คำศัพท์และบทวเิ ครำะห์ โคลงสุภาษติ พระราชนิพนธ์
๖. คาศพั ท์
เน้ือหาในโคลงสุภาษิตนฤทุมนาการเนน้ เร่ืองการประพฤติปฏิบตั ิตน ๑๐ ประการซ่ึงผปู้ ระพฤติ
จะไม่มีวนั เสียใจ กล่าวถึงการทาความดใี ห้แก่คนรอบข้างจะไม่มศี ัตรูมแี ต่คนสรรเสริญ
ผลคือ “แต่ผูกไมตรีไป รอบข้าง”
“ไร้ศัตรูปองมล้าง กลบั ซ้องสรรเสริญ”
จากน้นั สอนเร่ืองการพดู วา่ ไม่ควรพดู ร้ายต่อใคร พดู ร้าย คือ พดู ส่อเสียด ใส่ร้าย พดู คาหยาบ
จาบจว้ ง อาฆาต ข่เู ขญ็ นินทา
ตอ่ มาสอนวา่ เมื่อมีเรื่องราวใดใหส้ อบถามฟังความและคิดไตร่ตรองก่อนตดั สินใจ เพื่อจะได้ ไม่เป็น
คนหูเบา เนื่องจากบางคร้ังสิ่งที่เห็นกไ็ ม่ใช่สิ่งท่ีเป็น
๑. การใชค้ านอ้ ย กินความมาก เช่น การนาคาพดู ที่ไม่ดีท้งั หมดมาอยใู่ นโคลงบทเดียว
“เหินห่างโมหะร้อน ริษยา
สละส่อเสียดมารษา ใส่ ร้ าย
คาหยาบจาบจ้วงอา- ฆาตขู่ เขญ็ เฮย
ไป่ หม่ินนินทาบ้าย โทษให้ผู้ใด”
๒. การอธิบายเหตแุ ละผลในโคลงบทเดียวกนั ไดอ้ ยา่ งชดั เจน
“ทาดีไป่ เลือกเว้น ผู้ใด ใดเฮย เหตุ
แต่ผูกไมตรีไป รอบข้าง ผล
ทาคุณอุดหนุนใน การชอบ ธรรมนา
ไร้ศัตรูปองมล้าง กลบั ซ้องสรรเสริญ”
๑. ควรศรัทธาในความดี และทาความดี
ถา้ เราทาดีความดีจะคุม้ ครองใหเ้ ราประสบแต่ส่ิงที่ดี
๒. ไม่พดู วา่ ร้าย คิดใหด้ ีก่อนพดู ไม่ควรพดู ขณะโกรธ
๓. ควรเป็นคนมีจิตใจหนกั แน่นและมีเหตผุ ล อยา่ ด่วนตดั สิน
เพราะฟังความขา้ งเดียว อยา่ ฟังคนนินทา อยา่ หลงเช่ือข่าวลือ
๔. ควรอ่อนนอ้ มถอ่ มตน เมื่อทาผิดกค็ วรกลา่ วคาวา่ “ขอโทษ”