SEJ T3 BAB 5(5.3)

Objektif Pembelajaran:

1. Menjelaskan kronologi pertapakan Syarikat Borneo Utara
British (SBUB) di Sabah

2. Menjelaskan sikap kesediaan menerima perubahan yang
membawa kebaikan.

3. Membahaskan kemantapan pentadbiran Barat di Sarawak
dan Sabah

4. Membuat rasionalisasi keberkesanan pentadbiran yang
sistematik untuk kemajuan negara.

Kronologi Peluasan Kuasa Dinasti Brooke.

• James Brooke memperoleh Kuching, kawasan dari Tanjung Datu ke Sungai
Samarahan.

•James Brooke menguasai Batang Lupar dan Sungai Saribas sejak 1840-an

• Penentangan orang Iban di Saribas dan Batang Lupar berjaya ditumpaskan
(alasan: menghapuskan lanun)

•Sadong, Batang Lupar, Saribas dan Kalaka berjaya dikuasai → balasan:
separuh hasil pendapatan wilayah diberikan kepada Sultan Abdul Mumin

•Sultan Abdul Mumin menyerahkan Sungai Rajang kepada James Brooke
dengan bayaran 4,500 Dolar Sepanyol setahun kerana membantu
menghapuskan kebangkitan rakyat tempatan. Kawasan terlibat: Oya,
Mukah, Tatau, Bintulu

Kronologi Peluasan Kuasa Dinasti Brooke.

• Orang Kayan (menetap di Sungai Baram) menentang Kesultanan Brunei
•Charles Brooke berjaya menguasai Baram daripada Sultan Brunei dengan
bayaran ufti 4,200 Dolar Sepanyol setahun.

• Charles Brooke memperoleh Sungai Trusan dengan bayaran 4,500 Dolar
Sepanyol kepada Temenggung yang menguasai kawasan tersebut.
•Tindakan diambil bagi menyelesaikan pembunuhan beberapa peniaga
Sarawak oleh orang Murut.

• Charles Brooke memperoleh Limbang daripada penduduk Limbang yang
bersetuju menyertai Sarawak.
•Bayaran sebanyak 6,000 Dolar Sepanyol kepada Sultan Brunei.

• Kerajaan Brooke memperoleh Lawas yand dimiliki SBUB pada 12 Januari
1905

• Sempadan Sarawak dikekalkan sehingga kini.

5.3:
PELUASAN KUASA
SYARIKAT BORNEO
UTARA BRITISH DI SABAH

PENGENALAN:

✓ Sabah dikuasai Kesultanan Brunei, Kesultanan

Sulu dan Ketua-ketua Bebas

✓Sabah – strategik dan kaya dengan hasil

ekonomi

✓Sabah berjaya dikuasai oleh SBUB melalui

pajakan, pembelian dan perjanjian.

01

A) KEDUDUKAN STRATEGIK.

01 Terletak di laluan 02 Berhampiran pulau
perdagangan China dan Palawan
Singapura.

03 Aktiviti perdagangan 04 Pelabuhan utama – Teluk
melibatkan Sulu hingga Gaya.
New Guinea dan
Australia Pelabuhan pantai barat dan
timur semula jadi, selamat
daripada tiupan angin
monsun.

B) KEKAYAAN EKONOMI

01 Sarang burung, sagu, 02 Pedagang Barat menjadikan
rotan, getah perca, gamat, sarang burung barang
sirip ikan yu memasuki dagangan utama dengan
pasaran antarabangsa. China

03 Tanaman Indigo dan 04 Didagangkan masyarakat
tempatan dengan pedagang
kapas hidup subur di asing.
dataran dan lembah →
menjadi tanaman

komersial.

02

PULAU BAMBALANGAN PULAU LABUAN

❑ Bendera British dikibar ❑ Penyerahan Labuan (1846)
menandakan milik British melalui perjanjian antara Sultan
Brunei dengan James Brooke
❑Melalui perjanjian antara
Alexander Dalrymple dengan Sultan ❑James Brooke Gabenor pertama
Sulu
❑ British bertanggungjawab
❑ British meninggalkan Pulau menghapuskan lanun dan
Balambangan dengan alasan lanun melindungi perdagangan di situ.
(1805)

03

1) 1865 – Charles Lee Moses menyewa Sabah daripada Sultan Brunei selama 10
tahun

2) Charles Lee Moses menjual haknya kepada J.W. Torrey dan T.B. Harris. Kimanis
dijadikan pusat perdagangan.

3) 1878 – Alfred dan Edward Dent memajak pantai timur Sabah daripada Sultan Sulu.

4) Baron Gustavus Von Overback bekerjasama dengan Alfred dan Edward Dent untuk
memajukan Sabah.

5) J.W. Torrey menjual haknya kepada Baron Gustavus Von Overback

6) Julai 1881 – Alfren Dent dan adiknya menubuhkan British North Borneo Provisional
Association Ltd. Dan mendapat status piagam pada 1 November 1881.

7) 1888 – Borneo Utara menjadi negeri naungan British. SBUB memerintah Borneo
Itara hingga tahun 1942.

04

PIAGAM DIRAJA SYARAT MENERIMA PIAGAM MATLAMAT SBUB

Memberi kuasa SBUB • SBUB terima Penasihat British. •Pembangunan ekonomi
memiliki Sabah, melalui eksploitasi sumber
mengiktiraf kedudukan •Memelihara adat resam, agama dan
sebagai wakil British. undang-undang penduduk tempatan. •Melindungi serta
mempertahankan hak- hak
PIAGAM DIRAJA •SBUB perlu memerintah Sabah dengan masyarakat tempatan.
MEMBERI HAK KEPADA adil dan saksama.

SBUB MENTADBIR •SBUB melantik Pegawai Tadbir daripada
SABAH pegawai yang diakui British.

• Alfred Dent – Pengarah •SBUB tidak dibenarkan menyerahkan
Sabah kepada pihak lain tanpa kebenaran
Urusan British

•William Hood Treacher –

Gabenor Pertama

5.4 BENTUK
PENTADBIRAN BARAT

DI SARAWAK DAN
SABAH.





TAHNIAH KEPADA ANDA KERANA:

1. MENGIKUTI PDPR SEJARAH MINGGU INI.
2. SENTIASA MEMBERIKAN KOMITMEN DALAM PDPR SEJARAH
3. MEMBANTU DIRI SENDIRI UNTUK BERJAYA.

TUGASAN MINGGU INI

02



Mobile Web Mockup

You can replace the image on the
screen with your own work

Just delete this one, add yours and
center it properly