รายงานฝึกงานฟาร์มขอนแก่น

รายงาน รายวิชา การฝึกงานทางสัตวศาสตร์ 3 AG173798 จัดทำโดย นายวรากร คุณมี รหัสนักศึกษา 633030085-7 นายกฤษฎา กงแก้ว รหัสนักศึกษา 633030111-2 นายปุณวัฒ หาปัญนะ รหัสนักศึกษา 633030254-0 นายพีรพัฒน์ พงศ์อภิรักษกุล รหัสนักศึกษา 633030546-7 สถานที่ฝึกงาน ฟาร์มคอนสวรรค์ CPF ธุรกิจผลิตสุกร สถานที่ฝึกงาน ฟาร์มขอนแก่น CPF ธุรกิจผลิตสุกร เสนอ ผศ.ดร.ยุพิน ผาสุก สาขาวิชาสัตวศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ก คำนำ รายงานเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา AG173798 การฝึกงานทางสัตวศาสตร์ 3 เพื่อเป็นการสรุปองค์ ความรู้ที่ได้จากการฝึกประสบการณ์ และเป็นการบอกต่อในรุ่นถัดไปเพื่อการประกอบการตัดสินใจที่จะไปฝึกงาน ที่แห่งนี้ รายงานเล่มนี้บอกถึงกิจกรรมที่ทำในการฝึกงาน 2 แห่ง ได้แก่ สุกรขุน สุกรพ่อ-แม่พันธุ์ ผู้จัดทำหวังว่า เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ คณะผู้จัดทำ

ข สารบัญ คำนำ ก สารบัญ ข ข้อมูลพื้นฐานของฟาร์ม 1 ระบบการควบคุมโรค 2 การเตรียมโรงเรือน 4 กระบวนการรับสุกร 4 การจัดการเลี้ยงสุกรขุน 4 การจัดการภายในโรงเรือน -สุกรขุน 5 โปรแกรมการทำวัคซีน 5 ข้อมูลพื้นฐานของฟาร์ม 7 เล้าคลอด 8 โปรแกรมยาแม่สุกรหลังคลอ ด 8 การจัดการลูกสุกรหลังคลอด 10 งานรวมรายสัปดาห์ (เล้าคลอด) 13 ภาคผนวก 14

1 ข้อมูลพื้นฐานของฟาร์ม ฟาร์มคอนสวรรค์ CPF ธุรกิจผลิตสุกร ที่ตั้ง : ษริษัทสุริยน แอนด์ เจ เอส พี จัดกัด ฟาร์มคอนสวรรค์ BOI ซีพีเอฟ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) เลขที่ 147 หมู่ 12 ต.ห้วยไร่ อ.คอนสวรรค์ จ.ชัยภูมิ จำนวนโรงเรือน : 13 โรงเรือน จำนวนสุกรขุน : 13,000 ตัว พื้นที่ฟาร์ม : 207 ไร่

2 ระบบการควบคุมโรค ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ เป็นระบบการป้องกัน หรือลดโอกาสในการนาเชื้อโรคเข้าสู่หรือ ออกจากฟาร์มหรือ โรงเรือน สถานที่เลี้ยงสัตว์ โรงฆ่าสัตว์ โรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์จากสัตว์ รวมไปถึง รถขนส่งภาชนะอุปกรณ์การจัดการขยะ ซากสัตว์ และน้าทิ้ง เป็นวิธีการควบคุมโรคที่ถูกที่สุดและได้ผลดี ที่สุด ซึ่งโปรแกรมควบคุมโรคทุกโปรแกรมจาเป็นต้องอาศัย biosecurity เพื่อให้เกิดประสิทธิผลและ ประสิทธิภาพสาคัญของระบบนี้คือ ต้องมีการแยกส่วนระหว่างบริเวณที่ไม่ปลอดเชื้อ และบริเวณที่ปลอด เชี้อโรคออก จากกัน เนื่องจากการระบาดของโรคที่เกิดขึ้นเกิดจากเชื้อโรคที่เข้ามาในฟาร์ม ซึ่งมาได้ทั้งทาง บก ทางน้า และทางอากาศ อาจปนเปื้อนเข้ามากับแหล่งของวัตถุดิบที่เข้ามาสู่ฟาร์ม ยานพาหนะ คน ฝุ่นละออง หรือแม้แต่ สัตว์พาหะ จะเห็นว่าทางที่เชื้อโรคเข้ามานั้นมีได้หลายทาง ดังนั้นจะต้องจะต้องมีการ ควบคุมบุคคลที่จะเข้ามาสู่ฟาร์มอย่าง เข้มงวด โดยอาจจะผ่านการรมควันฆ่าเชื้อด้วยวิธีการที่ถูกต้อง 1. ระบบการป้องกันโรคก่อนเข้าฟาร์ม 1. พักโรคนอกฟาร์ม 1 วัน และพักโรคในฟาร์ม 1 วัน การพักโรคเป็นการหยุดการนาเอาเชื้อจาก นอกฟาร์มเข้าสู่ฟาร์มได้ เป็นอย่างดี อย่างน้อยต้องมีการพักโรค 48 ชั่วโมง ก่อนที่จะขาสู่เขตเลี้ยงสัตว์ได้ 2. ตรวจ ATK และ Swab มือ ฝ่ามือ ท้ายทอยปลายเส้นผมและ โทรศัพท์มือถือ ATK เป็นการคัดกรองคนจากเชื้อไวรัสโค วิด-19 ซึ่งทุกคนที่จะเข้าฟาร์มก็จะต้องตรวจก่อนเข้าฟาร์มทุกคน และการ Swab มือ และโทรศัพท์มือถือ เพื่อที่จะนาไปตรวจหาเชื้อ ASF หากผ่านจึงจะสามารถเข้าสู่เขตเลี้ยงสัตว์ได้ 3. ก่อนเข้ามาภายในฟาร์มต้องผ่านสเปรย์ฆ่าเชื้อโรค และอาบน้ำสระผม การอาบน้าสระผมเป็น สิ่งที่สาคัญที่สดุ ในการ ป้องกันโรค คนที่จะเข้าฟาร์มทุกคนต้องผ่านการอาบน้ำสระผมเสมอ และใส่ชุดกัก โรคเสมอทุกครั้ง 4. ห้ามนาผลิตภัณฑ์จากสัตว์กีบเข้ามาภายในฟาร์ม เช่น หมูหยอง บะหมี่กึ่งสาเร็จรูปรสหมูสับ เนื้อวัว เนื่องจากอาจจะทำ ให้เกิดการแพร่ระบาดของเชื้อได้ หากสิ่งของนั้น ๆ เป็นพาหะนาเชื้อโรค 5. สิ่งของต่าง ๆ ต้องผ่าน ตู้ UV ก่อนนำเข้าไปภายในฟาร์ม

3 2.ระบบการป้องกันโรคภายในฟาร์ม 1.เช็ดมือ,โทรศัพท์มือถือ ด้วยสำลีแอลกอฮอล์และพ่นแอลกอฮอล์ใส่กระเป๋า นำกระเป๋าโทรศัพท์มือถือเข้าตู้ UV เป็นเวลา 10นาที 2.สิ่งของที่จะนำเข้าเขตเลี้ยงสัตว์ต้องเป็นสิ่งของที่จำเป็นเท่านั้น ทุกคนในฟาร์มจะได้กระเป๋าใส เพื่อใส่ของและจะมีคนค่อย ตรวจทุกครั้ง 3.ต้องผ่านสเปรย์ฆ่าเชื้อ และอาบน้ำสระผมเปลี่ยนชุดทำงานในฟาร์ม 4.จะมีคนรอตรวจหลังจากอาบน้ำเสร็จจะมีคนตรวจทุกครั้งเช่นเดียวกันกับก่อนเข้าฟาร์มเนื่องจากการอาบน้ำสระผมเป็น การป้องกันโรคได้ถึง 70 เปอร์เซ็นต์ 3. ระบบการป้องกันโรคภายในเขตเลี้ยงสัตว์ 1. การสวมรองเท้าบูท -รองเท้าบูทสีขาวใส่เดินเข้าเลี้ยงสัตว์ -รองเท้าบูทสีดำใส่ในโรงเรือน การแยกรองเท้าบูท เพื่อเป็นการลดการนำพาเชื้อโรคจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง จึงต้องมีการแบ่งสีรองเท้าบูทอย่างชัดเจน 2. จุ่มเท้าด้วยน้ำเปล่า และน้ำยาฆ่าเชื้อ ล้างมือด้วยเจลแอลกอฮอล์ น้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้จะใช้น้ำยา BIOSAL ใช้ผสมในน้ำและตี ให้เกิดฟองจะได้ประโยชน์สูงสุด 3. หากออกนอกฟาร์มต้องพักโรคนอกเขตเลี้ยงสัตว์ 2 วัน และพักโรคในเขตเลี้ยงสัตว์ 1 วัน 4. ห้ามนำอาหารไปรับประทานในเขตเลี้ยงสัตว์

4 การเตรียมโรงเรือน ขั้นตอนล้างทำความสะอาดโรงเรือน 1. เก็บเศษอาหารกวาดขี้กวาดเศษอาหารสุกรรุ่นที่แล้ว 2. ล้างขัดอุปกรณ์ภายในโรงเรือนล้างท่อน้ำกิน แผ่นรองนอน ขัดกกไฟ ถังอาหาร รางอาหาร 3. ล้างทุกส่วนของโรงเรือน 4. ตรวจเช็ควัสดุอุปกรณ์ก่อนภายในโรงเรือน เช็คพัดลม คูลลิ่งแพด อันไหนชำรุดจะทำการเปลี่ยนใหม่ทันที 5. พ่นยาฆ่าเชื้อพ่นยาฆ่าแมลง - จะทำการพักเล้า 3 วันแล้วจึงนำลูกสุกรเข้าเล้า - ถ้าเกิน 7 วัน แล้วยังไม่ได้เอาสุกรเข้าเล้าต้องพ่นยาฆ่าเชื้อพ่นย่าฆ่าแมลงใหม่ กระบวนการรับสุกร 1. เมื่อรถจากต้นทางมาถึงต้องทำการ ล้าง พ่นยา สวอป 2. เมื่อผลสวอปผ่านแล้วจะเข้ามา load out 3. ทำการไล่สุกรจากรถต้นทางไปที่ชูทในระหว่างไล่ลูกสุกรลงจากรถจะมีคนค่อยเช็คจำนวนลูกสุกร 4. พอถึงชูทก็ล้างลูกสุกร แล้วก็เอารถ 6 ล้อในฟาร์มมารับหมูไปลงแต่ละหลัง 5. เมื่อลูกสุกรมาถึงคอกแล้วจะนำลูกสุกรลงจากรถ6ล้อ ไล่ลูกสุกรไปตามทางเดินในคอกแล้วทำการจัดขนาดเป็น 3 ไซต์ ใหญ่ กลาง เล็ก และตัวผู้ตัวเมีย -จะทำการเรียงลูกสุกรจากใหญ่สุด ไปกลาง และเล็ก -การแยกขนาดลูกสุกรจะทำให้ลูกสุกรกินอาหารได้ดี -ทำให้ง่ายต่อการจัดการ -ถ้ามีสุกรป่วยจะแยกไปไว้คอกสุดท้าย เพื่อทำการรักษา การจัดการเลี้ยงสุกรขุน ในฟาร์มจะเลี้ยงสุกรแบบระบบเข้าหมด-ออกหมดทั้งโรงเรือน (all in-all out) คือ ภายในโรงเรือนเดียวกันจะมีการ จัดการให้สุกรเข้าเลี้ยงพร้อมกันทั้งหลัง และเมื่อครบกำหนดส่งออกก็จะขายสุกรออกไปพร้อมกันทั้งหลัง ซึ่งจะทําให้เกิดความ สะดวกในด้านการจัดการ การให้อาหาร และการควบคุมป้องกันโรค

5 การจัดการภายในโรงเรือน-สุกรขุน 1. ตรวจสุขภาพสุกรเมื่อมีสุกรป่วยจะทำการแยกสุกรไปไว้คอกท้าย 2. ตรวจเช็คอุณหภูมิภายในโรงเรือนและการทำงานของพัดลม 3. กระตุ้นให้สุกรกินอาหารเพื่อเป็นกันกระตุ้นให้สุกรกินอาหารได้มากขึ้น 4. กวาดคอก,ล้างส้วมน้ำสุกรจะทำการล้างทำความสะอาดวันละครั้ง 5. ตามยาสุกรป่วยจะต้องตามยาแล้วบันทึกสมุดรายงาน 6. อาหารการกระตุ้นอาหารเพื่อเป็นกันกระตุ้นให้สุกรกินอาหารได้มากขึ้น 7. กวาดคอกการกวาดคอกเป็นการทำความสะอาด 8. กดปั่น SILO เช็คถังอาหารว่าคอกไหนกินหมดจะทำการให้เพิ่มอาหาร 9. เช็คจำนวนสุกรทำรายงานว่ามีตัวตายกี่ตัวป่วยกี่ตัวในแต่ละวัน 10. ล้างทำความสะอาดอุปกรณ์ที่ใช้ในแต่ละวัน โปรแกรมการทำวัคซีน การทำวัคซีน การให้วัคซีนช่วงอายุต่างๆดังนี้ -อายุ 5-6 WK วัคซีนอหิวาต์สุกร และMycoplasma -อายุ 8-9 WK วัคซีนปากเท้าเปื่อย -อายุ 11-12 WK วัคซีนปากเท้าเปื่อย -อายุ 19 WK วัคซีนอหิวาต์และปากเท้าเปื่อย -อายุ 20 WK วัคซีนพิษสุนัขบ้าเทียม และ Dectomax มาตรฐานแรงดันน้ำ แยกตามประเภทสุกร ประเภทสุกร จุ๊บ/ถ้วยน้ำอัตโนมัติ (ตัว:หัว/ถ้วย) ความสูงของจุ๊บ จากพื้น (CM) อัตราการไหล (ลิตร/นาที) ปริมาณน้ำกิน (ลิตร/ตัว/วัน) สุกรอย่านม-อนุบาล (นน. <30 kg) 20 30-40 1 6-8 สุกรอนุบาล-รุ่น (นน.>30-100 kg) 15 400-60 1.5 10-12 พ่อแม่พันธุ์ คอกขังรวม 10 75-90 4 30-35 พ่อแม่พันธุ์ คอกขังเดี่ยว 1 75-90 4 30-35 แม่เลี้ยงลูกเล้าคลอด - - 6 30-35

6 มาตรฐานการให้อาหาร โรงเรือนรุ่นพันธุ์ รุ่นขุน การให้อาหารสำหรับสุกรขุนแยกตัวเพศ(กก.ตัว) เบอร์อาหาร อายุสัปดาห์ Postwean F ลูกสุกรหลังหย่านม อายุ 3-4 wk (1 wk) 550 LAC ลูกสุกรหลังหย่านม อายุ 3-5 wk (2 wk) 550 KPF สุกรอายุ 6-7 wk (2 wk) 550 F-L สุกรอายุ 8-9 wk (2 wk) 551 F-L สุกรอายุ 10-11 wk (2 wk) 591 LF-L สุกรอายุ 12-15 wk (4 wk) 552 F สุกรอายุ 16-19 wk (4 wk) 552 SF 553 LFWD สุกรอายุ 20-23 wk (4 wk) 553 SLFWD 554 LFWD สุกรอายุ 24 wk (4-5 wk)

7 ข้อมูลพื้นฐานของฟาร์ม ฟาร์มขอนแก่น CPF ธุรกิจผลิตสุกร ที่ตั้ง : ษริษัทสุริยน แอนด์ เจ เอส พี จัดกัด ฟาร์มขอนแก่น 145 หมู่ 4 ต.กุดเค้า อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น จำนวนโรงเรือน : 17 โรงเรือน จำนวนแม่พันธุ์ : 4,800 ตัว

8 เล้าคลอด งานหลักภายในเล้าคลอด ช่วงเช้า -โยกอาหารให้แม่สุกร+อัปเดตป้ายอาหาร+ให้สารหวานในรางอาหารทุกตัว -ปลุกแม่สุกรกินอาหาร+ทำความสะอาดคอก -กวาดทางเดินในเล้า บน-ล่าง -ทำความสะอาดถาดอาหารลูกสุกร (ให้อาหารน้อยๆ แต่บ่อยครั้ง) -แซะรางอาหาตักฝุ่นออกใส่ถุงดำนำไปทิ้ง -ตามยา/เช็คสุขภาพแม่สุกร+ลูกสุกร(ขี้ไหล/โทรม/กีบ/ข้อ/ขา) ช่วงบ่าย -โยกอาหารให้แม่สุกร+อัปเดตป้ายอาหาร+ให้สารหวานในรางอาหารทุกตัว -ปลุกแม่สุกรกินอาหาร+ทำความสะอาดคอก -กวาดทางเดินในเล้า บน-ล่าง -นับสต๊อกลูกสุกร+แม่สุกรในเล้า (ทำรายงานประจำวัน) -เก็บลูกสุกรที่ตายไปทิ้ง -ล้างรองเท้าบู๊ทเข้าเล้า+เปลี่ยนน้ำจุ่มเท้า(ทุกวัน) โปรแกรมยาแม่สุกรหลังคลอด อุปกรณ์ เข็มเบอร์ 16 G x 1’’ ไซริ้งขนาด 10 CC สำลีชุบแอลกอฮอล์

9 การใช้ยา Tonamic : ลดไข้ ลดการอักเสบ ลดความเจ็บปวด อัตราส่วน (1:20) Synulox : รักษาการติดเชื้อที่มีสาเหตุจากแบททีเรียแกรมบวก (1:20) -อาการชัก ข้อบวม -MMA:เต้านมอักเสบ/มดลูกอักเสบ/ไม่มีน้ำนม X-Tocin : กระตุ้นการบีบตัวของมดลูก และน้ำนม (ตัวละ1-2CC) -ขับรกและสิ่งตกค้างหลังคลอด Kanacin : รักษาโรคติดเชื้อหลังคลอด (1:25) -เต้านมอักเสบ -มดลูกอักเสบและไม่มีนม -รักษาอาการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร

10 การจัดการลูกสุกรหลังคลอด ตัดเบอร์ : คือการตัดหางลูกสุกรเพื่อบันทึกข้อมูลการคลอด ( ลูกสุกรอายุ 1 วัน ) อุปกรณ์และยา : คีบตัดหาง : ปืนฉีดยาอัตโนมัติ 0.5 CC : เข็มเบอร์ 20 x 1’’ : FERRO ประกอบกับปืนฉีด 0.5 CC (อัตรา 1:20) ไม่ให้ลูกสุกรซีด : ฉีด Citius 0.5 CC (อัตรา 1:15) : ยากอกปาก Bactosac 1 CC แก้ขี้ไหล/แก้อักเสบ ช่วยย่อยอาหาร (ประกอบกับปืนฉีดยาอัตโนมัติ) : ทิงเจอร์ ใส่บริเวณแผลที่หาง **เปลี่ยนเข็มและชุบน้ำยาฆ่าเชื้อคีบตัดหาง ทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนคอก

11 ขั้นตอน การตัดเบอร์ 1. นับลูกสุกรแยกเพศ 2. ให้ยากอกปากBactosac 1 ปั๊ม 3. ฉีด Citius และFerro เข้ากล้ามเนื้อ 4. ใช้คีบตัดหาง ตัดให้เหลือความยาวประมาณ 2ส่วน3 ของหาง 5. ฉีดทิงเจอร์แผลที่หาง การจัดการลูกสุกรหลังคลอด การตอนลูกสุกร : ตอนหลังจาก 3 วัน หลังคลอด อุปกรณ์ - เครื่องมือการตอน : ซองสำหรับใส่ลูกสุกรเพศผู้ : มีดผ่าหนังอัณฑะ : forceps : กรรไกรผ่าตัด

12 : น้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับชุบอุปกรณ์ : ทิงเจอร์(ฉีดแผล) **จุ่มอุปกรณ์ทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนคอก -ยาและเข็มในการตอน : ฉีด Citius 0.5 CC (อัตรา 1:15) : ปืนฉีดยาอัตโนมัติ 0.5 CC แก้ขี้ไหล/แก้อักเสบ (ประกอบกับปืนฉีดยาอัตโนมัติ) : Baycox กอกปาก 1 ปั๊ม(1 CC) : เข็มเบอร์ 20 x 1’’ ป้องการโรคบิด **เปลี่ยนเข็มทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนคอก

13 ขั้นตอน การตอนลูกสุกร 1. เตรียมอุปกรณ์ 2. จับลูกสุกรทั้งคอก ขึ้นรถแยกเพศ 3. นำลูกสุกรเพศผู้เข้าซองผ่า 4. ใช้มีดเจาะหนังอัณฑะให้เป็นรูเล็กๆ และบีบอัณฑะออกมา 5. ใช้forcepsดึงอัณฑะ และใช้กรรไกรตัด 6. ฉีดทิงเจอร์ใส่แผลที่ผ่า 7. ฉีด Citius 0.5 cc 8. กอก Baycox 1 ปั๊ม (1 cc) งานรวมรายสัปดาห์ (เล้าคลอด) 1. การขึ้นคลอด คือ การนำแม่สุกรที่ใกล้ถึง กำหนดคลอดมาจากเล้าผสมเพื่อรอคลอด (ทุกวันเสาร์-เวลา 05.00 น.) 2. การตรวจปล่อย คือ การทำวัคซีน Porcilis และ Excede (ทุกวันพฤหัดสบดีและวันจันทร์-เวลา 16.00-17.00 น.) 3. การการหย่านม คือ การนำลูกสุกรที่มีอายุ 21 วัน ออกจากแม่เพื่อนำไปเลี้ยงเป็นหมูขุน (ทุกวันอังคาร-ศุกร์ เวลา 04.00 น.)

14 ภาคผนวก งานปฏิบัติภายในฟาร์ม การทำวัคซีนลูกสุกร ณ ฟาร์มคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ

15 การรับสุกรเข้าฟาร์ม ณ ฟาร์มคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ

16 การตัดเบอร์สุกร ณ ฟาร์มขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น การทำคลอดและการให้น้ำเกลือแม่สุกรหลังคลอด ณ ฟาร์มขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น