ได้แก่ ข้าวต้มมัดใบมะพร้าว หรือใบตอง ขนมเทียน ขนม นางเล็ด ขนมโกรจ(ขนมผลส้ม) ขนมฌูก(ขนมดอกบัว) และข้าวกระยาสารท เครื่องดื่ม ได้แก่ น้ำเปล่า และน้ำอัดลม หรือน้ำผลไม้ต่างๆ สำหรับ ผลไม้ ได้แก่ มะพร้าวอ่อน กล้วย ส้ม ละมุด พุทรา องุ่นเป็นต้น ผลไม้ที่สำคัญ ซึ่งขาดไม่ได้ในประเพณีนี้ก็คือ กล้วย การทำบุญเพื่ออุทิศส่วนกุศล ให้กับผู้ล่วงลับไปแล้ว โดยเฉพาะ บรรพบุรุษหรือญาติที่ใกล้ชิดและหมายรวมทั้งผู้ที่ล่วงลับไปแล้วโดยไม่ เจาะจงว่าเป็นใครด้วย

“ เมืองขุขันธ์ ” เป็นเมืองเก่าแก่และสำคัญทางประวัติศาสตร์ชาติไทย เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๐๒ ตรงกับรัชสมัยพระเจ้าเอกทัศน์ แห่งกรุงศรีอยุธยา มีพญา ช้างเผือกมงคลได้ แตกโรงหนีออกจากกรุงศรีอยุธยา ได้ทรงโปรดเกล้าฯให้ ทหารเอก ๒ พี่น้อง ( ทองด้วง และบุญมา) พร้อมไพร่พลจำนวน ๓๐ คน ออก ติดตามโดยได้รับความช่วยเหลือจากตากะจะและเชียงขัน สองพี่น้อง ซึ่งเป็น หัวหน้าชนเผาเขมรป่าดง แห่งบ้านปราสาทสีเหลี่ยมโคกลำดวน เเละสามารถ จับพญาช้างเผือกมงคลนำกลับมายังศรีอยุธยาได้ และมีความชอบ จึงทรงโปรด เกล้าฯ ยกฐานะบ้านสี่เหลียมโคกลำดวนเป็นเมืองชื่อว่า “เมืองขุขันธ์” เเละ โปรดเกล้าฯให้บรรดาศักดิ์ “ตากะจะ” ในราชทินนาม “ หลวงแก้วสุวรรณ ” ส่วนเชียงขัน ผู้น้องมีบรรดาศักดิ์ในราชทินนาม “หลวงปราบ” ปกครอง เมืองขุขันธ์ขึ้นตรงต่อเมืองพิมาย ต่อมาหลวงแก้วสุวรรณ ได้รับโปรดเกล้าให้มี บรรดาศักดิ์ในราชทินนาม พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวนตำแหน่งเจ้าเมืองขุขันธ์ คนแรก และต่อมา ผู้ครองเมืองขุขันธ์ ได้รับโปรดเกล้าในบรรดาศักดิ์ราชทินนาม พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ตั้งแต่ท่านแรกจนถึงท่านที่ ๙ ก่อนที่จะมี การเปลี่ยนชื่อ“เมืองขุขันธ์” เป็น “จังหวัดขุขันธ์” ในปีพุทธศักราช ๒๔๕๙ และในปีพุทธศักราช ๒๔๘๑ เปลี่ยนชื่อ “จังหวัดขุขันธ์”เป็นชื่อ “จังหวัด ศรีสะเกษ” แล้วเปลี่ยนชื่อ “อำเภอห้วยเหนือ” เป็นชื่อ “อำเภอขุขันธ์

“เมืองขุขันธ์” มีบรรพบุรุษที่สืบเชื้อสายจากชนเผ่าเขมรเป็นส่วนใหญ่ รองลงมาเป็นชนเผ่าลาว ส่วย(กูย) และเยอ ตามลำดับ มีวัฒนธรรมที่ดีงาม ซึ่งบรรพบุรุษได้รักษาไว้ให้ลูกหลานรุ่นหลังได้ถือปฏิบัติตาม จนกลายมาเป็น ประเพณีที่สำคัญ คือ “ประเพณีแซนโฎนตา” อันเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่ ของชาวขุขันธ์ โดยเฉพาะปีนี้เป็นปีที่ครบรอบ ๒๕๐ ปีของการสร้างเมืองขุขันธ์ (พุทธศักราช ๒๓๐๒ - ๒๕๕๒) จึงได้ชื่องานอันยิ่งใหญ่นี้ว่า “ งานเทศกาล รำลึกพระยาไกรภักดี ประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสน หวี ” คำว่า “แซนโฎนตา” เป็นคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาเขมร “แซน” แปลว่า การเซ่นไหว้ การอุทิศ หรือบวงสรวง ส่วนคำว่า “โฎนตา” แปลว่า ปู่ย่าตายาย หรือบรรพบุรุษที่ได้ล่วงลับไปแล้ว ความสำคัญ และประโยชน์ของการประกอบพิธีแซนโฎนตา ก็เพื่อถือ ปฏิบัติตามประเพณีที่สืบต่อกันมานาน ของบรรพบุรุษชาวอำเภอขุขันธ์ ซึ่งมี ความเชื่อว่าเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ได้ล่วงลับไปแล้ว

พิธีทำบุญตักบาตรข้าวสาร อาหารแห้ง แด่พระสงฆ์ จำนวน 10 รูป เพื่อ ความเป็นสิริมงคล ร่วมสืบสานขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม ถวายเป็น พุทธบูชา และส่งเสริมพุทธศาสนา พิธีทำ บุญตักบาตรข้าสารอาหารแห้ง แด่ พระภิกษุ สามเณร

พิธีบวงสรวงศาลหลักเมืองอำ เภอขุขันธ์ นายสำรวย เกษกุล ผู้ ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ ได้ไปเป็นประธานพิธี งานสมโภชศาลหลักเมือง ขุขันธ์ นายสำรวย เกษ กุล ผู้ว่าราชการจังหวัด ศรีสะเกษกล่าวถึงเมือง ขุขันธ์ พิธีรำบวงสรวง ศาลหลักเมือง

พิธีบวงสรวงเซ่นไหว้บรรพบุรุษ วันแซนโฎนตา หรือ ไงแซนโฎนตา ตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 10 ของ ทุกปี ซึ่งในปี 2564 วันแซนโฎนตา ตรงกับวันนี้ (5 ตุลาคม) คำว่า “ไง” หมาย ถึง วัน คำว่า “แซน” หมายถึง การเซ่นไหว้ การบวงสรวง คำว่า “โฎน” หมาย ถึง ย่าหรือยาย คำว่า “ตา” หมายถึง ปู่หรือตา ดังนั้นประเพณีนี้จึงหมายถึง การ เซ่นไหว้ปู่ ย่า ตา ยาย หรือบรรพบุรุษที่ล่วงลับ การประกวดกล้วยงามเมืองขุขันธ์ การประกวด กล้วยงามเมืองขุขันธ์ ปี 2565 เป็นกิจกรรมที่สำคัญอีกกิจกรรม หนึ่งเป็นการสนับสนุนส่งเสริมในเกษตรกรในอำเภอขุขันธ์ ได้นำผลผลิต ทางการเกษตรคือกล้วยชนิดต่าง มาประกวด และเป็นการประชาสัมพันธ์ผลิตผล ความอุดมสมบูรณ์กล้วย ในอำเภอขุขันธ์ ซึ่งถือเป็นพืชผลทางการเกษตรที่มึความ สำคัญมาในการจัดงานครั้งนี้ และอีกทั้งยังเพิ่มมูลค่าให้พืชผลทางการเกษตร โดย เกณฑ์การตัดสิน ดังนี้ 1.ความสมบูรณ์ของเครีอและผลกล้วย 2.ความสะอาดของเครือและผลกล้วย 3.กล้วยต้องไม่มีเมล็ด

การประกวดกล้วยงามเมืองขุขันธ์ ปี 2565 ครั้งนี้มีเกษตรกรและครัวเรือน ต้นแบบโคกหนองนา กรมการพัฒนาชุมชน ได้นำกล้วยซึ่งเป็นผลผลิตจาก โครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา กรมการพัฒนาชุมชน”กว่า 50 เครือ ซึ่งถือว่า เป็นการตอกย้ำความสำเร็จอีกระดับหนึ่งของ โครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบฯที่ ได้มีผลผลิตออกสู่ชุมชน หลังจากได้เริ่มโครงการมาเป็นเวลาเพียง 1 ปีกว่า การประกวดแส่ วผ้า ทอผ้าพื้นเมือง การประกวด ผ้าอัตลักษณ์และผ้าแส่วอำเภอขุขันธ์ ซึ่งการประกวด ครั้งนี้เพื่อเป็นการสอดรับยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนผ้าอัตลักษณ์ของจังหวัด ศรีสะเกษ“ธานีผ้าศรี..แส่ว” เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดสินค้าภูมิปัญญา ของชาวศรีสะเกษสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอขุขันธ์โดยนายสุรัตน์ อินทร์ แก้วพัฒนาการอำเภอขุขันธ์ จึงได้ดำเนินการจัดทำโครงการการประกวดผ้าอัต ลักษณ์และผ้าแส่วของอำเภอขุขันธ์ขึ้นเพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดสินค้า ภูมิปัญญาของชาวอำเภอขุขันธ์ พร้อมทั้งเป็นการส่งเสริม ยกระดับผ้า เพิ่ม มูลค่าผลิตภัณฑ์ ทักษะฝีมือผู้ผลิตผ้า

การประกวดเครื่องเซ่นไหว้ , การประกวดขบวนแห่สวยงาม กาประกวดขบวนเเห่ของ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ กาประกวดขบวนรถของ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

กิจกรรมสาธิตการทำ ข้าวต้มรูปแบบต่างๆ การทำขนม ข้าวต้มมัด เเละขนมด่าง

กิจกรรมการแสดงศิ ลปวัฒนธรรมพื้นถิ่ น และการจัดแสดง จำ หน่าย สิ นค้าผลิตภัณฑ์ OTOP จังหวัดศรีสะเกษ การเเสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น สินค้า OTOP เมืองขุขันธ์ จังหวัดศรีัสะเกษ