วิชาการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์

1 การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ ประเภทวิชาพาณิชยกรรม ได้ผ่านการตรวจประเมินคุณภาพจากส านักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ.2562 ครั้งที่ 2 หมวดวิชาสมรรถนะวิชาชีพ กลุ่มสมรรถนะวิชาชีพเลือก ประกาศล าดับที่ 220 รหัสวิชา 20204-2109 หนังสือเล่มนี้เรียบเรียงตามจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชาและค าอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักรรา 2562 ของส านักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ 130 .-

2 ค าน า หนังสือเรียนวิชา การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์รหัสวิชา 20204-2109 เล่มนี้ เรียบเรียงขึ้นเพื่อใช้ ประกอบการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนป็นส าคัญตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของส านักคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เนื้อหาของหนังสือมีด้วยกันทั้งหมด 6 หน่วยการเรียนรู้ ประกอบด้วย (1) ความรู้เกี่ยวกับสื่อ สิ่งพิมพ์ (2) การออกแบบและกระบวนการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ (3) เริ่มต้นใช้งานโปรแกรมผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ (4) ภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ (5) สีในสื่อสิ่งพิมพ์ (6) หน้ามาสเตอร์ เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะใน สถานการณ์ต่าง ๆ มีทักษะการคิดและแก้ปัญหา และบูรณาการกับการท างานตามสาขาอาชีพต่าง ๆ ต่อไป ผู้เรียบเรียงและฝ่ายวิชาการ ศูนย์หนังสือ เมืองไทย หวังอย่างยิ่งว่าหนังสือเรียนวิชา การผลิตสื่อ สิ่งพิมพ์ เล่มนี้ จะสามารถให้ความรู้และเกิดประโยชน์แก่ผู้สอน ผู้เรียน ตลอดจนผู้สนใจศึกษาทั่วไปเป็น อย่างดี หากมีข้อผิดพลาดประการใดผู้เรียบเรียงและฝ่ายวิชาการ ศูนย์หนังสือ เมืองไทย ขอน้อมรับค าติ ชมเพื่อเป็นประโยชน์ในการปรับปรุงแก้ไขในโอกาสต่อไป

3 สารบัญ หน้า หน่วยที่ 1 ความรู้เกี่ยวกับสื่อสิ่งพิมพ์.………………………………………………………………………..…..1 1.1 ความหมายของสื่อสิ่งพิมพ์……………………………………………………………………………..1 1.2 ประเภทของสื่อสิ่งพิมพ์………………………………………………………………………………….1 1.3 บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์…………………………………………………………………………………..1 1.4 ข้อดีและข้อจ ากัดของสื่อสิ่งพิมพ์……………………………………………………………………..1 หน่วยที่ 2 การออกแบบและกระบวนการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์........................................................2 2.1 การออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์............................................................................................2 2.2 กระบวนการพิมพ์......................................................................................................2 หน่วยที่ 3 เริ่มต้นใช้งานโปรแกรมผลิตสื่อสิ่งพิมพ์....................................................................3 3.1 การเข้าสู่โปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6...............................................................3 3.2 การออกจากโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6.........................................................3 3.3 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6......................................3 3.4 การสร้างไฟล์งานด้วยโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6...........................................3 3.5 บันทึกไฟล์งาน .........................................................................................................3 หน่วยที่ 4 ภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์...........................................................................................4 4.1 ความหมายของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์...................................................................4 4.2 ความส าคัญและประเภทของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์.............................................4 4.3 ลักษณะของภาพวาดในโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 .......................................4 หน่วยที่ 5 สีในสื่อสิ่งพิมพ์..........................................................................................................5 5.1 ความหมายของสี......................................................................................................5 5.2 ความส าคัญของสี......................................................................................................5 5.3 ประเภทของสีและประโยชน์ของสี............................................................................5 5.4 ระบบสี มี 4 ระบบ…………………………………………………………………………………………5 หน่วยที่ 6 หน้ามาสเตอร์………………………………………………………………………………………………..6 6.1 การใช้งานหน้ามาสเตอร์ในหน้ากระดาษ………………………………………………………….6 6.2 การเพิ่มหน้ากระดาษโดยใช้หน้ามาสเตอร์………………………………………………………..6 6.3 การยกเลิกหน้ามาสเตอร์ในหน้ากระดาษและการลบหน้ากระดาษ………………………6

4 หน่วยที่ 1 ความรู้เกี่ยวกับสื่อสิ่งพิมพ์ 1.1 ความหมายของสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อ หมายถึง ท าการติดต่อให้ถึงกัน เช่น สื่อความหมาย สิ่งพิมพ์ หมายถึง สมุด แผ่นกระดาษ รวมตลอดทั้งบทเพลง แผนที่ แผนภาพ ภาพวาด ภาพ ระบายสี สื่อสิ่งพิมพ์ หมายถึง สิ่งพิมพ์ที่เกิดจากกรรมวิธีการพิมพ์ ลงบนวัตถุหลากหลายชนิดไม่ว่าจะ เป็นกระดาษ ผ้า แก้ว แผ่นพลาสติก เพื่อน าไปใช้ในการติดต่อสื่อสารกัน ทั้งทางตรงและทางอ้อม 1.2 ประเภทของสื่อสิ่งพิมพ์ 1. สื่อสิ่งพิมพ์ประเภทหนังสือ ได้แก่ หนังสือสารคดี ต ารา แบบเรียน หนังสือบันเทิงคดี 2. สื่อสิ่งพิมพ์เพื่อเผยแพร่ข่าวสาร ได้แก่ หนังสื่อพิมพ์ วารสาร นิตยสาร จุรสาร 3. สิ่งพิมพ์โฆษณา ได้แก่ โปรชัวร์ ใบปลิว แผ่นพับ ใบปิด 4. สิ่งพิมพ์เพื่อการบรรจุภัณฑ์ ใช้ในการห้อหุ้มผลิตภัณฑ์ 5. สิ่งพิมพ์มีค่า เช่น บัตรเครดิต หนังสือเดินทาง โฉนด 6. สิ่งพิมพ์ลักษณะพิเศษ เช่น นามบัตร บัตรอวยพร ใบส่งของ 7. สิ่งพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ 1.3 บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์ 1. บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์ในงานสื่อมวลชน 2. บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์ในสถานศึกษา 3. บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์ในงานด้านธุรกิจ 4. บทบาทของสื่อสิ่งพิมพ์ในด้านการธนาคาร 1.4 ข้อดีและข้อจ ากัดของสื่อสิ่งพิมพ์ ข้อดี 1. สามารถจัดพิมพ์ได้หลายรูปแบบตามวัตถประสงค์ 2. สื่อสิ่งพิมพ์มีราคาถูก หาซื้อง่าย 3. มีอายุยาวนาน มีความคงทนถาวรสามารถเก็บรักษาไว้ได้นาน 4. เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างกว้างขวาง ข้อเสีย 1. วัสดุที่ใช้ผลิตมีความบอบบางและฉีกขาดง่าย 2. การพิมพ์ในระบบที่มีคุณภาพต้องใช้ต้นทุนสูงมาก 1

5 หน่วยที่ 2 การออกแบบและกระบวนการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ 2.1 การออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์ 2.1.1 วัตถุประสงค์ของการออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์ 1. เพื่อสร้างความงามทางศิลป์ 2. เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้พบเห็น 3. เพื่อเสนอข่าวสารและง่ายต่อการจดจ า 4. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสื่อสาร 2.1.2 หลักการออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์ 1. ออกแบบเพื่อดึงดูดความสนใจของผู้อ่านและผู้พบเห็น 2. ให้ผู้อ่านเข้าใจเนื้อหาได้ง่าย 3. เป็นการออกแบบที่มีลักษณะเหมาะสมและง่าย 4. ไม่ควรสิ้นเปลืองเวลามากจนเกินไป 5. มีลักษณะการตกแต่งอย่างพอดี 2.1.3 องค์ประกอบในการออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์ได้แก่ การวางต าแหน่ง รูปร่าง ขนาด เส้น แสง สี เงา พื้นผิว 2.1.4 การจัดองค์ประกอบศิลป์ในสื่อสิ่งพิมพ์ 1. ทิศทางและการเคลื่อนไหว 2. เอกภาพและความกลมกลืน 3. ความสมดุล ได้แก่ สมดุลแบบสมมาตร สมดุลแบบอสมมาตร สมดุลแบบรัศมี 4. สัดส่วน 5. ความแตกต่างโดยขนาด รูปร่าง ความเข้ม ทิศทาง 6. จังหวะ ลีลา และการซ้ า 2.2 กระบวนการพิมพ์ กระบวนการพิมพ์ หมายถึง ขั้นตอนวิธีในการผลิตสิ่งพิมพ์ โดยในการก าหนดรูปแบบและ จ านวนที่ต้องการ พิมพ์เริ่มต้นจากการรับต้นฉบับที่เป็นอาร์ตเวิร์ก และสิ้นสุดเป็นชิ้นงาน 2

6 หน่วยที่ 3 เริ่มต้นใช้งานโปรแกรมผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ 3.1 การเข้าสู่โปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 1. ดับเบิลคลิกที่สัญลักษณ์ บนหน้าเดสก์ทอป 2. คลิกที่ปุ่มสตาร์ต (All Programs > Adobe InDesign CS6) 3. จะปรากฏหน้าต่างเทมเพลตหน้าแรกของโปรแกรม 4. คลิกเลือกดอคอิวเมนท์ (Document) เพื่อเริ่มต้นการท างานกับโปรแกรมอโดบี อินดี ไซน์ ซีเอส 6 3.2 การออกจากโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 1. คลิกที่ปุ่ม (Close) บริเวณปุ่มควบคุมการท างาน (มุมบนขวามือ) จะปิดชิ้นงาน และปิดโปรแกรม 2. คลิกค าสั่งไฟล์ (File) > ออกจากโปรแกรม (Exit) 3.3 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 1. ส่วนประกอบของหน้าต่างโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 2. แถบค าสั่ง (Menu bar) 3. กล่องเครื่องมือ (Toolbox) 4. พาเนล (Panel) 5. คอนโทรลพาเนล (Control Panel) 3.4 การสร้างไฟล์งานด้วยโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 1. เรียกใช้งานจากค าสั่งไฟล์บนแถบเมนู - เมื่อเข้าสู่โปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 ให้คลิกเลือกค าสั่ง (File > New > Document) 2. เรียกใช้จากค าสั่งลัด (Ctrl+N) 3.5 บันทึกไฟล์งาน 1. บันทึก (Save) 2. บันทึกแฟ้มเป็น (Save as) 3

7 หน่วยที่ 4 ภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ 4.1 ความหมายของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ ภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ หมายถึง เนื้อหาส่วนที่เป็นภาพในเอกสารสื่อสิ่งพิมพ์ อาจจะเป็น ภาพวาดหรือภาพถ่าย รวมถึงภาพกราฟิก 4.2 ความส าคัญและประเภทของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ 4.2.1 ความส าคัญของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ มีความส าคัญต่อสื่อสิ่งพิมพ์มากโดยเฉพาะในการสื่อความหมายการถ่ายทอดความรู้ ทางด้านวิชาการ เพราะภาพประกอบสามารถให้รายละเอียดและความเหมือนจริงเหนือค า บรรยาย มีสาระส าคัญสรุปได้ดังนี้ 1. ใช้สร้างความเข้าใจ 2. ใช้เสริมความเข้าใจ 3. ใช้เป็นหลักฐานเพื่อบ่งบอกบุคคล 4. ใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงหรือแสดงเหตุการณ์ 5. ใช้ตกแต่งหน้าสิ่งพิมพ์ 4.2.2 ประเภทของภาพประกอบสื่อสิ่งพิมพ์ 1. ภาพถ่าย 2. ภาพวาดลายเส้น 3. ภาพวาดน้ าหนักสีต่อเนื่องและภาพระบายสี 4. ภาพพิมพ์ 5. ภาพดิจิทัล 4.3 ลักษณะของภาพวาดในโปรแกรมอโดบี อินดีไซน์ ซีเอส 6 มี 2 ประเภท 1. เส้นพาธที่มีรูปทรงตายตัว เช่น การวาดเส้นตรง และการวาดรูปทรงแบบตายตัว 2. เส้นพาธที่มีรูปทรงอิสระ เช่น การวาดภาพด้วยเครื่องมือเพนทูล และการวาดภาพด้วย ดินสอ 4

8 หน่วยที่ 5 สีในสื่อสิ่งพิมพ์ 5.1 ความหมายของสี สี (Color) ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. 2542 หมายถึง ลักษณะของแสงที่ ปรากฏแก่สายตาให้เห็นเป็นสีขาว สีด า สีเขียว เช่น สีทาบ้าน สีในทางวิทยาศาสตร์ หมายถึง คลื่นแสงหรือความเข้มของแสงที่สายตาสามารถมองเห็น สีในทางศิลปะสี หมายถึง ทัศนธาตุที่เป็นองค์ประกอบส าคัญของงานศิลปะ 5.2 ความส าคัญของสี 1. ใช้ในการจ าแนกสิ่งต่าง ๆ เพื่ให้เห็นชัดเจน 2. ใช้ในการจัดกลุ่ม 3. ใช้ในการสื่อความหมาย เป็นสัญลักษณ์ หรือใช้บอกเรื่องราว 4. ใช้ในการสร้างสรรค์งานศิลปะ เพื่อเกิดความสวยงาม 5.3 ประเภทของสีและประโยชน์ของสี 5.3.1ประเภทของสี มี 2 ประเภท 1.สีที่เกิดจากธรรมชาติ มี 2 ชนิด - สีที่เป็นแสง (Spectrum) เช่น สีรุ้ง สีจากแท่งแก้วปริซึม - สีที่อยู่ในวัตถุ หรือเนื้อสี (Pigment) เช่น สีของพืชสัตว์ หรือแร่ธาตุต่าง ๆ 2. สีที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น สีที่ได้จากการสังเคราะห์ 5.3.2 ประโยชน์ของสี 1. ภาพสีท าให้เกิดความน่าสนใจมากกว่าภาพขาวด า 2. สีช่วยท าให้ภาพมีลักษณะเสมือนจริง 3. สีท าให้เกิดความเข้าใจ และสามารถจดจ าภาพได้มากกว่างานขาวด า 4. สีท าให้เกิดความประทับใจ 5.4 ระบบสี มี 4 ระบบ 1. ระบบสีอาร์จีบี (RGB = Red, Green, Blue) 2. ระบบสีซีเอ็มวายเค (CMYK = Cyan, Magenta, Yellow, Black) 3. ระบบสีเอชเอสบี (HSB = Hue Saturation Brightness) 4. ระบบสีแอลเอบี (LAB) 5

9 หน่วยที่ 6 หน้ามาสเตอร์ 6.1 การใช้งานหน้ามาสเตอร์ในหน้ากระดาษ 1. คลิกเมาส์หน้ามาสเตอร์เพจที่ต้องการน าไปใช้ในเอกสาร 2. คลิกเลือกค าสั่งแอปพลาย มาสเตอร์ทู เพจ (Apply Master to Pages) 3. เลือกหน้ามาสเตอร์ที่ต้องการเป็นต้นแบบ 4. เลือกหน้ากระดาษที่ต้องการใช้ต้นแบบจากหน้ามาสเตอร์ 5. ปรากฏหน้ากระดาษที่มีรูปแบบเหมือนกับหน้ามาสเตอร์ 6.2 การเพิ่มหน้ากระดาษโดยใช้หน้ามาสเตอร์ 1. คลิกหน้ามาสเตอร์ที่ต้องการ 2. คลิกลากเมาส์ไปวางในพื้นที่หน้ากระดาษ 3. การเพิ่มหน้ากระดาษ โดยใช้รูปแบบจากหน้ามาสเตอร์ 6.3 การยกเลิกหน้ามาสเตอร์ในหน้ากระดาษและการลบหน้ากระดาษ 6.3.1 การยกเลิกหน้ามาสเตอร์ในหน้ากระดาษ 1. คลิกเลือกนัน (None) ในบริเวณของมาสเตอร์ 2. ลากลงในพื้นที่หน้ากระดาษที่ต้องการ วางลงบนหน้ากระดาษที่มีการก าหนด หน้ามาสเตอร์ไว้ 3. ต้นแบบมาสเตอร์บนหน้ากระดาษจะหายไป 6.3.2 การลบหน้ากระดาษ 1. คลิกเลือกหน้ามาสเตอร์ที่ต้องการลบ 2. คลิกเมาส์ขวาในส่วนของมาสเตอร์เพจ เลือกค าสั่งดีลีท มาสเตอร์ สเปรดดี- มาสเตอร์ ดีศูนย์หนึ่ง (Delete Master Spread D-Master D-01) 3. การเพิ่มหน้ากระดาษ โดยใช้รูปแบบจากหน้ามาสเตอร์ 6

10 หนังสือแนะน า 130 .-