4. ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ.2499

ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 หมวด 2 ความผดิ ตอ่ ตำแหนง่ หนา้ ทร่ี าชการ (มาตรา 147 - 166)

มาตรา 147 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ซือ้ ทำ จัดการหรือรักษา ทรัพย์ใด เบียดบังทรัพย์ นั้นเป็นของตน หรือเป็นของผู้อื่นโดย

ทุจริต หรอื โดยทุจริตยอมให้ผอู้ น่ื เอาทรพั ย์น้ันเสยี ต้องระวางโทษ...
จำคกุ ตง้ั แต่ 5-20 ปี หรอื จำคุก ตลอดชีวติ และ
ปรับ ตั้งแต่ 100,000–400,000 บาท

มาตรา 148 ผใู้ ดเป็นเจ้าพนกั งาน ใช้อำนาจในตำแหนง่ โดยมชิ อบ ข่มขนื ใจ หรอื จงู ใจ เพื่อใหบ้ คุ คลใดมอบใหห้ รอื หามาให้ซึ่งทรพั ยส์ ิน

หรอื ประโยชน์อนื่ ใดแกต่ นเองหรอื ผู้อืน่ ตอ้ งระวางโทษ...
จำคุก ตั้งแต่ 5-20 ปี หรอื จำคุก ตลอดชวี ิต และ
ปรับ ตง้ั แต่ 100,000 – 400,000 บาท หรอื
ประหารชีวิต

มาตรา 149 ผู้ใดเป็นเจา้ พนกั งาน สมาชิกสภานติ บิ ญั ญตั แิ หง่ รฐั สมาชกิ สภาจงั หวัด หรือ สมาชิกสภาเทศบาล เรยี ก รบั หรือ ยอมจะรับ

ทรพั ย์สิน หรอื ประโยชนอ์ ืน่ ใดสำหรับตนเองหรือผ้อู น่ื โดยมิชอบ เพ่อื กระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหนง่ ไม่ว่าการน้ันจะชอบหรือ
มิชอบดว้ ยหนา้ ที่ ตอ้ งระวางโทษ...

จำคุก ต้งั แต่ 5-20 ปี หรือ จำคุก ตลอดชีวติ และ
ปรับ ตง้ั แต่ 100,000 – 400,000 บาท หรือ
ประหารชวี ิต

มาตรา 150 ผใู้ ดเปน็ เจ้าพนักงาน กระทำการหรอื ไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่งโดยเหน็ แก่ทรัพยส์ ินหรือประโยชน์อ่ืนใด ซึ่งตนได้

เรียก รับ หรอื ยอมจะ รับไว้ก่อน ท่ีตนได้รับแตง่ ตั้งเปน็ เจ้าพนักงานในตำแหน่งนนั้ ตอ้ งระวางโทษ...
จำคกุ ตง้ั แต่ 5-20 ปี หรอื จำคุก ตลอดชีวิต และ
ปรบั ต้งั แต่ 100,000 – 400,000 บาท

มาตรา 151 ผใู้ ดเปน็ เจ้าพนักงาน มหี นา้ ที่ ซ้อื ทำ จดั การหรอื รกั ษาทรพั ย์ใดๆ ใช้อำนาจในตำแหนง่ โดยทุจรติ อนั เป็นการเสียหายแกร่ ฐั

เทศบาล สุขาภิบาลหรอื เจ้าของทรัพยน์ ้ัน ตอ้ งระวางโทษ...
จำคุก ตง้ั แต่ 5-20 ปี หรือ จำคุก ตลอดชวี ิต และ
ปรบั ต้ังแต่ 100,000 – 400,000 บาท

มาตรา 156 ผูใ้ ดเปน็ เจา้ พนกั งาน มีหน้าท่ี ตรวจสอบบญั ชี ตามกฎหมาย โดยทุจริต แนะนำ หรอื กระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใด

เพ่ือใหม้ ีการละเว้นการลงรายการในบญั ชี ลงรายการเทจ็ ในบัญชี แกไ้ ขบัญชี หรือซ่อนเรน้ หรอื ทำหลกั ฐานในการลงบญั ชีอนั จะเป็นผลให้การ
เสยี ภาษอี ากรหรือคา่ ธรรมเนียมน้นั มติ ้องเสยี หรอื เสยี นอ้ ยกว่าทีจ่ ะต้องเสยี ต้องระวางโทษ…

จำคุก ตั้งแต่ 5-20 ปี หรือ จำคุก ตลอดชวี ิต และ
ปรบั ต้ังแต่ 100,000-400,000 บาท

มาตรา 152 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่จัดการหรือดูแลกิจการใด เข้ามีส่วนได้เสีย เพื่อประโยชน์สำหรับตนเองหรือผูอ้ ื่น เนื่องด้วย

กิจการนัน้ ตอ้ งระวางโทษ...
จำคกุ ตง้ั แต่ 1-10 ปี และ
ปรบั ตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท

มาตรา 153 ผูใ้ ดเป็นเจ้าพนักงาน มีหนา้ ท่จี า่ ยทรพั ย์ จ่ายทรัพยน์ ั้นเกนิ กวา่ ทีค่ วรจา่ ย เพื่อประโยชน์สำหรบั ตนเองหรอื ผอู้ น่ื

ต้องระวางโทษ...
จำคุก ตงั้ แต่ 1-10 ปี และ
ปรับ ตงั้ แต่ 20,000-200,000 บาท

มาตรา 157 ผ้ใู ดเป็นเจ้าพนกั งาน ปฏิบัตหิ รอื ละเวน้ การปฏบิ ัตหิ นา้ ทโี่ ดยมชิ อบ เพอ่ื ให้เกิดความเสยี หายแกผ่ หู้ นึ่งผู้ใด หรือปฏิบัติหรือ

ละเว้นการปฏบิ ตั หิ น้าท่โี ดยทุจริต ตอ้ งระวางโทษ…
จำคุก ตั้งแต่ 1-10 ปี หรอื
ปรบั ตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท หรอื
ทั้งจำท้งั ปรับ

มาตรา 154 ผ้ใู ดเป็นเจา้ พนักงาน มีหนา้ ทห่ี รือแสดงวา่ ตนมหี นา้ ทเ่ี รยี กเกบ็ หรอื ตรวจสอบภาษอี ากร ค่าธรรมเนยี ม หรือเงนิ อนื่ ใด โดย

ทจุ รติ เรียกเกบ็ หรอื ละเวน้ ไมเ่ รียกเก็บภาษีอากร คา่ ธรรมเนยี มหรือเงินน้นั หรือกระทำการหรอื ไมก่ ระทำการอย่างใด เพอื่ ให้ผูม้ ีหนา้ ท่ีเสียภาษี
อากรหรอื คา่ ธรรมเนยี มนัน้ มิตอ้ งเสีย หรือเสียนอ้ ยไปกวา่ ทจ่ี ะตอ้ งเสีย ตอ้ งระวางโทษ...

จำคกุ ตง้ั แต่ 5-10 ปี หรือ จำคกุ ตลอดชวี ิต และ
ปรบั ตัง้ แต่ 100,000-400,000 บาท

มาตรา 155 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าท่ีกำหนดราคาทรัพย์สินหรือสินค้าใดๆ เพื่อ เรียกเก็บภาษีอากร หรือค่าธรรมเนียมตาม

กฎหมาย โดยทจุ รติ กำหนดราคาทรัพยส์ นิ หรือสนิ ค้านั้นเพื่อให้ผู้มีหน้าที่เสยี ภาษีอากรหรือค่าธรรมเนียมนัน้ มิตอ้ งเสียหรือเสียน้อยไปกว่าที่
จะตอ้ งเสียตอ้ งระวางโทษ...

จำคุก ตงั้ แต่ 5-10 ปี หรือ จำคุก ตลอดชีวิต และ
ปรับ ตัง้ แต่ 100,000-400,000 บาท

มาตรา 158 ผู้ใดเปน็ เจ้าพนักงาน ทำให้เสยี หาย ทำลาย ซอ่ นเรน้ เอาไปเสีย หรอื ทำใหส้ ญู หายหรือทำให้ไรป้ ระโยชน์ ซ่งึ ทรัพยห์ รือ

เอกสารใดอนั เป็นหนา้ ทข่ี องตนท่ีจะปกครองหรือรักษาไว้ หรอื ยินยอมใหผ้ ูอ้ ่นื กระทำเชน่ นนั้ ตอ้ งระวางโทษ…
จำคกุ ไมเ่ กนิ 7 ปี และ
ปรับ ไม่เกนิ 140,000 บาท

มาตรา 162 ผใู้ ดเป็นเจา้ พนักงาน มหี นา้ ท่ี ทำเอกสาร รับเอกสารหรอื กรอกขอ้ ความลงในเอกสาร กระทำการดงั ต่อไปนี้ในการปฏบิ ตั ิการ

ตามหนา้ ท่ี
(1) รับรอง เป็นหลกั ฐานวา่ ตนได้กระทำการอย่างใดขึ้นหรือวา่ การอย่างใดได้ทำต่อหน้าตนอนั เปน็ ความเทจ็
(2) รับรอง เปน็ หลกั ฐานว่าไดม้ ีการแจ้งซ่ึงขอ้ ความอัน มิไดม้ ีการแจ้ง
(3) รบั รอง เป็นหลักฐานซง่ึ ขอ้ เทจ็ จริงอนั เอกสารนนั้ มุง่ พิสูจนค์ วามจริงอนั เป็นความเท็จ หรอื
(4) ละเว้นไม่จดขอ้ ความ ซึ่งตนมีหน้าทตี่ ้องรบั จดหรอื จดเปลยี่ นแปลงขอ้ ความเชน่ วา่ นนั้

ต้องระวางโทษ…
จำคกุ ไมเ่ กนิ 7 ปี และ
ปรับ ไมเ่ กนิ 140,000 บาท

มาตรา 159 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าท่ีดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสยี หาย

ทำลายหรือทำให้ไรป้ ระโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนัน้ ซึ่ง ตรา หรือ เครือ่ งหมาย อันเจ้าพนกั งานไดป้ ระทับหรือหมายไว้ที่
ทรพั ยห์ รอื เอกสารนั้นในการปฏิบัตกิ ารตามหน้าท่ี เพื่อเป็นหลกั ฐานในการยดึ หรือรกั ษาสิง่ นั้น ต้องระวางโทษ…

จำคกุ ไม่เกิน 5 ปี หรอื
ปรบั ไมเ่ กิน 100,000 บาท หรอื
ท้ังจำท้ังปรับ

มาตรา 160 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าท่ี รักษา หรือ ใช้ดวงตรา หรือ รอยตราของราชการ หรือของผู้อื่นกระทำการอันมิชอบด้วย

หนา้ ที่ โดยใชด้ วงตราหรอื รอยตรานน้ั หรอื โดยยนิ ยอมใหผ้ ู้อื่นกระทำเช่นนัน้ ซึ่งอาจทำให้ผอู้ ืน่ หรือประชาชนเสยี หาย ต้องระวางโทษ…
จำคกุ ไมเ่ กิน 5 ปี หรือ
ปรบั ไมเ่ กนิ 100,000 บาท หรือ
ทั้งจำท้ังปรับ

มาตรา 163 ผ้ใู ดเป็นเจา้ พนักงาน มหี นา้ ท่ใี น การไปรษณีย์ โทรเลขหรอื โทรศัพท์ กระทำการอนั มิชอบด้วยหนา้ ทดี่ ังต่อไปนี้

(1) เปิด หรอื ยอมใหผ้ ูอ้ ื่นเปิด จดหมายหรอื สง่ิ อื่นท่ีส่งทางไปรษณยี ห์ รอื โทรเลข
(2) ทำให้เสยี หาย ทำลาย ทำให้สูญหาย หรือยอมให้ผู้อื่นทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้สูญหาย ซึ่งจดหมายหรือสิ่งอืน่ ที่สง่ ทาง
ไปรษณยี ์หรอื โทรเลข
(3) กกั ส่งให้ผิดทาง หรอื ส่งให้แก่บุคคลซึ่งรู้วา่ มใิ ช่เปน็ ผ้คู วรรับซง่ึ จดหมาย หรือส่ิงอ่นื ที่ส่งทางไปรษณยี ์หรอื โทรเลข หรือ
(4) เปิดเผยขอ้ ความท่ีส่งทางไปรษณีย์ ทางโทรเลขหรือทางโทรศพั ท์
ต้องระวางโทษ…

จำคกุ ไม่เกนิ 5 ปี หรือ
ปรับ ไม่เกนิ 100,000 บาท หรือ
ทง้ั จำท้ังปรับ

มาตรา 164 ผู้ใดเปน็ เจา้ พนกั งาน รู้หรอื อาจรคู้ วามลับในราชการ กระทำโดยประการใดๆ อันมชิ อบด้วยหน้าท่ี ให้ผู้อืน่ ลว่ งร้คู วามลับนั้น

ต้องระวางโทษ…

จำคกุ ไมเ่ กนิ 5 ปี หรือ

ปรับ ไมเ่ กนิ 100,000 บาท หรือ

ทงั้ จำทั้งปรบั

มาตรา 166 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน ละทิ้งงาน หรือกระทำการอย่างใดๆ เพื่อให้งานหยุดชะงกั หรอื เสียหาย โดยร่วมกระทำการเชน่ นน้ั

ดว้ ยกันตั้งแต่ 5 คนข้นึ ไป ตอ้ งระวางโทษ… ถา้ ความผิดนนั้ ไดท้ ำลงเพอ่ื ...
จำคุก ไมเ่ กิน 5 ปี หรือ 1. ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในกฎหมายแผน่ ดนิ
ปรบั ไม่เกนิ 100,000 บาท หรือ 2. บังคบั รฐั บาล หรือ
ทงั้ จำทั้งปรบั 3. ขม่ ขู่ประชาชน

ผกู้ ระทำตอ้ งระวางโทษ...

จำคกุ ไมเ่ กนิ 10 ปี และ ปรับไมเ่ กนิ 200,000 บาท

มาตรา 161 ผู้ใดเป็นเจา้ พนกั งาน มหี นา้ ท่ที ำเอกสาร กรอกข้อความลงในเอกสารหรือดูแลรักษาเอกสาร กระทำการ ปลอมเอกสาร โดย

อาศยั โอกาสท่ีตนมีหน้าทีน่ ั้น ต้องระวางโทษ…
จำคกุ ไมเ่ กิน 10 ปี และ
ปรับ ไม่เกนิ 200,000 บาท

มาตรา 165 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ปฏิบตั ิการให้เป็นไปตามกฎหมาย หรือคำสั่ง ซึ่งได้สั่งเพื่อบังคบั การให้เปน็ ไปตามกฎหมาย

ป้องกนั หรอื ขัดขวางมใิ หก้ ารเปน็ ไปตามกฎหมาย หรือคำส่งั น้ัน ตอ้ งระวางโทษ…
จำคุก ไมเ่ กิน 1 ปี หรือ
ปรับ ไม่เกนิ 20,000 บาท หรือ
ทง้ั จำทงั้ ปรบั

สรปุ ความผดิ ตอ่ ตำแหนง่ หนา้ ทีร่ าชการ

(147) เบยี ดบงั ทรพั ย์

(148) ขม่ ขนื ใจ หรอื จงู ใจ

(+ ประหารชวี ติ ) จำคกุ ตัง้ แต่ 5-20 ปี หรอื ตลอดชวี ติ และ

(149) สมาชกิ สภานติ บิ ญั ญตั แิ หง่ รฐั สมาชกิ สภาจงั หวดั หรอื สมาชกิ สภาเทศบาล ปรบั ต้ังแต่ 100,000–400,000 บาท

(+ ประหารชวี ติ )

(150) รบั ไว้กอ่ นไดต้ ำแหนง่

(151) ซอ้ื ทำ จดั การหรอื รกั ษาทรพั ย์ เกดิ ความเสยี หายตอ่ รฐั เทศบาล สขุ าภบิ าล

(156) ตรวจสอบบญั ชี ไมล่ ง/ลงรายการเทจ็

(152) เข้ามสี ่วนไดส้ ่วนเสยี ในกิจการทดี่ แู ล จำคุก ต้งั แต่ 1-10 ปี และ
(153) จา่ ยทรัพยเ์ กนิ กวา่ ทีค่ วรจ่าย ปรบั ตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท
(157) ปฏบิ ตั /ิ เว้นการปฏิบตั หิ น้าทีโ่ ดยมิชอบ (+ ทงั้ จำทง้ั ปรบั )

(154) แสดงตนวา่ มหี นา้ ทเี่ รยี กเกบ็ ภาษี จำคุก ตงั้ แต่ 5-10 ปี หรือ ตลอดชวี ติ และ
(155) กำหนดราคาเพอื่ เรยี กเกบ็ ภาษี ปรับ ตงั้ แต่ 100,000-400,000 บาท

(158) ทำใหเ้ สยี หาย ทำลาย ซ่อนเรน้ ทรพั ย/์ เอกสารทปี่ กครอง จำคุก ไมเ่ กนิ 7 ปี และ
(162) ทำ/รบั /กรอกขอ้ ความลงในเอกสาร ปรับ ไม่เกนิ 140,000 บาท

(การรับรองเอกสารเทจ็ /ไม่จดข้อความ)

(159) ดแู ลทรพั ย/์ เอกสารทป่ี ระทบั ตราหรอื เครอื่ งหมาย จำคุก ไม่เกนิ 5 ปี หรือ
(160) รกั ษา/ใช้ดวงตรา/รอยตราราชการ ปรับ ไมเ่ กนิ 100,000 บาท หรือ ทง้ั จำทั้งปรบั
(163) การไปรษณีย์ โทรเลขหรือโทรศัพท์
(164) รคู้ วามลับทางราชการ
(166) ละทิง้ งาน 5 คนขึน้ ไป

(161) ปลอมเอกสาร จำคกุ ไม่เกนิ 10 ปี และ ปรบั ไม่เกิน 200,000 บาท

(165) ขดั ขวางไมใ่ หเ้ ปน็ ไปตามกฎหมาย จำคกุ ไม่เกนิ 1 ปี หรือ
ปรบั ไม่เกนิ 20,000 บาท หรือ ท้ังจำท้งั ปรับ