โครงงานห้องเรียนปลอดบุหรี่ แอลกอฮอล์และอบายมุข กิจกรรม “๑ ห้องเรียน ๑ โครงงานต่อต้านยาเสพติด” ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ โรงเรียนวัดสันติการามวิทยา ในพระบรมราชานุเคราะห์ ๑. ชื่อโครงงานต่อต้านยาเสพติด “ห้องเรียนสดใสไร้ควันบุหรี่” ๒. ที่มาและความสำคัญของปัญหา ปัจจุบันนี้ ปัญหาเรื่องบุหรี่ส่งผลกระทบต่อสังคมไทยหลากหลายรูปแบบทั้งปัญหาในระยะสั้น และระยะยาว ทั้งปัญหาสุขภาพและสังคม บุหรี่มิใช่สินค้าธรรมดา ปัญหาจากการสูบบุหรี่นั้นมีมูลค่ามหาศาลมากกว่า ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการผลิต การขาย และการจัดเก็บรายได้ของรัฐ หมายความว่าการผลิตขายและบริโภคยาสูบ นี้ก่อผลสุทธิเป็นทางลบต่อเศรษฐกิจของสังคมมิใช่แค่เพียงพิษจากสารในบุหรี่ ปัญหาพิษภัยจากยาสูบนี้ ยังครอบคลุม ถึงการทำร้ายร่างกายโดยควันบุหรี่ การนำยาเสพติดสอดไส้ในบุหรี่ ปัญหาความยากจน ปัญหาเศรษฐกิจ และบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยง ของการเสียชีวิตอันดับที่สามของคนไทย รองจากเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัยและการดื่มสุรา ซึ่งคนไทยเสียชีวิต จากการสูบบุหรี่ปีละ ๔๒,๐๐๐ – ๕๒,๐๐๐ คน จาก มะเร็งปอด = ๙,๙๗๙ คน มะเร็งหลอดอาหาร = ๒,๓๙๖ คน มะเชิงชนิดอื่น ๆ = ๓,๙๔๔ คน โรคหัวใจและหลอดเลือด = ๗,๙๐๗ คน โรคถุงลมโป่งพอง = ๑๐,๔๒๗ คน โรคทางเดินหายใจอื่น ๆ = ๒,๔๐๐ คน โรคอื่น ๆ ที่เกิดจากการสูบบุหรี่ = ๔,๑๓๕ คนและผู้ที่เสียชีวิต จากการสูบบุหรี่ โดยเฉลี่ยอายุสั้นลง = ๑๒ ปี โดยเฉลี่ยป่วยหนักเป็นเวลา ๑.๗ ปี ก่อนเสียชีวิต และจากการสำรวจนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นถึงนักศึกษาระดับปริญญาตรี จาก ๒๕ จังหวัด ทั่วประเทศ ในเรื่องการสูบบุหรี่ ของ ดร.ศรีศักดิ์ จามรมาน ประธานสำนักวิจัยเอแบคโพล นั้นพบว่า นักศึกษากลุ่ม ที่สูบบุหรี่จะมีพฤติกรรมเสี่ยงมากกว่ากลุ่มที่ไม่สูบบุหรี่ในเกือบทุกๆ พฤติกรรม โดยพบว่าการสูบบุหรี่มีความสัมพันธ์ สูงมากกับการใช้ยาเสพติดสูงถึง ๑๗.๗ เท่าของคนที่ไม่สูบบุหรี่ มีเพศสัมพันธ์สูงกว่า ๓.๗ เท่า ดื่มแอลกอฮอล์สูงกว่า ๓.๕ เท่า เล่นการพนัน ๓.๓ เท่า เที่ยวกลางคืน ๓ เท่า และมีการทะเลาะวิวาท ๑.๖ เท่า เฉพาะประเด็นการติดยา เสพติด พบว่าการสูบบุหรี่มีความสัมพันธ์สูงมากกับการใช้ยาเสพติดในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ซึ่งสนับสนุนความเชื่อเดิมที่ว่าการสูบบุหรี่มีแนวโน้มที่จะนำเยาวชนไปสู่ยาเสพติด โดยยิ่งอายุน้อยเท่าใดก็จะมีโอกาส ก้าวจากบุหรี่ไปสู่ยาเสพติดอื่นมากยิ่งขึ้น จากผลกระทบดังกล่าว ทำให้มีความจำเป็นอย่างเร่งด่วน ที่ต้องหาวิธีการเพื่อยับยั้งความสูญเสีย และความรุนแรงในชีวิตของผู้สูบและสังคม อันมีผลมาจากการสูบบุหรี่ ประกอบกับโรงเรียนวัดสันติการามวิทยา ในพระบรมราชานุเคราะห์ เป็นโรงเรียนคุณธรรม เน้นใช้คุณธรรมพัฒนาและเสริมสร้างนักเรียนให้เป็นเยาวชน ที่มีคุณภาพ จึงเห็นสมควรที่จะให้มีการดำเนินการรณรงค์ลด ละ เลิก ยาสูบโดยเฉพาะบุหรี่ นี้โดยใช้มิติทางด้านศาสนา และวัฒนธรรม มาเป็นยุทธศาสตร์ที่สำคัญในการรณรงค์ให้มีการลด ละ เลิกการสูบบุหรี่ ๓. วัตถุประสงค์ของโครงงาน ๓.๑ เพื่อลดจำนวนนักสูบหน้าใหม่ในเยาวชน นักเรียนในสถานศึกษา ๓.๒ เพื่อให้นักเรียนรู้ถึงพิษภัยและโทษของบุหรี่ที่มีในร่างกาย ๓.๓ เพื่อป้องกันนักเรียนให้พ้นจากพิษภัยของบุหรี่
๔. การศึกษาวิเคราะห์ประชากรเป้าหมาย ได้แก่ ๔.๑ ปัญหาและสาเหตุ - พบว่ามีนักเรียนบางกลุ่มในโรงเรียนสูบบุหรี่ซึ่งอาจทำให้นักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ ๑/๑ ถูกชักจูงหรือเกิด พฤติกรรมเลียนแบบในการสูบบุหรี่ - นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ บางคน มีกลุ่มเพื่อนที่สูบบุหรี่จึงอยู่ในกลุ่มเสี่ยง ๔.๒ สาเหตุของพฤติกรรมเสี่ยง ปัจจัยภายใน - นักเรียนมีค่านิยมตามเพื่อน อยากรู้อยากลอง ขาดความหนักแน่น - นักเรียนขาดความเชื่อมั่นในตนเองส่วนหนึ่ง จึงคิดว่าการสูบบุหรี่จะสร้างภาพลักษณ์ที่ทำให้ตน ดูเท่ห์เป็นชายเต็มตัว - นักเรียนต้องการเข้าสังคม เป็นที่ยอมรับของเพื่อน - มีความเชื่อในทางที่ผิด เช่น เชื่อว่าเมื่อสูบบุหรี่แล้วจะช่วยให้ผ่อนคลายจากความเครียดได้ ปัจจัยภายนอก - กระแสของสื่อโฆษณาต่าง ๆ ทั้งทางตรงและทางอ้อม ล้วนมีอิทธิพลที่ทำให้เกิดแรงจูงใจที่จะผลักดันจนเกิด เป็นค่านิยม ทำให้การสูบบุหรี่เป็นเรื่องเท่ห์ในวัยของนักเรียน - อิทธิพลจากสื่อSOCIAL NETWORK ต่างๆ หรือ NETIDOL ทำให้นักเรียนคิดว่าการสูบบุหรี่เป็นเรื่องเท่ห์น่าลอง - นักเรียนได้รับอิทธิพลจากกลุ่มเพื่อนและสภาพแวดล้อม หากมีเพื่อนที่สูบบุหรี่และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ เข้าถึงบุหรี่ได้ง่าย อาจทำให้นักเรียนมีความเสี่ยงต่อการสูบบุหรี่ได้ง่ายเช่นกัน - นักเรียนได้รับอิทธิพลจากบุคคลในครอบครัว เพราะบุคคลในครอบครัวสูบบุหรี่ นักเรียนจึงมีทรรศนะคติว่า การสูบบุหรี่ไม่ใช่เรื่องผิดสามารถสูบได้ ๕.๓ เป้าหมาย เป้าหมายเชิงปริมาณ - นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ จำนวน ๓๕ คนมีความรู้จึงเกิดความตระหนักถึงโทษของบุหรี่สามารถนำ ความรู้มาเชื่อมโยงวางแผนในการใช้ชีวิต และรู้จัก หลีกเลี่ยงการใช้บุหรี่และป้องกันตัวเองได้ในสถานการณ์ ฉุกเฉิน โดยนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ อย่างน้อย ๙๐ % ไม่ยุ่งเกี่ยวกับบุหรี่ เป้าหมายเชิงคุณภาพ - นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ จำนวน ๓๕ คนเป็นกัลยาณมิตรต่อกัน ช่วยกันเฝ้าระวังพฤติกรรม ปฏิเสธ การสูบบุหรี่ได้ ๔.๔ วิธีการวัดและประเมินผล ตัวชี้วัดความสำเร็จ - นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ ๑/๑ จำนวน ๓๕ คนอย่างน้อย ๙๐ % ไม่สูบบุหรี่ วิธีการประเมิน - การสังเกตพฤติกรรมของเพื่อนร่วมชั้นต่อบุคคลในห้องที่มีภาวะเสี่ยง - การเฝ้าระวังและสังเกตพฤติกรรมของครูที่ปรึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการประเมิน - การสังเกตพฤติกรรม ช่วงเวลาในการประเมิน - เดือนพฤษภาคม ๒๕๖๕ –เดือนกันยายน ๒๕๖๕ -
๔.๕ หลักธรรม และคำสอนในหลวง ที่นำมาใช้ในโครงงานคุณธรรมให้ประสบความสำเร็จ หลักธรรมที่ขาด/บกพร่อง ที่ควรปลูกฝัง - ศีลข้อที่ ๓ หากนักเรียนยึดมั่นในศีลข้อนี้ก็จะเปรียบเสมือนกุญแจควบคุมกายใจไม่ให้ไปคิด และยุ่งเกี่ยวกับบุหรี่ - สังคหวัตถุ๔ (ทาน,ปิยวาจา,อัตถจริยา,สมานัตตา) ทาน คือ การรู้จักการให้แบ่งปัน เสียสละ การให้และแบ่งปันในที่นี้คือการให้ความรักกับตัวเองนั่นเอง เมื่อเรารักตัวเองเราก็จะไม่ทำลายสุขภาพและบุคลิกภาพตัวเองด้วยการสูบบุหรี่ ปิยวาจา คือการพูดจาด้วยถ้อยคำที่ไพเราะอ่อนหวาน พูดด้วยความจริงใจ ไม่พูดหยาบคายก้าวร้าว พูดในสิ่ง ที่เป็นประโยชน์เหมาะสำหรับกาลเทศะ รู้จักเลือกปฏิเสธการสูบบุหรี่เมื่อถูกชักชวน อัตถจริยา การสงเคราะห์ทุกชนิดหรือการประพฤติในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ประโยชน์ในที่นี้ คือการไม่สูบบุหรี่ เพราะบุหรี่นอกจากจะเกิดโทษต่อผู้สูบแล้ว ยังสร้างมลพิษทางอากาศให้กับบุคคลรอบข้างด้วย หากเราไม่สูบบุหรี่ก็ถือว่าประพฤติตนเป็นประโยชน์ส่วนหนึ่งคือไม่สร้างมลพิษทางอากาศ ไม่ทำร้ายบุคคล รอบข้างด้วยควันบุหรี่ สมานัตตา คือ การเป็นผู้มีความสม่ำเสมอ หรือมีความประพฤติเสมอต้นเสมอปลาย คุณธรรมข้อนี้ จะช่วยให้เราเป็นคนมีจิตใจหนักแน่นไม่โลเล กล้าที่จะปฏิเสธการสูบบุหรี่และไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยว - ไตรสิกขา (ศีลสมาธิปัญญา) หากเรามีศีลก็เปรียบเสมือนกับกุญแจควบคุมกายวาจาไม่ให้ไปยุ่งเกี่ยวกับสิ่งไม่ดี อย่างเช่น บุหรี่ การมีสมาธิจะทำให้จิตเรามีความสงบมั่นคง ไม่หลงมัวเมาไปกับสิ่งยั่วยุและปัญญา คือการพิจารณาได้ว่าสิ่งใดมีประโยชน์สิ่งใดเกิดโทษ - ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (พอประมาณ, มีเหตุผล, มีภูมิคุ้มกัน) ระยะเวลาและสถานที่ดำเนินงาน - ในคาบแนะแนวครูเปิดวีดีโอเรื่องโทษของบุหรี่ จากนั้นให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายถึงพิษภัยของบุหรี่ร่วมกัน - ให้นักเรียนร่วมกันแสดงบทบาทสมมติในหัวข้อเรื่อง พิษภัยตัวร้ายจากนายบุหรี่ - จัดรายการข่าวสุดสัปดาห์๕ นาทีในแต่ละสัปดาห์จัดวางตัวพิธีกรเป็นคู่ โดยให้นักเรียนจับคู่เป็นพิธีกรรายการ ข่าวกันเอง แต่จับฉลากลำดับการนำเสนอ ในแต่ละสัปดาห์แต่ละคู่ออกมานำเสนอเกร็ดความรู้โทษของบุหรี่ หรือข่าวที่เกี่ยวข้องกับบุหรี่ หรือคลิปวีโอที่ให้แง่คิดที่ทำให้ตระหนักถึงโทษของบุหรี่ คู่ละ ๕ นาที ในคาบแนะแนว (หมายเหตุ : นักเรียนสามารถจัดรูปแบบรายการเองได้เช่น จำลองรูปแบบรายการ CLUBFRIDAY,จำลองรูปแบบ รายการวิทยุ, จำลองรูปแบบรายการปริศนาฟ้าแลบ เป็นต้น แต่สาระสำคัญต้องสามารถให้ความรู้ เรื่องโทษของบุหรี่ได้) - จัดตั้งกลุ่มเวรยามประจำห้อง เพื่อสำรวจเพื่อนในชั้นเรียนที่มีพฤติกรรมเสี่ยงต่อการสูบบุหรี่ หากพบเพื่อนคน ใดมีพฤติกรรมเสี่ยง แจ้งครูที่ปรึกษาเพื่อติดตามและเฝ้าระวังพฤติกรรมในลำดับต่อไป - นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒/๑ ร่วมกันทำงานจิตอาสาบำเพ็ญประโยชน์ภายในโรงเรียนและสถานที่ใกล้เคียง เช่นวัด อนามัย อย่างน้อยเดือนละ ๑ ครั้ง ใช้เวลาหลังเลิกเรียน หรือ วันเสาร์- อาทิตย์โดยพิจารณา ตามความเหมาะสม - จัดกิจกรรมห้องเรียนเล่นกีฬาสามัคคีโดยจัดแข่งขันกีฬาประเภทต่าง ๆ ภายในชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ ๑/๑ เดือนละ ๑ ครั้ง ทั้งนี้เพื่อสนับสนุนให้นักเรียนใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ไม่ไปหมกมุ่นหรือมั่วสุม อยู่ในกลุ่มเสี่ยง
๕. งบประมาณและแหล่งที่มา เงินประจำห้องเรียนที่นักเรียนร่วมกันสะสมอาทิตย์ละ ๕ บาท ต่อนักเรียน ๑ คน ๖. ผลที่คาดว่าจะได้รับ ๖.๑ สามรถลดจำนวนนักสูบหน้าใหม่ในเยาวชน นักเรียนในสถานศึกษา ๖.๒ นักเรียนรู้ถึงพิษภัยและโทษของบุหรี่ที่มีในร่างกาย ๖.๓ นักเรียนไม่ยุ่งเกี่ยวกับบุหรี่ ๗. ที่ปรึกษาโครงงาน ๗.๑ นางสาวกนกพร พิริยวุฒิกรอุดม ๗.๒ นางสาวชิดชนก รักเกียรติยศกุล ๘. รายชื่อผู้รับผิดชอบโครงงาน ๘.๑ เด็กหญิงกรชนก โหล่คำ ๘.๒ เด็กชายภาคภูมิ เที่ยงตรง ๘.๓ เด็กหญิงปุณญาภัทร เที่ยงธรรม ๘.๔ เด็กหญิงพัชราลักษณ์ ผ่องสถาน ๘.๕ เด็กหญิงมนัญญา แซ่จั๊ง ๘.๖ เด็กหญิงวีรวรรณ วิทู ๘.๗ เด็กชายเจตนิพัทธ์ เกื้อทองสั้น ๘.๘ เด็กชายอานัส เพียสูงเนิน ๘.๙ เด็กหญิงกัญญารัตน์ ทองคำ ๘.๑๐ เด็กหญิงสุทธิรัตน์ สุขเสงี่ยม
ภาคผนวก
ภาพนักเรียนทำกิจกรรมทำความสะอาดบริเวณเขตพื้นที่ที่นักเรียนรับผิดชอบ
ภาพนักเรียนทำกิจกรรมทำความสะอาดบริเวณเขตพื้นที่ที่นักเรียนรับผิดชอบ