จารึกแผ่นดีบุก
วัดมหาธาตุ



สารบัญ

01 อายุและช่วงเวลาของหลักฐาน
02 ประวัติของหลักฐาน

03 สภาพแวดล้อมที่หลักฐานถูกสร้างหรือ
เขียนขึ้น

อายุและช่วงเวลาของ
หลักฐาน

กําหนดอายุจากประวัติของวัดมหาธาตุซึ่ง
สร้างขึ้นใน พ.ศ. 1917 หรือพุทธศตวรรษที่ 20
ในสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1(ขุนหลวง
พะงั่ว) แห่งราชวงศ์สุพรรณภูมิ (ครองราชย์
พ.ศ. 1913-1931)

ดังนั้นจารึก แผ่นนี้จึงน่าจะมีอายุอยู่ใน
ช่วงเวลาดังกล่าว ปลายสมัยอยุธยา ปัจจุบัน
จารึกมีอายุ 648 ปี

จารึกแผ่นนี้ถูกพบเมื่อ พ.ศ. 2500
จากการขุดค้นกรุฐานพระปรางค์วัดมหาธาตุ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พร้อมกับโบราณ
วัตถุอีกหลายอย่าง ได้แก่ พระ บรมสารีริกธาตุ
บรรจุในผอบแก้วผลึกสีม่วงซึ่งมีทองคําหุ้ม
ประกอบ พระพุทธรูป พระพิมพ์ และของมีค่า
จํานวน มาก รวมไปถึงจารึกลานเงินภาษาไทย
(อย. 9) และจารึกลานเงินอีกแผ่นหนึ่งซึ่งเป็น
อักษรขอมภาษาบาลี

รวมแล้วในกรุพระปรางค์แห่งนี้มีการพบ
จารึกจํานวน 3 แผ่น ซึ่งปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ใน
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพฯ
การขุดค้นครั้งดังกล่าวมีนายกฤษณ์ อิทโกสัย
รองอธิบดี กรมศิลปากร เป็นผู้ควบคุมทั้ง การ
ขุดค้น ขุดแต่งและบูรณะ

ประวัติของหลักฐาน

จารึกแผ่นดีบุก วัดมหาธาตุหลักนี้ถูกขุดพบ
ในสระทิพย์นิภา วัดมหาธาตุ แขวงพระบรม
มหาราชวัง

ประวัติของหลักฐาน

ศิลาจารึกแผ่นนี้มีเนื้อหาเป็นคำอุทิศ
ส่วนกุศลจากการหล่อพระพุทธพิมพ์เท่าจำนวน
วันเกิด การบูชาพระรัตนตรัย และการฟังพระ
อภิธรรม 7 คัมภีร์ ให้แก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย
บิดา ญาติ และตนเอง โดยขอให้ตนได้ไปเกิด
บนสวรรค์ชั้นดุสิต เฝ้าพระศรีอารย์ และเมื่อ
พระองค์เสด็จลงมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ก็ขอ
ให้ตนได้มาเกิดในตระกูลกษัตริย์ มีปัญญา
รอบรู้ กล้าหาญ และถึงแก่นิพพาน

ตอนท้ายได้ระบุชื่อและอายุของผู้สร้าง
พระพิมพ์คือ พ่ออ้าย และแม่เฉา อายุ 75 ปี
เนื้อหาในจารึกแผ่นนี้ทําให้ทราบถึงการสร้าง
พระพิมพ์ในสมัยอยุธยาว่านอกจากจะสร้าง ขึ้น
เพื่อสืบทอดศาสนาแล้ว ยังมีขนบการสร้างให้
มีจํานวนเท่ากับวันเกิดของตนเองดังเช่น พ่อ
อ้ายและแม่เฉา ซึ่งมีอายุ 75 ปี ได้ระบุจํานว
นวันตามอายุของตนว่า “..ญิบหมื่นเจ็ดพันห้า
ร้อยวัน..” จึงสร้างพระพิมพ์ตาม จํานวนดัง
กล่าว (หากคํานวนตามความเป็นจริงแล้วจะพบ
ว่าจํานวนวันเกินจากความเป็นจริงไปเล็กน้อย)

สภาพแวดล้อมที่หลักฐานถูก
สร้างหรือเขียนขึ้น

จารึกแผ่นดีบุก วัดมหาธาตุถูกสร้างขึ้นที่
พระปรางค์วัดมหาธาตุ ตําบลท่าวาสุกรี อําเภอ
พระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
13000