คู่มือการแปรรูปผลิตภัณฑ์.pptx

ค่มู อื การแปรรปู ผลิตภณั ฑ์

ความเป็นมา

เนื่องจากสภาพปัจจุบันชุมชนตาบลทุ่งหลวงและโรงเรียนวัดสันติการามวิทยา ในพระบรมราชานุเคราะห์มี
ผลผลิตทางการเกษตรหลายชนิด ได้แก่ กล้วย เห็ด อัญชัน ใบเตย ไข่ ผัก ผลไม้ต่างๆ เป็นต้น จากการที่มีผลผลิต
จานวนมากทาให้ราคาผลผลิตบางชนิดตกต่า ส่งผลให้เกิดปัญหาในการจัดการผลผลิต ดังน้ันโรงเรียนวัดสันติการาม
วิทยา ในพระบรมราชานุเคราะห์ ได้นาผลผลิตเหล่าน้ันมาแปรรูปอย่างถูกวิธีทาให้สามารถเพ่ิมมูลค่าให้กับผลผลิตเพื่อ
สอดคลอ้ งกบั พระราชบัญญัติการศกึ ษาแห่งชาติ โรงเรยี นจงึ ได้จัดให้มีฐานการแปรรูปผลผลิตข้ึน นอกจากนี้ยังเป็นการ
ส่งเสริมสนับสนุนการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติในระดับสถานศึกษา ให้นักเรียนได้ตระหนัก
ถงึ การนาหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งไปใชใ้ นชีวติ ประจาวัน

วตั ถุประสงค์

1. เพ่อื ปลูกฝงั ใหน้ ักเรยี นตระหนกั ถึงความสาคญั ของการใชช้ ีวิตทพ่ี อเพียงตามแนวพระราชดารัส
2. เพอ่ื ใหน้ ักเรยี นมคี วามรคู้ วามเขา้ ใจเกีย่ วกบั การแปรรูปผลผลิตได้อย่างถกู ตอ้ ง
3. เพอื่ ให้นกั เรียนวางแผนแก้ไขปญั หาผลผลิตท่มี มี ากเกนิ ความตอ้ งการในชุมชนและในโรงเรียนไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง
4. เพ่อื ใหน้ ักเรยี นขยายผลการแปรรปู ผลผลติ สู่ผ้ปู กครองและชมุ ชนได้อยา่ งถกู ต้อง
5. เพอ่ื ใหน้ ักเรียนมีรายไดร้ ะหว่างเรยี นจากการจาหน่ายผลผลติ ที่แปรรปู
6. บรู ณาการกับปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง

ขน้ั ตอนการดาเนนิ การ

1. นกั เรียนศกึ ษาขอ้ มลู เกย่ี วกับการแปรรปู ผลผลติ ชนดิ ต่างๆ
2. นักเรยี นสารวจผลผลิตในโรงเรียน และชุมชนเพื่อจะได้นาผลผลติ มาทาการแปรรูป
3. นกั เรยี นศึกษาขนั้ ตอนการแปรรปู ผลผลติ
4. นักเรยี นปฏบิ ัติการแปรรปู ผลผลติ ในรูปแบบต่าง ๆ
- แปรรปู ใบเตย เชน่ ขนมถ้วยใบเตย ขนมชน้ั ขนมเปยี กปูนกระทิสด
- แปรรปู กล้วย เชน่ เค้กกล้วยน้าวา้
- แปรรปู ไข่ เช่น ไข่เค็ม สงั ขยา ทารต์ ไข่
- แปรรูปอัญชนั เชน่ น้าอญั ชัน
5. นักเรยี นรายงานการการแปรรูปผลผลิตทีน่ กั เรียนปฏบิ ตั ิ

นาผลผลิตในโรงเรยี นมาแปรรูปเปน็ ผลิตภณั ฑ์ตา่ งๆดังน้ี

สตู รเคก้ กล้วยนา้ ว้า

วตั ถดุ บิ

- แป้งพดั โบก 200 กรมั
- เบคกง้ิ โซดา 1 ช้อนชา
- ผงฟู 1 ช้อนชา
- นา้ ตาลป่น 240 กรมั
- ไขไ่ กเ่ บอร์ 0 (เย็น) 2 ฟอง
- เนยสดเคม็ (เยน็ ) 120 กรมั
- กลว้ ยน้าวา้ งอมๆบด 200 กรมั
- นมขน้ จดื (เย็น) 80 กรมั
- นา้ มะนาว 2 ชอ้ นชา
- กลิ่นกลว้ ยหอม 2 ช้อนชา

วธิ ีทำ
วอรม์ เตาอบ ไฟบน-ล่าง 180 องศา
1.รอ่ นแปง้ ผงฟู โซดา รวมกนั 2 รอบ แลว้ เทนา้ ตาลทรายปน่ ผสมลงไป
2.นาเนยสด(เยน็ ) ใส่ลงในอ่างแป้งทรี่ อ่ นแลว้
3.ผสมใหเ้ ขา้ กันด้วยทีส่ บั เนย ลกั ษณะทไี่ ด้จะเป็นลักษณะเหมือนเมด็ ถว่ั เลก็ ๆ
4.ใส่กล้วยหอมบดลงไปใชเ้ คร่อื งผสมตดี ้วยความเร็วปานกลางจนส่วนผสมเนยี นดี ไม่มีเมด็ แป้งเหลอื อยู่
5.ใส่ไขไ่ ก่(เยน็ )ทีละฟอง ตดี ว้ ยความเรว็ ต่าสุดจนไข่หมด เตมิ กลนิ่ กล้วยหอมลงไป แลว้ คอ่ ยๆตักนมขน้ จืด
(เยน็ )ทีผ่ สมนา้ มะนาว ใสท่ ลี ะชอ้ น ตจี นเนียนเข้ากัน
6. นาเข้าเตาอบประมาณ 20-25 นาที หรอื จนกวา่ จะสุก

สูตรเปียกปนู ใบเตยกะทสิ ด/อัญชัน/ฟักทอง

ส่วนท(ี่ 1)ตัวกะทิ
1.หัวกะทิ 400 กรมั
2.เกลอื 1 ช้อนชา
3.มะพรา้ วออ่ น 200-250 กรัม
#วิธีทาส่วนท(่ี 1)
นาหัวกะทเิ เละเกลือผสมกนั นาข้นึ ตงั้ ไฟ พอเร่มิ เดือดใสม่ ะพร้าวอ่อนลงไปคนตอ่ ให้
มะพร้าวสุก

ใบเตย นอกจากเอามาทาขนมแล้วยังเอามาทาน้าใบเตยกล่ินหอมได้ด้วย หรือจะแปลงร่างเป็นน้าใบเตยใส่วุ้น
กอ็ ร่อยไปอีกแบบ
ส่วนผสม นำใบเตย
• ใบเตยหอม
• เกลอื เลก็ นอ้ ย
• นา้ ตาลทราย ปรมิ าณตามชอบ
• น้าเปล่า
วธิ ีทำนำใบเตย

1. ล้างใบเตยใหส้ ะอาด ห่นั เปน็ ท่อน
2. ตงั้ นา้ จนเดอื ด ใส่ใบเตยลงไป ต้มไปเรือ่ ย ๆ จนเดอื ดและน้าเปล่ยี นสี ตกั เอาใบเตยออก ปดิ เตา
3. ใสน่ า้ ตาลทรายและเกลอื ลงไปนิดหน่อย คนจนน้าตาลละลาย ตกั ใส่แก้วนา้ แข็ง จดั เสริ ์ฟ

ส่วนท(่ี 2)ตัวเปียกปนู
1.แปง้ ขา้ วเจา้ 300 กรมั
2.นา้ ปนู ใส 8 ถ้วยตวง
3.น้าตาลป๊บี 550 กรัม (ไมช่ อบหวานลดลงได้)
4.แปง้ ถั่วเขยี ว 40 กรัม
5.แปง้ ทา้ วยายมอ่ ม 80 กรมั
6.นา้ ใบเตย 2 ถ้วยตวง(อยากให้สเี ขม้ กรองแลว้ เอานา้ มาปน่ั กบั ใบเตยซ้าอกี รอบ)
7.นา้ ตาลทราย 200 กรัม
วธิ ที าสว่ นท(ี่ 2)
นาทุกอย่างเทรวมกัน ใชม้ อื นวดกวนๆใหเ้ ข้ากัน นาไปกรอง 1 รอบ เทใสก่ ระทะทองเหลอื ง ถ้าไม่ใใชก้ ระทะเทป
ร่อนกไ็ ด้ นาขึ้นตั้งไฟกลาง กวนส่วนผสมจนแปง้ สุกขน้ แปง้ จะใสขึ้น กวนไปในทางเดียวกันเมอ่ื ได้ที่ดนี ามาตักใส่
ภาชนะท่ีเตรยี มไว้

น้าด่มื สมุนไพร

นำสมนุ ไพรเป็นเครื่องด่ืมทีไ่ ด้จากการใช้ส่วนประกอบตา่ งๆ ของพืช เช่น ผลไม้ ผัก/ธัญพืชต่างๆ นามาแปรรูป
ให้เหมาะสมตามฤดูกาล การเตรียมน้าสมุนไพรเพื่อดื่มเองช่วยให้ประหยัดค่าใช้จ่าย รสชาติดีถูกปากของคนใน
ครอบครวั อีกทง้ั ปลอดจากสารเคมดี ้วย

คุณคา่ และประโยชนน์ ้าสมุนไพร น้าสมนุ ไพรมีรสชาตอิ ร่อยตามธรรมชาติ ให้คณุ ค่าและประโยชน์ต่อร่าง กาย
โดยตรง อุดมไปด้วยวติ ามิน เกลือแร่ และเป็นอาหารต้านโรคโดยเฉพาะโรคอนุมูลอิสระ ซ่ึงเกิดจากความเส่ือม ได้แก่
ผิวหนงั เหี่ยวย่น ฝ้า กระ ขอ้ เสอ่ื ม โรคหลอดเลอื ด โรคหัวใจ อัมพาต ต้อกระจก มะเร็ง จนกระท่ังโรคเอดส์ เน่ืองจาก
มสี ารต้านอนมุ ลู อสิ ระ สารผัก (PHYTONUTRIENT หรอื PHYTOCHEMICAL) และเสน้ ใยอาหาร

สารที่กล่าวมาท้ังหมดนี้มีผลต่อระบบการย่อยอาหาร ช่วยให้เจริญอาหาร ผิวพรรณเปล่งปล่ัง ร่างกาย
กระชุ่มกระชวย บารุงเส้นผม ควบคุมไขมัน ท่ีได้จากเน้ือสัตว์ ทาให้ร่างกายทางานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจาก
สารอาหารในน้าสมนุ ไพรช่วยควบคมุ ระบบการทางานของรา่ งกาย ทาให้สารอาหารชนิดอน่ื ไดป้ ระโยชนเ์ ต็มที่

เทคนคิ การเตรียมน้าสมนุ ไพร

1. การเลือกสมุนไพร การเลือกสมุนไพรที่จะนามาทาน้าสมุนไพร ต้องคานึงถึงสมุนไพรที่สด ถ้าเป็นสมุนไพรท่ีต้องทาให้
แห้ง ควรเลือกสมุนไพรท่ีใหม่สะอาด ดูลักษณะ สี กลิ่น ดูว่ามีเช้ือราหรือไม่ สมุนไพรท่ีสดใหม่ช่วยให้ได้คุณค่าทาง
โภชนาการสงู สีสันนา่ รับประทาน

2. ความสะอาด ทั้งสมุนไพรและภาชนะท่ีใช้ต้องสะอาด ป้องกันการปนเปื้อนเชื้อ ถ้าไม่สะอาด อาจทาให้ผู้ดื่มน้าสมุนไพร
ท้องเสยี และยงั ทาให้สมนุ ไพรเก็บไมไ่ ดน้ านเทา่ ทค่ี วร

3. ภาชนะที่ใช้ ภาชนะทต่ี ม้ ควรจะเป็นหม้อเคลอื บ ไมค่ วรใชห้ ม้ออลมู เิ นียม เพราะอาจทาให้กรดท่ีอยู่ในสมุนไพรกัดภาชนะ
ถ้าเป็นหม้อหรอื กะทะทองเหลอื งจะทาใหร้ สของนา้ สมนุ ไพรเปล่ียนไป นอกจากน้ีการท่ีเราด่มื น้าสมนุ ไพรท่ีมสี ารโลหะหนัก
ผสมอยู่อาจจะเป็นอันตรายต่อร่างกายได้ สาหรับภาชนะที่บรรจุควรจะเป็นขวดแก้ว จะสะดวกในการน่ึง และน้าสมุนไพร
จะไมท่ าปฏิกิรยิ ากบั ขวดแกว้ ภาชนะท่ีเป็นแก้วยังดใู สสะอาดนา่ ดื่มยิ่งข้ึน

สูตรนำใบเตย

ใครจะไปรู้ว่ำใบเตย ท่ีส่วนใหญ่เอำมำทำนำใบเตย นอกจำกมีกลิ่นหอม ด่ืมสดช่ืนแล้ว ยังช่วยบำรุงประสำท
บำรงุ หัวใจ ลดควำมดนั โลหติ ใครอยำกทำเครอ่ื งดื่มจำกใบเตยสำหรบั วันหยดุ กระปกุ ดอทคอมขอนำเสนอวธิ ที ำนำ
ใบเตย จับใบเตยล้ำงให้สะอำดแล้วหั่นท่อน จำกนันก็เอำไปต้มจนนำเป็นสีเขียวอ่อน กรองเอำแต่นำแล้วเทใส่แก้ว
นำแขง็ ใครจะทำนำใบเตยมะนำวหรอื นำใบเตยใส่วุ้นก็อร่อยไปอีกแบบนะคะ นำใบเตย 1 แก้ว ให้พลังงำนประมำณ
120 กโิ ลแคลอรี

สูตรนา้ กระเจ๊ยี บ

ใครที่เบ่ือพ่อค้าแม่ค้าที่ขายเครื่องดื่มสมุนไพรแต่ดันทาออกมาใสแจ๋วจนไม่รู้จะรักษาโรคอะไรได้บ้าง
เราชวนมาทา นำกระเจย๊ี บแดงกับพุทรำจนี ดมื่ กนั เองเลย ทาก็ไม่ยากด้วยแถมยังได้รับคุณประโยชน์เน้น ๆ ซ่ึงใน
น้ากระเจ๊ียบสีแดงสดมีสรรพคุณเด่นในด้านของการช่วยลดไขมันในเส้นเลือด ลดความดันโลหิต แก้น่ิว
แก้กระหายนา้ ได้ดี แต่หลายคนอาจจะเคยไดย้ ินว่า น้ากระเจี๊ยบกินเด่ียว ๆ ไปนาน ๆ ไม่ค่อยดีต้องมีพุทราจีนเข้ามา
เอ่ยี วดว้ ย ทำไมต้องเป็นนำกระเจ๊ียบกบั พทุ รำจีน? ก็เพรำะว่ำถำ้ ดมื่ นำกระเจยี๊ บอย่ำงเดียวเป็นเวลำนำน ๆ เข้ำ
จะทำใหไ้ ตเส่อื มได้ ซงึ่ พทุ รำจนี จะมำช่วยลดกรดบำงชนิดในกระเจี๊ยบที่มีผลต่อไตให้เจือจำงลงไปน่ันเอง แถม
ในพุทรำจีนยังมีรสฝำดเล็ก ๆ เปรียวหน่อย ๆ และมีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์ท่ีจะเข้ำมำช่วยทำให้นำ
กระเจ๊ียบมีรสชำตทิ ่ดี ีขึนดว้ ย

กระเจย๊ี บ มีสรรพคณุ ขบั เสมหะทาให้ชุม่ คอ ใครอยากทาน้ากระเจ๊ียบ แค่เอาดอกกระเจ๊ียบแห้งต้ม
กับพุทราจีน เติมเกลอื และนา้ ตาลตดั รส

สว่ นผสม นำกระเจ๊ียบ
• ดอกกระเจย๊ี บแดงแหง้ 1 กามือ
• พทุ ราจีน 1 กามอื
• น้า 1-1.5 ลติ ร
• น้าตาลทราย 1/2 ถว้ ย
• เกลอื ป่น 1 ช้อนชา
วิธีทำนำกระเจ๊ียบ

1. ล้างดอกกระเจี๊ยบแดงแห้งและพุทราจีนในน้าสะอาด เอาเศษฝุ่นออก (อย่าแช่น้านานเพราะจะทาให้เสียรสชาติ
และคุณค่าทางอาหาร)

2. ต้มน้าจนเดือดแลว้ ใสก่ ระเจยี๊ บกบั พทุ ราจีนลงไปต้ม เค่ยี วจนน้าเริม่ เปลย่ี นสี เติมเกลอื ป่นและน้าตาลทรายลงไป
คนผสมให้ละลาย (ชิมรสตามต้องการ) ยกลงกรองเอากากออก พักไว้จนเย็น เทใส่แก้ว เติมน้าแข็ง พร้อมดื่ม หรือเท
เก็บใสข่ วดแชเ่ ย็นเก็บไวด้ ื่ม

สตู รนำเสำวรส

เสำวรส มีวิตามินซีเยอะ มีไฟเบอร์สูง ช่วยระบบขับถ่าย ลดไขมันในเลือด ถ้ากินเพียว
ๆ แลว้ เปร้ียวเกนิ ไปกจ็ บั มาทาน้าเสาวรสปั่น เติมน้าตาลทรายและเกลอื หน่อย
สว่ นผสม นำเสำวรส
• เนื้อเสาวรส 500 กรัม
• นา้ ตาลทราย 200 กรมั
• นา้ เปลา่ 500 กรัม
• เกลอื ป่นหยาบ 1/2 ชอ้ นชา

วธิ ีทำนำเสำวรส

1. ใส่เน้ือเสาวรสและน้าเปล่าลงในโถปั่นน้าผลไม้ ป่ันจนละเอียด จากน้ันเทใส่หม้อ
2. ยกขึ้นต้ังไฟ ใส่น้าตาลทรายและเกลือป่น คนจนส่วนผสมเดือด ยกลงกรองผ่าน
กระชอน หรอื ผ้าขาวบาง นาเข้าตเู้ ย็น ก่อนด่มื

สูตรน้าฟกั ขา้ ว

นา้ ฟักขา้ วมเี บตา้ แคโรทนี สงู มีไลโคปีนจากเยื่อห้มุ เมล็ดฟกั ขา้ วเป็นสารตา้ นมะเรง็ มีฤทธติ์ า้ นอนุมูลอสิ ระ
สงู ช่วยเสรมิ ภูมิคมุ้ กนั ใหร้ า่ งกาย มสี ว่ นชว่ ยลดความเสีย่ งของการเกิดโรคหลอดเลอื ดหัวใจ โรคมะเรง็ ตอ่ ม
ลูกหมาก มะเร็งปอด และมะเรง็ กระเพาะอาหารอีกด้วย
ส่วนผสม นำฟักข้ำว

◆ ลกู ฟกั ข้าวสกุ 1 กโิ ลกรัม
◆ น้าต้มสุก 1.5 ลติ ร
◆ น้าตาลทราย 150 กรมั
◆ นา้ ะนาว 3 ชอ้ นโต๊ะ
◆ เกลือป่นหยาบ 1 ชอ้ นชา

วิธีทำนำฟกั ข้ำว

1. ผ่าครง่ึ ฟักขา้ ว ใชช้ ้อนตกั เมลด็ ออก ใสล่ งในกระชอนตาหา่ ง ๆ ใชช้ อ้ นขูดจนเน้อื เย่อื สีแดง ๆ
ออกจากเมล็ดจนหมด

2. ใส่เนือ้ เย่ือสแี ดง ๆ ลงในนา้ ตม้ สกุ คนใหเ้ ขา้ กัน กรองด้วยกระชอนตาถี่ ๆ
3. ใส่นา้ ตาลทราย นา้ ามะนาว และเกลอื ป่น คนใหเ้ ขา้ กัน ชิมรส เปร้ยี ว หวาน ตามชอบ นาเข้า
ตเู้ ยน็ ก่อนด่ืม

สตู รนา้ อัญชัน

อย่างท่ีรู้กันดีว่าสรรพคุณดอกอัญชันนอกจากเอามาบารุงผมให้ดกดาหรือค้ันน้ามาทาขนมได้แล้วยังทาเป็นน้า
สมุนไพรได้อีกด้วย ใครอยากทาน้าอัญชันง่าย ๆ ก็แค่เอาไปต้มกับน้าเปล่าและเติมน้าตาล หรือจะทาน้าอัญชัน
มะนาวหรอื น้าอญั ชนั โซดาก็ตามชอบคะ่
ส่วนผสม นำอญั ชนั สด
• ดอกอัญชนั สด
• นา้ 2 ถ้วยตวง
• นา้ ตาลทราย 1/2 ถว้ ย (หรอื ตามชอบ)
• น้าแขง็ 1 แก้ว

วิธีทำนำอัญชนั สด

1. ลา้ งดอกอัญชันใหส้ ะอาด
2. นาดอกอญั ชนั ไปต้มกบั น้า ประมาณ 2-3 นาที จนนา้ เดอื ดและเปลยี่ นเปน็ สีนา้ เงิน เติม

น้าตาลทรายลงไปต้มจนละลายหมด ยกลงจากเตา กรองดอกอัญชันออก
3. รอจนน้าอัญชันเริ่มอนุ่ ชิมรสตามชอบ เทใสแ่ กว้ ท่มี ีน้าแขง็ พร้อมดม่ื