นางน้องนุช พรชัยเจริญ

ก





















คู่มือ



















การประกันคุณภาพการศึกษา


























เอกสารวิชาการเลขที่ ๒๙/๒๕๖๓




กลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผล




สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต ๑

ก



ประกาศคุณูประการ


คู่มือการประกันคุณภาพการศึกษา ปีการศึกษา ๒๕๖๒ ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

ประถมศึกษาชลบุรี เขต 1 ฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
สถานศึกษา ในการดำเนินกิจกรรมคลินิกประกันคุณภาพการศึกษา ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ขอขอบคุณ คณะผู้บริหารการศึกษา คณะผู้บริหารสถานศึกษา คณะศึกษานิเทศก์

และคณะครู ทุกท่านที่ให้ความร่วมมือในการจัดทำคู่มือการประกันคุณภาพการศึกษาครั้งนี้ จนบรรลุ
วัตถุประสงค์ทุกประการ
หวังอย่างยิ่งว่าคู่มือการประกันคุณภาพการศึกษา ปีการศึกษา ๒๕๖๒ ของสำนักงานเขต
พื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1 ฉบับนี้ คงเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่เกี่ยวข้องและผู้ที่สนใจ คุณค่า
ควรแก่การนำไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้มี

ประสิทธิภาพต่อไป





กลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา
สำนักงานเขตพื้นที่การศกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1
ึ

ข


คำนำ


การประกันคุณภาพการศึกษา หมายถึง การบริหารจัดการและการดำเนินกิจกรรมตามภารกิจ
ปกติของสถานศึกษา เพื่อพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง สร้างความมั่นใจให้ผู้รับบริการ
ทางการศึกษา ทั้งผู้รับบริการโดยตรง ได้แก่ ผู้เรียน ผู้ปกครอง และผู้รับบริการทางอ้อม ได้แก่ สถาน

ประกอบการ ประชาชน และสังคมโดยรวม
การที่เราจะทราบว่าสิ่งใดมีคุณภาพ มีขีดความสามารถในการใช้งาน ดีในระดับใดนั้น คงต้อง

มีการวัด และการประเมินในสิ่งนั้น ๆ อย่างมีกระบวนการที่ถูกต้องเป็นสากล การศึกษาก็คล้ายกัน ต้องมี
การนำเสนอให้ทราบว่ามีคุณภาพอย่างไร อะไรคือตัวชี้วัด วัดได้อย่างไร วัดได้แค่ไหน ใครเป็นคนทำใคร
เป็นคนวัด มีการนำเสนอโดยวิธีการอย่างไร เมื่อใด เพื่อให้ผู้ใช้มีความมั่นใจว่าสิ่งนั้นเขาสามารถ นำไปใช้

ได้ตรงตามความต้องการ และให้ประโยชน์กับผู้ใช้มากที่สุด
เอกสารฉบับนี้จัดทําขึ้นสําหรับสถานศึกษาใช้เป็นแนวทางดําเนินงานเพื่อการประกันคุณภาพ

ภายในของสถานศึกษาและเตรียมการสําหรับการประเมินคุณภาพภายนอก ตามกรอบมาตรฐาน
การศึกษาระดับปฐมวัย ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศูนย์การศึกษาพิเศษ

ซึ่งจะทําให้เกิดความมั่นใจแก่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายว่าการจัดการศึกษาของสถานศึกษามีคุณภาพได้
มาตรฐาน และคงรักษาไว้ซึ่งมาตรฐานจากการดําเนินงานประกันคุณภาพภายในของสถานศกษา
ึ




กลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา
ึ
สำนักงานเขตพื้นที่การศกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1

ค

สารบัญ

หน้า


ประกาศคุณูประการ ................................................................................................................................ ก

คำนำ ........................................................................................................................................................ ข

สารบัญ ....................................................................................................................................................ค

บทที่ ๑ .................................................................................................................................................... 1

ึ
มาตรฐานการศกษา คําอธิบาย และระดับคุณภาพ .................................................................................. 1
ึ
มาตรฐานการศกษาระดับปฐมวัย ........................................................................................................ 1
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของเด็ก ....................................................................................................... 1

มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ.......................................................................... 3

มาตรฐานที่ ๓ การจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ ................................................................. 7

ึ
มาตรฐานการศกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน................................................................................. 10
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของผู้เรียน................................................................................................ 10

มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ....................................................................... 15

มาตรฐานที่ ๓ กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ...................................... 19

ส่วนที่ ๒ ............................................................................................................................................... 24

แนวทางการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา .................................................................................... 24


ึ
ระบบประกันคณภาพการศึกษาภายในสถานศกษา (Internal Quality Assurance System) ........ 24
ุ
หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศกษาภายในสถานศึกษา ................................................ 25
ึ
ขั้นตอนการประกันคณภาพการศึกษา .................................................................................................. 27
ุ
การควบคุมคุณภาพ (Quality Control) .......................................................................................... 27

การตรวจสอบ ทบทวน และปรับปรุงคุณภาพ (Quality Audit) ....................................................... 27

การประเมิน (Quality Assessment) และรับรองคุณภาพ (Quality Accreditation) ................... 28

แนวการดำเนินการตามขั้นตอนการประกันคุณภาพการศึกษา .............................................................. 28

การควบคุมคุณภาพการศึกษา (Quality Control) ......................................................................... 28

การตรวจสอบ ทบทวน และปรับปรุงคุณภาพ .................................................................................. 31

ง

การประเมินและรับรองคุณภาพ ....................................................................................................... 32

การประเมินภายในสถานศึกษา ............................................................................................................ 33

ึ
วัตถุประสงค์ของการประเมินคุณภาพภายในสถานศกษา ................................................................. 33
ึ
การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานคุณภาพการศกษา ............................................................ 33
วิธีที่ ๑ การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศกษา โดยการนำผลการปฏิบัติงาน ........... 34
ึ
วิธีที่ ๒ การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศกษา โดยการสร้างเครื่องมือวัด ................ 35
ึ

การสร้างเครื่องมือเก็บรวมรวมข้อมูล .................................................................................................... 36
คณะผู้จัดทำ ......................................................................................................................................... 48

บทที่ ๑

มาตรฐานการศึกษา คําอธิบาย และระดับคุณภาพ



ิ
การพัฒนามาตรฐานการศึกษา มีแนวคิดว่าต้องเป็นมาตรฐานที่สถานศึกษาปฏิบัติได้จริง ประเมน
ได้จริง กระชับ และจํานวนน้อยแต่สามารถสะท้อนบริบทของสถานศึกษา และคุณภาพการศึกษาได้จริง

ข้อมูลที่ได้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาการศึกษาทุกระดับ ตั้งแต่ระดับสถานศึกษา ระดับเขตพื้นที่
การศึกษา ระดับหน่วยงานต้นสังกัด และระดับชาติดังนั้น การกําหนดมาตรฐานการศึกษาจึงเน้น

ที่คุณภาพผู้เรียน คุณภาพผู้บริหารสถานศึกษาและคุณภาพครูมีความสอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษา
ชาติและข้อกําหนดในกฎกระทรวงการประกันคุณภาพ

การศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๑
ึ
มาตรฐานการศกษาในแต่ละระดับ กําหนดเกณฑ์การตัดสินคุณภาพของมาตรฐานมี ๕ ระดับ คือ
ระดับกําลังพัฒนา ระดับปานกลาง ระดับดี ระดับดีเลิศ และระดับยอดเยี่ยม รายละเอียดของมาตรฐาน

การศึกษาแต่ละระดับ ประเด็นพิจารณา และระดับคุณภาพ ดังนี้


มาตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัย
ึ
มาตรฐานการศกษาระดับปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๖๑ มีจํานวน ๓ มาตรฐาน ได้แก ่
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของเด็ก
มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ

มาตรฐานที่ ๓ การจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสําคัญ
รายละเอียดแต่ละมาตรฐาน มีดังนี้
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของเด็ก

๑.๑ มีพัฒนาการด้านร่างกายแข็งแรง มีสุขนิสัยที่ดีและดูแลความปลอดภัยของตนเองได้
์
๑.๒ มีพัฒนาการด้านอารมณ์จิตใจควบคุม และแสดงออกทางอารมณได้
๑.๓ มีพัฒนาการด้านสังคม ช่วยเหลือตนเองและเป็นสมาชิกที่ดีของสังคม
ื้
๑.๔ มีพัฒนาการด้านสติปัญญา สื่อสารได้มีทักษะการคิดพนฐาน และแสวงหาความรู้ได้
คําอธิบาย

มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของเด็ก
๑.๑ มีพัฒนาการด้านร่างกาย แข็งแรง มีสุขนิสัยที่ดี และดูแลความปลอดภัยของ

ตนเองได้
เด็กมีน้ำหนัก ส่วนสูงตามเกณฑ์มาตรฐาน เคลื่อนไหวร่างกายคล่องแคล่ว

2

ทรงตัวได้ดีใช้มือและตาประสานสัมพันธ์ได้ดีดูแลรักษาสุขภาพอนามัยส่วนตนและปฏิบัติจนเป็นนิสัย

ปฏิบัติตนตามข้อตกลงเกี่ยวกับความปลอดภัยหลีกเลี่ยงสภาวะที่เสี่ยงต่อโรค สิ่งเสพติด และระวังภัย
จากบุคคล สิ่งแวดล้อม และสถานการณ์ที่เสี่ยงอันตราย
๑.๒ มีพัฒนาการด้านอารมณ์ จิตใจ ควบคุมและแสดงออกทางอารมณ์ได้

เด็กร่าเริงแจ่มใส แสดงอารมณ์ความรู้สึกได้เหมาะสมรู้จักยับยั้งชั่งใจ อดทนใน
การรอคอย ยอมรับและพอใจในความสามารถและผลงานของตนเองและผู้อื่น มีจิตสํานึกและค่านิยมที่ดี

มีความมั่นใจกล้าพูด กล้าแสดงออก ช่วยเหลือแบ่งปัน เคารพสิทธิรู้หน้าที่รับผิดชอบอดทนอดกลั้น
ซื่อสัตย์สุจริต มีคุณธรรม จริยธรรมตามที่สถานศึกษากํา หนดชื่นชมและมีความสุขกับศิลปะ ดนตรีและ

การเคลื่อนไหว
๑.๓ มีพัฒนาการด้านสังคม ช่วยเหลือตนเอง และเป็นสมาชิกที่ดีของสังคม

เด็กช่วยเหลือตนเองในการปฏิบัติกิจวัตรประจําวันมีวินัยในตนเอง ประหยัด
และพอเพียง มีส่วนร่วมดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในและนอกห้องเรียน มีมารยาทตามวัฒนธรรมไทย เช่น
การไหว้การยิ้มทักทาย และมีสัมมาคารวะกับผู้ใหญ่ เป็นต้น ยอมรับหรือเคารพความแตกต่างระหว่าง

บุคคล เช่น ความคิด พฤติกรรม พื้นฐานครอบครัวเชื้อชาติศาสนา วัฒนธรรม เป็นต้น เล่นและทํางาน
ร่วมกับผู้อื่นได้แก้ไขข้อขัดแย้ง โดยปราศจากการใช้ความรุนแรง

๑.๔ มีพัฒนาการด้านสติปัญญา สื่อสารได้ มีทักษะการคิดพื้นฐาน และแสวงหา
ความรู้ได้
เด็กสนทนาโต้ตอบและเล่าเรื่องให้ผู้อื่นเข้าใจตั้งคําถามในสิ่งที่ตนเองสนใจหรือสงสัย

และพยายามค้นหาคําตอบ อ่านนิทานและเล่าเรื่องที่ตนเองอ่านได้เหมาะสมกับวัย มีความสามารถใน
การคิดรวบยอด การคิดเชิงเหตุผลทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ การคิดแก้ปัญหาและสามารถ

ตัดสินใจในเรื่องง่าย ๆ ได้สร้างสรรค์ผลงานตามความคิดและจินตนาการ เช่น งานศิลปะ การเคลื่อนไหว
ท่าทางการเล่นอิสระ เป็นต้น และใช้สื่อเทคโนโลยีเช่น แว่นขยาย แม่เหล็กกล้องดิจิตอล เป็นต้น

เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้และแสวงหาความรู้ได้
การให้ระดับคุณภาพ


ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
กำลังพัฒนา • มพัฒนาการดานร่างกาย อารมณ จิตใจ
้
ี
์
ึ
ิ
ั
สังคมและสตปญญายังไม่บรรลุตามเป้าหมายที่สถานศกษากำหนด
ปานกลาง • มพัฒนาการดานร่างกาย อารมณ จิตใจ สังคมและสตปัญญา
ิ
์
ี
้
ยังไม่บรรลุตามเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด
• มีการจัดประสบการณการเรียนรตามหลักสูตรและมีแผนงาน/
์
ู้
โครงการ/กิจกรรมเสริมในการพฒนาเด็กทยังไม่บรรลุตาม
ั
ี่
เป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด

3

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ดี • มีพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ จิตใจ สังคม และสตปัญญา
ิ
์
บรรลุตามเป้าหมายที่สถานศกษากำหนด
ึ
ดีเลิศ • มีพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ จิตใจ สังคม และสตปัญญา
์
ิ
ึ
บรรลุตามเป้าหมายที่สถานศกษากำหนด
ู้
• มีการจัดประสบการณ์การเรียนรตามหลักสูตรและมีแผนงาน/
โครงการ/กจกรรมเสริมในการพฒนาเดกอย่างเป็นระบบ
ิ
็
ั
และต่อเนื่อง
ยอดเยี่ยม • มพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ จิตใจ สังคมและสตปัญญา
ิ
์
ี
บรรลุตามเป้าหมายทสถานศกษากำหนด มความพรอม
้
ี่
ี
ึ
ในการศึกษาระดับประถมศึกษา
• มีการจดประสบการณการเรียนรตามหลักสูตรและมีแผนงาน/
์
ั
ู้
็
ิ
ั
โครงการ/กจกรรมเสริมในการพฒนาเดกอย่างเป็นระบบ
และต่อเนื่อง
้
• มส่วนร่วมของพอแมครอบครัว ชุมชน และทุกฝ่ายทเกยวของ
ี่
ี่
ี
่
่
ในการส่งเสริมพัฒนาการของเด็ก

มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ
๒.๑ มีหลักสูตรครอบคลุมพัฒนาการทั้ง ๔ ด้าน สอดคล้อง กับบริบทของท้องถิ่น
๒.๒ จัดครูให้เพียงพอกับชั้นเรียน
๒.๓ ส่งเสริมให้ครูมีความเชี่ยวชาญด้านการจัดประสบการณ์
๒.๔ จัดสภาพแวดล้อมและสื่อเพื่อการเรียนรู้อย่างปลอดภัย และเพียงพอ
๒.๕ ให้บริการส่อเทคโนโลยีสารสนเทศและส่อการเรียนรู้เพื่อ สนับสนุนการจัด

ประสบการณ์
๒.๖ มีระบบบริหารคุณภาพที่เปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย มีส่วนร่วม

คำอธิบาย
มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ

สถานศึกษาดำเนินการบริหารและจัดการสถานศึกษา ที่ครอบคลุมด้านวิชาการ ด้านครู
และบุคลากรด้านข้อมูลสารสนเทศ ด้านสภาพแวดล้อมและสื่อเพื่อการเรียนรู้ และด้านระบบประกัน

คุณภาพ ภายใน โดยเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา มีการกำกับติดตาม
การดำเนินงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อสร้าง ความมั่นใจต่อคุณภาพการจัดการศึกษาของ
สถานศึกษา

4

๒.๑ มีหลักสูตรครอบคลุมพัฒนาการทั้ง ๔ ด้าน สอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่น

สถานศึกษามีหลักสูตรสถานศึกษาที่ยืดหยุ่น และ สอดคล้องกับหลักสูตร
การศึกษาปฐมวัย โดยสถานศึกษาออกแบบการจัดประสบการณ์ที่เตรียมความพร้อมและไม่เร่งรัดวิชาการ
เน้นการเรียนรู้ ผ่านการเล่นและการลงมือปฏิบัติ ตอบสนองความต้องการและความแตกต่างของเด็กปกติ

และกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ และสอดคล้องกับวิถีชีวิต ของครอบครัว ชุมชนและท้องถิ่น
๒.๒ จัดครูให้เพียงพอกับชั้นเรียน

สถานศึกษาจัดครูให้เหมาะสมกับภารกิจการเรียน การสอนหรือจัดครูที่จบ
การศึกษาปฐมวัยหรือผ่านการอบรมการศึกษา ปฐมวัยอย่างพอเพียงกับชั้นเรียน

๒.๓ ส่งเสริมให้ครูมีความเชี่ยวชาญด้านการจัดประสบการณ์
พัฒนาครูและบุคลากรให้มีความรู้ความสามารถ ในการวิเคราะห์และออกแบบ

หลักสูตรสถานศึกษา มีทักษะในการจัดประสบการณ์และการประเมินพัฒนาการเด็ก ใช้ประสบการณ์
สำคัญในการออกแบบการจัดกิจกรรม มีการสังเกตและประเมินพัฒนาการเด็กเป็นรายบุคคล มีปฏิสัมพันธ์
ที่ดีกับเด็กและครอบครัว

๒.๔ จัดสภาพแวดล้อมและสื่อเพื่อการเรียนรู้อย่างปลอดภัยและเพียงพอ
สถานศึกษาจัดสภาพแวดล้อมภายในและภายนอก ห้องเรียนที่คำนึงถึงความ

ปลอดภัย สงเสริมให้เกิดการเรียนรู้เป็นรายบุคคล และกลุ่ม เล่นแบบร่วมมือร่วมใจ มีมุมประสบการณ์
หลากหลาย มีสื่อ การเรียนรู้ เช่น ของเล่น หนังสือนิทาน สื่อจากธรรมชาติ สื่อสำหรับ เด็กมุดลอด
ปีนป่าย สื่อเทคโนโลยี สื่อเพื่อการสืบเสาะหาความรู้

๒.๕ ให้บริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อการเรียนรู้ เพื่อสนับสนุนการจัด
ประสบการณ์สำหรับครู

สถานศึกษาอำนวยความสะดวก และให้บริการสื่อ เทคโนโลยีสารสนเทศวัสดุ
ื่
์
และอุปกรณ์ เพอสนับสนุนการจัดประสบการณ และพัฒนาครู
๒.๖ มีระบบบริหารคุณภาพที่เปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีส่วนร่วม
สถานศึกษากำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ที่สอดคล้องกับ

มาตรฐานการศึกษาปฐมวัย และอัตลักษณ์ที่สถานศึกษากำหนด จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาของ
สถานศึกษาที่สอดรับกับมาตรฐานที่สถานศึกษากำหนดและดำเนินการตามแผน มีการประเมินผลและ
ตรวจสอบคุณภาพภายในสถานศึกษา ติดตามผลการดำเนินงาน และจัดทำรายงานผลการประเมินตนเอง

ประจำปี นำผลการประเมินไปปรับปรุง และพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา โดยผู้ปกครองและผู้เกี่ยวข้องทุก
ฝ่าย มีส่วนร่วมและจัดส่งรายงานผลการประเมินตนเองให้หน่วยงานต้นสังกัด

5

การให้ระดับคุณภาพ

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

กำลังพัฒนา • มีหลักสูตรสถานศกษาทไมยืดหยนไม่สอดคลองกบหลักสูตร
ี่
ึ
ั
ุ่
้
่
การศึกษาปฐมวัยและบริบทของท้องถิ่น
ี
ุ
่
• มระบบบริหารคณภาพแต่ไมส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพเด็ก
ปฐมวัย
ปานกลาง • มีหลักสูตรสถานศึกษาทยืดหยนสอดคล้องกับหลักสูตร
ุ่
ี่
การศึกษาปฐมวัยและบริบทของท้องถิ่น
ุ
• มีระบบบริหารคณภาพแต่ไมส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพ
่
เด็กปฐมวัย
ดี • มีหลักสูตรสถานศกษาทยืดหยุ่นสอดคล้องกับหลักสูตรการ
ี่
ึ
ศึกษาปฐมวัยและบริบทของท้องถิ่น
• จัดครูให้เพียงพอและเหมาะสมกับชั้นเรียน

ี่
ี
ั
ู
ิ
ี
• มการส่งเสรมให้ครมความเชยวชาญด้านการจดประสบการณ ์
ที่ส่งผลต่อคุณภาพเด็กเป็นรายบุคคล
ื่
ื่
ี
• จัดสภาพแวดล้อมอย่างปลอดภัยและมสอเพอการเรียนรู้
อย่างเพียงพอและหลากหลาย
• ให้บริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อการเรียนรู้
เพื่อสนับสนุนการจัดประสบการณ์เหมาะสมกับบริบท
ของสถานศึกษา
ึ
ุ
ั
ี
ี่
• มระบบบริหารจดการคณภาพของสถานศกษาทส่งผลต่อ
คณภาพตามมาตรฐานของสถานศกษาและเปิดโอกาสให้
ุ
ึ
ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีส่วนร่วม

6

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ดีเลิศ • มการประเมนและพฒนาหลกสตรสถานศกษาใหสอดคลอง
ั
ู
ึ
ิ
ี
ั
้
้
ั
กบหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยและบริบทของท้องถิ่น
• จัดครูให้เพียงพอและเหมาะสมกับชั้นเรียน
ี
ิ
ู
• มการส่งเสรมให้ครมความเชยวชาญด้านการจดประสบการณ ์
ั
ี่
ี
ุ
็
้
ี่
่
ทสงผลต่อคณภาพเดกเป็นรายบุคคล ตรงความตองการของคร ู
ึ
และสถานศกษา
ี
ื่
• จัดสภาพแวดล้อมอย่างปลอดภัยและมสอเพอการเรียนรู้
ื่
อย่างเพียงพอ และหลากหลาย
• ให้บริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อการเรียนรู้
เพื่อสนับสนุนการจัดประสบการณ์เหมาะสมกับบริบท
ของสถานศึกษา
ี้
• มระบบบรหารจดการคณภาพของสถานศกษาการชแนะ
ึ
ี
ั
ุ
ิ
ั
ิ
ุ
ี่
ระหว่างการปฏบติงานทส่งผลต่อคณภาพมาตรฐานของ
สถานศกษาบูรณาการ
ึ
• การปฏิบัตงานและเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย
ิ
มีส่วนร่วม

7

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ยอดเยี่ยม • มการประเมนและพฒนาหลกสตรสถานศกษาใหสอดคลอง
ั
ึ
ู
ี
ิ
ั
้
้
กบหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยและบริบทของท้องถิ่น
ั
• จัดครูให้เพียงพอและเหมาะสมกับชั้นเรียน
• มการส่งเสรมให้ครมความเชยวชาญด้านการจดประสบการณ ์
ี
ิ
ู
ั
ี่
ี
ทส่งผลตอคณภาพเดกเป็นรายบุคคลตรงความตองการของค
ี่
่
้
ุ
็
ู้
รูและสถานศึกษา และจัดให้มีชุมชนการเรียนรทางวิชาชีพ
• จัดสภาพแวดล้อมอย่างปลอดภัยและมสอเพอการเรียนรู้
ี
ื่
ื่
อย่างเพียงพอและหลากหลาย
• ให้บริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อการเรียนรู้
เพื่อสนับสนุนการจัดประสบการณ์เหมาะสมกับบริบท
ของสถานศึกษา
ี
• มระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษาที่เหมาะสม
ื่
่
และตอเนอง
่
่
ิ
ิ
• มการชแนะระหวางการปฏบตงานส่งผลตอคุณภาพตาม
ี
ี้
มาตรฐานของสถานศึกษา บูรณาการการปฏิบัติงานและ
ี
ี่
่
็
้
้
ู้
ี่
เปิดโอกาสใหผเกยวของทุกฝ่ายมส่วนร่วมจนเปนแบบอยางทด ี
และได้รับการยอมรับจากชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
มาตรฐานที่ ๓ การจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ
๓.๑. จัดประสบการณ์ที่ส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ
๓.๒ สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและปฏิบัติอย่างมีความสุข
๓.๓ จัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวัย
๓.๔ ประเมินพฒนาการเด็กตามสภาพจริงและนำผลการประเมินพัฒนาการเด็กไปปรับปรุง
ั
การจัดประสบการณ์และพัฒนาเด็ก
คำอธิบาย
มาตรฐานที่ ๓ การจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ
ครูจัดประสบการณ์ให้เด็กมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุล เต็มศักยภาพ รู้จักเด็กเป็น
รายบุคคลและสร้างโอกาสให้เด็กทุกคนได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและลงมือกระทำผ่านประสาทสัมผัส
ื้
จัดบรรยากาศที่เออต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวัย มีการติดตามและประเมินผล
พัฒนาการเด็กอย่างเป็นระบบ

8

๓.๑ จัดประสบการณ์ที่ส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ

ครูวิเคราะห์ข้อมูลเด็กเป็นรายบุคคล จัดทำแผนการจัดประสบการณ์ จากการ
วิเคราะห์มาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในหลักสูตรสถานศึกษา โดยมีกิจกรรมที่ส่งเสริมพัฒนาการ
ั
เด็กครบทุกด้าน ทั้งด้านร่างกาย ด้านอารมณ์ จิตใจ ด้านสังคมและด้านสติปัญญา ไม่มุ่งเน้นการพฒนา
ด้านใดด้านหนึ่งเพียงด้านเดียว
๓.๒ สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและปฏิบัติอยางมีความสุข
่
ครูจัดประสบการณ์ที่เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิม ให้เด็กมีโอกาสเลือกทำ
กิจกรรมอย่างอิสระ ตามความต้องการ ความสนใจ ความสามารถ ตอบสนองต่อวิธีการเรียนรู้ของเด็ก

เป็นรายบุคคล หลากหลายรูปแบบจากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย เด็กได้เลือกเล่น เรียนรู้ ลงมือกระทำ
และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง

ี
๓.๓ จัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อ และเทคโนโลยที่เหมาะสมกับวัย
ื้
ครูจัดห้องเรียนให้สะอาด อากาศถ่ายเท ปลอดภัย มีพนที่แสดงผลงานเด็ก
ื้
พนที่สำหรับมุมประสบการณ์และการจัดกิจกรรม เด็กมีส่วนร่วมในการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียน เช่น
ป้ายนิเทศ การดูแลต้นไม้ เป็นต้น ครูใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับช่วงอายุ ระยะ ความสนใจ
และวิถีการเรียนรู้ของเด็ก เช่น กล้องดิจิตอล คอมพิวเตอร์ สำหรับการเรียนรู้กลุ่มย่อย สื่อของเล่น

ที่กระตุ้นให้คิดและหาคำตอบ เป็นต้น
๓.๔ ประเมินพัฒนาการเด็กตามสภาพจริง และนำผลการประเมินพัฒนาการเด็กไป
ปรับปรุงการจัดประสบการณ์และพัฒนาเด็ก

ครูประเมินพัฒนาการเด็กจากกิจกรรมและกิจวัตรประจำวันด้วยเครื่องมือ
และวิธีการที่หลากหลาย ไม่ใช้แบบทดสอบ วิเคราะห์ผลการประเมินพัฒนาการเด็กโดยผู้ปกครอง

และผู้เกี่ยวข้อง มีส่วนร่วม และนำผลการประเมินที่ได้ไปพัฒนาคุณภาพเด็กและแลกเปลี่ยนเรียนรู้
การจัดประสบการณ์ที่มีประสิทธิภาพ

การให้ระดับคุณภาพ


ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
กำลังพัฒนา • จัดประสบการณทส่งเสริมให้เด็กมพฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์
ี่
ี
ั
์
จิตใจ สังคม และสติปัญญาไม่สมดุล
ิ
ั
ิ
• ไม่สรางโอกาสให้เดกได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและปฏิบต กจกรรม
็
้
ิ
้
อย่างอสระตามความตองการ ความสนใจและ
ความสามารถของเด็ก

9

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ปานกลาง • จัดประสบการณทส่งเสริมให้เด็กมพฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์
ี
ี่
์
ั
จิตใจ สังคม และสติปัญญาอย่างสมดุล
• สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เล่น และปฏบตกจกรรม
ิ
ั
ิ
่
ิ
้
อยางอสระตามความตองการ ความสนใจ และความสามารถ
ของเด็ก
ดี • จัดประสบการณทส่งเสริมให้เด็กมพฒนาการด้านร่างกาย อารมณ ์
ั
ี่
ี
์
ั
จิตใจ สังคม และสติปญญาอย่างสมดุลเต็มศกยภาพของเด็ก
ั
เป็นรายบุคคล
์
• สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณตรง เล่นและปฏิบัตกิจกรรม
ิ
์
้
เรียนรู้ลงมอทำและสร้างองคความรู้ดวยตนเองอย่างมีความสุข
ื
ี่
ื้
• จัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อมในห้องเรียนทเออต่อการเรียนรู้
ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวัย
็
ั
• ครูประเมินพฒนาการเดกตามสภาพจริงดวยวิธีการ
้
ู้
ที่หลากหลาย โดยผปกครองและผู้เกยวของมีส่วนร่วม นำผล
้
ี่
ั
ี่
การประเมินทไดไปปรับปรุงการจัดประสบการณ์และพฒนาเด็ก
้
ดีเลิศ • จัดประสบการณทส่งเสริมให้เด็กมพฒนาการด้านร่างกาย อารมณ ์
์
ั
ี
ี่
่
จิตใจ สังคม และสติปัญญา อยางสมดุลเต็มศักยภาพ
โดยความร่วมมอของพอแม่ และครอบครัว ชุมชน และผู้เกี่ยวข้อง
ื
่
์
• สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณตรง เล่นและปฏิบัต กิจกรรม
ิ
เรียนรู้ลงมอทำ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง อย่างมีความสุข
ื
่
ื้
ี่
• จัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อมในห้องเรียนทเออตอ
การเรียนรู้โดยเด็กมส่วนร่วม ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่
ี
เหมาะสมกับวัย
ั
• ครูประเมินพฒนาการเดกตามสภาพจริงดวยวิธีการ
็
้
ที่หลากหลาย โดยผปกครองและผู้เกยวของมีส่วนร่วม นำผล
ู้
้
ี่
ั
การประเมินทไดไปปรับปรุงการจัดประสบการณ์ และพฒนาเด็ก
ี่
้

10

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ยอดเยี่ยม • จัดประสบการณ์ที่ส่งเสริมให้เด็กมพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ
่
สังคม และสติปัญญาอย่างสมดุล เต็มศักยภาพโดยความร่วมมือของพอ
แม่และครอบครัว ชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง และเป็นแบบอย่างที่ดี

• สร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและปฏิบัติ กิจกรรม
เรียนรู้ลงมือทำ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองอย่างมีความสุข
• จัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อมในห้องเรียนที่เอื้อต่อ การเรียนรู้โดยเด็ก

มีส่วนร่วม ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวัย

• ครูประเมินพฒนาการเด็กตามสภาพจริงด้วยวิธีการ ที่หลากหลาย โดย
ั
ผู้ปกครองและผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วม นำผลการประเมินที่ได้ไปปรับปรุง
การจัดประสบการณ์และพัฒนาเด็ก


มาตรฐานการศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน

ึ
มาตรฐานการศกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. ๒๕๖๑ มีจำนวน ๓ มาตรฐาน ได้แก ่
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของผู้เรียน

๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการของผู้เรียน
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน

มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ
มาตรฐานที่ ๓ กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
รายละเอียดแต่ละมาตรฐาน มีดังนี้

มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของผู้เรียน

๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการของผู้เรียน
๑) มีความสามารถในการอ่าน การเขียน การสื่อสาร และการคิดคำนวณ
๒) มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ อภิปราย

แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและแก้ปัญหา
๓) มีความสามารถในการสร้างนวัตกรรม

๔) มีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร
๕) มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศึกษา

ื้
๖) มีความรู้ ทักษะพนฐาน และเจตคติทดีต่องานอาชีพ
ี่
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
๑) การมีคุณลักษณะและค่านิยมที่ดีตามที่สถานศึกษากำหนด
๒) ความภูมิใจในท้องถิ่นและความเป็นไทย

11

ั
๓) การยอมรับที่จะอยู่ร่วมกนบนความแตกต่างและหลากหลาย
๔) สุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคม
คำอธิบาย
มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของผู้เรียน

ผลการเรียนรู้ที่เป็นคุณภาพของผู้เรียนทั้งด้านผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการ ประกอบด้วย
ความสามารถในการอ่าน การเขียน การส่อสาร การคิดคำนวณ การคิดประเภทต่าง ๆ การสร้างนวัตกรรม

การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตร การมีความรู้ ทักษะ
ั
ึ
พื้นฐานและเจตคติที่ดีต่อวิชาชีพ และด้านคุณลักษณะ อนพงประสงค์ที่เป็นค่านิยมที่ดีตามที่สถานศึกษา
กำหนด ความภูมิใจ ในท้องถิ่นและความเป็นไทย การยอมรับที่จะอยู่ร่วมกันบนความแตกต่าง
และหลากหลาย รวมทั้งสุขภาวะทางร่างกายและจิตสังคม

๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการของผู้เรียน
๑) มีความสามารถในการอ่าน การเขียน การสื่อสาร และการคิดคำนวณ
ผู้เรียนมีทักษะในการอ่าน การเขียน การสื่อสาร และการคิดคำนวณ

ตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำาหนดในแต่ละระดับชั้น
ี
๒) มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดอยางมวิจารณญาณ อภิปราย
่
แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และแก้ปัญหา
ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดจำแนกแยกแยะ ใคร่ครวญไตร่ตรอง
พิจารณาอย่างรอบคอบ โดยใช้เหตุผลประกอบการ ตัดสินใจ มีการอภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

และแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล
๓) มีความสามารถในการสร้างนวัตกรรม

ผู้เรียนมีความสามารถในการรวบรวมความรู้ได้ ทั้งด้วยตัวเองและการ
ทำงานเป็นทีม เชื่อมโยงองค์ความรู้ และประสบการณ์ มาใช้ในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ อาจเป็น

แนวความคิด โครงการ โครงงาน ชิ้นงาน ผลผลิต และการสื่อสาร
๔) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ

ผู้เรียนมีความสามารถในใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
เพอการพัฒนาตนเองและสังคมในด้านการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงานอย่างสร้างสรรค์ และมีคุณธรรม
ื่
๕) มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศึกษา

ผู้เรียนบรรลุและมีความก้าวหน้าในการเรียนรู้ ตามหลักสูตร
สถานศึกษาจากพนฐานเดิมในด้านความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ กระบวนการต่าง ๆ รวมทั้งมีความก้าวหน้า
ื้
ในผลการทดสอบระดับชาติ หรือผลการทดสอบอื่น ๆ
๖) มีความรู้ ทักษะพื้นฐาน และเจตคติที่ดีต่องานอาชีพ

ผู้เรียนมีความรู้ ทักษะพื้นฐานในการจัดการ เจตคติที่ดีพร้อมที่จะ
ศึกษาต่อในระดับชั้นที่สูงขึ้น การทำงานหรืองานอาชีพ

12

๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน

๑) มีคุณลักษณะและค่านิยมที่ดีตามที่สถานศึกษากำหนด
ผู้เรียนมีพฤติกรรมเป็นผู้ที่มีคณธรรม จริยธรรม เคารพในกฎกติกา
ุ
ึ
ี่
มีค่านิยมและจิตสำนึกตามทสถานศกษากำหนด โดยไม่ขัดกับกฎหมายและวัฒนธรรมอันดีของสังคม

๒) มีความภูมิใจในท้องถิ่นและความเป็นไทย

ผู้เรียนมีความภูมิใจในท้องถิ่น เห็นคุณค่าของความเป็นไทย มีส่วนร่วม
ในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีไทย รวมทั้งภูมิปัญญาไทย

๓) ยอมรับที่จะอยู่ร่วมกันบนความแตกต่างและหลากหลาย
ผู้เรียนยอมรับและอยู่ร่วมกันบนความแตกต่างระหว่างบุคคลในด้าน

เพศ วัย เชื้อชาติ ศาสนา ภาษาวัฒนธรรม ประเพณี
๔) มีสุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคม
ผู้เรียนมีการรักษาสุขภาพกาย สุขภาพจิต อารมณ์และสังคม

และแสดงออกอย่างเหมาะสมในแต่ละช่วงวัยสามารถอยู่ร่วมกับคนอื่นอย่างมีความสุข เข้าใจผู้อื่น ไม่มี
ความขัดแย้งกับผู้อื่น

การให้ระดับคุณภาพ

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ิ
กำลังพัฒนา ๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวชาการของผู้เรียน
ื่
่
• ผู้เรียนมีความสามารถในการอาน การเขียน การสอสาร
ึ
ี่
และการคิดคำนวณ ต่ำกว่าเป้าหมายทสถานศกษากำหนด
ี
• ผู้เรียนมผลสัมฤทธทางการเรยนตามหลักสูตรสถานศึกษาต่ำ
ี
ิ์
ึ
กว่าเป้าหมายที่สถานศกษากำหนด
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
ี่
• ผู้เรียนมคุณลักษณะและค่านิยมทดีต่ำกว่าเป้าหมาย
ี
ที่สถานศึกษากำาหนด
่
้
่
ุ
ั
• ผู้เรียนมีสขภาวะทางรางกาย และจิตสงคมต่ำกวาเปาหมาย
ที่สถานศึกษากำหนด

13

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
ปานกลาง ๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวชาการของผู้เรียน
ิ
• ผู้เรียนมีความสามารถในการอ่าน การเขียน การสื่อสาร และการคิด
คำนวณ เป็นไปตามเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด

ึ
• ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศกษา เป็นไปตาม
เป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
• ผู้เรียนมคุณลักษณะและค่านิยมที่ดีเป็นไปตามเป้าหมายที่สถานศึกษา

กำหนด

• ผู้เรียนมีสุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคมเป็นไปตาม เป้าหมายที่
สถานศึกษากำหนด
ดี ๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวชาการของผู้เรียน
ิ
่
• ผู้เรียนมีความสามารถในการอาน การเขียน การสอสาร
ื่
ี่
และการคิดคำนวณเป็นไปตามเป้าหมายทสถานศึกษากำหนด
ิ์
• ผู้เรียนมีผลสัมฤทธทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศึกษา
ึ
เป็นไปตามเป้าหมายที่สถานศกษากำหนด
• ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คดอย่างม วิจารณญาณ
ี
ิ
อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และแก้ปัญหาได้
ั
ั
ื้
ู
ี
• ผู้เรียนมความร และทกษะพนฐานในการสร้างนวตกรรม
้
• ผู้เรียนมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ
และการสื่อสารเพอพฒนาตนเองได้อย่างเหมาะสม ปลอดภัย
ื่
ั
ี่
่
ี
ี
ั
• ผู้เรียนมความรู้ทกษะพื้นฐาน และเจตคตทดตองานอาชีพ
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
• ผู้เรียนมคุณลักษณะและค่านิยมทดเป็นไปตามเป้าหมาย
ี่
ี
ี
ที่สถานศึกษากำหนด

14

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
ดีเลิศ ๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวชาการของผู้เรียน
ิ
• ผู้เรียนมีความสามารถในการอ่าน การเขียน การสื่อสาร และการคิด
คำนวณ สูงกว่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด

• ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศกษา สูงกว่า
ึ
เป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด

• ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดอย่างมี วิจารณญาณ
อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น โดยใช้เหตุผลประกอบการตัดสินใจ
และแก้ปัญหาได้

• ผู้เรียนมีความสามารถในการสร้างนวัตกรรม
• ผู้เรียนมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร

เพอพัฒนาตนเอง และสังคมในด้านการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงาน
ื่
• ผู้เรียนมีความรู้ทักษะพื้นฐาน และเจตคติที่ดีพร้อมที่จะศึกษาต่อใน
ระดับชั้นที่สูงขึ้น และการทำงานหรืองานอาชีพ

๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
• ผู้เรียนมีคุณลักษณะและค่านิยมที่ดีสูงกว่าเป้าหมาย ที่สถานศึกษา

กำหนด

15

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
ยอดเยี่ยม ๑.๑ ผลสัมฤทธิ์ทางวชาการของผู้เรียน
ิ
• ผู้เรียนมีความสามารถในการอาน การเขียน การสอสาร และการคิดคำนวณ
่
ื่
สูงกว่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด
• ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรสถานศึกษา สูงกว่าเป้าหมาย
ที่สถานศึกษากำหนด

• ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดอย่าง มีวิจารณญาณ
อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น โดยใช้เหตุผลประกอบการตัดสินใจ และ
แก้ปัญหาได้

• ผู้เรียนมีความสามารถในการสร้างนวัตกรรม มีการนำไปใช้และเผยแพร่
๑.๒ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน

• ผู้เรียนมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร
ื่
เพอพัฒนาตนเอง และสังคมในด้าน การเรียนรู้ การสื่อสาร
การทำงาน อย่างสร้างสรรค์ และมีคุณธรรม

• ผู้เรียนมีความรู้ทักษะพื้นฐาน และเจตคติที่ดีพร้อมที่จะศึกษาต่อใน
ระดับชั้นที่สูงขึ้น และการทำงานหรืองานอาชีพ

• ผู้เรียนมีคุณลักษณะและค่านิยมที่ดีสูงกว่าเป้าหมาย ที่สถานศึกษา
กำหนดเป็นแบบอย่างได้
• ผู้เรียนมีความภูมิใจในท้องถิ่น เห็นคุณค่าของความเป็นไทย มีส่วนร่วม

ในการอนุรักษวัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาไทย
์
• ผู้เรียนสามารถอยู่ร่วมกันบนความแตกต่างและหลากหลาย

• ผู้เรียนมีสุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคมสูงกว่า เป้าหมายที่
สถานศึกษากำหนด


มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ
๒.๑ มีเป้าหมายวิสัยทัศน์และพันธกิจที่สถานศึกษากำหนดชัดเจน

๒.๒ มีระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษา
๒.๓ ดำเนินงานพัฒนาวิชาการที่เน้นคุณภาพผู้เรียนรอบด้าน ตามหลักสูตรสถานศึกษา และ

ทุกกลุ่มเป้าหมาย
๒.๔ พัฒนาครูและบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ

๒.๕ จัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมที่เออต่อการจัดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ
ื้
๒.๖ จัดระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการและการจัดการเรียนรู้

16

คำอธิบาย

มาตรฐานที่ ๒ กระบวนการบริหารและการจัดการ
เป็นการจัดระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษา มีการกำหนดเป้าหมาย
วิสัยทัศน์และพันธกิจอย่างชัดเจน สามารถดำเนินงานพัฒนาวิชาการที่เน้นคุณภาพผู้เรียนรอบด้านตาม

หลักสูตรสถานศึกษา ในทุกกลุ่มเป้าหมาย จัดทำแผนพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา ดำเนินการพัฒนา
ื่
ครูและบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ และจัดระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ เพอสนับสนุนการ
ื้
บริหารจัดการและการเรียนรู้ รวมทั้งจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมที่เออต่อการจัดการเรียนรู้
๒.๑ มีเป้าหมาย วิสัยทัศน์ และพันธกิจที่สถานศึกษากำหนดชัดเจน

ั
สถานศึกษากำหนดเป้าหมาย วิสัยทัศน์ และพนธกิจ ไว้อย่างชัดเจน สอดคล้อง
กับบริบทของสถานศึกษา ความต้องการของชุมชน ท้องถิ่น วัตถุประสงค์ของแผนการศึกษาแห่งชาติ

นโยบายของ รัฐบาลและของต้นสังกัด รวมทั้งทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคม
๒.๒ มีระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษา
สถานศึกษาสามารถบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษาอยางเป็นระบบ

ทั้งในส่วนการวางแผนพัฒนาคุณภาพ การจัดการศึกษา การนำแผนไปปฏิบัติเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา
มีการติดตามตรวจสอบประเมินผลและปรับปรุงพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง มีการบริหารอัตรากำลัง

ทรัพยากรทางการศึกษา และระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน มีระบบการนิเทศภายใน การนำข้อมูลมาใช้ใน
การพัฒนาบุคลากร และผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีส่วนร่วมการวางแผนปรับปรุง และพัฒนา และร่วม
รับผิดชอบต่อผลการจัดการศึกษา

๒.๓ ดำเนินงานพัฒนาวิชาการที่เน้นคุณภาพผู้เรียนรอบด้านตามหลักสูตร
สถานศึกษาและทุกกลุ่มเป้าหมาย

สถานศึกษาบริหารจัดการเกี่ยวกับงานวิชาการ ทั้งด้านการพัฒนาหลักสูตร
กิจกรรมเสริมหลักสูตรที่เน้นคุณภาพผู้เรียนรอบด้าน เชื่อมโยงวิถีชีวิตจริง และครอบคลุม

ทุกกลุ่มเป้าหมาย หมายรวมถึง การจัดการเรียนการสอนของกลุ่มที่เรียนแบบควบรวมหรือกลุ่มที่เรียนร่วม
ด้วย

๒.๔ พัฒนาครูและบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ
สถานศึกษาส่งเสริม สนับสนุน พัฒนาครู บุคลากร ให้มีความเชี่ยวชาญทาง
วิชาชีพ และจัดให้มีชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ มาใช้ในการพัฒนางานและการเรียนรู้ของผู้เรียน

ี่
๒.๕ จัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมทเอื้อต่อการจัดการเรียนรู้
สถานศึกษาจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพทั้งภายในและภายนอกห้องเรียน

และสภาพแวดล้อมทางสังคม ที่เออต่อการจัดการเรียนรู้ และมีความปลอดภัย
ื้

17

๒.๖ จัดระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการและการจัดการ

เรียนรู้
สถานศึกษาจัดระบบการจัดหา การพัฒนาและการบริการเทคโนโลยีสารสนเทศ
ื่
เพอใช้ในการบริหารจัดการและการจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับสภาพของสถานศึกษา
การให้ระดับคุณภาพ

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

กำลังพัฒนา • เป้าหมายวิสัยทัศนและพนธกิจทสถานศกษากำหนด
ึ
ี่
์
ั
ไม่ชัดเจน
ุ
• มระบบบริหารจัดการคณภาพของสถานศกษาแต ่
ึ
ี
ไมส่งผลต่อคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา
่
ปานกลาง • เป้าหมายวิสัยทัศน์และพันธกิจทสถานศึกษากำหนดชัดเจน
ี่
เป็นไปได้ในการปฏิบัติ
ี่
ึ
ุ
ี
• มระบบบริหารจัดการคณภาพของสถานศกษาทส่งผลตอ
่
ึ
คุณภาพตามมาตรฐานการศกษาของสถานศึกษา
ดี • เป้าหมายวิสัยทัศน์และพันธกิจทสถานศึกษากำหนดชัดเจน
ี่
ึ
็
ิ
สอดคลองกบบรบทของสถานศกษา เปนไปได้ในการปฏบต ิ
้
ั
ั
ิ
• มีระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษาที่ชัดเจน
ส่งผลต่อคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา
ู้
• ดำเนินงานพฒนาวิชาการทเน้นคณภาพผเรียนรอบดาน
้
ี่
ุ
ั
ตามหลักสูตรสถานศึกษาและทุกกลุ่มเป้าหมาย
• พัฒนาครูและบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ
• จัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมทปลอดภย
ั
ี่
ื้
และเออต่อการจัดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ
ิ
• จัดระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพอสนับสนุนการบรหาร
ื่
จัดการและการจัดการเรียนรู้

18

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ดีเลิศ • มีเป้าหมายวิสัยทัศน์และพันธกิจทสถานศึกษากำหนด
ี่
ชัดเจน สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษาความต้องการ
ึ
ของชุมชน นโยบายรัฐบาล แผนการศกษาแห่งชาติ
เป็นไปได้ในการปฏิบัติ

• มีระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษาที่ชัดเจน
มีประสิทธิภาพ ส่งผลต่อคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา
ของสถานศึกษา โดยความร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย

• ดำเนินงานพฒนาวิชาการทเน้นคณภาพผเรียนรอบดาน
ู้
ุ
ั
้
ี่
ตามหลักสูตรสถานศกษาและทกกลุ่มเป้าหมาย เชื่อมโยง
ุ
ึ
กับชีวิตจริง
• พัฒนาครูและบุคลากรใหม่ความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ
ตรงตามความต้องการของครูและสถานศกษา
ึ
ั้
• จัดหรือปรบสภาพแวดล้อมทางกายภาพทงภายในและ
ั
ั
ภายนอกสถานศกษา ใหปลอดภยและเออตอการเรยนรู้
้
ี
่
ื้
ึ
จัดเทคโนโลยี สิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และ
ู้
้
ึ
ความชวยเหลออนใดทางการศึกษาให้ผเรียนไดเข้าถง และใช ้
่
ื่
ื
ู้
ประโยชน์ได้จากแหล่งเรียนร ตามศักยภาพและประเภท
ิ
ของความพการ
• จัดหา พัฒนาและบริการเทคโนโลยีสารสนเทศ
อย่างเป็นระบบ เพอใช้ในการบริหารจัดการ
ื่
และการจัดการเรียนรู้ ตามศักยภาพและประเภท
ิ
ของความพการ

19

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา

ยอดเยี่ยม • มีเป้าหมายวิสัยทัศน์และพันธกิจทสถานศึกษากำหนด
ี่
ไว้อย่างชัดเจน สอดคล้องกบบริบทของสถานศกษา
ึ
ั
ความต้องการของชุมชน ท้องถิ่น วัตถุประสงค์ของแผน
การศึกษาแห่งชาติ นโยบายของรัฐบาล และของต้นสังกัด

้
ั้
เป็นไปไดในการปฏิบัติ รวมทงทันตอการเปลี่ยนแปลง
่
ของสังคม
• มีระบบบริหารจัดการคุณภาพของสถานศึกษาที่ชัดเจน
มีประสิทธิภาพ ส่งผลต่อคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา
ี่
ื
้
ึ
ของสถานศกษาโดยความร่วมมอของผู้เกยวของทุกฝ่าย
ื่
มีการนำข้อมูลมาใช้ในการปรับปรุง พัฒนางานอย่างต่อเนอง
และเป็นแบบอย่างได้
• ดำเนินงานพัฒนาวิชาการที่เน้นคุณภาพผู้เรียนทุกกลุ่ม
้
ึ
เป้าหมายอย่างรอบดานตามสถานศกษา ตามศักยภาพ
และประเภทของความพการ และใหครอบคลุมทกประเภท
ิ
ุ
้
ิ
ความพการ เชื่อมโยงกับชีวิตจริง และเป็นแบบอย่างได้
ี
ี
ุ
ี่
• พัฒนาครูและบคลากรให้มความเชยวชาญทางวิชาชพ และ
นำกระบวนการของชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ มาใช้ใน
การพัฒนางานและการเรียนรู้ของผู้เรียน
ั้
• จัดหรือปรบสภาพแวดล้อมทางกายภาพทงภายในและ
ั
่
ภายนอกสถานศกษาให้ปลอดภัยและเออตอการเรียนรู้
ื้
ึ
ี
ิ่
จัดเทคโนโลย สงอำนวยความสะดวก สอ บริการและความ
ื่
ู้
ช่วยเหลืออนใดทางการศกษา ให้ผเรียนไดเข้าถงและใช้
ึ
ื่
ึ
้
ี
ั
ประโยชน์ได้จากแหล่งเรยนรู้ ตามศกยภาพและประเภท
ิ
ของความพการ และเป็นแบบอย่างได้
• จัดหา พัฒนา และบริการเทคโนโลยีสารสนเทศ
อย่างเป็นระบบ เพอใช้ในการบริหารจัดการ
ื่
และการจัดการเรียนรู้ตามศักยภาพและประเภท
ของความพการ
ิ
มาตรฐานที่ ๓ กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
๓.๑ จัดการเรียนรู้ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริง และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิต
ได้
๓.๒ ใช้สื่อ เทคโนโลยีสารสนเทศ และแหล่งเรียนรู้ที่เอื้อต่อการเรียนรู้

20

๓.๓ มีการบริหารจัดการชั้นเรียนเชิงบวก

๓.๔ ตรวจสอบและประเมินผู้เรียนอย่างเป็นระบบ และนำผลมาพัฒนาผู้เรียน
๓.๕ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และให้ข้อมูลสะท้อนกลับ เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการจัดการ
เรียนรู้

คำอธิบาย
มาตรฐานที่ ๓ กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

เป็นกระบวนการจัดการเรียนการสอนตามศักยภาพของผู้เรียนแต่ละบุคคลตามที่ระบุไว้
ในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลที่สอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศึกษา สร้างโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วน

ร่วมในการเรียนรู้ ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริงตามศักยภาพของผู้เรียนแต่ละบุคคล มีการบริหาร
จัดการเรียนรู้เชิงบวก สร้างปฏิสัมพันธ์ที่ดี ร่วมกันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ดำเนินการตรวจสอบและประเมิน

ผู้เรียนอย่างเป็นระบบและนำผลมาพัฒนาและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง
๓.๑ จัดการเรียนรู้ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริง และสามารถนำไปประยุกต์ใช้
ในชีวิตได้

จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามที่ระบไว้ในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
ที่สอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศึกษาที่เน้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริง

เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยผู้เรียนได้รับการฝึก
ิ
ให้มีทักษะและการแสดงความคิดเห็นตามศักยภาพและประเภทของความพการ
๓.๒ ใช้สื่อ เทคโนโลยีสารสนเทศ และแหล่งเรียนรู้ที่เอื้อต่อการเรียนรู้

มีการใช้เทคโนโลยี สิ่งอำานวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออน
ื่
ื้
ใดทางการศึกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ และแหล่งเรียนรู้ที่เออต่อการเรียนรู้ รวมทั้งภูมิปัญญาท้องถิ่น
โดยนำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้ และสร้างโอกาสให้ผู้เรียนได้แสวงหาความรู้ตามศักยภาพของผู้เรียน
จากสื่อที่หลากหลาย

๓.๓ มีการบริหารจัดการผู้เรียนเชิงบวก
มีการบริหารจัดการผู้เรียน โดยเน้นการมีปฏิสัมพันธ์เชิงบวก ครูรักเด็ก ให้เด็ก

รักครู และรักที่จะเรียนรู้ สามารถเรียนรู้ร่วมกันอย่างมีความสุข
๓.๔ ตรวจสอบและประเมินผู้เรียนอย่างเป็นระบบ และนำผลมาพัฒนาผู้เรียน
มีการตรวจสอบและประเมินคุณภาพการจัดการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ

มีขั้นตอนชัดเจน โดยใช้เครื่องมือและวิธีการวัดและประเมินผลที่เหมาะสมกับเป้าหมายในการจัดการ
่
เรียนรู้ และให้ข้อมูลย้อนกลับแกผู้เรียน และผู้ปกครองเพื่อนำผลไปใช้พัฒนาการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
๓.๕ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และให้ข้อมูลสะท้อนกลับ เพื่อปรับปรุงและพัฒนาการ
จัดการเรียนรู้

ครูและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องร่วมกันแลกเปลี่ยนความรู้ และประสบการณ์รวมทั้ง
ให้ข้อมูลสะท้อนกลับเพื่อนำไปใช้ในการปรับปรุง และพัฒนาการจัดการเรียนรู้

21

การให้ระดับคุณภาพ


ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
กำลังพัฒนา • จัดการเรียนรทไม่เปิดโอกาสให้ผเรียนได้ใช้กระบวนการคิด
ู้
ี่
ู้
และปฏิบัติจริง
• ใช้เทคโนโลยี สงอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและ
ิ่
ความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ
และแหล่งเรียนรู้ที่ไม่เอื้อต่อการเรียนรู้

• ตรวจสอบและประเมินผู้เรียนอย่างไม่เป็นระบบ
ปานกลาง • จัดกิจกรรมการเรียนรตามทระบไว้ในแผนการจัดการศกษา
ี่
ุ
ึ
ู้
ึ
ี่
เฉพาะบุคคลทสอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศกษา
ู้
ิ
ี่
ี
ิ
ู้
ทเน้นให้ผเรียนไดเรยนรผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัตจรง
้
• ใช้เทคโนโลยี สิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและความ
ึ
ช่วยเหลืออื่นใดทางการศกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ และ
ื้
แหล่งเรียนรู้ที่เออต่อการเรียนรู้
ู้
• ตรวจสอบและประเมินผเรียนอย่างเป็นระบบ และนำผล
มาพัฒนาผู้เรียน
ดี • จัดกิจกรรมการเรียนรตามทระบไว้ในแผนการจัดการศกษา
ุ
ี่
ู้
ึ
ี่
ึ
เฉพาะบุคคลทสอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศกษา
ี
้
ู้
ทเน้นให้ผเรียนไดเรยนรผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัตจริง
ิ
ู้
ี่
้
้
ู้
ี
โดยผเรียนไดรับการฝึกใหมทักษะ และการแสดงความคิดเห็น
ตามศักยภาพและประเภทของความพิการ
ิ่
• ใช้เทคโนโลยี สงอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและ
ความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ
ื้
และแหล่งเรียนรู้ที่เออต่อการเรียนรู้
์
• มีการบริหารจัดการผเรียน โดยเน้นการมีปฏิสัมพันธเชิงบวก
ู้
ี
ั
ุ
• มการตรวจสอบและประเมินคณภาพการจดการเรียนรู้
ื
็
ั้
ื่
อย่างเปนระบบ มขนตอนชัดเจน โดยใช้เครองมอและ
ี
ิ
้
ี่
วิธีการวัดและประเมนผลทเหมาะสมกับเปาหมายใน
การจัดการเรียนรู้ และให้ข้อมูลย้อนกลับแกผู้เรียนและ
่
ื่
ผู้ปกครองเพอนำผลไปใช้พัฒนาการเรียนรู้
ี่
ู้
• มการแลกเปลยนเรียนรและให้ข้อมลสะทอนกลับ
ู
ี
้
เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้

22

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
ดีเลิศ • จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามทระบุไว้ในแผนการจัดการศึกษา
ี่
เฉพาะบุคคลที่สอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศกษา
ึ
ทเน้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริง
ี่
เชื่อมโยงกับชีวิตจริง การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง
โดยผู้เรียนได้รับการฝึกให้มีทักษะ

และการแสดงความคิดเห็น
ตามศักยภาพและประเภทของความพิการ
• ใช้เทคโนโลยี สงอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและ
ิ่
ความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ
ื้
ี่
ั้
และแหล่งเรียนรู้ รวมทงภูมิปัญญาท้องถิ่นทเออ
ต่อการเรียนรู้
• มีการบริหารจัดการผู้เรียน โดยเน้นการมีปฏิสัมพันธ์เชิงบวก
ครูรักเด็ก ให้เด็กรักครู และรักที่จะเรียนรู้ สามารถเรียนรู้
ร่วมกันอย่างมีความสุข

• มีการตรวจสอบและประเมินคุณภาพการจัดการเรียนรู้
ั้
อย่างเป็นระบบมีขนตอนชัดเจน โดยใช้เครื่องมือและ
ี
วิธการวัดและประเมินผลที่เหมาะสมกับเป้าหมายในการจัด
การเรยนรู้ และให้ขอมลย้อนกลับแกผู้เรียนและผู้ปกครอง
่
ู
ี
้
เพื่อนำผลไปใช้พัฒนาการเรียนรู้
• มีชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพระหว่างครูและผู้เกี่ยวข้อง
ื่
เพอพัฒนาและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้
ครูและผู้เกี่ยวข้อง มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้

23

ระดับคุณภาพ ประเด็นพิจารณา
ยอดเยี่ยม • จัดกิจกรรมการเรียนรตามทระบไว้ในแผนการจัดการศกษา
ู้
ี่
ุ
ึ
ึ
ี่
เฉพาะบุคคลทสอดคล้องกับหลักสูตรของสถานศกษา
้
ู้
ี
ิ
ิ
ทเน้นให้ผเรียนไดเรยนรผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัตจรง
ู้
ี่
ี
เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน การมส่วนร่วมของผู้ปกครอง
ี่
้
้
และผู้ที่เกยวของ โดยผู้เรียนไดรับการฝึกให้มีทักษะ และ
การแสดงความคิดเหนตามศกยภาพและประเภทของ
ั
็
ความพการ
ิ
• มีการใช้เทคโนโลยี สิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและ
ความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา เทคโนโลยีสารสนเทศ
ี่
ื้
ิ
ั้
และแหล่งเรียนรู้ทเออตอการเรียนรู้ รวมทงภูมปัญญา
่
ท้องถิ่น โดยนำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้ และสร้างโอกาส
ู้
ื่
ให้ผเรียนไดแสวงหาความรตามศกยภาพของผเรียนจากสอที่
ู้
ั
ู้
้
หลากหลาย
ู้
์
• มีการบริหารจัดการผเรียนโดยเน้นการมีปฏิสัมพันธเชิงบวก
ครูรักเด็ก ให้เด็กรักครู และรักที่จะเรียนรู้ สามารถเรียนรู้
ร่วมกันอย่างมีความสุข
ี
• มการตรวจสอบและประเมินคณภาพการจดการเรียนรู้
ั
ุ
ั้
ื
ี
ื่
็
อย่างเปนระบบ มขนตอนชัดเจน โดยใช้เครองมอและ
้
ิ
วิธีการวัดและประเมนผลทเหมาะสมกับเปาหมายใน
ี่
การจัดการเรียนรู้ และให้ข้อมูลย้อนกลับแกผู้เรียนและ
่
ื่
ผู้ปกครอง เพอนำผลไปใช้พัฒนาการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
• มีชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพระหว่างครูและผู้เกี่ยวข้อง
เพอพฒนาและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ ครู และ
ั
ื่
ี
ผเกยวของมการแลกเปลยนเรยนร และใหข้อมลสะทอนกลับ
ี
ี่
้
้
้
ู้
ู
ี่
ู้
เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้

ส่วนที่ ๒



แนวทางการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา



ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา เป็นระบบที่สถานศึกษาร่วมกับชุมชน
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ภายใต้การกำกับ ดูแลและสนับสนุนส่งเสริมของหน่วยงานต้นสังกัด เพื่อสร้าง

ความมั่นใจที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของหลักวิชา ข้อมูลหลักฐานที่ตรวจสอบได้ และการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย
ที่เกี่ยวข้องว่าผู้เรียนทุกคนจะได้รับบริการด้านการศึกษาที่มีคุณภาพจากสถานศึกษา เพื่อพัฒนาความรู้

ความสามารถและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามที่กำหนดในมาตรฐานหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พุทธศักราช ๒๕๔๔ และมาตรฐานการศึกษาและตัวบ่งชี้ เพื่อการประเมินคุณภาพภายนอก ระดับ

การศึกษาขั้นพื้นฐาน รอบที่สอง (พ.ศ.๒๕๔๙-๒๕๕๓)
ระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา (Internal Quality Assurance System)
สถานศึกษาจะต้องจัดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา เพื่อสร้าง

ความมั่นใจให้แก่ผู้ที่เกี่ยวข้องว่า ผู้เรียนทุกคนจะได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพจากสถานศึกษา เพื่อพัฒนา
ึ
ความรู้ ความสามารถและคุณลักษณะที่พงประสงค์ ตามมาตรฐานการศึกษาและตัวบ่งชี้ เพื่อการประเมิน
คุณภาพภายนอก ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานรอบที่สอง (พ.ศ.๒๕๔๙-๒๕๕๓) ที่กำหนดในหลักสูตร
การศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๔๔ ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา

เป็นส่วนหนึ่งของการบริหารการศึกษา ซึ่งเป็นกระบวนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง
โดยให้สถานศึกษายึดหลักการมีส่วนร่วมของชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยการส่งเสริม สนับสนุน
และกำกับ ดูแลของหน่วยงานต้นสังกัด ประกอบด้วย

๑) การจัดระบบบริหารและสารสนเทศ ด้วยการทำจัดโครงสร้างการบริหารจัดการให้เออต่อ
ื้
การดำเนินงาน ทุกคนมีส่วนร่วมและมีการประชาสัมพันธ์กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง แต่งตั้งคณะกรรมการ

เพื่อกำหนดแนวทางให้ความเห็นและข้อเสนอแนะและแต่งตั้งคณะบุคคลทำการตรวจสอบ ทบทวนและ
รายงานคุณภาพการศึกษา และจัดให้มีข้อมูลที่เพียงพอในการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพการศึกษา

เพื่อนำมากำหนดวิสัยทัศน์ ภารกิจและแผนพัฒนา
๒) การพัฒนามาตรฐานการศึกษา โดยมุ่งเน้นมาตรฐาน ผลการเรียนรู้ของผู้เรียน

ที่สอดคล้องกับมาตรฐานช่วงชั้นที่หลักสูตรกำหนด
๓) การจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา ด้วยการจัดทำแผนอย่างเป็นระบบพื้นฐานของ
ข้อมูลสถานศึกษา ซึ่งประกอบด้วย เป้าหมาย ยุทธศาสตร์ และแนวปฏิบัติที่ชัดเจน สมบูรณ์ คลอบคลุม

การพัฒนาทุกกิจกรรมที่เป็นส่วนประกอบหลักของการจัดการศึกษาและเป็นที่ยอมรับร่วมกันของทุกฝ่าย
ที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติ เพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายของแต่ละกิจกรรมที่กำหนดอย่างสอดรับกับวิสัยทัศน์

และมาตรฐานหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน

25

๔) การดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยการกำกับ ติดตามการดำเนินงาน

อย่างต่อเนื่องให้บรรลุเป้าหมายตจามแผนพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาที่กำหนดไว้โดยจัดทำแผนปฏิบัติการ
ประจำปีที่ชัดเจนครอบคลุมงาน/โครงการของสถานศึกษา
๕) การตรวจสอบและทบทวนคุณภาพการศึกษา จะประกอบด้วยการตรวจสอบและทบทวน

ภายในโดยบุคลากรในสถานศึกษาดำเนินการและการตรวจสอบและทบทวนจากหน่วยงานต้นสังกัด
๖) การประเมินคุณภาพการศึกษา โดยมุ่งเน้นการประเมินผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนในระดับชั้น

ที่เป็นตัวประโยค ได้แก่ประถมศึกษาปีที่ ๓ และ ๖ มัธยมศึกษาปีที่ ๓ และ ๖ ในวิชาแกนร่วมโดยใช้
ื้
แบบทดสอบมาตรฐาน จากหน่วยงานส่วนกลางร่วมกับต้นสังกัด (เขตพนที่) ดำเนินการ
๗) การรายงานคุณภาพการศึกษาประจำปี เป็นการนำข้อมูลผลการประเมินมาตรฐาน
คุณภาพ การตรวจสอบและทบทวนภายในและภายนอกมใประมวลรายงานผลการพัฒนาคุณภาพ

ประจำปีการศึกษาซึ่งจะนำไปใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวางแผนพัฒนาคุณภาพต่อไป
๘) การผดุงระบบการประกันคุณภาพการศึกษา เป็นกลไกส่วนหนึ่งของระบบประกันคุณภาพ
ื่
ภายใน เพื่อให้ข้อมูลย้อนกลับเพอการส่งเสริม พัฒนาและประเมินประสิทธิภาพการดำเนินงานของระบบ
ประกันคุณภาพ
หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา

ึ
๑) สถานศึกษาจะต้องจัดทำโครงสร้างการบริหารที่เออต่อการพัฒนาคุณภาพการศกษาตาม
ื้
ระบบกระกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
๒) สถานศึกษาจะต้องแต่งตั้งคณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้

มีอำนาจและหน้าที่ ดังนี้
๒.๑ กำหนดแนวทางและวิธีดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศกษา
ึ
๒.๒ กำกับ ติดตาม และให้ความเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวข้องกับการดำเนินการ
ประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
๒.๓ เสนอสถานศึกษาแต่งตั้งคณะบุคคลทำหน้าที่ตรวจสอบ ทบทวนและรายงาน

คุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
๓) สถานศึกษาจะต้องจัดระบบสารสนเทศที่มาข้อมูลอย่างเพียงพอต่อการดำเนินงาน

ประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
๔) สถานศึกษาจะต้องกำหนดมาตรฐานการศึกษาระดับสถานศึกษาที่ครอบคลุมสาระการ

เรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับสภาพผู้เรียน สถานศึกษา ท้องถิ่นและ
สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน

๕) สถานศึกษาจะต้องจัดทำแผนพัฒนาการศึกษาของสถานศึกษาโดยคำนึงถึงหลักการและ
ครอบคลุมในเรื่องต่อไปนี้
๕.๑ เป็นแผนยุทธศาสตร์ที่ใช้ข้อมูลจากการวิเคราะห์สภาพปัญหาและความจำเป็นอย่าง

เป็นระบบและมีแผนปฏิบัติการประจำปีรองรับ

26

๕.๒ กำหนดวิสัยทัศน์ ภารกิจ เป้าหมาย และสภาพความสำเร็จของการพัฒนาไว้อย่าง

ต่อเนื่อง ชัดเจน และเป็นรูปธรรม
๕.๓ กำหนดวิธีดำเนินงานที่มีหลักวิชาหรือผลการวิจัย หรือข้อมูลเชิงประจักษ์ที่อ้างถึง
ให้ครอบคลุมการพัฒนาด้านการจัดประสบการณ์เรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ การส่งเสริมการเรียนรู้

การวัดและประเมินผล การพัฒนาบุคลากรและการบริหารจัดการ เพื่อนำไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไว้
๕.๔ กำหนดแหล่งวิทยาการภายนอกที่ให้การสนับสนุนทางวิชาการ

๕.๕ กำหนดบทบาทหน้าที่ให้บุคลากรของสถานศึกษาทุกคนรวมทั้งผู้เรียน รับผิดชอบ
และดำเนินงานตามที่กำหนดไว้อย่างอย่างมีประสิทธิภาพ

๕.๖ กำหนดบทบาทหน้าที่ และแนวทางให้บิดา มารดา ผู้ปกครองและบุคลากรในชุมชน
เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงาน

๕.๗ กำหนดการจัดงบประมาณและการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
๖) สถานศึกษาจะต้องดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา รวมทั้ง
มีการกำกับ ติดตามการดำเนินงานให้เป็นไปอย่างต่อเนื่องและบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้

ุ
๗) ให้คณะกรรมการประกันคณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาดำเนินการตรวจสอบ ทบทวน
และรายงานการดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา สำหรับในการตรวจสอบ

และทบทวนคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้ใช้วิธีการที่หลากหลายและเหมาะสม (การสังเกต
พฤติกรรม และกระบวนการทำงาน กระบวนการจัดการเรียนการสอน การสอบถาม การสัมภาษณ์
การพิจารณาหลักฐาน ร่องรอยการปฏิบัติงาน ตัวอย่างผลงาน และแฟ้มสะสมงาน แบบสำรวจ

แบบสอบถาม แบบทดสอบและแบบวัดมาตรฐาน) การตรวจสอบและทบทวนคูณภาพการศึกษาภายใน
สถานศึกษา จะต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่องเพื่อนำไปใช้ในการปรับปรุง แก้ไข เปลี่ยนแปลง

และพัฒนาคุณภาพการศึกษา
๘) สถานศึกษาจะต้องจัดให้ผู้เรียนทุกคนในทุกระดับช่วงชั้นที่หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน

กำหนด ได้รับการประเมินผลสัมฤทธิ์ในวิชาแกนหลัก และคุณลักษณะที่สำคัญด้วยเครื่องมือมาตรฐาน
๙) สถานศึกษาจะต้องจัดทำรายงานคุณภาพการศึกษาประจำปี โดยระบุความสำเร็จตาม

เป้าหมายที่กำหนดในแบบพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาพร้อมหลักฐานข้อมูลและผลการ
ประเมินผลสัมฤทธิ์ ตามข้อ (๘) เสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและสาธารณชน
๑๐) หน่วยงานต้นสังกัดและหน่วยงานต้นสังกัดระดับจังหวัด ส่งเสริม สนับสนุนและร่วมดำเนินงาน

ตามระบบการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาดังนี้
๑๐.๑ จัดระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศกษาให้มีประสิทธิภาพ
ึ
๑๐.๒ จัดให้มีการกำหนดสาระการเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลการเรียนรู้ในวิชา
แกนหลักของสถานศึกษาร่วมกันเป็นรายปี/รายภาค

๑๐.๓ จัดให้มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ในวิชาแกนหลัก และคุณลักษณะที่สำคัญด้วย
เครื่องมือมาตรฐาน

27

๑๑) หน่วยงานต้นสังกัดระดับจังหวัด ดำเนินการตรวจสอบและทบทวนคุณภาพสถานศึกษาอย่าง

น้อยหนึ่งครั้งในทุกสามปี และรายงานผลให้สถานศึกษาและหน่วยงานต้นสังกัดทราบ ทั้งนี้การตรวจสอบ
และทบทวนให้เป็นไปตามข้อ (๗) โดยอนุโลม
๑๒) หน่วยงานต้นสังกัดศึกษา วิเคราะห์ วิจัย และเผยแพร่นวัตกรรมเกี่ยวกับรูปแบบและเทคนิค

วิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งกำกับ สนับสนุน ส่งเสริม ติดตาม
ประเมินผลและผดุงประสิทธิภาพของระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาด้วย


ขั้นตอนการประกันคุณภาพการศึกษา


การควบคุมคุณภาพ (Quality Control)

๑. ศึกษาและเตรียมการ
- ตั้งคณะทำงานประกัน
- ให้ความรู้แก่บุคลากรทุกมนุษย์

- ตั้งคณะทำงานฝ่ายต่าง ๆ
๒. วางแผนการประกันคุณภาพการศึกษา

- กำหนดมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศกษา
ึ
- สร้างเครื่องมือประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน

- จัดทำสารสนเทศสภาพปัจจุบัน (ข้อมูลพื้นฐาน)
- จัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีตามแผนยุทธศาสตร์ในธรรมนูญสถานศึกษา

- จัดทำมาตรฐานการปฏิบัติงานต่าง ๆ ของสถานศกษา
ึ
- ประเมินสภาพปัจจุบันของสถานศึกษาตามมาตรฐาน
- จัดทำธรรมนูญสถานศึกษาหรือแผนพัฒนาสถานศึกษา

๓. ดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษาตามแผน
ึ
- ปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของสถานศกษา และตามแผนปฏิบัติการของ
สถานศึกษา
ึ
ึ
- นิเทศ กำกับ ติดตามผลการดำเนินงานตามมาตรฐานคุณภาพการศกษาของสถานศกษา
การตรวจสอบ ทบทวน และปรับปรุงคุณภาพ (Quality Audit)
๔. ตรวจสอบ และทบทวนคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
- แต่งตั้งกรรมการตรวจสอบ

- กำหนดระยะเวลาและแนวทางการตรวจสอบ
- ประเมินสภาพของสถานศึกษาตามมาตรฐานของสถานศึกษาครั้งที่ ๒ หลังจากปฏิบัติงานไปได้

ระยะเวลาหนึ่ง
- จัดทำสารสนเทศแสดงผลการปฏิบัติงานตามตัวชี้วัดและเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพการศึกษาของ

สถานศึกษา

28

๕. พัฒนาและปรับปรุงคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

- ปรับปรุง แก้ไขการปฏิบัติงานที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
- ติดตาม ตรวจสอบการแก้ไข ปรับปรุงการปฏิบัติงานที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานของสถานศึกษา
- สรุปผลการตรวจสอบ จัดทำสารสนเทศ(ข้อมูลพื้นฐาน) ครั้งที่ 2 และรายงานการตรวจสอบ

การประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
- พัฒนาการปฏิบัติงานให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

การประเมิน (Quality Assessment) และรับรองคุณภาพ (Quality Accreditation)
ื่
๖. เตรียมการเพอรับการประเมินจากสำนักงานรับรองมาตรฐาน และประเมินคุณภาพการศึกษา
- จัดเตรียมหลักฐาน และข้อมูลต่าง ๆ ตามมาตรฐานการศกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อรับการประเมิน
ึ
จากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา
- ถ้าได้รับการรับรอง และได้ใบรับรอง สถานศกษารักษามาตรฐานคุณภาพให้คงไว้และรายงาน
ึ
ผลการประเมิน
- ถ้ายังไม่ได้รับการรับรอง สถานศึกษาปรับปรุงแก้ไข และขอรับการประเมินใหม่ ตามเวลาที่

กำหนด
แนวการดำเนินการตามขั้นตอนการประกันคุณภาพการศึกษา


การควบคุมคุณภาพการศึกษา (Quality Control)
1. การศึกษา และเตรียมการ มีแนวการดำเนินการ ดังนี้

1.1 ตั้งคณะทำงาน และพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา เพื่อ …
1) ศึกษาแนวคิด รูปแบบ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา

2) พัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา โดยกำหนดรูปแบบที่สถานศึกษา
สามารถปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3) จัดทำสื่อ เอกสาร คู่มือ และเครื่องมือต่าง ๆ เพื่อคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
1.2 ให้การศึกษาแก่ครู และบุคลากรที่เกี่ยวข้องเพื่อ…
1) สร้างความรู้ ความเข้าใจ ให้เกิดความตระหนัก และเห็นความสำคัญของการประกันคุณภาพ

การศึกษา เพื่อทุกมนุษย์จะได้ให้ความร่วมมอในการปฏิบัติงานต่าง ๆ เพื่อคุณภาพการศึกษา
ื
ของสถานศึกษา

2) ให้ช่วยกันสร้างแนวคิดการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาและกำหนดรูปแบบการ
ดำเนินงานที่เหมาะสมกับสถานศึกษา

1.3 ตั้งคณะกรรมการ และคณะอนุกรรม ในการดำเนินการประเมินคุณภาพการศึกษา เพื่อ…
1) กำหนดบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบงานต่าง ๆ ที่สถานศึกษาต้องจัดทำเพื่อการประกัน

คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
2) การสร้างทีมงานต่าง ๆ ของสถานศึกษาให้เข้มแข็ง

29

3) การพัฒนาความสามารถในการปฏิบัติงานต่าง ๆ เพื่อการประกันคุณภาพการศึกษา

ของสถานศึกษา
2. การวางแผนการประกันคุณภาพการศึกษา โดยวางแผนการดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษา
ของสถานศึกษา โดย

1.1 กำหนดมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ที่เป็นการกำหนดจากมาตรฐานการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน และมาตรฐานการศึกษาของหน่วยงานต้นสังกด มีขั้นตอน ดังนี้
ั
1) ตั้งคณะทำงานยกร่างมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
ึ
2) ประชุมพิจารณา ความเหมาะสมของร่างมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศกษา
3) ปรับปรุง และจัดทำเป็นมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษามาให้ทุกมนุษย์ของ
สถานศึกษานำไปเป็นแนวทางในการพัฒนาสถานศึกษา ให้เข้าสู่มาตรฐานของสถานศึกษา

ต่อไป
1.2 จัดทำมาตรฐานการปฏิบัติงานต่าง ๆ ของสถานศึกษาเพื่อควบคุมให้ผู้รับผิดชอบงานคุณภาพ
ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐาน และตัวชี้วัดที่กำหนดปฏิบัติงานอย่างมีคุณภาพสม่ำเสมอ

ตลอดเวลา มีขั้นตอน ดังนี้
1) ตั้งคณะทำงานยกร่างมาตรฐานการปฏิบัติงาน สำหรับงานต่าง ๆ ที่วิเคราะห์มาจากมาตรฐาน

คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
2) จัดประชุมพจารณาทบทวน และรับรองมาตรฐานการปฏิบัติงานที่เขียนขึ้น พร้อมกับปรับปรุง
ิ
แก้ไขให้เหมาะสมกับการปฏิบัติงานในสถานศึกษา

3) จัดทำเป็นมาตรฐานการปฏิบัติงานของสถานศึกษาและประกาศให้ทุกคนนำไปปฏิบัติ
1.3 สร้างเครื่องมือประเมินคุณภาพการศึกษา ตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาที่

ึ
กำหนดขึ้น เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลคุณภาพการศึกษาของสถานศกษา มาจัดทำเป็นข้อมูลพื้นฐาน
ของสถานศึกษา ที่จะใช้ในการหาจุดที่จะพัฒนาสถานศึกษาต่อไป มีขั้นตอนดังนี้

1) ตั้งกรรมการสร้างเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลพื้นฐานของสถานศึกษา ตามมาตรฐานคุณภาพ
การศึกษาของสถานศึกษา

2) ดำเนินการสร้างเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศกษา
ึ
้
3) ตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือเก็บรวบรวมขอมูล
4) จัดเก็บเครื่องมือเพื่อการนำไปใช้ต่อไป

1.4 ประเมินสภาพปัจจุบัน หรือเก็บข้อมูลสภาพปัจจุบันของสถานศึกษา โดยใช้เครื่องมือประเมิน
คุณภาพการศึกษาที่สร้างขึ้นในข้อ 1.2 มีขั้นตอน ดังนี้

1) วางแผนกำหนดการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในสถานศกษา ตลอดปีการศึกษา
ึ
2) แต่งตั้งคณะกรรมการประเมินคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา เป็นคณะเล็ก ๆ คณะละ

2-3 คน โดยให้มีการประเมินข้ามฝ่าย เพื่อป้องกันการประเมินที่เข้าข้างฝ่ายของตน จะได้

30

ช่วยกันหาข้อบกพร่องของการปฏิบัติงาน ที่จะช่วยกันแก้ไข ให้งานนั้น ๆ มีคุณภาพ และ

ป้องกันไม่ให้ข้อบกพร่องนั้น ๆ เกิดขึ้นอีก
3) เตรียมเครื่องมือประเมิน โดยรวบรวมเครื่องมือประเมินที่เกี่ยวกับนักเรียน หรือครู หรือ
ผู้ปกครอง ฯลฯ ให้เป็นฉบับเดียวกันสำหรับแต่ละกลุ่ม เพื่อใช้การประเมินเพียงครั้งเดียว

แล้วทำให้ได้ข้อมูลทุกมาตรฐาน และตัวชี้วัด ที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มมนุษย์นั้น ๆ อย่างครบถ้วน
ทั้งนี้เพื่อไม่ให้เกิดความรำคาญแก่ผู้ให้ข้อมูล

4) ดำเนินการประเมิน และสรุปผลการประเมินตามมาตรฐาน และตัวชี้วัด
1.5 จัดทำสารสนเทศ หรือข้อมูลพื้นฐานสภาพปัจจุบันของสถานศึกษา โดยนำผลการประเมิน

คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา มาจัดทำข้อมูลพื้นฐานแสดงผลการปฏิบัติงานของ
สถานศึกษา โดยจัดกลุ่มของข้อมูล ตามมาตรฐานและตัวชี้วัด คุณภาพการศึกษาของ

สถานศึกษา
1.6 จัดทำแผนกลยุทธ์ของสถานศึกษา หรือแผนพัฒนาสถานศึกษา มีขั้นตอน ดังนี้
1) ตั้งคณะทำงานร่างแผนกลยุทธ์หรือแผนพัฒนาสถานศึกษา

2) สำรวจความต้องการของผู้ปกครอง ชุมชน สังคม ตรวจสอบนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา

ชลบุรี เขต 1 สภาพขีดความสามารถของสถานศึกษา และผลการประเมินคุณภาพการศึกษา
ของสถานศึกษาสำหรับมาตรฐาน และตัวชี้วัดคุณภาพที่ยังต้องปรับปรุง มาเป็นข้อมูลหนึ่งใน
การจัดทำแผนพัฒนาสถานศึกษา จัดทำแผนปฏิบัติราชการประจำปี ตามแผนกลยุทธ์ของ

สถานศึกษา
3) ร่างแผนกลยุทธ์สถานศึกษาระยะ 3 ปี

4) ประชุมคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พิจารณาให้ข้อเสนอแนะ
5) ปรับปรุงร่างแผนกลยุทธ์ สถานศึกษา

6) ส่งให้ผู้เกี่ยวข้องให้ความเห็นชอบและลงนาม
7) ประกาศใช้เป็นแผนพัฒนาสถานศึกษาต่อไป

1.7 จัดทำแผนปฏิบัติราชการตามแผนกลยุทธ์ของสถานศึกษา โดยการนำกลยุทธ์และกิจกรรม
ในแต่ละปีการศึกษา ที่กำหนดไว้ในกลยุทธ์สถานศึกษา ไปวางแผนการปฏิบัติราชการประจำปี
ซึ่งอาจจะมีขั้นตอนการดำเนินงาน ต่อไปนี้

1) ตั้งคณะทำงาน ยกร่างกำหนดกรอบแผนงาน โครงการของสถานศึกษา
2) ประชุมพิจารณากรอบแผนงาน โครงการ และงบประมาณ

3) ให้ทุกฝ่าย/กลุ่มสาระการเรียนรู้/งาน ร่วมกันวางแผนปฏิบัติการของตน
4) ประชุมชี้แจง พิจารณาร่างแผนปฏิบัติราชการ

5) ปรับปรุง และจัดทำแผนปฏิบัติราชการการที่สมบูรณ์
6) ขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน

31

7) จัดทำเป็นแผนปฏิบัติราชการประจำปีของสถานศึกษา

3. การดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษา มีขั้นตอนการดำเนินการ ดังนี้
3.1 ทบทวนการประกันคุณภาพการศึกษา โดยทบทวนงานต่าง ๆ ที่สถานศึกษาได้ทำการวางแผนไว้
ให้ทุกคนเข้าใจ และนำไปปฏิบัติ

3.2 ปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของสถานศึกษา และตามแผนปฏิบัติราชการของ
สถานศึกษาโดยดำเนินการ ดังนี้

1) ให้ผู้เกี่ยวข้องและผู้รับผิดชอบปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของสถานศึกษา
ที่รับผิดชอบ และปฏิบัติงานตามแผน/โครงการ ที่รับผิดชอบให้เต็มความสามารถ พร้อมเก็บ

รวบรวมหลักฐานการปฏิบัติงานไว้อย่างเป็นระบบ ที่ค้นหาง่าย รวดเร็ว
2) ติดตามการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงาน และติดตามการทำงานตามโครงการ

ที่ได้รับมอบหมาย
3) แก้ไข ปรับปรุงข้อบกพร่องที่พบจากการติดตามการปฏิบัติงาน
3.3 นิเทศ กำกับ ติดตามผลการดำเนินงานตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ระหว่าง

ที่ทุกฝ่ายของสถานศึกษาได้ดำเนินงานไป ขณะเดียวกัน ก็ช่วยกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นให้สำเร็จ
ลุล่วงไป เพื่อให้คุณภาพของสถานศึกษาเข้าสู่มาตรฐานที่กำหนดไว้เร็วขึ้น


การตรวจสอบ ทบทวน และปรับปรุงคุณภาพ
4. การตรวจสอบ และทบทวนคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา โดยดำเนินการ ดังนี้

ึ
4.1 แต่งตั้งคณะกรรมกมาตรวจสอบคุณภาพการศกษาของถานศกษา
ึ
4.2 กำหนดระยะเวลา และแนวทางการตรวจสอบ หรือวางแผนการตรวจสอบ ซึ่งการตรวจสอบ
และทบทวนคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา สถานศึกษาควรทำการตรวจสอบ ทั้งการ
ปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงาน และตรวจสอบคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

ตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษา (มาตรฐานและตัวชี้วัด) ของสถานศึกษาด้วย
4.3 ดำเนินการตรวจสอบตามแผนที่วางไว้ สำหรับการประเมินสภาพของสถานศึกษาตามมาตรฐาน
คุณภาพการศึกษาของสาถานศึกษาครั้งที่ 2 หลังจากได้ปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงาน

ของสถานศึกษา ไปได้ระยะเวลาหนึ่ง โดยนำเครื่องมือประเมินคุณภาพการศึกษาที่สร้างขึ้น
มาแล้วในข้อ 1.3 ของขั้นตอนที่ 2 (การวางแผนฯ) และทำการประเมินคุณภาพการศึกษา ดังข้อ

1.4 และจัดทำสารสนเทศหรือข้อมูลพื้นฐานของสถานศึกษาครั้งที่ 2 ตามข้อ 1.5 ของขั้นตอน
ที่ 2 (การวางแผนฯ) ทั้งนี้เพื่อตรวจสอบความก้าวหน้าของตัวชี้วัด และมาตรฐานคุณภาพ

การศึกษา ที่บกพร่องที่พบจากการประเมินครั้งที่ 1 และเพื่อตรวจสอบ และแก้ไขสิ่งที่ยังไม่
เป็นไปตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาต่อไป

5. การพัฒนาและการปรับปรุงคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา โดย…

32

5.1 ปรับปรุง แก้ไขการปฏิบัติงานที่พบว่าไม่เป็นไปตามมาตรฐานการปฏิบัติงาน และมาตรฐาน

คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
5.2 ติดตาม ตรวจสอบแก้ไขปรับปรุงการปฏิบัติงานที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานการปฏิบัติงานและ
มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ตามระยะเวลาที่เหมาะสมที่ผู้ปฏิบัติได้กำหนดไว้ว่าจะแก้ไข

เสร็จ ทั้งนี้ เพื่อให้แน่ใจว่า ข้อบกพร่องที่พบ ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง
5.3 สรุปผลการตรวจสอบ และรายงานผลการตรวจสอบการประกันคุณภาพการศึกษา

ของสถานศึกษาโดยการจัดทำรายงานผลการประเมินตนเอง (SAR)
5.4 สำหรับงานที่มีคุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดไว้ ให้พัฒนาการปฏิบัติงานให้มี

ประสิทธิภาพดียิ่ง ๆ ขึ้นต่อไป

การประเมินและรับรองคุณภาพ

6. การเตรียมการเพื่อรับการประเมินจากสำนักงานรับรองมาตรฐาน และประเมินคุณภาพการศึกษา
โดยดำเนินการ ดังนี้

6.1 ผู้เกี่ยวข้องจัดเตรียมหลักฐานการปฏิบัติงาน และข้อมูลต่าง ๆ ตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษา
ขั้นพื้นฐานและรายงานการประเมินตนเองไว้ล่วงหน้าให้พร้อม เพื่อรับการประเมินจากองค์กร
ภายนอก ที่เป็นผู้แทนสำนักงานรับรองมาตรฐาน และประเมินคุณภาพการศึกษา ตามกำหนด

ระยะเวลาที่องค์กรภายนอกจะมาประเมินคุณภาพของสถานศึกษา
6.2 รับการประเมินจากองค์กรภายนอก โดยองค์กรภายนอก จะทำการประเมินคุณภาพของ

สถานศึกษาตามาตรฐานคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานทั้ง 14 มาตรฐาน ซึ่งเมื่อองค์กรภายนอก
จึงส่งรายงานข้อเท็จริงดังกล่าวให้กับสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา

6.3 ถ้าสำนักงานรับรองมาตรฐาน และประเมินคุณภาพการศึกษา พิจารณารายงานข้อเท็จจริงแล้ว
เห็นว่า สถานศึกษามีคุณภาพผ่านเกณฑ์มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน ครบถ้วนทั้ง 14

มาตรฐาน ก็จะให้การรับรองมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ซึ่งหมายความว่า
สถานศึกษาได้รับการรับรองคุณภาพการศึกษาจากสำนักงานรับรองมาตรฐาน และประเมิน
คุณภาพการศึกษาแล้ว ซึ่งการรับรองดังกล่าวจะมีอายุ 5 ปี คือ เมื่อครบ 5 ปี สถานศึกษาจะต้อง

ถูกประเมินคุณภาพาใหม่ทั้งหมด 14 มาตรฐาน อย่างไรก็ตาม ระหว่างที่สถานศึกษาได้รับ
ใบรับรองคุณภาพการศึกษา องค์กรภายนอกจะมาทำการประเมินคุณภาพการศึกษาของ

สถานศึกษาอย่างสม่ำเสมอ ตลอดเวลา
6.4 ถ้าสถานศึกษาไม่ผ่านเกณฑการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน สถานศึกษา
์
ต้องปรับปรุงคุณภาพของสถานศึกษาให้ได้มาตรฐาน ตามระยะเวลาที่คณะกรรมการประเมิน
กำหนดแล้วข้อรับการประเมินใหม่ แต่ถ้าถึงระยะเวลาที่กำหนดแล้วสถานศึกษายังมีการพัฒนายัง

ไม่ถึงเกณฑ์ สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา ต้องรายงานต่อ

33

คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อให้ดำเนินการปรับปรุงแก้ไข ตามมาตรา 51 ของหมวด

6 ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545


การประเมินภายในสถานศึกษา
การประเมินภายใน (Internal Evaluation) เป็นประบวนการประเมินผลการดำเนินงานของ
หน่วยงานที่กระทำโดยบุคลากรในหน่วยงาน หรือผู้ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ได้ข้อมูลมาใช้ในการ

ปรับปรุงพัฒนาการดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ ซึ่งการประเมินภายในนี้ถือเป็นกระบวนการ
ตรวจสอบการทำงานของตนเอง (Self-evaluation) สถานศึกษา ควรกำหนดให้การประเมินภายใน

เป็นกิจกรรมหนึ่งที่ต้องปฏิบัติอย่างต่อเนื่องของสถานศึกษา และถ้าโรงเรียนจัดทำมาตรฐานการ
ปฏิบัติงานแล้ว ดังนั้น ในการประเมินคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนควรดำเนินการประเมิน ๒
ลักษณะ ได้แก ่

๑. ประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
๒. ประเมินการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของทุกฝ่ายในโรงเรียน เพื่อให้โรงเรียน

มีการดำเนินงานมีคุณภาพอย่างสม่ำเสมอ


วัตถุประสงค์ของการประเมินคุณภาพภายในสถานศึกษา
๑. เพื่อตรวจสอบคุณภาพ และผลการปฏิบัติงานของโรงเรียน ตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน

๒. เพื่อนำผลการประเมินมาจัดทำข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียน
และนำมาใช้ในการตัดสินใจวางแผนพัฒนา และปรับปรุงคุณภาพการศึกษาของโรงเรียน

๓. เพื่อรายงานผลการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
และสาธารณชน
๔. เพื่อเตรียมความพร้อมในการรับการประเมินจากองค์กรภายนอก เพื่อนำไปสู่การรับรอง

คุณภาพการศึกษา


การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษา
การดำเนินการประเมินผลการปฏิบัติตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา

มีแนวทางในการดำเนินการประเมิน ๒ วิธี ได้แก ่
๑. การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษา โดยการนำผลการปฏิบัติงานพัฒนา
โรงเรียนเป็นปกติ มาสรุปเขียนรายงานการประเมินตนเอง

๒. การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษา โดยการสร้างเครื่องมือวัดสำหรับตัว
ึ
บ่งชี้ทุกตัว แล้วประเมินคุณภาพการจัดการศกษาของโรงเรียน แล้วสรุปเขียนรายงานการ
ประเมินตนเอง

34

วิธีที่ ๑ การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษา โดยการนำผลการปฏิบัติงาน
พัฒนาโรงเรียนเป็นปกติ มาสรุปเขียนรายงานการประเมินตนเอง

การประเมินผลการปฏิบัติงาน ตามมาตรฐานการศึกษาวิธีนี้ โรงเรียนไม่ต้องสร้างเครื่องมือวัด
แต่ครูทุกคนในโรงเรียนต้องช่วยกันเก็บรวบรวมข้อมูลที่ได้จากการปฏิบัติงานที่โรงเรียนมอบหมายเป็น

ปกติ ให้สอดคล้องกับตัวบ่งชี้ แล้วมาสรุปรวมกันเป็นหมวดวิชา/งาน/ฝ่าย โดยให้สรุปจากความถี่มากที่สุด
สำหรับข้อมูลตัวบ่งชี้เดียวกัน แต่ได้มาจากหลายวิชา/หลายงาน แล้วสรุปเขียนรายงาน กระบวนการ

ดำเนินงาน อาจจะมีลักษณะ ดังนี้
๑. แต่งตั้งคณะกรรมการประเมินคุณภาพการจัดการศึกษาภายในโรงเรียน ซึ่งอาจจะ
ประกอบด้วยรองผู้อำนวยการโรงเรียน หัวหน้ากลุ่มการบริหาร หัวหน้างาน และหัวหน้ากลุ่มสาระการ

เรียนรู้ ให้มีหน้าที่ในการเก็บรวบรวมข้อมูลที่เป็นผลการปฏิบัติงานของแต่ละกลุ่มการบริหาร/กลุ่มสาระ
การเรียนรู้/งาน ตามตัวบ่งชี้ รายงานข้อบกพร่องที่ไม่เป็นไปตามระดับคุณภาพ ตามมาตรฐานการศึกษา

ของโรงเรียนที่ได้กำหนดไว้ ให้ผู้บริหารทราบ เพื่อการดำเนินการแก้ไขต่อไป แล้วสรุปเขียนเป็นรายงาน
การประเมินตนเอง

๒. แต่ละกลุ่มการบริหาร/กลุ่มสาระการเรียนรู้/งาน วิเคราะห์ผลการปฏิบัติงาน หรือผลการ
จัดการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับมาตรฐาน และตัวบ่งชี้ของมาตรฐานการศึกษาระดับการศึกษาขั้น

พื้นฐาน
๓. แต่ละกลุ่มการบริหาร/กลุ่มสาระการเรียนรู้/งาน ปฏิบัติงานพัฒนาคุณภาพการศึกษาตามที่
โรงเรียนมอบหมายอย่างเป็นปกติ (อาจจะปฏิบัติงานตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของโรงเรียน

ถ้าโรงเรียนได้จัดทำมาตรฐานการปฏิบัติงานไว้แล้ว พร้อมกับเก็บข้อมูลที่เป็นผลการปฏิบัติงานเป็นปกติ
แยกเป็นมาตรฐาน และตัวบ่งชี้ที่ได้วิเคราะห์ไว้ในขั้นตอนที่ ๒ โดยเก็บข้อมูลเป็นระดับคุณภาพของการจัด

การศึกษา ตามมาตรฐานการศึกษาของโรงเรียนที่ได้กำหนดไว้ พร้อมเก็บหลักฐานการประเมินไว้สำหรับ
การตรวจสอบ
๔. แต่ละกลุ่มการบริหาร/กลุ่มสาระการเรียนรู้/งาน เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ปฏิบัติงานในฝ่าย/

หมวด/งานเดียวกันมาสรุปเป็นคุณภาพการพัฒนาโรงเรียน โดยนำข้อมูลของผลการปฏิบัติงานที่เป็นตัว
บ่งชี้เดียวกันจากผู้ปฏิบัติงาน มาสรุปให้เป็นผลสุดท้ายสำหรับตัวบ่งชี้นั้น ๆ โดยสรุปจากความถึงของ

ระดับคุณภาพของตัวตัวบ่งชี้นั้น ถ้าความถี่ของระดับคุณภาพใดมีมากที่สุดให้สรุปว่า คุณภาพการจัด
การศึกษาของโรงเรียนตามตัวบ่งชี้นั้น เป็นไปตามระดับคุณภาพที่มีความถี่มากที่สุด บางตัวบ่งชี้อาจจะ

ต้องสรุปรวมจากหลายหมวดเพื่อตอบตัวบ่งชี้ ซึ่งแล้วแต่ดุลพินิจของโรงเรียน
๕. สรุปคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียน จากข้อมูลที่เก็บรวบรวมไว้

๖. แก้ไข้ข้อบกพร่องของผลการจัดการศึกษาของโรงเรียน (มาตรฐานและตัวบ่งชี้ที่ยังมีคุณภาพไม่
เป็นที่น่าพอใจ)
๗. สรุปเขียนรายงานการประเมินตนเอง

35

วิธีที่ ๒ การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษา โดยการสร้างเครื่องมือวัด
การประเมินผลการปฏิบัติงานตามมาตรฐานการศึกษา วิธีนี้โรงเรียนต้องสร้างเครื่องมือวัด

คุณภาพการจัดการศึกษา ของโรงเรียนทุกตัวบ่งชี้ แล้วนำมาประเมินคุณภาพการจัดการศึกษาของ
โรงเรียน ในระยะเวลาที่ตื้องการทราบผลการจัดการศึกษาของโรงเรียน วิธีนี้ โรงเรียนอาจจะต้องทำงาน

มาก คือ ต้องสร้างเครื่องมือประเมินทุกตัวบ่งชี้ แล้วทำการประเมินคุณภาพทุกตัวบ่งชี้ ซึ่งต้องใช้เวลา
และต้องจัดการเกี่ยวกับเครื่องมือประเมินให้เป็นระบบ เช่น เครื่องมือประเมินที่เกี่ยวกับการประเมิน

คุณภาพของนักเรียน ต้องนำมาเข้ากลุ่มรวมกันไว้หมด แล้วนำมาประเมินนักเรียน เมื่อได้ผลการประเมิน
แล้ว ต้องนำคำตอบของนักเรียนมาแยกออกตามมาตรฐาน และตัวบ่งชี้ เพื่อการสรุปรายงาน เป็นต้น
กระบวนการดำเนินงาน อาจจะเป็นดังนี้

๑. แต่งตั้งคณะกรรมการสร้างเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล
๒. สร้างเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ตามมาตรฐาน และตัวบ่งชี้ทุกมาตรฐาน

๓. แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจประเมินคุณภาพภายในสถานศึกษาที่ประกอบด้วยบุคลากรจากทุก
ฝ่ายของโรงเรียน พร้อมทั้งมอบหมายให้ทำการตรวจประเมินข้ามฝ่ายกัน เพื่อจะได้พบ

ข้อบกพร่องของการทำงานง่ายขึ้น ซึ่งจะได้ช่วยกันแก้ไขข้อบกพร่องนั้นต่อไป
๔. อบรม/ทำความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ตรวจประเมินภายใน และทำความเข้าใจ

เกี่ยวกับมาตรฐาน และตัวบ่งชี้คุณภาพการศึกษา และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล
ตลอดจนการสรุปผลการประเมิน
๕. โรงเรียนวางแผนกำหนดระยะเวลาในการประเมินคุณภาพของสถานศึกษาตลอดปี

๖. กรรมการตรวจประเมินวางแผนกำหนดระยะเวลาในการทำการตรวจประเมินคุณภาพภายใน
แต่ละครั้ง แล้วแจ้งให้ผู้รับการตรวจประเมินทราบล่วงหน้าอย่างน้อย ๒ สัปดาห์

๗. คณะกรรมการตรวจประเมินเตรียมเอกสาร และเครื่องมือประเมินหลาย ๆ ตัวบ่งชี้เข้าด้วยกัน
สำหรับการถามบุคลากรแต่ละประเภท เช่น ควรตรวจสอบเครื่องมือประเมินที่ใช้กับนักเรียน
ทั้งหมด แล้วออกแบบว่าจะจัดทำกี่ฉบับ จะจัดพิมพ์อย่างไร จะดำเนินการอย่างไร เป็นต้น

เพื่อไม่ให้เกิดความรำคาญแก่ผู้ตอบแบบสอบถาม/ผู้รับการประเมิน ซึ่งถ้าทำการสอบถาม
บ่อย หรือสอบถามทุกวัน จะทำให้เกิดความรำคาญและความเบื่อหน่ายของผู้ตอบ อันจะทำ

ให้ได้ข้อมูลที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง
่
๘. ดำเนินการตรวจประเมิน โดยใช้เครื่องมือประเมินที่สร้างขึ้นและเก็บรวบรวมข้อเท็จจริงทีพบ
ตามเครื่องมือประเมิน
๙. สรุปผลการตรวจประเมิน

๑๐. เขียนรายงานผลการประเมินตนเอง
๑๑. ส่งรายงานให้หน่วยงานต้นสังกัด ผู้เกี่ยวข้องและสาธารณชน ตามความเหมาะสม

36

ื
การสร้างเครื่องมอเก็บรวบรวมข้อมูล
การสร้างเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล อาจจะดำเนินการได้ดังนี้ กำหนดกรอบการตรวจประเมิน

คุณภาพภายในโรงเรียน เพื่อเก็บรวบรวมเป็นข้อมูลพื้นฐานตามมาตรฐาน และตัวบ่งชี้คุณภาพการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน โดยวางแผนกำหนดสิ่งต่อไปนี้ ด้านที่จะประเมิน (ผลผลิต/กระบวนการ/ปัจจัย) มาตรฐานที่จะ

ประเมิน ตัวบ่งชี้ที่จะประเมิน แหล่งข้อมูล/แหล่งที่สามารถให้ข้อมูลได้ วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล
เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล วิธีวิเคราะห์ และสรุปข้อมูล เกณฑ์ระดับคุณภาพของผลการ

ประเมิน

37


























ภาคผนวก

38

39

40

41

42

43

44

45