คู่มือแนวทางการออกแบบและพัฒนาธุรกิจท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์

บทน�ำ

สถานการณ์์การระบาดของ COVID-19 ทำำ�ให้้อุุตสาหกรรมการท่่องเที่่�ยวและ
การบริกิ ารได้ร้ ับั ผลกระทบอย่า่ งหนักั แม้ว้ ่า่ การท่อ่ งเที่ย่� วอาจจะซบเซาลง ธรรมชาติแิ ละสิ่่ง� แวดล้อ้ ม
กลัับฟื้�้นฟููขึ้�้นเรื่�่อย ๆ นั่่�นอาจเป็็นสััญญาณอัันดีี ที่่�ทำ�ำ ให้้คนส่่วนใหญ่่เริ่่�มหัันกลัับมาดููแลเอาใจใส่่
ส่ิงแวดล้อมรอบตัว รวมถึงวางแผนรักษาทรัพยากรทางธรรมชาติเพื่อสร้างโอกาสการท่องเที่ยว
ใหม่ ๆ ในอนาคต

แนวโน้มการดูแลสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรทางธรรมชาติได้รับความสนใจมากขึ้น
เรื่อย ๆ ส่งผลให้ “การท่องเที่ยวสีเขียว” มีบทบาทส�ำคัญเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม หนึ่งใน
รูปแบบของการท่องเที่ยวสีเขยี ว คือ การท่องเที่ยวคาร์บอนต�่ำ (Low Carbon Tourism) กิจกรรม
ท่องเที่ยวที่ลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนและรบกวนส่ิงแวดล้อมน้อยที่สุด น�ำไปสู่การท่องเที่ยว
ที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย์ (Carbon Neutral Tourism) กลา่ วคอื ไมม่ กี ารปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจก
ส่ชู ้นั บรรยากาศเพ่ิมขึน้ จากการทอ่ งเที่ยว เพอื่ สร้างสมดุลใหโ้ ลกและปอ้ งกันผลกระทบ จากวกิ ฤต
สภาพภมู อิ ากาศ

“คมู่ อื แนวทางการออกแบบและพฒั นาธรุ กจิ ท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสทุ ธิเป็นศนู ย์”
คอื กระบวนการและองคค์ วามรทู้ ี่จะเปลยี่ นภาพอตุ สาหกรรมการทอ่ งเที่ยวไทยใหเ้ ปน็ การทอ่ งเที่ยวที่มี
ความรับผิดชอบ เตรียมความพร้อมให้กับชุมชนและธุรกิจท่องเที่ยวสู่การท่องเที่ยววิถีใหม่ ใส่ใจ
ส่ิงแวดลอ้ ม พร้อมสร้างจดุ เด่นและข้อไดเ้ ปรียบในตลาดทอ่ งเที่ยวโลก

การท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ จะท�ำให้อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
ท้ังภาคธุรกิจและประชาชนได้กลับมาครึกคร้ืนอีกคร้ัง ขณะเดียวกันก็ช่วยฟื้นฟูทรัพยากร
ทางธรรมชาติให้อุดมสมบูรณ์อีกคร้ัง เพื่อเตรียมความพร้อมและสร้างเป้าหมายในการพัฒนา
การทอ่ งเที่ยวส่คู วามยงั่ ยืนในอนาคต

กองวางแผนลงทนุ อตุ สาหกรรมทอ่ งเที่ยว
ฝ่ายส่งเสริมการลงทนุ อตุ สาหกรรมท่องเที่ยว

การทอ่ งเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)

สารบญั

เรอื่ ง หนา้

สว่ นที่ 1 การท่องเที่ยวคาร์บอนต�่ำ

โลกรอ้ นขึน้ เพราะทอ่ งเที่ยวจริงหรือไม ่ 6

คาร์บอนฟตุ พรน้ิ ท์คืออะไร 7

ประโยชน์ของการค�ำนวณคาร์บอนฟตุ พริ้นท์ 8

ประเภทของการค�ำนวณคาร์บอนฟตุ พริน้ ท์ 9

วัดคา่ คาร์บอนฟตุ พรน้ิ ท์จากอะไร 10

การท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสทุ ธิเป็นศนู ย์ 11

ประโยชน์ของการทอ่ งเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสทุ ธิเปน็ ศูนย์ 12

นกั ทอ่ งเที่ยวกลมุ่ คณุ ภาพ 13

คาร์บอนเครดิตคืออะไร 14

สว่ นที่ 2 แนวทางในการออกแบบและพัฒนาธรุ กิจท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสทุ ธเิ ป็นศนู ย์

แนวทาง LOW CARBON สู่การพัฒนาธรุ กจิ ท่องเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอนสทุ ธเิ ป็นศูนย์ 17

กระบวนการพฒั นาเสน้ ทางท่องเที่ยวเปน็ มิตรกบั โลก 18

ส่วนที่ 3 ถอดบทเรียนการพัฒนาธรุ กิจทอ่ งเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศนู ย์

ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ต้นแบบธรุ กจิ ท่องเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอนสทุ ธิเป็นศนู ย์ 28

ถอดบทเรียนผา่ นกระบวนการพัฒนาชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ 29

สว่ นที่ 4 แบบประเมนิ ศกั ยภาพความพรอ้ มเพอื่ การพฒั นาเปน็ ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย์

ประเมินศกั ยภาพความพร้อม 46

พฒั นาธรุ กจิ ท่องเที่ยวตามแนวทาง LOW CARBON 52

สว่ นที่ 5 แหล่งอ้างองิ ขอ้ มูล 53

LOW
CA R
BO N

สว่ นที่ 1
การทอ่ งเที่ยวคาร์บอนต่�ำ

โลกร้อนขึน้ เพราะ
ท่องเที่ยวจรงิ หรอื ไม่ ?

CO2

เมื่อพูดถึงภาวะโลกร้อน ในความคิด 6% 1%
ของใครหลาย ๆ คนคงไม่พ้นภาพของโรงงาน Construction & Mining Other
อุตสาหกรรมขนาดใหญ่กับปล่องควันที่ปล่อย 6%
มวลควันพิษจ�ำนวนมาก หรืออาจจะเป็นภาพ Lodging
ของรถยนต์ในทุก ๆ เช้าเย็นที่ปล่อยควันด�ำ
ไม่เว้นวัน แต่แท้จริงแล้วโลกร้อนนั้นเกิดจาก 8%
“คนทุกคน” เพราะทุกกิจกรรมในชีวิตประจ�ำวัน Services
ข อ ง ม นุ ษ ย ์ ล ้ ว น ส ร ้ า ง “ ก ๊ า ซ เ รื อ น ก ร ะ จ ก ”
(Greenhouse gas) แม้กระท่ังการหายใจ 8% 49%
กส็ ามารถสร้างคาร์บอนไดออกไซด์ได้แล้ว ซึ่ง Transport
ทุก ๆ กิจกรรมส่งผลให้เกิดก๊าซเรือนกระจก Agriculture
ที่ท�ำให้พ้ืนผิวโลกมีอุณหภูมิสูงข้ึน เรียกให้เข้าใจ
งา่ ย ๆ วา่ การปลอ่ ยกา๊ ซคารบ์ อน (Carbon Emission) 10%
Food & Beverage
25% Electricity & Heat
12%
20.4% Agriculture & Land Goods

17.9% Industry Carbon Footprint of Global Tourism
14% Transportation Sustainable Travel International
9.6% Other Energy
6.4% Buildings ใ น ภ า ค อุ ต ส า ห ก ร ร ม ท ่ อ ง เ ที่ ย ว
6.7% Food Waste กิจกรรมที่เกิดข้ึนในระหว่างการท่องเที่ยว ต้ังแต่
การเดนิ ทางไปยงั สถานที่ทอ่ งเที่ยว การท�ำกจิ กรรม
ที่มา : รว่ มกบั ชมุ ชน การท�ำอาหารหรอื เปดิ เครอื่ งใชไ้ ฟฟา้
UN IPCC Fifth Assessment Report (2014); ในที่พัก ฯลฯ ล้วนสร้าง คาร์บอนฟุตพริ้นท์ หรือ
UN FAO Food Wastage Footprint (2013) ร่องรอยของก๊าซคาร์บอนที่เกิดขึ้นจากกิจกรรม
Percent Of Global Greenhouse Gas Emissions ต่าง ๆ ก๊าซเหล่านั้นจะกักเก็บความร้อนของโลก
ไม่ให้สามารถระบายออกไปได้ เปรียบเสมือน
การคลมุ ถงุ พลาสตกิ ใหโ้ ลก จนเกดิ เปน็ ฝา้ และอณุ หภมู ิ
ภายในรอ้ นอยา่ งรวดเรว็ น�ำไปสภู่ าวะโลกรอ้ น หรอื
Global Warming

6

CO?2 CO2
CO?2
?

คาร์บอนฟุตพริ้นท์คืออะไร ?

คาร์บอนฟุตพร้ินท์ (Carbon footprint) คือ การวัดปริมาณของก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อย
จากกระบวนการผลิตในภาคอุตสาหกรรม การเกษตรและปศุสัตว์ การขนส่ง การท่องเที่ยวและบริการ
และกจิ วตั รประจ�ำวนั ของมนษุ ย์ ดงั นน้ั คารบ์ อนฟตุ พรนิ้ ท์ คอื ผลกระทบที่สามารถตรวจสอบไดว้ า่ ในปจั จบุ นั
มนุษย์ท�ำลายโลกไปมากแค่ไหน โดยการค�ำนวณปริมาณการปล่อยคาร์บอนจากกิจกรรม ซึ่งถ้าผล
ของการค�ำนวณยง่ิ มีปรมิ าณคารบ์ อนฟตุ พรนิ้ ทม์ ากเทา่ ไหร่ กเ็ ทา่ กบั วา่ มนษุ ยย์ งิ่ ปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจกสู่
ชัน้ บรรยากาศมากขึน้ เทา่ นั้น และสง่ ผลให้เกิดภาวะโลกร้อนทวีความรนุ แรงขนึ้

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ คือผลจากการค�ำนวณของก๊าซเรือนกระจก 7 ชนิด ได้แก่
ก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ ก๊๊าซมีีเทน ก๊๊าซไนตรััสออกไซด์์ กลุ่่�มก๊๊าซไฮโดรฟลููออไรคาร์์บอน
กลุ่่�มก๊า๊ ซเปอร์ฟ์ ลูอู อโรคาร์บ์ อน ก๊า๊ ซซัลั เฟอร์เ์ ฮกซะฟลูอู อไรด์ ์ และก๊า๊ ซไนโตรเจนไตรฟลูอู อไรด์ ์ ซึ่่ง� ก๊า๊ ซ
เหล่า่ นี้้ท� ำำ�ให้้เกิิดสภาวะเรืือนกระจก (Greenhouse Effect) ซึ่่�งเมื่่�อนำำ�ไปคำำ�นวณหาปริิมาณคาร์์บอน
ที่่�ถููกปล่่อยออกมา จำำ�เป็็นต้้องแปลงทุุกก๊๊าซเป็็นหน่่วยเดีียวกัันคืือ “กิิโลคาร์์บอนเทีียบเท่่า”
หรืือ kgCo2eq

7

ประโยชน์ของการค�ำ นวณคาร์บอนฟุตพร้นิ ท์

การคำำ�นวณคาร์์บอนฟุุตพริ้้�นท์์ นอกจากจะทำำ�ให้้ทราบปริิมาณการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก
สู่ชั้นบรรยากาศโลกแล้ว ยังท�ำให้เกิดความตระหนักรู้ถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสร้าง
ความร่วมมือในการแก้ปัญหาอย่างมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน รวมถึงสร้างประโยชน์ท้ังต่อบุคคล
องค์กรและประเทศ ดังน้ี

ประโยชน์ต่อบคุ คล

เกิดความตระหนักรู้และทราบถึง
ผลกระทบต่อโลก น�ำไปสู่
การปรับเปลีย่ นพฤตกิ รรม

สร้างจิตส�ำนึกการอนุรักษ์และให้
ความสนใจประเด็นสิ่งแวดล้อม
มากขนึ้

ประโยชน์ต่อองค์กร

เพื่อแสดงเจตนารมณ์
ความรบั ผดิ ชอบตอ่ สงั คม
สรา้ งจติ ส�ำนกึ ดา้ นการอนรุ ักษ์
ส่งเสรมิ ให้องค์กรใชเ้ ทคโนโลยี
หรอื ปรับวธิ ีการด�ำเนนิ งานเพอื่
ลดการปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจก

ประโยชนต์ อ่ ประเทศ

มกี ารวางแผนเชิงนโยบายพัฒนา
ประเทศใหย้ ัง่ ยนื มากยิ่งขึ้น
สรา้ งจุดเดน่ หลากหลายใน
อตุ สาหกรรม เพอื่ สร้าง
ความได้เปรยี บทางการแข่งขัน
ส่งเสริมให้ประเทศมีทรัพยากร
ทางธรรมชาตทิ ี่อุดมสมบรู ณ์

8

ประเภทของการคำ�นวณคาร์บอนฟุตพรนิ้ ท์

ตามที่องคก์ ารบรหิ ารจัดการก๊าซเรอื นกระจกก�ำหนด สามารถจ�ำแนกได้ 3 ประเภท ไดแ้ ก่

1 คาร์บอนฟตุ พร้นิ ท์ของบคุ คล 2 คาร์บอนฟตุ พร้ินท์ขององค์กร

ค�ำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจาก ค�ำนวณการปลอ่ ยก๊าซเรอื นกระจกจาก
กิจกรรมในชวี ิตประจ�ำวนั การด�ำเนินกิจการ

- การใช้ไฟฟา้ ในที่อยู่อาศยั - การใชไ้ ฟฟา้ ในองคก์ ร
- การเดนิ ทางไปท�ำงานและการท่องเที่ยว - การด�ำเนนิ งานหรอื กจิ กรรมขององคก์ ร
- การรบั ประทานอาหารและเครอื่ งดืม่ - การใชว้ สั ดอุ ปุ กรณข์ ององคก์ ร
- การเผาไหมข้ องเชอื้ เพลงิ หรอื ยานพาหนะ
- การจดั การของเสยี

3 คาร์บอนฟตุ พรน้ิ ท์ของผลิตภณั ฑ์
การค�ำนวณก๊าซเรอื นกระจกที่เกบ็ ข้อมูลตลอด
วัฏจกั รของกระบวนการผลิตภณั ฑ์

9

วัดคา่ คาร์บอนฟุตพรนิ้ ท์จากอะไร

ในกระบวนการการค�ำนวณหาคาร์บอนฟุตพร้ินท์จากกิจกรรม จ�ำเป็นต้องเก็บข้อมูลกิจกรรม
(Activity Data) ที่มาจาก 3 ขอบเขตข้อมูล คือทางตรง ทางอ้อม และทางอ้อมอื่น ๆ ก่อนที่จะถูกน�ำ
ไปค�ำนวณกับค่าสัมประสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission Factor : EF) เพื่อให้รู้ว่าปล่อย
คาร์บอนฟตุ พริ้นท์ใหโ้ ลกมากแคไ่ หน

ขอบเขตที่ 1 ขอบเขตที่ 2

การปล่อยก๊าซเรือนกระจก ขอบเขตที่ 3 การปล่อยก๊าซเรอื นกระจก
ทางตรง เช่น การเผาไหม้ ทางออ้ ม เช่น การใช้
น�้ำมนั เชอื้ เพลงิ ของยานพาหนะ พลงั งานไฟฟ้า น�้ำประปา
การเผาไหม้เช้อื เพลงิ จาก
การปรุงอาหาร

การปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจก
ทางออ้ มอนื่ ๆ เชน่ การปลอ่ ย
กา๊ ซเรอื นกระจกจากผลติ ภณั ฑ์
ตงั้ แตก่ ระบวนการผลติ -ขนสง่ -
ยอ่ ยสลายผลติ ภณั ฑ์

10

การทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศูนย์

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีส่วนส�ำคัญที่ท�ำให้เกิดก๊าซเรือนกระจกไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม
ซึ่งในแต่ละปี ปริมาณก๊าซเรือนกระจกจากอุตสาหกรรมท่องเที่ยวสร้างผลกระทบต่อโลกอย่างมาก ทางออก
ของปญั หา คอื สง่ เสรมิ การทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย ์ หรอื Carbon Neutral Tourism กลา่ วคอื
เปน็ การลดการปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจกจากกจิ กรรมทอ่ งเที่ยว เพอื่ ไมใ่ หเ้ กดิ ผลกระทบตอ่ โลกหรอื เกดิ ผลกระทบ
นอ้ ยที่สดุ

CARBON CREDIT
0000000000...

Carbon
Neutral
Tourism

11

ประโยชน์ของการท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธเิ ป็นศูนย์

12
มสี ว่ นบรรเทา 3 สรา้ งการรับรแู้ ละ
ก๊าซเรือนกระจกใน ตระหนักถึงผลกระทบ

ชั้นบรรยากาศ ตอ่ ส่งิ แวดลอ้ ม

เพม่ิ มลู คา่ และ
ความนา่ สนใจใหก้ บั
สนิ คา้ และบรกิ าร
4 ดา้ นการทอ่ งเที่ยว 5

กระต้นุ เศรษฐกิจ สร้างโอกาสและการตอ่ ยอด
การทอ่ งเที่ยวและ ให้กับผ้ปู ระกอบการและชมุ ชน
สร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อประเทศ

6

ไดเ้ จอนกั ทอ่ งเที่ยว
กลมุ่ คณุ ภาพที่เปน็ มติ รกบั

สง่ิ แวดลอ้ ม

12

นกั ท่องเที่ยวกลุ่มคุณภาพ

นกั ทอ่ งเที่ยวกลมุ่ คณุ ภาพ เปน็ กลมุ่ นกั ทอ่ งเที่ยวที่มคี วามเขา้ ใจและสนใจการทอ่ งเที่ยวที่รบั ผดิ ชอบ
ต่อสังคมและส่ิงแวดล้อม และยอมจ่ายเพื่อให้ได้ประสบการณ์และคุณค่าที่ไม่สร้างผลกระทบทางลบต่อ
แหล่งท่องเที่ยว ชมุ ชน และส่งิ แวดลอ้ ม รวมถงึ มีความสนใจที่จะเลอื กซอ้ื สนิ คา้ ที่เป็นมิตรตอ่ โลก ซงึ่ หากเรา
ท�ำความเขา้ ใจพฤตกิ รรมของพวกเขากจ็ ะสามารถดึงดดู คนเหลา่ นั้นมาทอ่ งเที่ยวกับเราได้

สถิติผูบ้ ริโภคคุณภาพที่เลือกซอ้ื สินคา้ ที่เป็นมิตรต่อโลก

ชาย หญิง

33.7% 67.3%

Baby Gen Gen Gen
Boomers X Y Z

(55-73 ปี) (39-54 ป)ี (23-38 ป)ี (ต�่ำกวา่ 23 ปี)
15.3% 16.7% 60.9% 5.0%

ข้อมลู วิจัยการตลาดโลกสวย Voice of Green: เพือ่ โลก เพือ่ เรา จากกล่มุ ผู้บรโิ ภคจ�ำนวน 1,252 คน
จากวทิ ยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลยั มหิดล (CMMU), 10/01/2020

เทรนด์ท่องเที่ยวคุณภาพ 67%
และสถติ นิ ักท่องเที่ยวรกั ษ์โลก
ทั่วโลก
“Workcation-รกั ษโ์ ลก-ชว่ ยชมุ ชน” โดย
Bookin g . co m จาก ผ ล ส�ำร ว จ นั กท ่ อ ง เ ที่ย ว 84%
กลุ่มคุณภาพกว่า 28 ประเทศพบว่า 67% ของ
นักท่องเที่ยวในกลุ่มประเทศและภูมิภาคดังกล่าว ประเทศไทย
ค�ำ นึ ง ถึ ง ก า ร เ ดิ น ท า ง ที่ ล ด ผ ล ก ร ะ ท บ เ ชิ ง ล บ
ต่อสิ่งแวดล้อม และ 84% นักท่องเที่ยวชาวไทย 28 ประเทศแรกที่มจี �ำนวณนกั ทอ่ งเที่ยวคณุ ภาพมากที่สดุ
ตอ้ งการเลอื กการเดนิ ทางที่สรา้ งประโยชนม์ สี ว่ นรว่ ม ได้แก่ สหรัฐอเมริกา จีน ญี่ปุ่น เยอรมนี อินเดีย
ฟื้นฟูท้องถ่ิน นับเป็นตัวเลขที่สูงที่สุดในบรรดา สหราชอาณาจกั ร ฝร่งั เศส อติ าลี บราซิล แคนาดา รัสเซยี
นักทอ่ งเที่ยวท่วั โลก เกาหลีใต้ สเปน ออสเตรเลีย เม็กซิโก เนเธอร์แลนด์
ไต้หวัน ไทย สวีเดน อาร์เจนตินา อิสราเอล ฮ่องกง
สิงคโปร์ เดนมาร์ก โคลอมเบีย เวียดนาม นิวซีแลนด์
และ โครเอเชีย

Source: h ttps://www.thairath.co.th/lifestyle/travel/2053387

13

CARBON CREDIT

0000000000...

คาร์บอนเครดิตคอื อะไร ?

แนวโน้มการปล่อยก๊าซเรอื นกระจกจากภาคอตุ สาหกรรมตา่ ง ๆ มีปรมิ าณสงู ขึน้ ทกุ ปี เปน็ ปจั จยั
สำ� คัญทท่ี ำ� ให้เกดิ ผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดล้อมและโลก เพอ่ื จำ� กดั ปรมิ าณคาร์บอนจงึ เกดิ ขอ้ ตกลงรว่ มกนั ของ
ทกุ ประเทศทว่ั โลกในพธิ สี ารเกยี วโต ปี ค.ศ. 2007 ภายใตอ้ นสุ ญั ญาสหประชาชาตวิ า่ ดว้ ยการเปลย่ี นแปลง
สภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change:
UNFCCC) โดยในขอ้ ตกลงไดก้ �ำหนดเป้าหมายในการปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจกของประเทศตนเอง ซงึ่ หาก
ประเทศใดสามารถลดหรือปลอ่ ยไดน้ ้อยกวา่ ท่กี ำ� หนดจะได้รบั คาร์บอนเครดิต

คาร์์บอนเครดิิต (Carbon Credit) คืือ สิิทธิิที่่�เกิิดจากการลดปริิมาณก๊๊าซเรืือนกระจก
สู่่�ชั้้�นบรรยากาศโลก อัันเนื่่�องมาจากบุุคคลหรืือองค์์กรได้้ดำำ�เนิินงานหรืือโครงการที่่�มีีเป้้าหมายเพื่่�อลด
การปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกซึ่่�งเป็็นการเพิ่่�มศัักยภาพการผลิิตในการหัันมาเน้้นพลัังงานสีีเขีียวหรืือ
พลัังงานสะอาดมากขึ้้�น โดยบุุคคลหรืือองค์์กรนั้้�นจะได้้รัับคาร์์บอนเครดิิตที่่�สามารถทำำ�การซื้้�อ - ขาย
เครดิติ ในการปล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนกับั องค์ก์ รที่่�มีคี ่า่ การปล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนเกินิ มาตรฐาน เพื่่�อนำำ�ไปชดเชยให้้
ค่า่ การปล่อ่ ยให้ส้ มดุลุ กับั เครดิติ ที่่�มีี และนำำ�ไปสู่่�การเป็น็ Net Zero หรือื มีคี ่า่ การปล่อ่ ยคาร์บ์ อนสุทุ ธิเิ ป็น็ ศูนู ย์์

ในปัจั จุบุ ันั ผู้้�ประกอบการสามารถซื้้�อคาร์บ์ อนเครดิติ ผ่า่ นตลาดคาร์บ์ อนที่่�เปิดิ โอกาสให้้�้ บุคุ คลหรือื
องค์์กรที่่�สนใจลดการปล่่อยก๊า๊ ซเรือื นกระจกและมีีสิทิ ธิ์์�ถือื ครองคาร์์บอนเครดิิตได้้แล้้ว
14

สว่ นที่ 2
แนวทางในการออกแบบ
และพฒั นาธุรกจิ ทอ่ งเที่ยว
ที่ปลอ่ ยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศูนย์



แนวทาง LOW CARBON สู่การพฒั นาธุรกิจทอ่ งเที่ยวที่
ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์

LOW CARBON เป็นแนวทางส�ำคัญที่จะช่วยพัฒนาการท่องเที่ยวปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์
ซึ่่�งจะช่่วยต่่อยอดโอกาส และเพิ่่�มมููลค่่าสิินค้้าและบริิการด้้านการท่่องเที่่�ยวให้้เป็็นมิิตรต่่อสิ่่�งแวดล้้อม
มากขึ้�้น มีีหลักั การง่า่ ย ๆ ดัังนี้้�

L Location O Objective WWFohoattprisinCt arbon
ก�ำหนดสถานที่ ตัง้ เปา้ หมาย ท�ำความรจู้ กั และเขา้ ใจ
เพอื่ พัฒนาเส้นทาง เพอื่ ปรบั เปลยี่ นกจิ กรรม เรอื่ งคาร์บอนฟตุ พรน้ิ ท์
ทอ่ งเที่ยว ลดการปลอ่ ยคาร์บอน

CCollect Data A Approach R Reduce
เก็็บข้้อมููลกิิจกรรมและ ค�ำนวณหาปริมาณ
ปัั จ จัั ยใน ก าร คำำ� น วณ การปล่อยคาร์บอนตาม ลดการปล่่อยคาร์์บอน
ห า ปริิ ม า ณ ค า ร์์ บ อ น หลกั การและขอบเขตสากล หรืื อ ล ด ใ ช้้ พ ลัั ง ง า น
ฟุตุ พริ้้น� ท์์ ในกิจิ กรรมท่อ่ งเที่่�ยว

B Balance O Offset N Neutrality
สร้างความสมดุลของ ชดเชยคารบ์ อนสว่ นเกนิ สรา้ งคุณค่าให้กบั
การปล่อยคาร์บอน จากกจิ กรรมทอ่ งเที่ยว การท่องเที่ยวที่ปลอ่ ย
ที่ไม่สามารถลดได้ คาร์บอนสุทธิเป็นศนู ย์

17

กระบวนการพัฒนาเส้นทางทอ่ งเที่ยวที่เป็นมติ รกบั โลก

การพฒั นาธรุ กจิ สกู่ ารเปน็ ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย์ จ�ำเปน็ ตอ้ งด�ำเนนิ การตาม
กระบวนการพฒั นา โดยเรม่ิ จากการประเมนิ ศกั ยภาพของธรุ กจิ กอ่ นออกแบบหรอื ปรบั เปลยี่ นรปู แบบกจิ กรรม
การทอ่ งเที่ยวใหเ้ ปน็ มติ รตอ่ สง่ิ แวดลอ้ มมากขน้ึ โดยการใชห้ ลกั การ การทอ่ งเที่ยวคารบ์ อนต�่ำ (Low Carbon
Tourism) คอื ลดการใชพ้ ลงั งานและใชว้ สั ดอุ ุปกรณจ์ ากธรรมชาตมิ ากขน้ึ หลงั จากนนั้ จงึ มกี ารค�ำนวณปรมิ าณ
การปลอ่ ยคารบ์ อน และ “ชดเชย” (Carbon Offsetting) ดว้ ยคารบ์ อนเครดติ เพอื่ ท�ำใหค้ า่ การปลอ่ ยคารบ์ อน
สทุ ธิเปน็ ศนู ย์ และสรา้ งความสมดลุ แกธ่ รรมชาตติ าม 5 กระบวนการ ต่อไปน้ี

1 ประเมนิ ศกั ยภาพ 2 ออกแบบและพัฒนา
กิจกรรม

3 เกบ็ ข้อมูล

4 ค�ำนวณ 5 ชดเชย

18

1. ประเมนิ ศกั ยภาพก่อนการพฒั นา

ก่อนจะเร่มิ ต้นพัฒนาเป็นธุรกิจท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสทุ ธิเป็นศูนย์ ชุมชนหรือธุรกิจท่องเที่ยว
จ�ำเป็นต้องประเมินตามเกณฑ์การประเมินศักยภาพเพื่อการพัฒนาชุมชนหรือธุรกจิ ท่องเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอน
สทุ ธเิ ปน็ ศนู ย์ โดยอา้ งองิ จากกรอบแนวคดิ การพฒั นาการทอ่ งเที่ยวยงั่ ยนื โลก (Global Sustainable Tourism
Criteria: GSTC) และหลักเกณฑ์การพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน (CBT) โดยมีทั้งหมด 50 ตัวชี้วัด
ครอบคลมุ 7 ดา้ นการพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื ทง้ั นี้ เพอื่ มงุ่ ใหธ้ รุ กจิ และชมุ ชนทอ่ งเที่ยวมกี ารบรหิ ารจดั การทอ่ งเที่ยว
อย่างมีประสทิ ธภิ าพและลดผลกระทบตอ่ สิง่ แวดลอ้ มไปพร้อมกนั

ประเมินศกั ยภาพ 7 ดา้ น กอ่ นพฒั นาธรุ กจิ ท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศนู ย์

การบริหารจดั การ การท�ำงานร่วมกับพันธมิตร การสง่ เสริมการตลาด
อยา่ งยัง่ ยืน ดา้ นการทอ่ งเที่ยว เพือ่ สนบั สนนุ ความยั่งยนื
อยา่ งย่งั ยนื

การบรหิ ารจดั การเศรษฐกจิ การอนุรักษ์และสง่ เสริม การบรหิ ารจดั การทรพั ยากร
และการกระจายผลประโยชน์ มรดกทางวัฒนธรรม ทางธรรมชาติอนรุ ักษ์
ในแหล่งท่องเที่ยว ส่ิงแวดลอ้ มอยา่ งยงั่ ยืน
สู่สังคม/ชมุ ชน

ชุมชนหรือธุรกิจท่องเที่ยวสามารถประเมิน
ศกั ยภาพ ตามเอกสารทา้ ยเลม่ ไดเ้ ลย!

การบริการและ
ความปลอดภยั
ในแหลง่ ท่องเที่ยว

19

2. ออกแบบและพฒั นากจิ กรรมให้คาร์บอนต่ำ�

เพื่อก้าวเข้าสู่เส้นทางท่องเที่ยวที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ ชุมชนหรือธุรกิจท่องเที่ยว
ต้องค�ำนึงถึงปัจจัยหรือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกมากขึ้น โดยเน้นการปรับเปลี่ยนหรือพัฒนา
กิจกรรมในชุมชนหรือแหล่งท่องเที่ยวให้เกิดการปล่อยคาร์บอนน้อยที่สุด โดยอยู่บนฐานของการใช้
ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า สร้างประโยชน์สูงสุด แต่ต้องไม่ลืมเรื่องความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวด้วย

ปรบั ลด ชดเชย

แนวทางการปรับ-ลด เพื่อใหก้ ารทอ่ งเที่ยวปล่อยคาร์บอนน้อยที่สุด

1.ลดการใช้น�ำ้ มันเช้ือเพลงิ 2. ลดการใชพ้ ลงั งานไฟฟ้า

เปลีย่ นมาใชจ้ กั รยานหรือเดิน ภายใน จดั กิจกรรมในพน้ื ที่เปดิ อากาศถา่ ยเท อาศัย
แหลง่ ท่องเที่ยวใกล้ ๆ แทนการใช้รถยนต์ แสงและลมจากธรรมชาติ
ใช้ยานพาหนะที่ไปได้หลายคน และวางแผน ใชห้ ลอดไฟ LED และเครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ ประหยดั
กอ่ นเดินทาง พลงั งาน
ปรบั หรอื เปลยี่ นกจิ กรรมทอ่ งเที่ยวที่ใชเ้ ชอื้ เพลงิ เปลี่ยนมาใช้พลังงานทดแทน หรือ พลังงาน
เชน่ เปลยี่ นเรอื หางยาวมาใชพ้ ายเรอื คายัค สะอาด

3. ลดการใชพ้ ลาสติก 4. ลดคาร์บอนจากมือ้ อาหาร

เปลีย่ นมาใช้ภาชนะใชซ้ �้ำแทนพลาสตกิ เช่น หันมาใช้วตั ถดุ ิบทอ้ งถิ่น เพอื่ ลดการขนสง่
ป่ินโต แก้วน�้ำ จัดั เซตอาหารเพื่อ�่ ลดปริมิ าณให้พ้ อดีีกับั หนึ่่ง� คน
เปลี่ยนมาใช้วัสดุจากธรรมชาติ แทนการใช้ เปลยี่ นเป็นการเตมิ อาหาร ดีกว่าตักเผอื่ ขาด
กลอ่ งโฟม เช่น จานกาบหมาก วางแผนก่อนลงมือท�ำอาหาร กะปริมาณให้
รณรงค์ใช้ถุงผ้าหรือกระเป๋าตลอดเส้นทาง เพียงพอเพอื่ ลดอาหารเหลอื
ท่องเที่ยว ลดปรมิ าณเน้อื สัตว์จากฟาร์มเล้ยี ง
ใชข้ วดน�้ำประจ�ำตวั และเพมิ่ จดุ ใหบ้ รกิ ารเตมิ น�้ำ จดั การเศษอาหารให้ถกู ต้อง เช่น ท�ำปยุ๋
แทนการใช้ขวดน�้ำพลาสตกิ ท�ำอาหารสัตว์

20

3. เก็บข้อมูลกิจกรรม เพื่อน�ำ ไปคำ�นวณ

หลงั จากที่ด�ำเนนิ การพฒั นากจิ กรรมตามแนวทางการปรบั -ลดแลว้ ชมุ ชนหรอื ธรุ กจิ ตอ้ งมกี ารจดั เกบ็
ข้อมูลเชงิ ปริมาณ หรอื ขอ้ มลู กิจกรรม (Activity Data) เพอื่ น�ำไปใชใ้ นการค�ำนวณหาค่าการปลอ่ ยคาร์บอน
โดยจะเก็บจากหนว่ ยของพลังงาน เชอ้ื เพลิงหรอื ปริมาณวสั ดสุ ิน้ เปลอื งที่เกิดขึน้ จรงิ ในกจิ กรรมท่องเที่ยว ดงั นี้

คา่ พลงั งานไฟฟ้า

หนว่ ยเปน็ กโิ ลวตั ต์ต่อชัว่ โมง (Kilowatthour : kWh)

ระยะทางในการเดินทางโดยเครือ่ งบิน

หนว่ ยเป็น กโิ ลเมตร (Kilometer : Km)

การใช้น�้ำส�ำหรบั การอุปโภค-บรโิ ภค

หนว่ ยเปน็ ลติ ร (Liter : L)

การใชพ้ ลาสตกิ โฟม กระดาษ วสั ด ุ หรอื ภาชนะอนื่ ๆ ที่ ไมส่ ามารถ
ยอ่ ยสลายได้

หน่วยเป็น ช้นิ (Piece)

น�้ำหนกั ของขยะและเศษอาหาร

หน่วยเปน็ กโิ ลกรมั (Kilogram : Kg) หรอื ตัน (tons)

ปรมิ าณการใช้น�้ำมันเช้อื เพลงิ ของยานพาหนะ

(ระบุประเภทยานพาหนะ) หน่วยเปน็ ลติ ร (Liter : L)

ระยะทางในการขนส่งวตั ถดุ บิ ประกอบอาหารและการขนสง่ อืน่ ๆ

(ระบปุ ระเภทยานพาหนะ) หน่วยเปน็ กโิ ลเมตร (Kilometer : Km)

21

4. ค�ำ นวณคาร์บอนฟุตพริน้ ท์

การค�ำนวณหาค่าการปล่อยคาร์บอน หรือคาร์บอนฟุตพริ้นท์ จ�ำเป็นต้องใช้ข้อมูลกิจกรรม
ที่เกดิ ขน้ึ จรงิ จากกิจกรรมทอ่ งเที่ยวเพอื่ น�ำมาค�ำนวณตามหลักการ ดังน้ี

CO2 Activity Data x Emission Factor
=(Carbon Emission) ขอ้ มูลกจิ กรรม
ค่าสมั ประสทิ ธกิ์ ารปล่อย
ปรมิ าณการ ก๊าซเรอื นกระจก
ปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจก

คา่ การปล่อยคาร์บอน ขอ้ มูลกจิ กรรม ค่่าสััมประสิิทธิ์์�
(CO2 Emission) (Activity Data) การปล่่อยก๊า๊ ซเรืือนกระจก

ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เป็นข้อมลู ปริมาณการใช้ (Emission Factor)
มีหน่วยเปน็ ทรัพยากรและพลงั งานจรงิ
กิโลกรัม (kg) หรอื ตนั (tons) เป็นค่าคงที่ของการปล่อย
แลว้ ตามด้วย ในกิจกรรม คาร์บอนตอ่ หนึง่ หนว่ ย
“คาร์บอนไดออกไซด์เทียบเทา่ ” กิจกรรม/ผลิตภณั ฑ์
(CO2eq)= kgCO2eq เช่น ใช้รถกระบะเดินทางจากจุด
ต้อนรับไปยังจุดล่องเรือ ระยะ ชือ่ : ไฟฟา้ (Electricity, grid mix)
ทาง 6 กิโลเมตร (ไป-กลับ) ใช้ รายละเอียด: ไฟฟ้าแบบ grid mix ปี 2016-2018; LCIA
เวลา 10 นาที methods IPCC 2013 GWP 100a V1.03
หนว่ ย: kWh
คา่ สมั ประสิทธิ์ (kgCO2eq/หนว่ ย): 0.5986
แหล่งข้อมูลอ้างอิง: Thai National LCI Database,
TIIS-MTEC-NSTDA
(with TGO electricity 2016-2018)
วันที่อัพเดท: Update_24Dec2019
อา้ งองิ ขอ้ มลู จาก: องคก์ ารบรหิ ารจดั การกา๊ ซเรอื นกระจก
(องค์การมหาชน) (อบก.)

22

หลกั การการค�ำนวณขา้ งตน้ สามารถอา้ งองิ ขอ้ มลู คา่ สมั ประสทิ ธก์ิ ารปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจก
ของ องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) โดยสามารถค�ำนวณได้ใน
ลกั ษณะบคุ คลหรอื องคก์ รกไ็ ด้ แตใ่ นดา้ นการทอ่ งเที่ยวยงั ไมม่ เี ครอื่ งมอื ที่สามารถค�ำนวณคา่ คารบ์ อน
จากกจิ กรรมเหลา่ นน้ั ได้ จงึ จ�ำเปน็ ตอ้ งด�ำเนนิ การภายใตอ้ งคก์ รหรอื หนว่ ยงานที่ไดร้ บั การรบั รองจาก
อบก. เท่าน้นั

ส�ำหรบั ชมุ ชนหรอื ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่สนใจสามารถตดิ ตอ่ สมาคมไทยทอ่ งเที่ยวเชงิ อนรุ กั ษ์
และผจญภัย (TEATA) ในการค�ำนวณการปล่อยคาร์บอนจากกิจกรรมท่องเที่ยวซึ่งทางสมาคมฯ
สามารถใหค้ �ำปรกึ ษาและอบรมให้ความรเู้ รือ่ งคาร์บอนฟตุ พริน้ ท์ รวมถึงการชดเชยคาร์บอนดว้ ย

อย่า่ งไรก็ต็ าม ชุมุ ชนหรืือธุรุ กิจิ ท่อ่ งเที่ย่� ว สามารถใช้แ้ อพพลิเิ คชั่่น� Event CF Calculator
ซึ่่�งพััฒนาโดยองค์์การบริิหารจััดการก๊๊าซเรืือนกระจก (องค์์การมหาชน) (อบก.) เป็็นเครื่่�องมืือใน
การทำำ�ความเข้้าใจและการคำำ�นวณคาร์์บอนเบื้้�องต้้นได้้ด้้วยตนเอง โดยสามารถดาวน์์โหลดได้้
ทั้้�งระบบ IOS และ Android

5. ชดเชยคาร์บอนสุทธใิ หเ้ ป็นศูนย์

เพอื่ กา้ วสกู่ ารเปน็ การทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย ์ หลงั จากที่รคู้ า่ การปลอ่ ย
กา๊ ซเรอื นกระจกแลว้ ชมุ ชนหรอื ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวสามารถชดเชยการปลอ่ ยคารบ์ อน (Carbon Offsetting)
ดว้ ยการซอ้ื คารบ์ อนเครดติ ไดจ้ ากหนว่ ยงานที่ด�ำเนนิ โครงการลดกา๊ ซเรอื นกระจกหรอื ไดร้ บั รองจาก
อบก. แลว้ หรอื ทางเวบ็ ไซต์ carbonmarket.tgo.or.th โดยมีข้ันตอนและวิธีการชดเชยคาร์บอน
ใหเ้ ปน็ ศนู ย์ ดงั นี้

23

1. ขัน้ ตอนการซื้อคาร์บอนเครดิต

ขน้ั ตอนที่ 1

1. ชุมชนหรอื ผ้ปู ระกอบการขอรายชือ่ และ 2. องคก์ ารบรหิ ารจดั การกา๊ ซเรอื นกระจก
ขอ้ มูลตดิ ตอ่ ผ้ขู ายคาร์บอนเครดิตจาก (องค์การมหาชน)(อบก.) ส่งรายชื่อ
องค์การบรหิ ารจดั การก๊าซเรือนกระจก และขอ้ มลู ตดิ ตอ่ ผขู้ ายคาร์บอนเครดติ
(องค์การมหาชน) (อบก.) ให้ชุมชนหรือผ้ปู ระกอบการ

ขน้ั ตอนที่ 2 CARBON CREDIT
0000000000...

1. ชุมชนหรือผู้ประกอบการติดต่อซ้ือ 2. ผู้ขายส่งมอบคาร์บอนเครดิตให้แก่
คาร์บอนเครดิตจากผู้ขาย (โดยแจ้ง ชุมชนหรือผู้ประกอบการในรูปแบบ
จ�ำนวนคาร์บอนเครดิตตามที่ต้องการ ห ม า ย เ ล ข ร หั ส ค า ร ์ บ อ น เ ค ร ดิ ต
ชดเชยและช�ำระเงนิ แก่ผ้ขู าย) (Serial number)

ข้อมลู การติดตอ่ ซอ้ื ขายคาร์บอนเครดิต

ส�ำนกั ส่งเสรมิ ตลาดคาร์บอนและนวัตกรรม องค์การบรหิ ารจดั การก๊าซเรอื นกระจก (องค์การมหาชน)
คุณอโณทยั สงั ข์ทอง (ผ้อู �ำนวยการส�ำนกั ส่งเสรมิ ตลาดคาร์บอนและนวตั กรรม)
โทรศัพท์: 0-2141-9831
อเี มล: [email protected]

24

2. วธิ ีการชดเชยคาร์บอนใหเ้ ปน็ ศูนย์

1 จดั กิจกรรมทอ่ งเที่ยวที่ 2 ค�ำนวณค่าการปล่อย
ปล่อยคาร์บอนต�่ำ ค า ร ์ บ อ น จ า ก กิ จ ก ร ร ม
ท่องเที่ยวที่จัดข้ึน

3 ซื้อคาร์บอนเครดิตมาชดเชย 4 บันทึกรายงานการชดเชย
ค่าการปล่อยคาร์บอนที่เกิด คาร์บอนเครดิตในแต่ละคร้ัง
ข้นึ จรงิ จากกจิ กรรมท่องเที่ยว

25

LOW
CA R
BO N

สว่ นที่ 3
ถอดบทเรียนการพัฒนาธุรกจิ ทอ่ งเที่ยว

ที่ปลอ่ ยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศูนย์

ชุมชนถ�ำ้ เสือโฮมสเตย์
ต้นแบบธุรกิจท่องเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศูนย์

ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ อ�ำเภอแก่งกระจาน มี ก า ร จั ด พ้ื น ที่ แ ล ะ บ ริ ก า ร ที่ พั ก ที่ เ ป ็ น มิ ต ร ต ่ อ
จังหวัดเพชรบุรี เป็นชุมชนเล็ก ๆ ที่ตั้งอยู่ริม ส่ิงแวดล้อมทั้งในรูปแบบลานกางเต็นท์ และ
แม่น�้ำเพชรบุรี ท่ามกลางผืนป่าที่มีการบูรณาการ โฮมสเตย์ รวมถงึ กจิ กรรมทอ่ งเที่ยวอยา่ งรบั ผดิ ชอบ
ทรัพยากรทางธรรมชาติมาใช้ในด้านการท่องเที่ยว อาทิ การล่องแพยาง หรือการยิงกระสุนเมล็ดพันธุ์
อย่างลงตัว พร้อมส่งเสริม การอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม เพอื่ เพิม่ พน้ื ที่ปา่ ชมุ ชน เปน็ ต้น
ในรูปแบบของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและเกษตร

ชุุมชนถ้ำำ�� เสืือโฮมสเตย์์เป็็นหนึ่่�งใน มีีโครงสร้้างการทำ�ำ งานที่่�ชััดเจน มีีการแบ่่งหน้้าที่่�
ชุุมชนที่่�อยู่่�ในโครงการธนาคารต้้นไม้้ ซึ่่�งได้้รัับ ค ว า ม รัั บ ผิิ ด ช อ บ อ ย่่ า ง เ ป็็ น ร ะ บ บ ต ล อ ด จ น
การสนับั สนุนุ จากองค์ก์ รภาครัฐั และเอกชนตลอดมา มีีการจัดั การ และกระจายรายได้้อย่่างเป็็นรููปธรรม
ทำ�ำ ให้้ชุุมชนมีีความรู้�ความเข้้าใจพื้้�นฐานในเรื่�่อง ภายใต้ว้ ิสิ ัยั ทัศั น์ท์ ี่ว่� ่า่ การรักั ษาทรัพั ยากรในวันั นี้้ � คืือ
คาร์์บอนฟุุตพริ้้�นท์์และการจััดการท่่องเที่่�ยวแบบ ความมั่่น� คงของลููกหลานในวันั ข้้างหน้า้
คาร์์บอนต่ำ��ำ และด้ว้ ยความร่ว่ มมืือของชุมุ ชน ทำำ�ให้้

28

ถอดบทเรียนผา่ นกระบวนการพัฒนาชุมชนถ้�ำ เสือโฮมสเตย์

ประเมนิ พฒั นา เกบ็ ขอ้ มลู

ประเมินศกั ยภาพความพร้อม ออกแบบกจิ กรรมท่องเที่ยว เกบ็ ข้อมลู ทรัพยากรที่ใช้
การพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว เพือ่ ลดการปลอ่ ยคาร์บอน ในการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวในเส้นทาง

“ตะลุยถ�้ำเสอื สดุ โก้ ซีโร่คาร์บอน”

1 23

4 5

ค�ำนวณ ชดเชย

ค�ำนวณหาค่าคาร์บอนฟตุ พรน้ิ ท์ ซือ้ คาร์บอนเครดติ
เพือ่ ชดเชยการปล่อย

29

1. ประเมินศักยภาพความพร้อมกอ่ นการพัฒนา

ก่อนเข้าสู่กระบวนการพัฒนา ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ต้องท�ำการประเมินศักยภาพความพร้อม
ดา้ นการทอ่ งเที่ยวตามเกณฑก์ ารประเมนิ ศกั ยภาพในการพฒั นาธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธเิ ปน็ ศนู ย์
ซึ่งประกอบไปด้วย 50 ตัวช้ีวัดจาก 7 ด้านการพัฒนา โดยชุมชนหรือธุรกิจท่องเที่ยวต้องได้คะแนนจาก
ทุกด้านรวมอย่างน้อย 40 คะแนน ดังตารางต่อไปนี้

1. ด้านการบริหารจัดการอยา่ งยั่งยืน

(มี = 1 คะแนน / ไมม่ ี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 10 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมนิ อย่างน้อย 8 คะแนน

ประเด็น : กรอบและโครงสรา้ งการจัดการ มี ไม่มี

แหล่งทอ่ งเที่ยว/ชุมชนมีหน่วยงาน ส่วนงาน กลมุ่ หรือคณะกรรมการ ที่มีประสทิ ธิภาพเพียงพอที่
จะรับผิดชอบเป็นผู้ประสานงานเพื่อสร้างการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโดยการมีส่วนร่วมของภาครัฐ
ภาคเอกชน และภาคประชาชน

ชุมชนท่องเที่ยวมกี ารวางแผนโครงสรา้ งการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างเป็นระบบภายใน
กลุ่มมีการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบเป็นสัดส่วนชัดเจน เพื่อให้การจัดการงานแต่ละส่วนเป็นไปด้วย
ความเรียบรอ้ ยและเกดิ ปญั หาน้อยที่สุด

มแี ผนการบริหารจดั การงบประมาณที่สามารถน�ำมาใช้ได้ท้ังในปัจจบุ นั และอนาคต

ชมุ ชนมีบุคลากรผ้มู ีประสบการณ์ ปฏิบัติงานตามหลกั การความยัง่ ยืน และความโปรง่ ใส

แหล่่งท่่องเที่่�ยวจะต้้องมีีการจััดทำำ�และใช้้แผน ยุุทธศาสตร์์การจััดการแหล่่งท่่องเที่่�ยวระยะยาว
และมีีแผนปฏิิบััติิการที่่�เหมาะสม โดยการจััดทำำ�แผนยุุทธศาสตร์์และแผนปฏิิบััติิการ จะต้้อง
ดำ�ำ เนินิ การผ่่านการมีีส่่วนร่่วมของผู้้�มีีส่่วนได้้เสีีย และอยู่่�บนหลัักการของความยั่่�งยืืน รวมถึึง
จะต้้องเปิิดเผยให้้สาธารณชนรัับทราบ

การดำำ�เนิินงานและผลลััพธ์์จากการดำำ�เนิินงานจะต้้องมีีการกำำ�กัับดููแล ประเมิิน และรายงานต่่อ
สาธารณชนให้้ทราบอยู่่�เสมอ ทั้้�งนี้้�ระบบการติิดตามจะต้้องได้้รัับการทบทวนและปรัับปรุุงให้้
ทัันสมััยอยู่่�เสมอ

30

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องสนับสนุนการน�ำมาตรฐานความยั่งยืนมาใช้ โดยเฉพาะการสนับสนุนให้ 10
ผู้ประกอบการน�ำมาตรฐาน GSTC มาใช้ และเข้าส่รู ะบบการรบั รองมาตรฐานที่ผ่าน GSTC ในกรณี
ที่ผู้ประกอบการน้นั มีขดี ความสามารถท�ำได้

ความปรารถนา ข้้อกัังวล และความพึึงพอใจชุุมชนท้้องถิ่่�นที่่�มีีต่่อการท่่องเที่่�ยวอย่่างยั่่�งยืืนและ
การจััดการแหล่่งท่่องเที่่�ยวจะต้้องได้้รัับการติิดตามดููแล และรายงานให้้สาธารณชนทราบ
พร้อ้ มกัับมีีการปฏิบิ ััติิงานเพื่่อ� ตอบสนองประเด็็นนั้้น� ๆ ของชุมุ ชนท้้องถิ่่น� อยู่่�เสมอ

กลยทุ ธ์การปรับตวั ต่อการเปลยี่ นแปลงสภาพภมู อิ ากาศมไี ว้เพอื่ เป็นแนวทาง เพอื่ การติดตัง้
การออกแบบ การพัฒนา และการจัดการสิง่ อ�ำนวยความสะดวกด้านการท่องเที่ยว

แหลง่ ทอ่ งเที่ยวมีการลดความเสยี่ ง การจัดการวกิ ฤตการณ์ และแผนรบั มอื เหตฉุ กุ เฉนิ ที่เหมาะสม
กบั แหล่งท่องเที่ยวนน้ั

สรุปผลการประเมิน

2. ดา้ นการท�ำงานรว่ มกับพนั ธมติ รดา้ นการท่องเที่ยวอยา่ งยง่ั ยนื

(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมินอย่างน้อย 4 คะแนน

ประเด็น : การมีสว่ นร่วมของผ้มู ีสว่ นได้ส่วนเสีย มี ไมม่ ี

กลุ่มฯ/ ชุมชน มีการด�ำเนินกิจกรรมความร่วมมือระหว่างกลุ่มส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับ
ภาคเี ครือขา่ ยทั้งในและนอกชมุ ชน

กลุ่มฯ / ชมุ ชน มีภาคเี ครือข่ายทางการตลาดเพอื่ สง่ เสรมิ การทอ่ งเที่ยวในพืน้ ที่

แหล่่งท่่องเที่่�ยวจะต้้องมีีการให้้ข้้อมููลกัับผู้้�ประกอบการด้้านการท่่องเที่่�ยวในเรื่่�องประเด็็นด้้าน 5
ความยั่่�งยืืนอยู่่�เสมอรวมถึึงส่่งเสริิมและสนัับสนุุนให้้ผู้้�ประกอบการเหล่่านั้้�นดำ�ำ เนิินกิิจการให้้
มีีความยั่่ง� ยืืนมากยิ่่�งขึ้้�น

แหล่่งท่่องเที่่�ยวมีีการเปิิดโอกาสและสนัับสนุุนให้้สาธารณชนมีีส่่วนในการวางแผนและจััดการ
แหล่่งท่่องเที่่�ยวให้เ้ กิิดความยั่่�งยืืน

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องมีระบบที่จะเสริมสร้างความเข้าใจให้แก่คนในท้องถิ่นเกี่ยวกับโอกาสและ
ความท้าทายด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและสร้างขีดความสามารถของชุมชนในการตอบสนอง
ต่อโอกาสและความทา้ ทายนัน้ ๆ

สรปุ ผลการประเมิน

31

3. ด้านการส่งเสริมการตลาดเพอื่ สนบั สนุนความยง่ั ยืน

(มี = 1 คะแนน / ไมม่ ี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ต้องผ่านการประเมนิ อย่างนอ้ ย 4 คะแนน

ประเด็น : การส่งเสรมิ การท่องเที่ยวและการให้ข้อมลู มี ไม่มี

ขอ้ ความทางการตลาดและการสือ่ สารอนื่ ๆ จะต้องสะท้อนถึงคณุ ค่าของแหล่งทอ่ งเที่ยวนัน้ สะท้อน
ถึงการมุ่งไปสู่ความย่ังยืน รวมถึงการปฏิบัติต่อคนในท้องถ่ิน ต่อวัฒนธรรม และธรรมชาติด้วย
ความเคารพ

มกี ลยทุ ธก์ ารตลาดและการเลอื กเปา้ หมายทางการตลาดค�ำนงึ ถงึ รปู แบบของการทอ่ งเที่ยวผลกระทบ
ของกิจกรรมการท่องเที่ยว และความตอ้ งการของแหลง่ ท่องเที่ยว

ชมุ ชนมสี อื่ ประชาสมั พนั ธก์ ารทอ่ งเที่ยวของชมุ ชนอยา่ งนอ้ ย 1 รปู แบบ เชน่ แผน่ พบั คมู่ อื ทอ่ งเที่ยว
เว็บไซต์ ฯลฯ

ชุมชนมีการเผยแพร่สื่อประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ ให้นักท่องเที่ยวได้ทราบตามช่องทางต่าง ๆ เช่น
การออกบูธโรงแรมในบริเวณใกล้เคียง จุดบรกิ ารท่องเที่ยวตา่ ง ๆ เป็นต้น

ชุมชนมีกจิ กรรมสง่ เสริมการตลาดการทอ่ งเที่ยวในชุมชนอยา่ งนอ้ ยปีละ 1 คร้งั

สรปุ ผลการประเมิน 5

4. การบรหิ ารจดั การเศรษฐกจิ และการกระจายผลประโยชน์ส่สู ังคม/ชุมชน

(มี = 1 คะแนน / ไมม่ ี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ต้องผ่านการประเมนิ อย่างนอ้ ย 4 คะแนน

ประเด็น : การบริหารจัดการเศรษฐกจิ ในชมุ ชน/กลมุ่ /สถานที่ท่องเที่ยว มี ไมม่ ี

มีการติดตามดูแลผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการท่องเที่ยวทั้งทางตรงและทางอ้อม
และรายงานให้ส้ าธารณชนทราบ

แหลง่ ทอ่ งเที่ยวตอ้ งมีระบบสนับสนุนใหร้ ายได้จากการท่องเที่ยวหมนุ เวียนอยู่ในระบบเศรษฐกจิ
ของท้องถิ่นโดยการสนับสนนุ ผปู้ ระกอบการท้องถ่ิน หว่ งโซ่อุปทาน และการลงทนุ อย่างยัง่ ยนื

ประเด็น : การจัดสรรและกระจายรายได้อย่างมีประสทิ ธภิ าพ มี ไม่มี
ชุมชนมีการจัดสรรรายได้ที่เกิดจากการท่องเที่ยวให้กับกองทุนกลางสวัสดิการ เพื่อสมาชิก
ภายในกล่มุ ฯ

32

มีหลกั เกณฑ์หรือแบบแผนการจัดสรรรายได้ที่เกิดขึ้นจากการทอ่ งเที่ยวใหก้ บั สมาชิกในกล่มุ 5
อยา่ งเปน็ ธรรม ชัดเจน และสามารถตรวจสอบได้

ชุมชนมีการจัดสรรรายได้ที่เกิดจากการท่องเที่ยวให้กับกองทุนกลางพัฒนาชุมชนเพื่อใช้
ในสาธารณะประโยชน์ เช่น การน�ำไปอนรุ ักษ์ทรัพยกรธรรมชาติ

สรปุ ผลการประเมิน

5. การอนรุ กั ษ์และสง่ เสริมมรดกทางวัฒนธรรมในแหล่งทอ่ งเที่ยว

(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมินอยา่ งนอ้ ย 4 คะแนน

ประเด็น : การอนรุ ักษ์ และสง่ เสรมิ วัฒนธรรมท้องถ่ิน มี ไมม่ ี

แหล่งท่องเที่ยวมีนโยบายและระบบเพื่อประเมินคุณค่า ฟื้นฟู และสงวนรักษาทรัพย์สิน
ทางวัฒนธรรมที่รวมถงึ มรดกที่เปน็ สิ่งปลูกสรา้ งและภมู ิทศั น์เชงิ วฒั นธรรม

แหลง่ ท่องเที่ยวมรี ะบบในการสรา้ งการมีสว่ นร่วมในการปกปอ้ งและรักษาสทิ ธิในทรัพยส์ นิ
ทางปญั ญาของชมุ ชนและบคุ คล

มีการคัดเลือกข้อมูลมรดกวัฒนธรรมชุมชนที่เหมาะสมและน�ำสนใจมาใช้ในการท่องเที่ยว

ชมุ ชนมกี จิ กรรมใหน้ กั ทอ่ งเที่ยวได้เรยี นรูแ้ ละสัมผสั วัฒนธรรมท้องถิ่น วถิ ชี ีวติ ชมุ ชน
ผ่านประสบการณ์จริง หรือ การลงมือท�ำอย่างน้อย 1 กิจกรรมในเส้นทางท่องเที่ยว

สมาชิกในกลมุ่ ฯ/ชุมชนมีสว่ นร่วมในกิจกรรมอนุรกั ษ์ฟื้นฟวู ัฒนธรรมชมุ ชน

สรุปผลการประเมิน 4

6. การบรหิ ารจดั การทรัพยากรทางธรรมชาติ อนรุ กั ษ์สิ่งแวดลอ้ มอย่างย่งั ยืน

(มี = 1 คะแนน / ไมม่ ี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 15 คะแนน *ต้องผ่านการประเมินอย่างนอ้ ย 12 คะแนน

ประเด็น : การจัดการทรพั ยากรธรรมชาติ และอนรุ กั ษ์สิ่งแวดล้อมในแหลง่ ท่องเที่ยว มี ไมม่ ี

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องมีระบบจัดการนักท่องเที่ยวท้ังภายในและโดยรอบแหล่งท่องเที่ยว
ทางธรรมชาติ โดยค�ำนึงถึงคุณลักษณะของพ้ืนที่ ขีดความสามารถในการรองรับ และ
ความออ่ นไหวเปราะบางของพน้ื ที่และจะตอ้ งมกี ารเพมิ่ ประสทิ ธภิ าพการเคลอื่ นตวั ของนกั ทอ่ งเที่ยว
และลดผลกระทบเชงิ ลบที่อาจเกิดขน้ึ

คนในชุมชนมีการรับรู้และเข้าใจถึงความส�ำคัญของการอนุรักษ์ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติหรือ
ส่ิงแวดล้อมในชุมชน รวมท้ังมีส่วนร่วมในกิจกรรมอนุรักษ์ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติในชุมชน

33

คนในชมุ ชน รบั ร้ถู ึงความส�ำคญั ในการรกั ษาทรพั ยากรธรรมชาติหรอื สิ่งแวดลอ้ ม 15

มีการแบง่ เขตการใช้พนื้ ที่ส�ำหรบั การท่องเที่ยวในชมุ ชนและท�ำเสน้ ทางทอ่ งเที่ยวกบั
การแบง่ เขตการใชพ้ ้นื ที่ส�ำหรบั การทอ่ งเที่ยว

แหล่งท่องเที่ยวมีการส่งเสริมให้ภาคธุรกิจหลีกเลี่ยงการสร้างขยะ และให้มีการลดจ�ำนวนขยะ
น�ำขยะกลับมาใช้ใหม่ และรไี ซเคิลขยะ ซงึ่ รวมถึงขยะที่เปน็ เศษอาหารดว้ ย

มกี ารด�ำเนนิ การเพอื่ ก�ำจัดหรอื ลดการใช้วัสดุที่ใชเ้ พยี งคร้งั เดียวแล้วทงิ้ โดยเฉพาะพลาสตกิ

แหลง่ ทอ่ งเที่ยวมเี ปา้ หมายในการลดการปลอ่ ยมลพษิ จากการขนสง่ ในการเดนิ ทางมายงั แหลง่ ทอ่ งเที่ยว
และภายในแหลง่ ท่องเที่ยว

มีการเพ่ิมการน�ำพาหนะและการขนส่งสาธารณะที่ย่ังยืน และปล่อยมลพิษต�่ำมาใช้งานรวมถึง
การเดินทางแบบใช้แรงตัวเอง (Active travel - เช่นการเดินและป่ันจกั รยาน)

กลุ่มมีแผนการลดผลกระทบทางลบต่อส่ิงแวดล้อมที่เกิดจากกิจกรรมท่องเที่ยว เช่น ขยะและ
สง่ิ ปฏิกลู น�้ำเสีย การส่งเสยี งดงั การเกบ็ สิ่งของไปเปน็ สมบตั สิ ่วนตวั

มกี จิ กรรมใหน้ กั ทอ่ งเที่ยวไดเ้ รยี นรแู้ ละสมั ผสั ภมู ปิ ญั ญาดา้ นทรพั ยากรธรรมชาตหิ รอื สงิ่ แวดลอ้ ม
ผ่านประสบการณ์จริงหรือการลงมือท�ำอย่างน้อย 1 กจิ กรรม

แหลง่ ท่องเที่ยวมเี ป้าหมายที่จะลดการใช้พลงั งาน ปรบั ปรงุ ประสิทธภิ าพในการใช้พลังงาน รวมถึง
เพิม่ การใชพ้ ลังงานทดแทน

ขยะที่เหลืออยทู่ ี่ไม่ได้น�ำมาใช้ซ�้ำหรอื รไี ซเคิลตอ้ งได้รบั การก�ำจดั อยา่ งปลอดภัยและย่ังยนื

มกี ารด�ำเนินการเพอื่ ก�ำจัดหรอื ลดการใชว้ ัสดทุ ี่ใช้เพียงครง้ั เดียวแล้วท้ิงโดยเฉพาะพลาสติก

แหล่งท่องเที่ยวต้องสร้างความม่นั ใจว่าน�้ำเสียจะได้รับการบ�ำบัดและน�ำกลับมาใช้หรือถูกปล่อยท้ิง
อย่างปลอดภยั โดยไม่มผี ลกระทบเชงิ ลบกบั คนและสง่ิ แวดลอ้ มในท้องถิ่น

แหล่งท่องเที่ยวมีการส่งเสริมให้ภาคธุรกิจหลีกเลี่ยงการสร้างขยะ และให้มีการลดจ�ำนวนขยะ
น�ำขยะกลบั มาใช้ใหม่ และรไี ซเคลิ ขยะซงึ่ รวมถงึ ขยะที่เปน็ เศษอาหารด้วย

สรปุ ผลการประเมนิ

34

7. ด้านการบริการและความปลอดภัยในแหล่งท่องเที่ยว
(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผา่ นการประเมินอยา่ งนอ้ ย 4 คะแนน

ประเด็น : เสน้ ทางและกิจกรรมท่องเที่ยวมีความปลอดภัย มี ไม่มี

ชุมชน/แหล่งท่องเที่ยว มีการประเมินความปลอดภัยของเส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว
อย่างสม�่ำเสมอ (อยา่ งนอ้ ยปีละ 1 ครงั้ )

ชมุ ชน/แหลง่ ทอ่ งเที่ยว มกี ารใหข้ อ้ มลู ดา้ นความปลอดภยั ในการใชเ้ สน้ ทางและปา้ ยเตอื นตา่ ง ๆ
ตามเส้นทางท่องเที่ยวที่เห็นไดช้ ัดและติดตัง้ ในจดุ ที่เหมาะสม

ชมุ ชน/ แหลง่ ทอ่ งเที่ยวมีอปุ กรณ์ดา้ นความปลอดภัยที่จ�ำเป็นและสอดคลอ้ งกบั สภาพเสน้ ทาง
และกิจกรรมท่องเที่ยวเพียงพอต่อจ�ำนวนนกั ท่องเที่ยว

มีการให้ความรดู้ ้านการบริการและความปลอดภัยแก่สมาชกิ ในชมุ ชนอยา่ งนอ้ ยปีละ 1 คร้ัง

เครือ่ งสุขภณั ฑ์ในห้องน�้ำมีความสะอาดพรอ้ มใช้งาน

สรุปผลการประเมิน 5
คะแนนรวมท้ังหมด 49

จากตารางการประเมินศักยภาพข้างต้น ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์มีคะแนนการประเมินรวมจากทุก
ด้านท้ังส้ิน 49 คะแนน จากคะแนนเต็ม 50 คะแนน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าชุมชนมีศักยภาพและความพร้อมใน
การผ่านเข้าส่กู ระบวนการพฒั นาเส้นทางทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคาร์บอนสุทธเิ ป็นศนู ย์ต่อไป

35

2. ออกแบบและพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ�

ปรับ ลด ชดเชย

ปรับกจิ กรรมให้น่าสนใจ โดยอย่บู น ลดการใชพ้ ลงั งาน เชอ้ื เพลงิ และวสั ดุ ชดเชยการปลอ่ ยดว้ ยคารบ์ อนเครดติ
พน้ื ฐานการใชท้ รพั ยากรอยา่ งรคู้ ณุ คา่ ส้ินเปลืองจากกิจกรรมท่องเที่ยวให้ เพื่อสร้างสมดุลและท�ำให้คาร์บอน
และน�ำเสนอประสบการณ์ท่องเที่ยว มคี ่าคาร์บอนฟตุ พริ้นท์นอ้ ยที่สดุ สทุ ธิเป็นศนู ย์

2.1 ออกแบบกิจกรรมทอ่ งเที่ยวใหน้ ่าสนใจ เน้นกจิ กรรมสนกุ สนาน ไดล้ งมอื ท�ำ และปลอ่ ย
คาร์บอนน้อยที่สุด

โปรแกรมเที่ยวชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ 1 วนั

ชว่ งเวลา กิจกรรม

ช่วงเชา้ • ท�ำความรจู้ ักชมุ ชน เสริ ์ฟน�้ำสมนุ ไพรต้อนรับ
• กจิ กรรมเรยี นรูโ้ ครงการธนาคารตน้ ไม้
กลางวัน • เกบ็ ผักเกษตรอนิ ทรยี ์มาท�ำอาหาร ลดการขนส่งวัตถดุ บิ จากนอกพ้นื ที่
• ท�ำอาหารเมนเู ด็ดวตั ถดุ บิ ในทอ้ งถ่ิน “ย�ำผักกดู กุง้ สด”

• รับประทานอาหารกลางวันแสนอร่อย
เสิร์ฟในปริมาณที่เหมาะสม เพือ่ ไม่ให้มีเศษอาหารเหลอื ท้งิ

ชว่ งบา่ ย

• ลงมอื ท�ำขนมทองมว้ นน�้ำตาลโตนดสตู รลับชมุ ชนถ�้ำเสือ
• ยงิ เมล็ดพนั ธพ์ุ ชื เพิม่ พ้ืนที่สีเขยี วให้ปา่ ชมุ ชน
• ลอ่ งแพยางชมธรรมชาตลิ �ำน�้ำเพชรบรุ ีที่หล่อเลยี้ งชมุ ชน

36

2.2 ปรับเปลี่ยนหรอื พัฒนารูปแบบกจิ กรรมทอ่ งเที่ยวเพื่อลดการปลอ่ ยคาร์บอน

กอ่ น หลัง

เสริ ์ฟน�้ำดมื่ ตอ้ นรับในขวดพลาสตกิ เสริ ์ฟอาหารและน�้ำดืม่ ในภาชนะที่ใชซ้ �้ำได้
เสริ ์ฟอาหารว่างในกล่องพลาสติก หลายครงั้

ซ้ือผักจากตลาดมาปรงุ อาหารกลางวัน เก็บผกั จากสวนเกษตรในชมุ ชน
มาปรุงอาหารกลางวัน

ใชแ้ ก๊ส LPG เปน็ เชื้อเพลงิ ในการปรงุ ใช้ถ่านไมเ้ ป็นเชอื้ เพลงิ ในการปรงุ อาหาร
อาหารส�ำหรับนักท่องเที่ยว ส�ำหรบั นักทอ่ งเที่ยว

ทิง้ ขยะทุกประเภทในถังเดียวกนั ปรบั เปลีย่ นการทงิ้ ขยะ เปน็ การคัดแยกประเภท
ไม่แยกขยะไปก�ำจัดอยา่ งถกู วิธี ขยะ น�ำเศษอาหารและขยะเปียกไปท�ำปยุ๋ หมกั

ใชร้ ถยนต์เป็นยานพาหนะหลกั ในการ ใชจ้ กั รยานเป็นยานพาหนะหลักในการเดินทาง
เดนิ ทางระหว่างฐานกิจกรรม ระหว่างฐานกิจกรรม

มีกิจกรรมชดเชยการปลอ่ ยคาร์บอน
เช่น กิจกรรมยงิ กระสนุ เมลด็ พันธ์ุ

ปรมิ าณการปลอ่ ยคาร์บอนรวม = 141.76 กิโลคาร์บอนเทียบเท่า/คร้งั ปรมิ าณการปลอ่ ยคาร์บอนรวม = 70.22 กโิ ลคาร์บอนเทียบเทา่ /ครัง้

ค�ำนวณจากการจดั กจิ กรรมส�ำหรบั นักท่องเที่ยว 10 คน/คร้ัง

37

3. เก็บขอ้ มลู

เก็บข้อมูลการใช้ทรัพยากรที่ใช้ในการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวจริงในเส้นทาง “ตะลุยถ�้ำเสือสุดโก้
ซโี รค่ าร์บอน”เพอื่ น�ำขอ้ มลู ไปใช้ในการค�ำนวณปริมาณการปลอ่ ยคาร์บอน

กิจกรรม ข้อมูลทรัพยากรที่ใช้ในกจิ กรรม

“อยากรจู้ ักเสอื ตอ้ งเข้าถ�้ำเสือ” ใชถ้ า่ นไม้ จ�ำนวน 0.5 กิโลกรมั
เป็นเชอื้ เพลงิ ตม้ เครือ่ งดืม่ สมุนไพร
และอาหารวา่ งตอ้ นรบั

“เสือตะลยุ ไพร” ใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าจ�ำนวนวัตต์รวม
1,050 วตั ต์ เปน็ เวลา 1 ชวั่ โมง 15 นาที

“เสอื ลยุ สวน” เก็บผักอนิ ทรีย์จากสวนปา่ ชมุ ชน
มาปรงุ อาหาร

“เสอื เขา้ ครวั ” ใชถ้ ่านไม้ จ�ำนวน 0.5 กโิ ลกรัม
เป็นเชอื้ เพลิงปรงุ อาหารกลางวัน
ส�ำหรบั นกั ท่องเที่ยว

“กนิ ไม่เหลือ เสอื รอ้ งไห”้ เศษอาหารเหลอื 0.5 กิโลกรัม

“เสอื ม้วนหนา้ ” ใชถ้ ่านไม้ จ�ำนวน 0.5 กโิ ลกรมั เปน็
เชื้อเพลิงท�ำขนมทองมว้ น
ส�ำหรับนกั ทอ่ งเที่ยว

“น�้ำพึง่ เรือ เสอื ลอ่ งแก่ง” ใชร้ ถกระบะเดินทางไปยงั จดุ เรมิ่ ต้น
ล่องแพ ระยะทาง 6 กโิ ลเมตร
(ไป 3 กิโลเมตร ตีรถเปลา่ กลับ
3 กโิ ลเมตร) ใช้เวลา 10 นาที
ส�ำหรับนักทอ่ งเที่ยว

หมายเหตุ : 1. เก็บข้อมลู จากการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวของนกั ท่องเที่ยว จ�ำนวน 10 คน
2. งดการใช้ภาชนะพลาสตกิ และ โฟมที่ใชง้ านไดแ้ คค่ รง้ั เดียว ตลอดกิจกรรม

38

4. ค�ำ นวณค่าการปลอ่ ยคาร์บอน

หลังจากการจัดกิจกรรมท่องเที่ยว “ตะลุยถ�้ำเสือสุดโก้ ซีโร่คาร์บอน” กับกลุ่มท่องเที่ยวจริง
จ�ำนวน 10 คนแลว้ มกี ารจดั เกบ็ ขอ้ มลู กจิ กรรมใน 3 ขอบเขต ทงั้ การใชพ้ ลงั งานไฟฟา้ การปรงุ อาหาร การเดนิ ทาง
ในพ้ืนที่ เศษอาหารและการใช้วัสดุอุปกรณ์ และน�ำข้อมูลมากรอกในตารางการค�ำนวณการปล่อยคาร์บอน
ซึง่ ด�ำเนินการโดยสมาคมไทยทอ่ งเที่ยวเชงิ อนรุ ักษ์และผจญภัย (TEATA) ดังน้ี

จากตารางขา้ งตน้ ปรมิ าณการปลอ่ ยคารบ์ อนรวมทง้ั หมดจากการจดั กจิ กรรมทอ่ งเที่ยวคอื 70.22 กโิ ลคารบ์ อน
เทียบเทา่ (KgCO2eq) หรอื 7.02 กิโลคาร์บอนเทียบเท่าต่อคน ซึง่ มีสัดสว่ นปริมาณการปล่อยคาร์บอนในขอบเขตที่ 1 จาก
การปรุงอาหารมากที่สุด คดิ เปน็ 84.63% การใช้วสั ดุอุปกรณ์และเศษอาหารในขอบเขตที่ 3 คดิ เป็น 14.8% และการใช้
พลังงานไฟฟา้ 0.56% ตามล�ำดับ

39

5. การชดเชยคาร์บอน

เมื่อทราบปริมาณการปล่อยคาร์บอนของการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวต้นแบบ “ตะลุยถ�้ำเสือสุดโก้
ซีโร่คาร์บอน” แล้ว ชุมชนมีการด�ำเนินการซื้อคาร์บอนเครดิตเพื่อชดเชยให้การปล่อยคาร์บอนสุทธิจาก
กจิ กรรมเหลา่ นน้ั ให้ “เปน็ ศนู ย”์ ทง้ั นี้ ชมุ ชนมกี ารก�ำหนดกลไกการชดเชยคารบ์ อนเพยี งแคใ่ นสว่ นของกจิ กรรม
และการเดินทางในพื้นที่ ไม่ได้รวมกับการเดินทางของนักท่องเที่ยวจากต้นทางหรือนอกพื้นที่ เพื่อใช้สิทธ์ิ
ในการดแู ลรักษาธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ มในพื้นที่ชุมชนเท่านั้น

1 จดั กจิ กรรมท่องเที่ยวส�ำหรับทริป 2 ค�ำนวณคาร์บอนฟตุ พรนิ้ ท์
‘ตะลยุ ถ�้ำเสือสดุ โก้ ซีโรค่ าร์บอน’ ที่เกิดจากกจิ กรรม
วนั ที่ 28 สงิ หาคม 2564

3 ตดิ ต่อซือ้ คาร์บอนเครดิตจาก 4 บันทึกรายงานการชดเชยคาร์บอน
สมาคมไทยท่องเที่ยวเชงิ อนรุ กั ษ์ เครดติ จ�ำนวน 70.22 กโิ ลคาร์บอน
และผจญภัย (TEATA) เทียบเท่า ของทรปิ ตะลยุ ถ�้ำเสือสดุ โก้
เพอื่ ชดเชยการปล่อยคาร์บอน ซโี รค่ ารบ์ อน วนั ที่ 28 สงิ หาคม 2564
จากการจัดกิจกรรม

40

เมื่อกระบวนการซื้อขายและชดเชยการปล่อยคาร์บอนเสร็จส้ิน ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์จะบันทึก
รายงานปริมาณการปล่อยคาร์บอนและการชดเชยคาร์บอนในแบบฟอร์มบันทึกรายงานการชดเชยคาร์บอน
ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์ จ.เพชรบุรีในระบบ Google Form พร้อมอัพโหลดรูปภาพกิจกรรมเพื่อใช้เป็น
ข้อมูลในการทวนสอบต่อไป

แบบฟอร์มบันทึกการชดเชยคาร์บอนของทรปิ
“ตะลุยถ�้ำเสือสดุ โก้ ซีโร่คาร์บอน”

นอกจากนน้ั เมอื่ มกี ารจดั กจิ กรรมทอ่ งเที่ยวและเกดิ การชดเชยคารบ์ อนของทรปิ “ตะลยุ ถ�้ำเสอื สดุ โก้
ซีโร่คาร์บอน” ในแต่ละคร้ัง ชุมชนถ�้ำเสือโฮมสเตย์จะมีการมอบ ใบประกาศเกียรติคุณให้กับนักท่องเที่ยว
เพือ่ เป็นการรบั รองการชดเชยการปลอ่ ยคาร์บอนและสร้างความภมู ิใจในการร่วมกิจกรรมแกน่ ักท่องเที่ยว

ตวั อยา่ งใบประกาศเกียรตคิ ณุ ส�ำหรับนักทอ่ งเที่ยวในทริป “ตะลยุ ถ�้ำเสอื สดุ โก้ ซีโรค่ าร์บอน”
41

ชุมชนถ้ำ�เสอื โฮมสเตย์ จ.เพชรบุรี

42

43

LOW
CA R
BO N

44

ส่วนที่ 4
แบบประเมินศกั ยภาพความพรอ้ ม
เพื่อการพัฒนาเป็นธุรกิจท่องเที่ยว

ที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเปน็ ศูนย์

45

ประเมนิ ศักยภาพความพรอ้ ม

ส�ำหรบั ชมุ ชนหรอื ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่สนใจเขา้ สกู่ ารพฒั นาเปน็ ธรุ กจิ ทอ่ งเที่ยวที่ปลอ่ ยคารบ์ อนสทุ ธิ
เป็นศนู ย์ สามารถท�ำแบบประเมินเพอื่ เตรียมตวั และทราบถงึ ความพร้อมในการพฒั นาจากตัวชี้วัดทง้ั 50 ขอ้
ที่ครอบคลมุ ทั้ง 7 ด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวที่ยัง่ ยืน

1. ด้านการบริหารจดั การอยา่ งยงั่ ยืน

(ม่ = 1 คะแนน / ไม่ ม่ = 0 คะแนน) คะแนนรวม 10 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมินอยา่ งนอ้ ย 8 คะแนน

ประเดน็ : กรอบและโครงสรา้ งการจดั การ มี ไม่มี

แหลง่ ท่องเที่ยว/ชุมชนมีหนว่ ยงาน สว่ นงาน กลมุ่ หรอื คณะกรรมการ ที่มีประสทิ ธภิ าพเพยี งพอที่
จะรับผิดชอบเป็นผู้ประสานงานเพื่อสร้างการท่องเที่ยวอย่างย่ังยืนโดยการมีส่วนร่วมของภาครัฐ
ภาคเอกชน และภาคประชาชน

ชุมชนทอ่ งเที่ยวมกี ารวางแผนโครงสรา้ งการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างเป็นระบบภายใน
กลุ่มมีการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบเป็นสัดส่วนชัดเจน เพื่อให้การจัดการงานแต่ละส่วนเป็นไปด้วย
ความเรียบร้อยและเกิดปญั หานอ้ ยที่สุด

มีแผนการบรหิ ารจัดการงบประมาณที่สามารถน�ำมาใชไ้ ด้ทงั้ ในปัจจบุ ันและอนาคต

ชุมชนมบี คุ ลากรผ้มู ีประสบการณ์ ปฏบิ ตั ิงานตามหลกั การความยัง่ ยืน และความโปรง่ ใส

แหล่่งท่่องเที่่�ยวจะต้้องมีีการจััดทำำ�และใช้้แผน ยุุทธศาสตร์์การจััดการแหล่่งท่่องเที่่�ยวระยะยาว
และมีีแผนปฏิิบัตั ิิการที่่�เหมาะสม โดยการจััดทำ�ำ แผนยุุทธศาสตร์แ์ ละแผนปฏิบิ ััติกิ าร จะต้อ้ งดำำ�เนิิน
การผ่่านการมีีส่ว่ นร่ว่ มของผู้้�มีีส่่วนได้้เสีีย และอยู่่�บนหลัักการของความยั่่�งยืืน รวมถึึง จะต้้องเปิิด
เผยให้ส้ าธารณะชนรัับทราบ

การด�ำเนินงานและผลลัพธ์จากการด�ำเนินงานจะต้องมีการก�ำกับดูแล ประเมิน และรายงานต่อ
สาธารณะให้ทราบอย่เู สมอ ทั้งน้รี ะบบการติดตามจะต้องได้รบั การทบทวนและปรับปรงุ ใหท้ ันสมยั
อยู่เสมอ

46

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องสนับสนุนการน�ำมาตรฐานความยั่งยืนมาใช้ โดยเฉพาะการสนับสนุนให้
ผู้ประกอบการน�ำมาตรฐาน GSTC มาใช้ และเข้าสรู่ ะบบการรับรองมาตรฐานที่ผา่ น GSTC ในกรณี
ที่ผปู้ ระกอบการนั้นมขี ีดความสามารถท�ำได้

ความปรารถนา ข้อกังวล และความพึงพอใจชุมชนท้องถ่ินที่มีต่อการท่องเที่ยวอย่างย่ังยืนและ
การจดั การแหล่งท่องเที่ยวจะต้องได้รบั การติดตามดแู ล และรายงานให้สาธารณะทราบพรอ้ มกบั
มีการปฏบิ ัตงิ านเพือ่ ตอบสนองประเด็นนน้ั ๆ ของชมุ ชนทอ้ งถิ่นอยู่เสมอ

กลยุทธ์การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีไว้เพื่อเป็นแนวทาง เพื่อการติดต้ัง
การออกแบบ การพัฒนา และการจัดการสิ่งอ�ำนวยความสะดวกด้านการทอ่ งเที่ยว

แหล่งท่องเที่ยวมีการลดความเสยี่ ง การจัดการวิกฤตการณ์ และแผนรบั มอื เหตฉุ กุ เฉนิ ที่เหมาะสม
กับแหลง่ ทอ่ งเที่ยวน้ัน

สรปุ ผลการประเมนิ

2. ดา้ นการท�ำงานรว่ มกบั พนั ธมติ รด้านการท่องเที่ยวอย่างยงั่ ยืน

(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ต้องผา่ นการประเมินอย่างน้อย 4 คะแนน

ประเดน็ : การมีสว่ นร่วมของผมู้ ีสว่ นไดส้ ่วนเสีย มี ไม่มี

กลุ่มฯ/ ชุมชน มีการด�ำเนินกิจกรรมความร่วมมือระหว่างกลุ่มส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับ
ภาคีเครอื ข่ายทัง้ ในและนอกชมุ ชน

กลุ่มฯ / ชุมชน มีภาคีเครือขา่ ยทางการตลาดเพอื่ สง่ เสริมการทอ่ งเที่ยวในพ้ืนที่

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องมีการให้ข้อมูลกับผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวในเรื่องประเด็นด้าน
ความยั่งยืนอยู่เสมอรวมถึงส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้ประกอบการเหล่านั้นด�ำเนินกิจการให้มี
ความยง่ั ยืนมากย่ิงข้ึน

แหล่งท่องเที่ยวมีการเปิดโอกาสและสนับสนุนให้สาธารณะชนมีส่วนในการวางแผนและจัดการ
แหลง่ ท่องเที่ยวให้เกิดความยง่ั ยนื

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องมีระบบที่จะเสริมสร้างความเข้าใจให้แก่คนในท้องถิ่นเกี่ยวกับโอกาสและ
ความท้าทายด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและสร้างขีดความสามารถของชุมชนในการตอบสนอง
ต่อโอกาสและความท้าทายนั้น ๆ

สรุปผลการประเมิน

47

3. ด้านการสง่ เสรมิ การตลาดเพอื่ สนบั สนุนความย่งั ยืน

(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมินอย่างน้อย 4 คะแนน

ประเดน็ : การส่งเสรมิ การท่องเที่ยวและการใหข้ อ้ มลู มี ไม่มี

ขอ้ ความทางการตลาดและการสือ่ สารอืน่ ๆ จะต้องสะท้อนถงึ คณุ คา่ ของแหล่งทอ่ งเที่ยวน้นั สะทอ้ น
ถึงการมุ่งไปสู่ความย่ังยืน รวมถึงการปฏิบัติต่อคนในท้องถ่ิน ต่อวัฒนธรรม และธรรมชาติด้วย
ความเคารพ

มกี ลยทุ ธก์ ารตลาดและการเลอื กเปา้ หมายทางการตลาดค�ำนงึ ถงึ รปู แบบของการทอ่ งเที่ยวผลกระทบ
ของกจิ กรรมการทอ่ งเที่ยว และความต้องการของแหลง่ ทอ่ งเที่ยว

ชมุ ชนมสี อื่ ประชาสมั พนั ธก์ ารทอ่ งเที่ยวของชมุ ชนอยา่ งนอ้ ย 1 รปู แบบ เชน่ แผน่ พบั คมู่ อื ทอ่ งเที่ยว
เวบ็ ไซต์ ฯลฯ

ชุมชนมีการเผยแพร่สื่อประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ ให้นักท่องเที่ยวได้ทราบตามช่องทางต่าง ๆ เช่น
การออกบธู โรงแรมในบริเวณใกลเ้ คยี ง จุดบรกิ ารท่องเที่ยวตา่ ง ๆ เป็นตน้

ชมุ ชนมีกจิ กรรมสง่ เสริมการตลาดการทอ่ งเที่ยวในชมุ ชนอยา่ งนอ้ ยปีละ 1 ครั้ง

สรุปผลการประเมนิ

4. การบรหิ ารจัดการเศรษฐกจิ และการกระจายผลประโยชน์สสู่ ังคม/ชมุ ชน

(มี = 1 คะแนน / ไมม่ ี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมนิ อยา่ งนอ้ ย 4 คะแนน

ประเดน็ : การบริหารจดั การเศรษฐกิจในชมุ ชน/กล่มุ /สถานที่ท่องเที่ยว มี ไมม่ ี

มีการติดตามดูแลผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการท่องเที่ยวท้ังทางตรงและทางอ้อม
และรายงานใหส้ าธารณะทราบ

แหลง่ ท่องเที่ยวตอ้ งมีระบบสนบั สนนุ ให้รายไดจ้ ากการทอ่ งเที่ยวหมุนเวียนอยูใ่ นระบบเศรษฐกิจ
ของท้องถน่ิ โดยการสนบั สนนุ ผปู้ ระกอบการท้องถ่ิน หว่ งโซ่อุปทาน และการลงทนุ อย่างยัง่ ยืน

ประเด็น : การจดั สรรและกระจายรายได้อย่างมีประสิทธภิ าพ มี ไมม่ ี

ชุมชนมีการจัดสรรรายได้ที่เกิดจากการท่องเที่ยวให้กับกองทุนกลางสวัสดิการ เพื่อสมาชิก
ภายในกลมุ่ ฯ

48

มีหลกั เกณฑ์หรือแบบแผนการจัดสรรรายได้ที่เกิดขนึ้ จากการท่องเที่ยวใหก้ บั สมาชกิ ในกลุม่ อยา่ ง
เป็นธรรม ชัดเจน และสามารถตรวจสอบได้

ชุมชนมีการจัดสรรรายไดท้ ี่เกดิ จากการทอ่ งเที่ยวให้กับกองทนุ กลางพฒั นาชุมชนเพอื่ ใช้
ในสาธารณะประโยชน์ เชน่ การน�ำไปอนรุ กั ษ์ทรัพยกรธรรมชาติ

สรุปผลการประเมิน

5. การอนรุ ักษ์และส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมในแหลง่ ทอ่ งเที่ยว

(มี = 1 คะแนน / ไม่มี = 0 คะแนน) คะแนนรวม 5 คะแนน *ตอ้ งผ่านการประเมนิ อยา่ งน้อย 4 คะแนน

ประเด็น : การอนรุ กั ษ์ และสง่ เสริมวฒั นธรรมทอ้ งถิ่น มี ไม่มี

แหล่งท่องเที่ยวมีนโยบายและระบบเพื่อประเมินคุณค่า ฟื้นฟู และสงวนรักษาทรัพย์สิน
ทางวัฒนธรรมที่รวมถึงมรดกที่เป็นส่ิงปลูกสร้างและภูมิทัศน์เชิงวัฒนธรรม

แหลง่ ท่องเที่ยวมรี ะบบในการสรา้ งการมสี ่วนร่วมในการปกปอ้ งและรกั ษาสิทธิในทรพั ย์สนิ
ทางปญั ญาของชมุ ชนและบคุ คล

มีการคัดเลือกข้อมลู มรดกวัฒนธรรมชมุ ชนที่เหมาะสมและน�ำสนใจมาใชใ้ นการทอ่ งเที่ยว

ชุมชนมีกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้และสัมผัสวัฒนธรรมท้องถ่ิน วิถีชีวิตชุมชนผ่าน
ประสบการณ์จริง หรือ การลงมอื ท�ำอย่างน้อย 1 กจิ กรรมในเส้นทางทอ่ งเที่ยว

สมาชกิ ในกลมุ่ ฯ/ชุมชนมีส่วนร่วมในกจิ กรรมอนุรักษ์ฟื้นฟวู ฒั นธรรมชมุ ชน

สรุปผลการประเมิน

6. การบรหิ ารจัดการทรพั ยากรทางธรรมชาติ อนรุ กั ษ์สิ่งแวดล้อมอยา่ งยง่ั ยืน

ประเดน็ : การจดั การทรัพยากรธรรมชาติ และอนรุ กั ษ์ส่ิงแวดล้อมในแหล่งทอ่ งเที่ยว มี ไม่มี

แหล่งท่องเที่ยวจะต้องมีระบบจัดการนักท่องเที่ยวทั้งภายในและโดยรอบแหล่งท่องเที่ยว
ทางธรรมชาติ โดยค�ำนึงถึงคุณลักษณะของพื้นที่ ขีดความสามารถในการรองรับ และ
ความออ่ นไหวเปราะบางของพน้ื ที่และจะตอ้ งมกี ารเพมิ่ ประสทิ ธภิ าพการเคลอื่ นตวั ของนกั ทอ่ งเที่ยว
และลดผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดข้นึ

คนในชมุ ชนมีการรบั รแู้ ละเขา้ ใจถึงความส�ำคญั ของการอนรุ ักษ์ฟื้นฟทู รัพยากรธรรมชาติหรอื
ส่ิงแวดลอ้ มในชมุ ชน รวมทง้ั มสี ่วนร่วมในกจิ กรรมอนุรักษ์ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาตใิ นชมุ ชน

49

คนในชุมชน รับรู้ถึงความส�ำคัญในการรักษาทรัพยากรธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อม

มีการแบ่งเขตการใช้พื้นที่ส�ำหรับการท่องเที่ยวในชุมชนและท�ำเส้นทางท่องเที่ยวกับ
การแบ่งเขตการใช้พ้ืนที่ส�ำหรับการท่องเที่ยว

แหล่งท่องเที่ยวมีการส่งเสริมให้ภาคธุรกิจหลีกเลี่ยงการสร้างขยะ และให้มีการลดจ�ำนวน
ขยะน�ำขยะกลบั มาใช้ใหม่ และรไี ซเคิลขยะ ซงึ่ รวมถึงขยะที่เป็นเศษอาหารดว้ ย

มีการด�ำเนินการเพอื่ ก�ำจดั หรือลดการใช้วสั ดทุ ี่ใช้เพยี งครง้ั เดียวแลว้ ทิ้งโดยเฉพาะพลาสตกิ

แหล่งท่องเที่ยวมีเป้าหมายในการลดการปล่อยมลพิษจากการขนส่งในการเดินทางมายัง
แหล่งทอ่ งเที่ยว และภายในแหลง่ ท่องเที่ยว
มกี ารเพ่ิมการน�ำพาหนะและการขนสง่ สาธารณะที่ยั่งยนื และปล่อยมลพษิ ต�่ำมาใช้งานรวมถงึ
การเดินทางแบบใชแ้ รงตัวเอง (Active travel - เช่นการเดนิ และป่ันจกั รยาน)

กลุ่มมีแผนการลดผลกระทบทางลบต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากกิจกรรมท่องเที่ยว เช่น ขยะ
และส่ิงปฏิกลู น�้ำเสีย การส่งเสียงดัง การเกบ็ สงิ่ ของไปเป็นสมบัติสว่ นตวั
มีกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้และสัมผัสภูมิปัญญาด้านทรัพยากรธรรมชาติหรือ
สิ่งแวดล้อมผ่านประสบการณ์จริงหรือการลงมือท�ำอย่างน้อย 1 กิจกรรม

แหลง่ ทอ่ งเที่ยวมเี ปา้ หมายที่จะลดการใชพ้ ลังงาน ปรบั ปรงุ ประสิทธิภาพในการใช้พลงั งาน
รวมถงึ เพิม่ การใช้พลงั งานทดแทน

ขยะที่เหลืออย่ทู ี่ไม่ได้น�ำมาใช้ซ�้ำหรือรีไซเคลิ ตอ้ งไดร้ บั การก�ำจัดอยา่ งปลอดภยั และยั่งยืน

มกี ารด�ำเนนิ การเพือ่ ก�ำจดั หรือลดการใชว้ สั ดทุ ี่ใช้เพยี งคร้งั เดียวแล้วทิ้งโดยเฉพาะพลาสตกิ

แหล่งท่องเที่ยวต้องสร้างความม่ันใจว่าน�้ำเสียจะได้รับการบ�ำบัดและน�ำกลับมาใช้หรือถูก
ปล่อยท้ิงอย่างปลอดภัยโดยไม่มีผลกระทบเชิงลบกับคนและส่ิงแวดล้อมในท้องถ่ิน
แหลง่ ท่องเที่ยวมกี ารส่งเสรมิ ใหภ้ าคธรุ กิจหลกี เลีย่ งการสร้างขยะ และใหม้ กี ารลดจ�ำนวนขยะ
น�ำขยะกลับมาใชใ้ หม่ และรีไซเคิลขยะซึง่ รวมถงึ ขยะที่เปน็ เศษอาหารด้วย

สรปุ ผลการประเมิน

50