หน่วยที่ 6 การรื้อถอนและทำลายงานก่อสร้าง

หนว่ ยท่ี 6

การร้อื ถอนและทาลายงานกอ่ สรา้ ง

6.1 ความหมายของการรื้อถอน และทาลาย
6.2กฎหมาย และข้อกาหนดที่เก่ียวข้อง
6.3 อนั ตรายจากการร้ือถอน และทาลายงานกอ่ สร้าง
6.4 การรือ้ ถอน และทาลายงานก่อสร้างโครงสรา้ งทว่ั ไป
6.5 การรื้อถอน และทาลายงานกอ่ สร้างโครงสร้างพเิ ศษ
6.6 ประเภทของการรือ้ ถอน และทาลายงานกอ่ สรา้ ง







6.1 ความหมายของการร้อื ถอน

รอ้ื ถอน หมายถึง แยกออก ถอดออก จากสงิ่ ทเ่ี ป็นรปู แลว้ ใหเ้ สยี
ความเปน็ กลมุ่ ก้อนของรูปเดิม

6.1 ความหมายของการทาลาย

ทาลาย หมายถึง อาการทีท่ าใหส้ ิ่งซงึ่ เป็น กลุ่มก้อนแตกหกั หรอื พงั
กระจัดกระจาย หรอื ทาใหพ้ ัง เป็นการกระทาต่อจากการร้อื ถอน

6.2กฎหมาย และขอ้ กาหนดท่เี กยี่ วขอ้ ง

กฎหมายและขอ้ กาหนดทเี่ กี่ยวข้องได้แก่ กฎหมายควบคมุ อาคารกฎกระทรวงตา่ งๆ
ประกาศกระทรวงมหาดไทย หรือข้อกาหนดของสมาคมวศิ วกรรมแหง่ ประเทศไทย

อาคารแบบไหนต้องมกี ารขออนญุ าตก่อนการรือ้ ถอน

พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ แก้ไขโดย พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับท่ี ๒)
พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๒๒ บัญญัติไว้ว่า “ผู้ใดจะรื้อถอนอาคารดังต่อไปนี้ ต้องได้รับใบอนุญาตจาก
เจา้ พนกั งานท้องถน่ิ หรือแจง้ ต่อเจา้ พนกั งานทอ้ งถ่นิ และดาเนนิ การตามมาตรา ๓๙

6.2.1 อาคารท่ีมสี ่วนสงู เกนิ สิบห้าเมตร ซึง่ อยู่หา่ งจากอาคารอน่ื หรือทส่ี าธารณะ
นอ้ ยกว่าความสูง ของอาคาร

6.2.2 อาคารท่วั ไปทีอ่ ยู่ห่างจากอาคารอื่นหรือที่สาธารณะน้อยกวา่ สองเมตร
6.2.3 ขอ้ กาหนดอื่นๆ

6.2กฎหมาย และขอ้ กาหนดที่เกีย่ วขอ้ ง

ซงึ่ สามารถสรุปไดว้ ่า
กรณีอาคารสูงเกิน ๑๕ เมตร หากอยู่หา่ งจากอาคารอ่ืนๆ หรือท่ีสาธารณะ น้อย

กว่าระยะ ความสูงของอาคารจะต้องขออนุญาต แต่ถ้าอยู่ห่างอาคารอ่ืนๆเป็นระยะ
เท่ากับหรอื มากกว่าความสงู ของ อาคารไม่ตอ้ งขออนุญาต

กรณอี าคารทวั่ ไป หากอย่หู า่ งจากอาคารอื่นๆ หรอื ท่ีสาธารณะ นอ้ ยกว่า ๒ เมตร
หากจะท้าการ ร้ือถอนจะต้องขออนุญาต แต่ถ้าอยู่หา่ งอาคารอื่นๆ ตงั้ แต่ ๒ เมตรข้ึน
ไปก็ไม่ตอ้ งขออนญุ าต

6.2.3 ขอ้ กาหนดท่เี ก่ียวขอ้ ง

1. กาหนดรอ้ื ถอนเขตอนั ตราย สร้างรั้วชัว่ คราวสูงอย่างน้อย 2 เมตร โดยรอบ
พรอ้ มสัญญาณไฟสีแดง ติดป้ายประกาศกว้างไม่นอ้ ยกวา่ 80 เซนติเมตร ยาวไม่นอ้ ย
กว่า 1 เมตรพร้อมมีปา้ ยเตือน หา้ มบุคคลเขา้ ออก

6.2.3 ข้อกาหนดที่เกยี่ วขอ้ ง

2. การสร้างนงั่ ร้าน นั่งร้านเปน็ มาตรฐานตามชนดิ ของน่ังรา้ น การออกแบบนัง่ รา้ น
ตดิ ตง้ั นั่งรา้ นทีส่ งู เกิน 21 เมตร ใหอ้ อกแบบโดยวิศวกรโยธาไม่ต่ากว่าระดับสามัญ
วิศวกรขน้ึ ไปและขอแบบยน่ื แบบขออนุญาตสรา้ งนงั่ ร้านพร้อมแบบแปลน

6.2.3 ขอ้ กาหนดท่เี กยี่ วขอ้ ง

3. อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลขนาดตามมาตรฐาน
ตามข้อกาหนดกฎหมายเช่น หมวกแข็ง รองเท้า ถุงมือ หน้ากากปิดปากปิด
จมกู ครอบหูลดเสียง แว่นตาลดแสง เป็นต้น

6.2.3 ขอ้ กาหนดที่เก่ยี วข้อง

4. กาหนดเวลารือ้ ถอนใหร้ อ้ื ถอนเวลาตงั้ แต่พระอาทิตยข์ ึ้นถึงพระอาทิตย์ตก

6.2.3 ขอ้ กาหนดทเี่ กี่ยวข้อง

5. ป้องกนั สงิ่ ของตกหล่นท่ีขา้ งเคียง การรื้อถอนส่ิงก่อสรา้ งทสี่ ูงเกนิ 15 เมตร อยหู่ า่ งจาก
ถนนหรอื ที่สาธารณะนอ้ ยกว่า 4.50 เมตรใหส้ รา้ งแผงรับวสั ดทุ ่มี ั่นคงแข็งแรง

6.2.3 ขอ้ กาหนดทเ่ี ก่ยี วข้อง

6. การลาเลยี งวสั ดุจากที่สูงลงสทู่ ตี่ า่ ให้ใชร้ างหรือสายพานเลอ่ื นมคี วามลาดที่
เหมาะสม การขนถา่ ยดว้ ยลฟิ ตส์ ง่ ของหรือปน้ั จนั่ หรอื โยนลงมาจะทาได้ต่อเมอื่ มกี ารปอ้ งกนั
อนั ตรายตอ่ ชวี ติ หรือทรัพยส์ ินแลว้

6.2.3 ข้อกาหนดทเ่ี กย่ี วข้อง

7. มาตรฐานการป้องกันมลพิษ บริเวณใกล้เคยี งเช่น ฝนุ่ เสยี ง ควนั และแรงสน่ั สะเทือน
ดว้ ยการขึงผา้ ใบหรอื วสั ดุที่คลา้ ยกัน สูงไมน่ ้อยกว่า 2 เมตร ตลอดแนวรือ้ ถอนและใหฉ้ ดี นา้ เพื่อ
ป้องกันฝุ่น

6.2.3 ข้อกาหนดท่ีเก่ียวขอ้ ง

8. ตรวจสอบรศั มีการทางานเครื่องจกั รกลเช่น รถเครนหรอื ป่นั จ่นั และ
เครือ่ งจักรกลตา่ งๆ

6.2.3 ข้อกาหนดทีเ่ กีย่ วขอ้ ง

9. การใชว้ ตั ถุระเบดิ ให้ขออนญุ าตการใช้วตั ถรุ ะเบิดจากหนว่ ยงานท่ี
เกยี่ วข้อง และแสดงวิธกี ารลาเลียงและการจดั เก็บท่ปี ลอดภัย

การระเบดิ (ถาม)ี

(1) การดาเนินการรอื้ ถอนอาคารดวยวตั ถุระเบิด ผูดาเนนิ การจะตองไดรับอนญุ าตจาก
หนวยงานท่ี เกี่ยวของกบั การใชวัตถรุ ะเบิด

(2) ผรู บั ผดิ ชอบงานร้ือถอนอาคารดวยการใชวตั ถรุ ะเบดิ ตองเปนผปู ระกอบวิชาชพี
วศิ วกรมี ใบอนญุ าตประกอบวชิ าชพี ทม่ี คี วามรูความชาญมีประสบการณการใชวัตถุระเบิด
ในการรื้อถอน อาคาร

(3) ผรู ับผดิ ชอบงานและผูรวมงานรอ้ื ถอนอาคารดวยการใชวตั ถรุ ะเบดิ จะตองมอี ายุไม
นอยกวา 21 ปี

(4) แตงตัง้ เจาหนาที่หรือที่ปรกึ ษาใหคาแนะนาเพื่อใหการดาเนินการรอื้ ถอนอาคาร
ดวยวตั ถุระเบดิ การเกบ็ รกั ษาวตั ถรุ ะเบดิ และการขนยายวตั ถุระเบิดใหเปนไปตามมาตรฐาน

(5) การประกันภัย กอนทจี่ ะไดรบั การอนุมัติใหเตรยี มการและการดาเนนิ การรอื้ ถอน
อาคารดวยวัตถุ ระเบิด การขนยายวัตถรุ ะเบดิ

(6) การเตรยี มการร้อื ถอนอาคารดวยวัตถุระเบดิ จะตองแจงแบบพรอมรายละเอยี ด
ทางเทคนคิ เพื่อ ทราบประกอบดวยรายละเอียดแสดงตาแหนง และขนาดของหลมุ ท่ีจะทา
การขุดฝงวัตถรุ ะเบิด

การระเบิด (ถาม)ี

(7) การเตรยี มการขุดหลุมฝง การบรรจุวตั ถุระเบิดในหลมุ การตอชุดควบคุม(อาจจะเป
นชดุ ควบคมุ แบบมีสายหรอื แบบไรสาย)

(8) การขนยายวัตถรุ ะเบิด
(ก) ตองมผี รู ับผดิ ชอบและทาการประกันภัยกอนการขนยายวัตถุระเบิดตามขอบังคบั
(ข) ตองมีการปองกนั การเกิดลดั วงจรไฟฟาท่ขี ้ัวสายไฟฟาของชุดควบคมุ การจดุ ระเบิด
(ค) รถบรรทกุ วตั ถรุ ะเบิดจะตองติดปาย “อันตรายจากวตั ถุระเบิด”
(ง) คนขบั รถบรรทกุ วตั ถุระเบดิ จะตองมคี วามรูความชานาญดานความปลอดภัย
(จ) ไมดื่มสุราหรือสารกระตนุ ขณะปฏบิ ัตงิ าน ไมเตมิ เช้ือเพลิงขณะบรรทกุ วัตถรุ ะเบิดใน รถ
(ฉ) สภาวะอณุ หภมู ิอากาศในรถตองไมสูงเกนิ ไปและมีการปองกนั ความรอนจากแสงอาทติ ย
(ช) การลาเลยี งวตั ถุระเบิดจะตองไมทาการกองวัตถรุ ะเบิดใกลทอไอเสีย
(ซ) จะตองติดต้ังอุปกรณดบั เพลงิ มือถือตามมาตรฐาน

การเก็บรกั ษาวตั ถุระเบิด
(1) จะตองมผี รู ับผดิ ชอบและทาการประกันยายตามขอบังคบั
(2) จะตองแจงเปนลายลักษณอกั ษรตอเจาหนาที่รับผิดชอบเมอื่ มกี ารเก็บวัตถุ

ระเบิดชนดิ ใหม ภายใน 48 ชม.

6.2.3 ขอ้ กาหนดท่ีเกย่ี วข้อง

10. การกองวสั ดรุ ื้อถอน หา้ มกองไฟบนพน้ื งานก่อสรา้ งทร่ี ือ้ ถอนหรือส่วน
ของงานรือ้ ถอนท่อี ยูส่ งู กวา่ พื้นดนิ ไม้ทร่ี ื้อถอนใหถ้ อนตะปุหรอื ตีใหพ้ ับจมเน้อื ไม้

6.2.3 ขอ้ กาหนดท่ีเกยี่ วข้อง

11. การสกัดคานตดิ อาคารท่ไี มไ่ ด้รื้อถอน ใหเ้ ลือกคานท่ีดไี ว้ยาวอยา่ ง
นอ้ ย 30 เซนตเิ มตร ลักษณะเปน็ คานยน่ื จากคานเดิม

12. การเคลื่อนยา้ ยออกนอกพืน้ ทีใ่ ห้ขออนุญาต เคลื่อนย้ายอาคารจาก
หนว่ ยงานราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ ตามข้นั ตอนควบคมุ อาคาร ให้เคล่อื นยา้ ยได้ตัง้ แต่
พระอาทิตยข์ ึ้นถงึ พระอาทิตย์ตก ป้องกนั สิง่ ของตกหล่นและอันตรายทอี่ าจเกิดข้นึ

6.3 อนั ตราจากการรื้อถอนและการทาลายงานกอ่ สร้าง

6.3.1 คนตกจากที่สงู คนงานตกจากทีส่ ูงในการร้อื ถอนและทาลายงานกอ่ สรา้ ง

6.3.2 ของลน่ ใส่ เกิดขน้ึ กบั งานกอ่ สรา้ งมีความสงู ในขณะท่มี ีการร้ือถอนอยู่ข้างบน
เศษวสั ดทุ เี่ กิดจากการทุบ การสกัด สามารถกระเด็น ร่วง ยิ่งสูงย่งิ แรง การปอ้ งกนั ใหใ้ สห่ มวกแข็ง
ทุกคร้ัง

6.3.3 ของล้มทบั การลม้ ทบั มี 2 แบบไดแ้ ก่ ลม้ ทบั จากขา้ งบน เชน่ คาน พืน้
โครงสรา้ ง และลม้ ทบั จากขา้ ง เช่น ผนงั เสากาแพง ปอ้ งกนั หา้ มอยใู่ ตห้ รอื ใกลข้ ณะรอื้ ถอน

6.3.4 งานกอ่ สร้างถล่ม เกิดจากการรอื้ ถอนผิดหลกั วชิ าการ ไม่เป็นไปตามขนั้ ตอน

6.3.5 ไฟฟ้าดดู เกิดจากอปุ กรณไ์ ฟฟา้ แผงควบคมุ และสายไฟฟา้ ท่ีชารุดปอ้ งกนั
โดยตรวจสอบในสภาพดตี อ่ สายดนิ และหลีกเล่ยี งการทางานในท่ีเปียก

6.3.6 ไฟไหม้ เกิดจากไฟฟา้ ลดั วงจร ใชไ้ ฟฟ้าเกกาลงั ประกายไฟ ปอ้ งกนั โดย
จดั เตรยี มอปุ ปกรณด์ บั เพลงิ ตามจดุ เส่ียงทกุ ชนั้

6.3.7 ขาดอากาศหายใจ เกิดจากการทางานในท่ีอบั อากาศ หรอื บรเิ วณท่ีมีก๊าซ
พษิ ร่วั ปอ้ งกนั โดยใชเ้ ครอ่ื งชว่ ยหายใจ

6.3.8 มลพษิ เป็นอนั ตรายต่อสขุ ภาพเช่น เสยี ง ฝ่นุ ควนั กล่นิ ก๊าซพิษ จากการ
เจาะ สกดั ตดั ทบุ ระเบดิ และเผาไหม้ การปอ้ งกนั ใหส้ วมหนา้ กากกนั ฝ่นุ ครอบหู ใหฉ้ ีดนา้

ขณะเครอ่ื งจกั รกลทางาน

6.4 ขั้นตอนการรื้อถอนและทาลายงานก่อสร้างโครงสรา้ งทัว่ ไป
งานกอ่ สร้างทวั่ ไปหมายถึง งานโครงสรา้ งไม้ เหลก็ คอนกรีตเสรมิ เหล็ก ขนาดสงู ไมเ่ กิน 15 เมตร

ใชโ้ ครงสรา้ งคอนกรตี แบบหลอ่ ในที่ เช่น บ้าน ตกึ แถว อาคารสาธารณะขนาดเล็ก ข้นั ตอนการรอื้ ถอน
ทาลาย คอื
6.4.1 วางแผนการทางาน ได้แก่ สานกั งานชั่วคราว ข้ันตอนการรอ้ื ถอน ระยะเวลา ทางเขา้ ออก สิ่งกีด
ขวาง ทีพ่ กั คนงาน หอ้ งน้า ที่เก็บของ ความปลอดภยั ในการทางาน ปา้ ยตา่ งๆ
6.4.2 ตัดงานระบบ งานระบบของงานกอ่ สร้างได้แก่ ไฟฟ้า ประปา โทรศัพท์ และท่อกา๊ ซ ทเี่ กีย่ วกับงาน
จะรือ้ ถอนใหเ้ อาออกใหห้ มด
6.4.3 เกบ็ สิง่ ของนอกจากงานก่อสรา้ ง ได้แก่ วสั ดุอปุ กรณ์ และสิ่งของทไ่ี มย่ ดึ ติดกับงานก่อสรา้ งท้งั หมด
6.4.4 ตดิ ตัง้ น่งั ร้าน แผงกัน้ วัสดุกระเด็นและอุปกรณ์ขนถา่ ยสิ่งของ ไดแ้ กน่ ั่งรา้ นไม้ เหลก็ และคา้ ยนั
ต่างๆ ติดต้ังแผงหรือผ้าใบก้นั วัสดุปลวิ หลดุ ท่ขี ้างเคยี ง

6.4.5 ร้ืองานตกแต่งและงานด้านสถาปตั ยกรรม เป็นอันดบั แรก จากที่สงู ลงสทู่ ่ตี า่ งานสถาปัตยกรรมเปน็ งานที่ไม่
เก่ยี วขอ้ งกบั ความมนั่ คงแขง็ แรงของโครงสรา้ งอยู่บนสดุ คือวสั ดมุ งุ
หลังคา ฝ้าเพดาน บานประตู หน้าตา่ ง วงกบ อุปกรณไ์ ฟฟ้า เพ่อื ความปลอดภยั ใหส้ รา้ งราวกนั ตกชวั่ คราว
6.4.6 รอ้ื โครงหลงั คา การรอ้ื โครงหลังคาเฉพาะทเ่ี ปน็ โครงถัก (Truss) ให้ยกลงทงั้ แผง แล้วนามาแยกช้นิ สว่ นเบอ้ื ง
ลา่ งกรณีเป็นหลงั คาคอนกรีตใหส้ กดั แผน่ พ้นื คอนกรตี กอ่ น แล้วจึงรื้อคาน

(ก) รื้อประตูหน้าต่าง (ข) รือ้ โครงถักหลังคา

6.4.7 รือ้ ผนงั การรือ้ ผนงั ให้รื้อผนังบางกอ่ น ผนงั กระจก ผนังวสั ดุก่อ และทาราวกนั ตกชว่ั คราวตามลาดับ ให้
ระวังเศษปูนเศษอฐิ กระเด็นลงทีข่ า้ งเคยี ง
6.4.8 รื้อคานดา้ นบน อันดับแรกใหร้ อ้ื คานยน่ื แลว้ จงึ รื้อคานซอย กอ่ นรอ้ื คานหลัก
6.4.9 รือ้ เสา ใหร้ อื้ ทลี ะดา้ นเป็นแถว ดึงหรอื ดนั ใหเ้ สาลม้ ไปทางเดียวกนั เพอื่ สะดวกในการทางาน การรอ้ื เสาให้
สกดั คอนกรตี ออกให้หมด ต่อจากนัน้ ใชเ้ ครื่องตดั กา๊ ซตดั เหลก็ เสน้ ใหข้ าด
6.4.10 รือ้ พืน้ ใหร้ ือ้ พน้ื ยืนก่อน พื้นคอนกรีตใหส้ กดั แผ่นคอนกรีตออกจากคาน กรณเี ป็นพ้ืนคอนกรตี สาเรจ็ รปู ให้
สกัดคอนกรีตทบั หน้าออก ยกแผ่นพ้ืนท่ีละแผน่ จะปลอดภัยกว่าการตัดสกัด

(ก) เคร่ืองสกดั คอนกรีต (ข) เคร่ืองตดั คอนกรีต

6.4.11 ร้อื คานระดับพืน้ และบนั ได ร้อื คานยื่นก่อน ต่อจากนั้นร้ือคานซอย ตอ่ ดว้ ยคานหลกั และบนั ไดตามลาดับ
เหลือแตเ่ สาตอมอ่
6.4.12 รือ้ งานโครงสร้างใต้ดนิ ไดแ้ ก่ หอ้ งใตด้ นิ กาแพงกันดิน เสาตอม่อ ฐานราก เสาเขม็ รางระบายน้า บอ่ พกั
บ่อบาบดั ทอ่ นา้ ทอ่ สายไฟ ทอ่ ก๊าซ ทสี่ ะดวกรวดเร็วให้ใช้เครอ่ื งจกั รกลหนกั ประเภท รถขดุ ตัก(Backhoe) ถอน
เสาเขม็
6.4.13 ปรับเกลย่ี พื้นที่ ใหเ้ กบ็ เศษขยะ เศษปนู ที่หลงเหลอื ออกให้หมด แล้วจงถมดินตามขน้ั ตอนการถมดิน ปรบั
เกลย่ี ให้เรยี บ และซอ่ มแซมสิ่งก่อสร้างท่ไี ด้รับผลกระทบจากการร้ือถอน

(ก) ฉดี น้าปอ้ งกันฝ่นุ (ข) ทบุ ทาลายด้วยลูกตุม้ เหลก็

(ค) การยกเครอื่ งจักรกลขนาดเลก็ ขน้ึ ไป (ง) ยกแผ่นพืน้ สาเร็จรูปลงจากตกึ
ทางานบนตกึ

6.5 การร้ือถอนและทาลายงานก่อสร้างโครงสรา้ งพเิ ศษ

งานกอ่ สร้างพิเศษ หมายถงึ งานโครงสรา้ งท่ีเป็นลักษณะอาคารขนาดใหญพ่ ิเศษ งานโครงสรา้ งเหลก็
โครงสร้างเหลก็ โครงสรา้ งคอนกรตี เสริมเหล็ก ใช้คอนกรตี อดั แรง(Post Tension) คลุมพน่ื ที่กว้าง ช่วงเสาและคาน
ยาวมาก เช่นโครงสรา้ งโคง้ โครงสรา้ งคอนกรตี เปลอื กบาง โครงสร้างแบบแขวน โครงถกั 2 มิติ โครงถกั 3 มิตแิ ละ
สะพานใหญ่

โครงสร้างพเิ ศษ

6.6 ประเภทของการรือ้ ถอนและทาลายงานกอ่ สรา้ ง

6.6.1 ใชแ้ รงงานคนเปน็ หลัก
6.6.2 ใชเ้ คร่อื งท่นุ แรง
6.6.3 ใชร้ ะเบดิ

(ก) แรงงานคน

(ข) เคร่ืองจกั รกล

(ค) วัตถุระเบดิ