หม่อมครูอึ่ง หสิตะเสน

บุคคลสำคัญของนาฏศิ ลป์
และการละคร

หม่อมครูอึ่ง หสิตะเสน

จัดทำโดย
น.ส.จิรัสยา รุมาคม

ม.5/3 เลขที่5

ประวัติ

ชื่อเดิมคือ อึ่ง อภัยกุล ณ อยุธยา หรือ
เจ้าจอมอึ่ง

เป็นธิดาของหม่อมหลวงชน อภัยกุล

สมรถกับเปล่ง หสิตะเสน
มีบุตรธิดา ๒ คน คือ ปริก หสิตะเสน และ

แส หสิตะเสน

เดิมเป็นนางละครใน

เป็นผู้วางรากฐานท่ารำตัวละครพระทั้งหมด
ของคณะละครวังสวนกุหลาบ เป็นผู้มีความ
สามารถในการร่ายรำบทบาทตัวละครพระ

ถ่ายทอดท่ารำเพลงหน้าพาทย์ต่างๆ

ประวัติ

ฝึกหัดละคร(พระ) จากคณะละครเจ้า
คุณจอมมารดาเอม

เป็นครูสอนละครหลวงในสมัยรัชกาลที่ ๗

เป็นครูสอนละครในวังสวนกุหลาบและวัง
เพชรบูรณ์

เป็นครูสอนวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากร

วิชาความรู้จากหม่อมอึ่ง หสิตะเสน ที่ถ่าย-
ทอดผ่านมายังวังสวนกุหลาบ โดยมีศิษย์เอกทั้ง
๓ ท่านที่เป็นศิลปินในตำนาน คือ

ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี

คุณครูลมุล ยมะคุปต์

คุณครูเฉลย ศุขะวณิช

กระบวนท่ารำที่ถ่ายทอด

ท่ารำพื้นฐาน

กระบวนท่ารำตัวพระทั้งหมด

กระบวนท่ารำ พระอรนุช พระอินทร์ พระสังข์
จรกาท รามปรศุ พระคเณศ ฯลฯ

ผลงาน

ท่ารำเพลงช้าเพลงเร็วของตัวพระที่เป็นแบบแผน
ของวิทยาลัยนาฏศิลปในปัจจุบัน ซึ่งคุณครู ลมุล
ยมะคุปต์ ได้เป็นผู้วางรูปแบบไว้

กระบวนท่ารำของ พระอรชุน พระอินทร์ ในเรื่อง
รามเกียรติ์

กระบวนท่ารำของท้าวสามล พระสังข์ ในเรื่อง
สังข์ทอง

กระบวนท่ารำ พระอุณรุท พระบรมจักรกฤษณ์
ในเรื่องอุณรุท

กระบวนท่ารำ จรกา ในเรื่อง อิเหนา

กระบวนท่ารำ รามปรศุ พระคเณศร์ ในเรื่อง
อิเหนา

หลักสูตรที่ได้เรียนในปัจจุบัน

การเรียนการสอนในหลักสูตรนาฏศิลป์ ไทยของ
กระทรวงศึกษาธิการให้พวกเราทุกคนได้เรียนกันในปั จจุบัน
มีดังนี้
1. ท่ารำเฉพาะบทบาทของตัวพระเอกต่างๆ เช่น พระวิศณุ
กรรม พระมาตุลี พระสังข์ พระราม ฯ ล ฯ
2. ท่ารำเฉพาะบทบาทของตัวยักษ์ เช่น อินทรชิต รามสูร
ฯลฯ
3. ท่ารำเพลงช้า เพลงเร็ว
4. ท่ารำเพลงหน้ าพาทย์ ต่างๆ เช่น เพลงเชิด เพลงเสมอ
เพลงพญาเดิน เพลงเสมอจีน เพลงกราวใน เพลงกราวนาง
ยักษ์ เพลงตระนิมิต เพลงตระบองกัน เพลงชำนาญ เพลง
สาธุการ เพลงเสมอมาร เพลงเสมอเถร เพลงพราหมณ์เข้า
เพลงพราหมณ์ออก
เพลงตระนารายณ์บรรทมสินธุ์ เพลงตระบรรทมไพร เพลง
ตระสันนิบาต
5. ท่ารำกริชคู่สะระหม่า (รบกริชอิเหนา)
6. ท่ารำกริชมลายูสะระหม่าแขก
7. ท่ารำกระบี่
8. ท่ารำทวน
9. ท่ารำหอกซัด (ละครเรื่อง อิเหนา ตอน ศึกกระหมังกุหนิง)
10. ท่ารำง้าว (รำอาวุธเดี่ยวถวายหน้ าพระทีนั่ง)
11. ท่ารำปฐมหางนกยูง (พระมาตุลีจัดพล)
และ วิชาความรู้ด้านการรำในบทบาท “ตัวละครพระ”
อื่นๆ อีกเป็นอันมาก

บั้นปลายชีวิต

บั้นปลายชีวิตท่านก็จากไปอย่าง
สงบ แต่ที่น่าเห็นใจมากกว่านั้น
คือ ท่านสิ้นเมื่อครั้งสงครามโลก ไม่มีศิษย์ผู้ใด
ไปไว้อาลัยในพิธีศพท่านได้เลย เพราะต่างคน
ต่างก็ลี้ภัยสงครามกันไปหมด หม่อมครูจึงจาก
โลกนี้ไปอย่างเดียวดาย เป็นเส้นทางชีวิตที่
ทำคุณประโยชน์เพื่อผู้อื่น โดยเฉพาะแก่
ประเทศชาติ แต่ชีวิตอาภัพนัก ถ้าไม่มีหม่อม
ครูอึ่ง พวกเราชาวนาฏศิลป์ก็ไม่มีท่ารำตัวพระ
สวยสง่าไว้รำกันหรอก ป่านนี้คงรำกันอย่างหัว
มังกุท้ายมังกร