จัดทำโดย เอกสารประกอบการเรียน ชุดบทบาทหน้าที่ของพลเมืองดี เล่มที่ 5 “การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย” กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนเทศบาล 4 วัดนพวงศาราม สังกัดกองการศึกษา เทศบาลเมืองปัตตานี อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี ตำแหน่ง ครูวิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ นางสุภัทรา บรรจโรจน์
1 แบบทดสอบก่อนเรียน เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนเครื่องหมาย ให้ตรงกับข้อ ก ข ค หรือ ง ที่เป็ นค าตอบ ที่ถูกต้องเพียงข้อเดียว ลงในกระดาษค าตอบ (ข้อละ 1 คะแนน) 1. ประเพณีวนัลอยกระทงไดเ ้ ริ่มข้ึนในสมยัใด ก. สมัยอยุธยา ข. สมัยสุโขทัย ค. สมัยกรุงธนบุรี ง. สมัยรัตนโกสินทร์ 2. ข้อใด ไม่ใช่ วัฒนธรรมเกี่ยวกับการท านา ก. พิธีไหลเรือไฟ ข. พิธีสู่ขวัญควาย ค. พิธีสู่ขวัญข้าว ง. พิธีไหว้แม่โพสพ 3. ข้อใดเป็ นวัฒนธรรมประเพณีของภาคกลาง ก. แห่บ้งัไฟ ข. แห่นางแมว ค. ประเพณีชักพระ ง. ตักบาตรดอกไม้
2 4. การดา รงชีวิตอยบู่ริเวณลุ่มน้า ทา ให ้ เกิดประเพณีวฒันธรรมในขอ ้ใด ก. โยนบัว ข. แห่นางแมว ค. ลอยกระทง ง. แห่บ้งัไฟ 5. ผูป้ ระดิษฐ ์ กระทงข้ึนเป็ นคร้ังแรกคือใคร ก. นางสุชาดา ข. นางโคตมี ค. นางวิสาขา ง. นางนพมาศ 6. ข้อใดเป็ นวันส าคัญที่สุดในประเพณีสงกรานต์ ก. สังขารล่อง ข. วันเนา ค. วันพญาวัน ง. วันปากปี 7. ความเชื่อเกี่ยวกับแม่โพสพมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของใคร ก. ชาวประมง ข. ชาวนา ค. ชาวไร่ ง. ชาวสวน
3 8. วัฒนธรรมใดที่ควรรักษาไว้ ก. ลูกมีความกตัญญูต่อพ่อแม่ ข. ลูกประกอบอาชีพเช่นเดียวกับพ่อแม่ ค. รุ่นน้องปฏิบัติตามรุ่นพี่ต่อเนื่องกัน ง. การจับมือทักทายและโอบกอดเมื่อพบกัน 9. การปฏิบตัิตนอยา่งไรให ้ปลอดภยัในการเล่นน้า สงกรานต ์ ก. แต่งกายล่อแหลมนอ ้ ยชิ้น ข. นา กอ ้ นน้า แขง ็ ผสมลงในน้า สาดผูอ ้ื่น ค. เล่นประแป้งเพื่อความสนุกสนาน ง. ไม่ดื่มสุราขณะเล่นน้า สงกรานต ์ 10.ข้อใดเป็ นประเพณีวัฒนธรรมของภาคเหนือ ก. ประเพณีสลากภัต ข. ประเพณีท าขวัญข้าว ค. ประเพณีวิ่งควาย ง. ประเพณีทอดผา ้ป่ากลางน้า
4 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย 1. ข 6. ค 2. ก 7. ข 3. ง 8. ก 4. ค 9. ง 5. ง 10.ก
5 ใบความรู้ เรื่อง การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ที่มาของวัฒนธรรมประเพณีไทย วัฒนธรรมและประเพณีไทย เป็ นมรดกของชาติที่อนุชนควรธ ารงรักษาสืบสานให้ คงอยตู่ ่อไปโดยมีความเป็ นมา ดงัต่อไปน้ี 1. สภาพแวดล ้ อมทางภูมิศาสตร ์ประเทศไทยต้ังอยู่ในพ้ืนที่มีลักษณะ ทางภูมิศาสตร ์ เป็ นที่ราบลุ่ม มีแม่น้า อนัอุดมสมบูรณ ์ คนไทยอาศยัประโยชน ์ จากความอุดม สมบูรณ ์ ของพ้ืนดิน และแม่น้า ลา คลองในการประกอบอาชีพทางการเกษตร การอาบ การดื่ม และคมนาคมดงัน้ัน ในฤดูกาลที่แม่น้า ลา คลองมีน้า หลาก(ระหว่างเดือนตุลาคมและพฤศจิกายน) คนไทยจึงประดิษฐ ์ กระทงซ่ึงบรรจุดอกไม ้ ธูปเทียน ไปลอยในแม่น้า ลา คลองต่าง ๆ เพื่อ เป็ นการขอขมา และขอบคุณแม่น้ าจนกลายเป็ นประเพณีลอยกระทงในวนัเพ ็ ญเดือน 12 ของทุกปี ของไทย ประเพณีลอยกระทง
6 2. อาชีพเกษตรกรรม ความเป็ นอยู่ของคนไทย ด้ังเดิม เป็ นสังคมเกษตรกรรม ประชากรประมาณร้อยละ 80 ประกอบอาชีพทางการเกษตรท าให้เป็ นที่มาของวัฒนธรรม หลายประเภท เช่น ประเพณีการลงแขกด านา เกี่ยวข้าว ประเพณีการแห่นางแมวขอฝน การละเล่นจา พวกเพลงเกี่ยวขา ้ วเชิญผีแม่ศรีแม่โพสพ ทา บุญทุ่งนาวิ่งควายเป็ นตน ้ 3. เจตคติหรือค่านิยม ค่านิยมมีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด เช่น ค่านิยมเกี่ยวกับการรักอิสรภาพและเสรีภาพ วิธีการด าเนินชีวิตของคนไทยโดยส่วนรวมมี เอกลักษณ์ซึ่งแสดงออกถึงอิสรภาพและเสรีภาพ มีเจตคติที่ดีหรือค่านิยมเกี่ยวกับความ สุภาพ อ่อนน้อม ความโอบอ้อมอารี การเคารพผู้ใหญ่ และความกตัญญู ล้วนแสดงให้ ปรากฏ เป็ นเอกลักษณ์ของชาติ วัฒนธรรมประเพณีไทย
7 วัฒนธรรมไทย วัฒนธรรมไทยในระดับชาติ เป็ นวัฒนธรรมที่ทุกคนในประเทศควรรักษาไว้และ ปฏิบัติให้เหมือนกัน เช่น ประเพณีต่าง ๆ การแต่งกาย ภาษาไทย อาหารไทย เลขไทย ดนตรีไทย มารยาทไทย (มารยาททางกาย มารยาททางวาจา และมารยาททางใจ) การไหว้ ผ้าไทย และ การผลิตการใชส้ินคา ้ไทยวฒันธรรมไทยในระดบัทอ ้ งถิ่น เป็ นวฒันธรรมที่มีเฉพาะทอ ้ งถิ่น น้นัๆ หรือภูมิภาคต่าง ๆ ของไทย ไดแ ้ ก่ 1. วัฒนธรรมภาคเหนือ เช่น ประเพณีบวชลูกแก้ว ประเพณีสืบชะตาหลวง การเล่นดนตรี สะล้อ ซอซึง ประเพณีลอยกระทงสาย ประเพณีสลากภัต การฟ้อนเล็บ เป็ นต้น 2. วัฒนธรรมภาคกลาง เช่น ประเพณีท าขวัญข้าว ประเพณีตักบาตรดอกไม้ ประเพณีล าตัด ประเพณีแข่งเรือ เป็ นต้น 3. วัฒนธรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น ประเพณีแห่นางแมว ประเพณีบุญบ้งัไฟ การแสดงร าเซิ้ง เป็ นตน ้ 4. วฒันธรรมภาคใต ้ เช่น ประเพณีแห่ผา ้ ข้ึนธาตุประเพณีชกัพระการแสดงร าโนห์รา หนังตะลุง เป็ นต้น ประเพณี 4 ภาค
8 วัฒนธรรมภาคเหนือ วัฒนธรรมภาคกลาง ประเพณีสลากย้อม ประเพณีลอยกระทงสาย ประเพณีท าขวัญข้าว ประเพณีตักบาตรดอกไม้
9 วัฒนธรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ วัฒนธรรมภาคใต้ ประเพณีแห่นางแมว ประเพณีบุญบ้งัไฟ ประเพณีชักพระ ประเพณีชิงเปรต
10 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย 1. มารยาทไทย วฒันธรรมเป็ นสิ่งที่ดีงามที่แสดงถึงความเจริญของชนกลุ่มน้ัน ดงัน้ันชาวไทย จึงควรแสดงออกอยา่งมีวฒันธรรมโดยเฉพาะมารยาทไทย ซ่ึงสามารถแบ่งได ้ 3 ดา ้ น ดงัน้ี 1.1 มารยาททางกาย (1) มารยาทในการยืน เช่น เมื่อได้ยินเพลงชาติ หรือเพลงสรรเสริญพระบารมี ให ้ ยืนตรงเมื่อไปในงานเห ็ นบุคคลสา คญั ในงานมาควรลุกข้ึนยืนตรง หนัหนา ้ไปทางผูใ้ หญ่ (2) มารยาทในการนงั่เมื่อเห ็ นผูใ้ หญ่มาในงานแลว ้ ที่นงั่เต ็ มควรลุกให ้ ผูใ้ หญ่นงั่ หรือไปหาเกา ้ อ้ีมาให ้ นงั่และนงั่อยา่งสา รวมไม่หนัเทา ้ไปทางผูใ้ หญ่หรือนงั่ล้า หนา ้ ผูใ้ หญ่ (3) มารยาทในการเดิน ให้เดินตัวตรง แกว่งแขนแต่พองาม ไม่ส่งเสียงดัง ถ้าเดินเป็ นหมู่คณะควรเดินให้พร้อมกัน ไม่เร็วหรือช้าจนเกินไป ถ้าผ่านผู้ใหญ่ให้ก้มตัว เล ็ กนอ ้ ยถา ้ ผูใ้ หญ่นงั่กนัเป็ นหมู่ให ้ คลานไป (4) มารยาทในการนอน เวลานอนไม่ควรหันปลายเท้าไปด้านผู้ใหญ่ มารยาททางกาย
11 1.2 มารยาททางวาจา มารยาททางวาจา พูดจาสุภาพ เมื่อผู้ใหญ่ให้ของควรกล่าวขอบคุณพร้อมยกมือไหว้ ถ้าไปร่วมงานต่าง ๆ ไม่ควรพูดหยอกล้อเล่นกัน หรือไปงานศพควรส ารวมกิริยาและค าพูด ไม่พูดคุยสนุกสนานถึงแม้ว่าจะพบเพื่อนเป็ นกลุ่มก็ตาม 1. 3 มารยาททางใจ มารยาททางใจ เมื่อเห็นผู้อื่นประสบความส าเร็จควรแสดงความยินดีด้วยความ จริงใจ เมื่อผู้อื่นมีความทุกข์ควรแสดงความเสียใจ มีจิตใจโอบออ ้ มอารีเอ้ือเฟ้ือเผื่อแผ่คิด ช่วยเหลือผู้อื่น การแสดงความเคารพ,ช่วยเหลือเอ้ือเฟ้ือเผื่อแผ่
12 2. ประเพณีวันสงกรานต์ ประเพณีและวัฒนธรรมไทยที่อยากให้เพื่อน ๆ ได้มาช่วยกันอนุรักษ์และปฏิบัติ อย่างถูกต้องอีกอย่างก็คือ ประเพณี วันสงกรานต์ สงกรานต์เป็ นประเพณีที่สืบทอดมาแต่โบราณคู่กับประเพณีตรุษ จึงมีการเรียก รวมกนัว่า ประเพณีตรุษสงกรานต ์ หมายถึง ประเพณีส่งทา ้ ยปีเก่า และตอ ้ นรับปีใหม่คา ว่า ตรุษเป็ นภาษาทมิฬ แปลว่าการสิ้นปี พิธีสงกรานต ์ เป็ นพิธีกรรมที่เกิดข้ึนของสมาชิกในครอบครัว หรือชุมชนบา ้ น ใกล้เรือนเคียง ปัจจุบันได้เปลี่ยนไปสู่สังคมในวงกว้างและมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนทัศนคติ และความเชื่อไป ในความเชื่อด้ังเดิมใช ้สัญลกัษณ ์ เป็ นองค ์ประกอบหลกัในพิธีได ้ แก่ การใชน ้ ้า เป็ นตวัแทนให ้ ผ่อนคลายในฤดูร ้ อน ใชน ้ ้า รดให ้ แก่กนัเพื่อความชุ่มชื่น มีการขอพร จากผู้ใหญ่ การร าลึกและกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับ ในวิถีชีวิตสมัยใหม่ของคนไทยเกิด ประเพณีกลับบ้านในเทศกาลสงกรานต์ นับวันสงกรานต์เป็ นวันครอบครัวแห่งปี ประเพณีงกรานต์
13 ประเพณีวันสงกรานต์ของภาคเหนือ วันสงกรานต์หรือประเพณีปี๋ ใหม่เมือง ตรงกับวันที่ 13 เมษายนของทุกปี เป็ นเทศกาลที่มี การปฏิบตัิสืบต่อกนัมา มีการจดัทา กิจกรรมต่าง ๆ ดงัน้ี เช้าวันที่ 13 เมษายน เป็ นวันสังขารล่อง (วันมหาสงกรานต์) เป็ นวันที่ชาวบ้านจะน า เครื่องใช้ในบ้านมาขัดล้างท าความสะอาดบ้านเรือนให้เรียบร้อยตามความเชื่อที่ว่า สังขาร ล่องเป็ นวนัที่จะเอาความชวั่ร ้ ายต่าง ๆ ให ้ ออกไปจากบา ้ น วันที่ 14 เมษายน เรียกว่า วันเนาหรือวันเน่า เป็ นวันที่ชาวบ้านท าอาหารและขนม เพื่อน าไปวัด อาหาร เช่น แกงฮังเล แกงอ่อม ขนมที่นิยมท ากัน คือ ขนมเทียน ข้าวต้มกล้วย ในตอนบ่าย มีห่อน่ึงหมูหรือไก่การขนทรายเขา ้ วดัตามความเชื่อว่าเพื่อไถ่บาปที่ทา ไว ้โดย การนับเม็ดทราย และตอนเย็นมีการเตรียมอาหารเพื่อมาท าบุญในตอนเช้าที่วัด วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า วันพญาวัน เป็ นวันที่ส าคัญที่สุดมีการท าบุญในตอนเช้า มี การน าอาหารคาวหวานไปถวายพระ หรือ ตานขันข้าว และน าตุงไปปักที่เจดีย์ทราย ในตอนสาย มีการไปรดน้า ดา หัวผูใ้ หญ่โดยนา น้า อบน้า หอม น้า ส้ มป่อย ดอกไม ้ ธูปเทียนและสิ่งของ เพื่อมาขอขมาและขอพรจากผูเ ้ ฒ่าผูแ ้ ก่ วันที่ 16 เมษายน เรียกว่า วันปากปี มีการส่งเคราะห์หมู่บ้าน อุปกรณ์ คือ สะตวง ขนาดใหญ่4 ชุด หมายถึง ทิศท้ัง 4 ของหมู่บ ้ าน โดยมีการน าสายสิญจน ์ ขันทราย น้ าส้ มป่อย เส้ือผา ้ มาท าพิธีเมื่อเสร ็ จพิธีชาวบ ้ านจะน าด ้ ายสายสิญจน ์ มาผูกหน ้ าบ ้ าน เอาทรายโปรยรอบบ ้ าน น าน้ าส้ มป่อยพรมทั่วบ ้ าน เพื่อปัดเป่าเสนียดเคราะห ์ให ้ หมด ไปจากชีวิตคนในบ้าน
14 กิจกรรมวันสงกรานต์ (ปี๋ ใหม่เมือง) 1. เล่นน้า อยา่งปลอดภยัดว ้ ยการใชอ ุ้ปกรณ ์ ที่เหมาะสมและฉีดน้า ไม่แรง 2. การแต่งกายแต่งกายให ้ มิดชิด สีของเส้ือผา ้ ควรเป็ นสีเขม ้ไม่บางหรือรัดรูป จนเกินไป 3. ของมีค่าควรเก ็ บไวท ้ี่บา ้ น ถา ้ พกติดตวัควรมีซองกนัน้า ปิด 4. ไปกันเป็ นหมู่คณะ เพื่อความสนุกสนานและป้องกันการถูกลวนลาม 5. ประแป้ งหรือแต ๊ ะองั๋เป็ นสิ่งไม่ควรกระทา เพราะไม่ใช่วฒันธรรมของไทย 6. แว่นตาช่วยชีวิต เป็ นการป้ องกนัแป้ งหรือน้า เขา ้ ตา 7. แบบน้ีไม่เอา (รูดเสาหลงักระบะหรือนุ่งน ้ อยห่มน ้ อย) เป็ นการแสดงลามก อนาจารซ่ึงเป็ นสิ่งที่ผูห ้ ญิงไม่ควรกระทา วันสงกรานต์ (ปี๋ ใหม่เมือง)
15 3. ประเพณีวันลอยกระทง วนัลอนกระทง เป็ นวนัส าคญัวนัหน่ึงของชาวไทย ตรงกบัวนัข้ึน 15ค่า เดือน 12 มักจะอยู่ในราวเดือนพฤศจิกายน ประเพณีน้ีกา หนดข้ึนเพื่อเป็ นการสะเดาะเคราะห ์ และขอ ขมาต่อพระแม่คงคา สา หรับประเทศไทยประเพณีลอยกระทงไดก ้ า หนดจดัในทุกพ้ืนที่ทวั่ ประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณที่ติดกบัแม่น้า ลา คลอง หรือแหล่งน้า ต่าง ๆ ซ่ึงแต่ละ พ้ืนที่ก ็ จะมีเอกลกัษณ ์ ที่น่าสนใจแตกต่างกนัไป ในวันลอยกระทง ผู้คนจะพากันท ากระทง จากวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ตบแต่งเป็ นรูป คล้ายดอกบัวบาน ปักธูปเทียน และนิยมตัดเล็บ เส้นผม หรือใส่เหรียญกษาปณ์ลงไปใน กระทงแลว ้ นา ไปลอยในสายน้า เชื่อว่าเป็ นการปล่อยเคราะห ์ไปกบัแม่น้า นอกจากน้ียงัเชื่อ ว่าการลอยกระทง เป็ นการบูชาและขอขมาพระแม่คงคาด้วย ประเพณีลอยกระทง เริ่มมีมาต้ังแต่สมัยสุโขทัยในสมยั พ่อขุนรามค าแหง โดยมีนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์เป็ นผู้ ประดิษฐ์กระทงข้ึนเป็นคนแรกเรียกการลอยกระทงว่า “พระราช พิธีจองเปรียงลอยโคม” ในปัจจุบันมีการจัดงานลอยกระทงทุก จังหวัด และถือว่าประเพณีลอยกระทงเป็ นงานประจ าปี ที่ส าคัญอีก วนัหน่ึงของชาวไทย นอกจากน้ันยงัเป็นการสร้างความสามคัคีใน หมู่คณะอีกด้วย
16 การจัดกิจกรรมวันลอยกระทง วันลอยกระทง
17 ค าอธิบายศัพท์ เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ที่ ค า ค าอ่าน ความหมาย 1. ภูมิศาสตร ์ พู-มิ-สาด วิชาที่ศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งแวดลอ ้ มทางธรรมชาติกบัสังคมที่ปรากฏ ในดินแดนต่าง ๆ ของโลก 2. ศิลปกรรม สิน-ละ-ปะ-ก า สิ่งที่เป็ นศิลปะ, สิ่งที่สร ้ างสรรคข ์ ้ึนเป็ นศิลปะ 3. สัญลักษณ์ สัน-ยะ-ลัก สิ่งที่กา หนดนิยมข้ึนเพื่อให ้ใชห ้ มายความ แทนอีกสิ่งหน่ึง เช่น ตวัหนงัสือเป็ น สัญลักษณ์แทนเสียงพูด 4. เหรียญ กษาปณ์ เหรียน-กะ-สาบ เงินตราโลหะที่ใชช ้ า ระหน้ีไดต ้ ามกฎหมาย ไม่เกินจ านวนที่ก าหนดโดยกฎกระทรวง 5. อิทธิพล อิด-ทิ-พน อ านาจซึ่งแฝงอยู่ในบุคคลหรือรัฐซึ่งสามารถ บันดาลให้เป็ นไปตามความ ประสงค์
18 แบบฝึ กหัดที่ 1 เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่แสดงความสัมพันธ์ของภาพและประเพณีในระดับชาติและ ระดบัทอ ้ งถิ่น (5 คะแนน) ก. ประเพณีภาคใต้ ข. ประเพณีภาคกลาง ค. ประเพณีภาคเหนือ ง. ประเพณีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จ. ประเพณีระดับชาติ
19 ตอนที่ 2 ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังความคิดเกี่ยวกับข้อควรปฏิบัติมารยาทไทย (5 คะแนน) มารยาทไทย มารยาทในการนั่ง ……………………………… …………………………........... ................................................... มารยาทในการยืน ……………………………… ……………………………… ................................................ มารยาทในการเดิน ……………………………… ………………………………. ................................................. มารยาทในการนอน ………………………………… ……………………………........ .................................................... มารยาททางวาจา ………………………………… …………………………............ ....................................................
20 เฉลยแบบฝึ กหัดที่ 1 เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่แสดงความสัมพันธ์ของภาพและประเพณีในระดับชาติและ ระดบัทอ ้ งถิ่น (5 คะแนน) ก. ประเพณีภาคใต้ ข. ประเพณีภาคกลาง ค. ประเพณีภาคเหนือ ง. ประเพณีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จ. ประเพณีระดับชาติ ง ข ก ค จ
21 ตอนที่ 2 ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังความคิดเกี่ยวกับข้อควรปฏิบัติมารยาทไทย (5 คะแนน) มารยาทในการนั่ง นั่งอย่างส ารวม ลุกให้ ผู้ใหญ่นั่งกรณีที่นั่งเต็ม ไม่หันเท้าไปทางผู้ใหญ่ มารยาทในการยืน เมื่อได้ยินเพลงชาติ หรือเพลงสรรเสริญ ให้ยืนตรง มารยาทในการเดิน เดินตัวตรง ไม่ส่งเสียงดัง เมื่อเดินผ่านหน้าผู้ใหญ่ให้ ก้มเล็กน้อย หรือคลานไป มารยาทในการนอน เวลานอนไม่ควร หันปลายเท้า ไปด้านผู้ใหญ่ มารยาททางวาจา ให้พูดจาสุภาพ กล่าวขอบคุณ เมื่อผู้ใหญ่ให้ของไม่ควรหยอก ล้อเล่นกันขณะร่วมงานต่างๆ มารยาทไทย (ค าตอบอยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)
22 แบบฝึ กหัดที่ 2 เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังความคิด เรื่อง การปฏิบัติตนในการมีส่วนร่วม อนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย (10 คะแนน) (ค าตอบอยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน) การปฏิบัติตนในการมีส่วนร่วมอนุรักษ์ วัฒนธรรมและประเพณีของไทย ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
23 แนวการตอบแบบฝึ กหัดที่ 2 เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังความคิด เรื่อง การปฏิบัติตนในการมีส่วนร่วม อนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย (10 คะแนน) การปฏิบัติตนในการมีส่วนร่วมอนุรักษ์ วัฒนธรรมและประเพณีของไทย ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ใช้ภาษาไทยชัดเจนและใช้เลขไทย ตามโอกาส ตกแต่งประดับธงชาติและธงสัญลักษณ์ ของราชวงศ์จักรีตามโอกาสที่บ้าน ร่วมพัฒนาหมู่บ้าน เช่น ปลูกต้นไม้ ในที่สาธารณะ พูดขอบคุณ, ขอโทษเสมอตามโอกาส ไม่ขับขี่รถจักรยาน รถจักรยานยนต์ ด้วยความเร็วสูง พูดจาสุภาพมีหางเสียง ครับ, ค่ะ (ค าตอบอยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน) เล่นสงกรานต์อย่างสุภาพ บ าเพ็ญประโยชน์ที่วัด ไปร่วมงานตามประเพณีของชุมชน แต่งกายให้เหมาะสมกับกาลเทศะ
24 แบบทดสอบหลังเรียน เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย ค าชี้แจง ให้นักเรียนเขียนเครื่องหมาย ให้ตรงกับข้อ ก ข ค หรือ ง ที่เป็ นค าตอบ ที่ถูกต้องเพียงข้อเดียว ลงในกระดาษค าตอบ (ข้อละ 1 คะแนน) 1. การปฏิบตัิตนอยา่งไรให ้ปลอดภยัในการเล่นน้า สงกรานต ์ ก. แต่งกายล่อแหลมนอ ้ ยชิ้น ข. นา กอ ้ นน้า แขง ็ ผสมลงในน้า สาดผูอ ้ื่น ค. เล่นประแป้งเพื่อความสนุกสนาน ง. ไม่ดื่มสุราขณะเล่นน้า สงกรานต ์ 2. ข้อใด ไม่ใช่ วัฒนธรรมเกี่ยวกับการท านา ก. พิธีไหลเรือไฟ ข. พิธีสู่ขวัญควาย ค. พิธีสู่ขวัญข้าว ง. พิธีไหว้แม่โพสพ 3. ข้อใดเป็ นวัฒนธรรมประเพณีของภาคกลาง ก. แห่บ้งัไฟ ข. แห่นางแมว ค. ประเพณีชักพระ ง. ตักบาตรดอกไม้
25 4. ความเชื่อเกี่ยวกับแม่โพสพมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของใคร ก. ชาวประมง ข. ชาวนา ค. ชาวไร่ ง. ชาวสวน 5. ข้อใดเป็ นประเพณีวัฒนธรรมของภาคเหนือ ก. ประเพณีสลากภัต ข. ประเพณีท าขวัญข้าว ค. ประเพณีวิ่งควาย ง. ประเพณีทอดผา ้ป่ากลางน้า 6. การดา รงชีวิตอยบู่ริเวณลุ่มน้า ทา ให ้ เกิดประเพณีวฒันธรรมในขอ ้ใด ก. โยนบัว ข. แห่นางแมว ค. ลอยกระทง ง. แห่บ้งัไฟ 7. ข้อใดเป็ นวันส าคัญที่สุดในประเพณีสงกรานต์ ก. สังขารล่อง ข. วันเนา ค. วันพญาวัน ง. วันปากปี
26 8. ประเพณีวนัลอยกระทงไดเ ้ ริ่มข้ึนในสมยัใด ก. สมัยอยุธยา ข. สมัยสุโขทัย ค. สมัยกรุงธนบุรี ง. สมัยรัตนโกสินทร์ 9. วัฒนธรรมใดที่ควรรักษาไว้ ก. ลูกมีความกตัญญูต่อพ่อแม่ ข. ลูกประกอบอาชีพเช่นเดียวกับพ่อแม่ ค. รุ่นน้องปฏิบัติตามรุ่นพี่ต่อเนื่องกัน ง. การจับมือทักทายและโอบกอดเมื่อพบกัน 10.ผูป้ ระดิษฐ ์ กระทงข้ึนเป็ นคร้ังแรกคือใคร ก. นางสุชาดา ข. นางโคตมี ค. นางวิสาขา ง. นางนพมาศ
27 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เล่มที่ 5 การอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย 1. ง 6. ค 2. ก 7. ค 3. ง 8. ข 4. ข 9. ก 5. ก 10. ง