ตำ นานการผสมวง มโหรี ปี่พาทย์ และ เครื่องสาย พร้อ ร้ มโดย เครื่อ รื่ งดนตรีไรี ทย
คำ นำ ห นั ง สื อ เ รื่ อ ง เ ค รื่ อ ง ด น ต รี ไ ท ย ฉ บั บ ภ า ษ า ไ ท ย ซึ่ ง น า ย ธ นิ ต อ ยู่ โ พ ธิ์ ( ๑ ) ไ ด้ ศึ ก ษ า ค้ น ค ว้ า ร ว บ ร ว ม แ ล ะ เ รี ย บ เ รี ย ง ไ ว้ เ ป็ น ทั้ ง ตำ น า น แ ล ะ ตำ ร า ที่ มี คุ ณ ค่ า ยิ่ ง ไ ด้ รั บ ค ว า ม ส น ใ จ จ า ก นั ก เ รี ย น . . นิ สิ ต นั ก ศึ ก ษ า แ ล ะ ป ร ะ ช า ช น อ ย่ า ง ก ว้ า ง ข ว า ง ก ร ม ศิ ล ป า ก ร ไ ด้ จั ด พิ ม พ์ เ ผ ย แ พ ร่ ไ ป แ ล้ ว ถึ ง ส อ ง ค รั้ ง แ ต่ ก็ ห า เ พี ย ง พ อ กั บ ค ว า ม ต้ อ ง ก า ร ไ ม่ จึ ง จำ เ ป็ น ต้ อ ง จั ด พิ ม พ์ เ ส น อ ส น อ ง อี ก เ ป็ น ค รั้ ง ที่ ส า ม ดั ง ป ร า ก ฏ อ ยู่ นี้ จ า ก ต้ น ฉ บั บ ห นั ง สื อ เ รื่ อ ง นี้ ท่ า น ผู้ เ รี ย บ เ รี ย ง ข ณ ะ ดำ ร ง ตำ แ ห น่ ง อ ธิ บ ดี ก ร ม ศิ ล ป า ก ร ไ ด้ ม อ บ ใ ห้ M r . D a v i d M o r t o n นั ก ศึ ก ษ า อ เ ม ริ กั น ผู้ ไ ด้ รั บ ทุ น มู ล นิ ธิ ร็ อ ค กี้ เ ฟ ล เ ล อ ร์ แ ล ะ ม ห า วิ ท ย า ลั ย แ ค ลิ ฟ อ ร์ เ นี ย เ ข้ า ม า ศึ ก ษ า ค้ น ค ว้ า เ รื่ อ ง ด น ต รี ไ ท ย เ มื่ อ เ ดื อ น พ ฤ ศ จิ ก า ย น ๒ ๕ ๐ ๑ ถึ ง กั น ย า ย น ๒ ๕ ๐ ๓ แ ป ล เ ป็ น ภ า ษ า อั ง ก ฤ ษ จั ด พิ ม พ์ จำ ห น่ า ย เ ผ ย แ พ ร่ ไ ป ทั่ ว โ ล ก อี ก ด้ ว ย
ตำ นาน หน้า1 เครื่อ รื่ งตี หน้า6 (เครื่อ รื่ งตีทำ ด้วยไม้) หน้า6 1.เกราะ หน้า7 2.โกร่ง หน้า8 3.กรับ หน้า9 ก. กรับคู่ หน้า9 ข. กรับพวง หน้า10 ค. กรับเสภา หน้า10 4. ระนาดเอก หน้า11 5. ระนาดทุ้ม หน้า14 6.ระนาดทอง หรืแ รื ละนาดเอกเหล็ก หน้า15 7. ระนาดทุ้มเหล็ก หน้า16 สารบัญ บั เครื่อ รื่ งดนตรีไรี ทย
เครื่อ รื่ งตีีทำ ด้ว ด้ ยโลหะ 8.ฉิ่ง หน้าที่17 9.ฉาบ หน้าที่18 10.ฆ้อง หน้าที่19 ก.ฆ้องโหม่ง หน้าที่20 ข.ฆ้องชัย หน้าที่21 11.ฆ้องเหม่ง หน้าที่22 12.ฆ้องคู่ หน้าที่22 เครื่อ รื่ งตีขิ้งด้วยหนัง หน้าที่23 13.กลองทัด หน้าที่24 14.กลองชาตรี หน้าที่25 15.ตะโพน หน้าที่26
เครื่อ รื่ งตี ดนตรีปรี ระเภทเครื่อ รื่ งดี ดูเหมือนจะเป็นประเภทเก่าแก่ที่สุด ที่มนุษย์รู้จัก ใช้ และเครื่อ รื่ งดนตรีข รี องไทยก็เช่นเดียวกัน โดยทั่ว ๆ ไป เครื่อ รื่ งที่เป็นของเก่าแก่ ของไทย แต่ก็ได้แก้ไขปรับปรุง ให้วิวั วิ ฒ วั นาการมาโดยลำ ดับเครื่อ รื่ งตีที่ใช้ในวงดนตรี ของไทยอาจแบ่งออกได้เป็น ๒ จำ พวก คือ : - (๑) เครื่อ รื่ งที่ทำ ด้วยไม้ (๒) เครื่อ รื่ งที่ทำ ด้วยโลหะ (๓) เครื่อ รื่ งที่ขึงด้วยหนัง เครื่อ รื่ งตีทั้ง จำ พวกนี้ จะกล่าวถึงแต่ละอย่าง ทั้งประเภทที่เข้าใจว่าว่ ไทยเราได้ประดิษฐ์ขึ้นเอง และทั้งประเภทที่ได้รับแบบอย่าง จากชาติอื่นแล้วนำ มาใช้หรือ รื แก้ไขดัดแปลงใช้อยู่ในวงดนตรี ของไทย
ระนาด เป็นเครื่อ รื่ งตีชนิดหนึ่ง ซึ่งเห็นได้ว่า วิวั วิวั ฒนาการมาจากกรับ แต่ เดิมก็คใช้ไม้กรับ ๒ อันที่เป็นจังหวะ แล้วต่อมาเกิดความรู้เอาไม้มา ทำ อย่างกรับ หลาย ๆ อัน วางเรีย รี งให้เกิดเสียง อย่างหยาบ ๆ ขึ้นก่อน แล้วคิดทำ ไม้รองเป็น รางวางเรีย รี งรายไป เมื่อเกิดความรู้ความ ชำ นาญขึ้น ก็แก้ไขประดิษฐ์ให้มีขนาด ลดหลั่น กัน และทำ รางรองให้อุ้มเสียงได้ แล้วใช้เชือก ร้อย “ไม้กรับ ขนาด ต่าง ๆ นั้นให้ติดกัน ซึ่ง แขวนไว้บนราง ใช้ไม้ตีเกิดเสียงกังวานลดหลั่น กันตาม ต้องการ ใช้เป็นเครื่อ รื่ งบรรเลงทำ นอง เพลงได้ แล้วต่อมาก็ประดิษฐ์แก้ไขดัดแต่ง และใช้ขี้ผึ้งกับตะกั่วผสมกันติดหัวท้ายของไม้ กว่า ถามเสียงให้เกิดไพเราะยิ่งขึ้น เลย บัญญัติชื่อเครื่อ รื่ งดนตรีช รี นิดนี้ว่า “ ระนาด ระนาดเอก
ระนาดทุ้ม เป็นเครื่อ รื่ งดนตรีที่ รีที่ คิดสร้างกันขึ้นใน รัชกาลที่ ๓ กรุงรัตน โกสินทร์ เลียนแบบระนาดเอก แต่ลูกระนาดก็คงทำ ด้วยไม้ชนิดเดียวกับระนาด เอก เป็นแต่เหล่าลูกระนาดให้มีขนาดกว้า ว้ งและยาว กว่าว่ลูกระนาดเอก และประดิษฐ์ รางให้มีรูปร่างต่าง จากรางระนาดเอก คือมีรูปคล้ายหีบไม้ แต่เว้า ว้ กลาง เป็นทางโค้ง มี “โขน ปิดทางด้านหัวและด้านท้าย วัด วั จากปลายโขนทางหนึ่ง ไปยังอีก ทางหนึ่ง ยาว ประมาณ ๑๒๔ ซม. ปากรางกว้า ว้ งประมาณ ๒๒ ซม. มีเท้าเตี้ย ๆ รอง ๔ มุมราง บางทีเท้าทั้ง ๔ นั้น ทำ เป็นลูกล้อติดให้เคลื่อนย้ายได้ง่าย ลูก ระนาดทุ้ม มีจำ นวน ๑๗ หรือ รื ๑๘ ลูก ลูกกันยาวประมาณ ๔๒ ซม. กว้า ว้ ง 5 ซม. ลูกต่อมาก็ลดหลั่นลงนิดหน่อย และลูกยอดมีขนาดยาว ๓๔ ซม. กว้า ว้ ง 4 ซม. ไม้ตีก็ ประดิษฐ์แตกต่างออกไปด้วย เพื่อต้องการให้มี เสียงทุ้มเป็นคนละเสียงกับ ระนาดเอก จึงเลย บัญญัติชื่อระนาดชนิดนี้ว่าว่ “ ระนาดทุ้ม ระนาดทุ้ม ทุ้
ระนาดทองหรือ รื รพนาดเอกเหล็ก ล็ ความจริง ริ ระนาดทอง หรือ รื ระนาดเหล็ก เป็นเครื่อ รื่ งโลหะ ควร จะนำ ไปกล่าวในหมวดโลหะ แต่เพราะเป็นเครื่อ รื่ งดีที่ประดิษฐ์ สร้างขึ้นโดยเลียนแบบ เครื่อ รื่ งไม้ และใช้ในลักษณะเดียวกัน จึงนำ มากล่าวรวมไว้เ ว้สียในหมวดเดียวกัน ระนาดทอง หรือ รื ระนาดเอกเหล็กนี้ มีตำ นานว่าว่คณาจารย์ ทางดุริย ริ างค ศิลปคิดประดิษฐ์ขึ้นในรัชกาลที่ ๔ กรุง รัตนโกสินทร์ ลูกระนาดแต่เดิมทำ ด้วยทอง เหลือง จึงเรีย รี ก กันมาว่าว่ระนาดทอง ต่อมามีผู้ทำ ลูกระนาดด้วยเหล็กก็มี แต่ ทำ ตาม แนวระนาดเอก จึงเรีย รี กว่าว่ระนาดเอกเหล็ก ทั้ง ระนาดทองและระนาดเหล็ก ใช้ วางเรีย รี งบนรางไม้มีผ้าพันไม้ หรือ รืใช้ไม้ระกำ วางพาดไปตามชอบรางสำ หรับรองหัว ท้ายลูก ระนาด แทนร้อยเชือกผูกแขวนอย่างลูกระนาดที่ทำ ด้วยไม้ คงจะเนื่องจาก มีน้ำ หนักมาก เกรงว่าว่ถ้าร้อยเชือกแขวน กำ ลังโขน ๒ ข้างจะทานน้ำ หนักไม่อยู่ ระนาด ๒ ชนิดนี้ ทั้งที่ ทำ ลูกด้วยทองเหลืองและเหล็ก มีจำ นวน ๒๐ หรือ รื ๒๑ ลูก ส คบยาวประมาณ 2 ซม. และกาวา ประมาณ 4 ซม. ลูกบอก ยาวประมาณ ... ชม. และกว้า ว้ งประมาณ 4 ซม. ลูกอื่น ๆ พูด โลหะตอนกลางด้านล่างในบาง