การปฐมพยาบาล-ebook

การปฐมพยาบาลการบาดเจ็บ
จากการเล่นกีฬา

สาระการเรยี นรู้

1 ความรู้เบอื้ งต้นเกยี่ วกบั การบาดเจบ็ จากการเล่นกีฬา
2 สาเหตุของการบาดเจบ็ ทางการกฬี า
3 หลกั สาคัญในการปฐมพยาบาลเมื่อได้รบั บาดเจ็บ
4 หลักการปฐมพยาบาลเบ้อื งตน้ หลังการได้รับบาดเจบ็ ทางการกีฬา
5 การป้องกันการบาดเจ็บทางการกฬี าท่มี าจากตัวผู้เลน่

1

ความหมายของการบาดเจบ็ จากการเลน่ กฬี า

การบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา
(Sport injuries) หมายถงึ การบาดเจ็บที่
เกดิ ข้ึนระหวา่ งการเล่นกฬี า หรอื อาจเกิดข้นึ
หลงั การเล่นกฬี ากไ็ ด้ ซ่งึ มีผลมาจากใน
ระหว่างการเล่นกีฬา

ระดับความรนุ แรงของการบาดเจ็บ

การบาดเจ็บเลก็ นอ้ ย
การบาดเจบ็ รุนแรงปานกลาง
การบาดเจ็บรนุ แรงมาก
การบาดเจ็บทีเ่ ปน็ อนั ตรายตอ่ ชีวติ

2 4. สภาพจติ ใจทีไ่ มพ่ ร้อมหรอื ขาดสมาธิ
5. ไมม่ กี ารอบอ่นุ ร่างกายหรือเตรยี มร่างกาย
สาเหตุของการบาดเจบ็ ทางการกฬี า
เชน่ ยืดกล้ามเนอ้ื ไมเ่ พียงพอ
สาเหตุภายใน (Intrinsic factor) 6. ความเหนอ่ื ยลา้ ของนกั กีฬา
7. เทคนคิ และวิธกี ารเลน่ ของนกั กฬี าแตล่ ะคน
1. ความไม่เหมาะสมของรูปรา่ งหรอื
โครงสร้างของร่างกายกับการเลน่ กฬี า ประเภทนั้น ๆ

2. ความไมส่ มบูรณ์ของร่างกาย
3. การไดร้ บั บาดเจบ็ จากในอดีตระหวา่ ง
การแขง่ ขนั

สาเหตุภายนอก (Extrinsic factor)
1. ความบกพรอ่ งของสถานท่ที ใี่ ช้ในการแข่งขนั และอปุ กรณ์การเลน่
2. อณุ หภูมิ ความชนื้ สภาพอากาศ

3. เครือ่ งแตง่ กายท่ไี ม่เหมาะสมกับรูปรา่ ง
4. การเล่นของคู่แขง่ ขัน

5. การเรง่ เรา้ จากคนเชียร์
6. ผู้ตดั สินตามเกมไม่ทัน
7. ลักษณะเฉพาะของกฬี าประเภทนน้ั ๆ ซึ่งรวมถงึ กตกิ าการแขง่ ขนั ดว้ ย

3 4. ถ้ามีผู้บาดเจบ็ หลายรายใหพ้ ิจารณา
ดคู วามสาคัญว่ารายใดควรได้รบั การปฐม
หลกั สาคัญในการปฐมพยาบาลเมือ่ ได้รบั บาดเจ็บ
พยาบาลกอ่ น
1. อยา่ ตื่นเต้นหรอื ตกใจ พยายามตงั้ สติ 5. ทาการปฐมพยาบาลอย่างนมุ่ นวลและ
ใหม้ ัน่ เพอื่ การตัดสินใจที่ถกู ต้อง รวดเร็วดว้ ยเคร่ืองมือเคร่อื งใช้ท่ีสะอาด

2. รีบให้การปฐมพยาบาลตอ่ การบาดเจบ็
ท่ีอาจเปน็ อันตรายตอ่ ชวี ติ ก่อนอืน่ โดยเร็ว

3. ใหผ้ ทู้ ไี่ ดร้ บั บาดเจบ็ นอนราบและเอียง
ศรี ษะไปข้างใดขา้ งหนึ่ง

6. ปลดเปล้ืองเครือ่ งนุง่ ห่มท่ีทาให้การปฐมพยาบาลทาได้ไม่สะดวกหรือ
อาจรัดแน่นเกินไปแล้วใช้ผา้ คลมุ หรือหม่ แทนเพื่อความอบอนุ่

7. อย่าให้นา้ อาหาร หรือยาแก่ผูป้ ว่ ย โดยเฉพาะผ้ทู ไ่ี ด้รบั การบาดเจบ็ ท่ชี ่องท้อง
หรอื หมดสติเพราะอาจจะทาให้อาเจียน สาลกั ก่อให้เกดิ อันตรายรา้ ยแรงย่งิ ข้ึน

8. ไม่ควรใหย้ าแกป้ วดแกผ่ ู้ท่ีไดร้ ับการกระทบกระเทือนทสี่ มอง เพราะจะทาให้
บดบงั อาการทางสมอง

9. กอ่ นเคลอ่ื นยา้ ยผ้ปู ่วยตอ้ งใหก้ ารปฐมพยาบาลให้เรียบร้อยก่อนทุกครงั้

10.การเคลอ่ื นยา้ ยผปู้ ่วยต้องทาใหถ้ กู ตอ้ งตามลักษณะการบาดเจ็บน้ัน ๆ

4 ทุกขท์ รมานดว้ ย

หลักการปฐมพยาบาลเบ้อื งตน้ หลงั การได้
รบั บาดเจ็บทางการกฬี า

การปฐมพยาบาลเบอ้ื งต้นทถี่ กู ต้อง
เหมาะสมและรอบคอบจะทาใหผ้ บู้ าดเจ็บ

ลดความรนุ แรง ช่วยผอ่ นหนักให้เป็นเบา
ลดอตั ราเสยี่ งต่อความพิการ หรือเสียชวี ิตได้
นอกจากน้ยี ังทุเลาความเจ็บปวดและ

การชว่ ยชีวติ เบื้องต้น

ขนั้ ตอนที่ 1
การตรวจสอบ (Recognition) โดยการเขย่าไหล่
แล้วเรยี ก ถ้าไมร่ ตู้ วั ให้คลาชพี จรบริเวณคอข้าง ๆ
หลอดลม และก้มลงไปฟังเสียงหรือสมั ผสั ลม
หายใจ จากผู้ป่วย

ข้นั ตอนที่ 2
การเรียกรถพยาบาลและผชู้ ว่ ย (Alerting hospital system)
เรียกคนบรเิ วณใกลเ้ คียงใหม้ าช่วย หรือให้
โทรศพั ทเ์ รียกรถพยาบาล

ข้นั ตอนที่ 3
การจดั ท่าผปู้ ่วย (Positioning the patient) โดยการจัดใหน้ อนอยใู่ นท่าตะแคง
ก่งึ ควา่ เพื่อใหเ้ สมหะหรือส่งิ แปลกปลอมในปากและคอไหลออกมาได้สะดวก
จากนน้ั จึงจดั ทา่ ใหน้ อนหงาย

ขั้นตอนท่ี 4
การเปิดทางเดนิ หายใจ (Opening the airway)
โดยใชม้ อื หน่ึงดนั หนา้ ผากไปดา้ นหลัง
ใช้นว้ิ ช้ีและนิว้ กลางของอีกมือหนึ่งเชยคาง
หรอื จับฟันล่างและคางเชิดขึ้น

ขน้ั ตอนท่ี 5
การชว่ ยหายใจแบบปากประกบปาก (Mouth to mouth respiration)
เปา่ ลมเข้าปากผู้ปว่ ย 2 คร้งั ตดิ ต่อกนั โดยจะเหน็ หนา้ อกผู้ปว่ ยขยายออก

ขั้นตอนท่ี 6
การปั๊มหัวใจ (External chest compression) เป็นการกดหนา้ อกเพ่ือให้
เลือดออกจากหวั ใจไปเลย้ี งอวัยวะตา่ ง ๆ โดยวางมอื บนตรงกลางหนา้ อก
ส่วนล่างของผปู้ ว่ ย โดยมือทงั้ สองขา้ งซอ้ นกัน และเหยยี ดแขนตรง ป๊ัมหัวใจ
ประมาณ 15 ครั้งต่อการหายใจ 2 ครง้ั

การจดั การเกีย่ วกบั บาดแผลท่ีสนาม
แขง่ ขนั ส่ิงทค่ี วรปฏบิ ตั ทิ นั ทเี ม่ือพบวา่ มี
แผลเปดิ คือ ใช้ผา้ กอ๊ ซสะอาดปิดแผล
ถ้าแผลมีเลือดออกมากตลอดเวลา ใช้

ผ้ายดื พันให้แนน่ เพือ่ ห้ามเลอื ด ใชส้ าลี
ชบุ แอลกอฮอล์เช็ดรอบ ๆ แผล เร่มิ จาก

ดา้ นในท่ใี กลแ้ ผลวนออกดา้ นนอกโดย
ไมซ่ ้าที่เดิม

หลกั RICE คาว่า RICE เป็นคาทีร่ วมเอาพยญั ชนะต้นของคาภาษาอังกฤษ 4 คา

R = Rest เป็นการหยดุ พกั การใช้งานของอวยั วะหรอื บรเิ วณท่บี าดเจบ็
หรอื ใหห้ ยุด การแขง่ ขัน

I = Ice เป็นการใชค้ วามเยน็ หรอื น้าแขง็ ประคบส่วนทไ่ี ด้รับบาดเจบ็

C = Compression เปน็ การพันกระชับสว่ นทีบ่ าดเจบ็ ไมใ่ ห้บวมเพมิ่ มากขน้ึ
โดยอาจจะพนั ร่วมกบั การประคบนา้ แขง็ ดว้ ยได้

E = Elevation เป็นการยกขาใหส้ งู กว่าระดบั หัวใจ

การเคลอ่ื นยา้ ยผูบ้ าดเจ็บออกจากสนาม วิธที ่ี 2 การชว่ ยอ้มุ
การแข่งขันการแขง่ ขัน วิธที ี่ 3 การใช้เปล

วธิ ีท่ี 1 การช่วยพยุง

5 ระบบต่าง ๆ กอ่ นเล่นกฬี าได้

การปอ้ งกันการบาดเจ็บทางการกฬี าท่มี า
จากตัวผเู้ ล่น

1. การตรวจรา่ งกาย (Physical Examination)
เพอื่ หาความผดิ ปกติของโครงสรา้ งของรา่ งกาย
ซ่ึงเป็นการป้องกันไมใ่ ห้เกดิ การบาดเจบ็ ท่ี
รนุ แรงหรือเรอ้ื รังให้กับนกั กฬี าไดแ้ ละสามารถ
ทจ่ี ะหาวธิ ีการแกไ้ ขขอ้ บกพรอ่ งของ

2. โปรแกรมการฝกึ (Training Program)

ผทู้ ต่ี ้องการจะออกกาลงั กายหรือเล่นกีฬา
จะตอ้ งได้รับการฝึกข้นั พน้ื ฐาน เพอื่ ให้เกดิ

ความสมบูรณ์ของร่างกายกอ่ น หากเรง่ ฝกึ
หนักเกินไปเปน็ ปจั จัยสาคัญท่ีทาใหเ้ กิดการ
บาดเจ็บได้ง่าย

3. การฝกึ ทกั ษะการเลน่ กฬี า (Sport–

Skills Training) สาเหตมุ าจากความไมเ่ ข้าใจ
วธิ กี ารท่ถี กู ตอ้ งในการเล่นกีฬาประเภทน้ัน ๆ
ดังน้นั นักกีฬาควรตอ้ งหาวธิ ีการป้องกันไม่ให้
เกดิ การบาดเจ็บ โดยการศึกษาวธิ หี รือเทคนิค
การเลน่ ท่ถี ูกต้องและปลอดภยั จงึ จะช่วยลด

การบาดเจบ็ ได้

4. การสรา้ งจิตสานึกเรื่องความปลอดภัย

(Safety Awareness) ผ้เู รยี นควรต้องศกึ ษา
ความปลอดภัยควบคู่กบั ทักษะการเลน่ กีฬา
ชนดิ ตา่ ง ๆ ท่เี สยี่ งต่ออุบตั เิ หตุรา้ ยแรง
ดังน้นั การสร้างจิตสานึกในเร่ืองความปลอดภัย
ในการเล่นกฬี าจงึ ชว่ ยลดการบาดเจ็บตง้ั แต่
เลก็ น้อยจนถงึ พิการและเสียชีวิตได้

5. การอบอ่นุ ร่างกาย (Warm Up)

การอบอุ่นร่างกายมีความสาคัญอย่างมาก
เพราะเปน็ การป้องกันความตึงเครยี ดและการ

ฉกี ขาดของกล้ามเนื้อ หรือเป็นการปรับ
อณุ หภูมิภายในร่างกาย สามารถปอ้ งกนั การ
ฉีดขาดของกล้ามเนือ้ และเสน้ เอ็นตา่ ง ๆ ได้