การมัดย้อมผ้า

การมดั ยอ้ มผา้

ความหมายของการมดั ย้อมผา้

การมดั ย้อม เป็นการมัด ผูก เยบ็ หนีบ หรอื เปน็ การ กันสี ในส่วนใดสว่ นหนึ่ง
ของผ้าทีผ่ ู้ยอ้ มไม่ต้องการให้เกิดสีทีจ่ ะย้อมในคร้ังน้ันๆ โดยใช้วัสดตุ ่างๆ เชน่ เหรียญ
เชือกฟาง หนังยาง ด้ายหรือถงุ พลาสตกิ มาเปน็ วัสดชุ ว่ ยในการกันสี รว่ มกับการม้วน
พบั จบั จีบ ขยา หรือเยบ็ ผ้า ซง่ึ จะให้ผลลัพธ์ของลายที่แตกต่างกนออกไป ท้ังนี้
ข้ึนอย่กู ับกลวธิ ีในการออกแบบสี และการผสมผสานเทคนคิ ต่างๆ เข้าไว้ด้วยกัน โดย
เรียกการสรา้ งลวดลายด้วยวิธีนี้ว่า ผ้ามดั ย้อม

อปุ กรณใ์ นการมดั ย้อม

1. ผา้

ผ้าทีใ่ ช้ในการมัดย้อมเป็นผ้าทีท่ อจากเส้นใยธรรมชาติ เชน่ ผ้า
ฝ้าย ผ้าลินนิ และผ้า ไหม ซง่ึ จะต้องนาไปซกั น้าเปลา่ ต้มในน้าเดือด หรือ
แชแ่ ล้วซักในน้าสบู่ออ่ นๆ กอ่ นเพอ่ื ชาระสิ่งสกปรกหรอื เคมีที่เคลือบบนผวิ
ผ้าออกเสียก่อน ผ้าน้ันจงึ จะสามารถนามายอ้ มแล้วติดสีได้ดี

2. ภาชนะท่ใี ชใ้ นการมัดยอ้ ม

ควรจะเปน็ ภาชนะทีม่ ขี นาดใหญ่ ซึง่ สามารถจุ่มผา้ ลงไป ได้ท้ังผืนที่
ต้องการจะย้อม อาจใช้เปน็ ภาชนะโลหะเคลือบ สแตนเลส หรือพลาสติก
ตามแตว่ ิธีของผู้ยอ้ มวาจะใช้การย้อมร้อนหรือยอ้ มเย็น

อปุ กรณ์ในการมดั ยอ้ ม

3. วัสดกุ ันสี

เชน่ เชือกตา่ งๆ ด้าย ยางวง ถงุ พลาสติก ไม้หนีบ ลูกปดั หมุดไม้ ก้อน
กรวดหรอื วสั ดุอน่ื ๆ ตามแต่การออกแบบลวดลายของผู้ยอ้ มที่

4. สที ีใ่ ช้ย้อม

มีทั้งสีทางเคมี เเละสีทางธรรมชาติ

5. อุปกรณ์อืน่ ๆ

เช่น กรรไกร เขม็ ที่เลาะด้าย ถงุ มอื ยาง เป็นต้น

วิธกี ารมัดยอ้ ม

สว่ นทีถ่ ูกมัดคอื สว่ นทีไ่ มต่ ้องการให้สีตดิ ส่วนทีเ่ หลอื หรือ
ส่วนที่ไมไ่ ด้มัดคอื ส่วนทตี่ ้องการให้สีติด การมดั เปน็ การกนั สีไมใ่ ห้
สีตดิ นนั่ เอง ลักษณะทีส่ าคัญของการมดั มีดังนี้

1. ความแน่นของการมดั
- กรณแี รก มัดมากเกนิ ไปจนไม่เหลอื พ้ืนที่ให้สแี ทรกซึมเข้าไปได้

เลย ผลทีไ่ ด้กค็ ือ ได้สขี าวของเน้ือผ้าเดิม อาจมีสีย้อมแทรกซึม
เข้ามาได้เล็กน้อย อยา่ งนี้เกดิ ลายน้อย
- กรณีทีส่ อง มัดน้อยเกนิ ไป เหลอื พื้นที่ให้สีย้อมติดเกือบเต็มผืน
อย่างนี้ เกิดลายน้อยเช่นกัน ทั้งผนื มีสีย้อมแต่แทบไมม่ ีลาย
เลย
- กรณีทส่ี าม มดั เหมือนกันแต่มดั ไมแ่ นน่ อย่างนี้เท่ากบั ไม่ได้มดั
เพราะหากมัดไมแ่ น่นสีกจ็ ะแทรกซมึ ผา่ นเข้าไปได้ท่ัวท้ังผนื

วิธีการมัดยอ้ ม

2. การใช้อุปกรณ์ชว่ ยในการหนีบผ้าแล้วมัด เพ่ือให้เกิดความแน่น และเกดิ
ลวดลายตามแม่แบบที่ใชห้ นีบ ลายสวยเพียงใดข้ึนอยู่กับการออกแบบแม่แบบที่จะ
ใช้หนีบด้วย

3. ความสม่าเสมอของสีย้อม สีย้อมที่ติดผ้าต้องมีความสมา่ เสมอจงึ จะ
สวยงาม

การสร้างลวดลายผ้ามดั ยอ้ ม

ลายก้นหอย

การสร้างลวดลายผา้ มัดย้อม

ลายริว้

การสรา้ งลวดลายผา้ มัดย้อม

ลายจดุ

การสร้างลวดลายผ้ามัดยอ้ ม

ลายยับยน่