ราชาศัพท์

คำราชาศัพท์

ครู ซี

ราชาศัพท์

ราชา ศพั ท์

ถ้อยคำทใี่ ช้กบั พระราชา ตอ่ มามีความหมายกวา้ งข้นึ
ใช้ได้กับพระภกิ ษสุ งฆ์ ข้าราชการ และสภุ าพชน

ทมี่ าของคำราชาศพั ท์

คำราชาศพั ทน์ นั้ มที มี่ า อยู่ด้วยกนั 2 อย่าง

เชน่ เสดจ็ เขนย โปรด เสวย

ภาษาเขมร

1. รบั มาจากภาษาอน่ื คำราชาศัพท์ 2. สรา้ งคำขน้ึ ใหม่

ภาษาบาลีสนั สกฤต การประสมคำ

เช่น อาพาธ เนตร หัตถ์ ลูกหลวง ซบั พระพกั ตร์ ต้ังเคร่ือง

ประโยชนข์ องการเรียนคำราชาศัพท์

บุคคลในสังคมมีการลดระดับลดหลั่นตามชาติวุฒิ คุณวุฒิ วัยวุฒิ คนไทยมีนิสัยสุภาพ อ่อน
น้อม ยกย่องให้เกียรติผู้อื่น การใช้ภาษาจึงต้องเลือกใช้คาให้เหมาะสมกับฐานะของบุคคล การใช้คา
ราชาศัพท์จึงแสดงให้เห็นว่าคนไทยมีวัฒนธรรมทางภาษาที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมอันดีของชาติ
ดังนน้ั จึงควรศึกษาเรือ่ งคาราชาศพั ทแ์ ละใช้ให้ถูกต้อง

ประโยชน์ของการเรียนคำราชาศัพท์

1. ชว่ ยสบื ทอดและรกั ษามรดกทางวฒั นธรรมของชาติ
2. ชว่ ยให้เข้าใจภาษาทปี่ รากฏในสือ่ ต่าง ๆ

3. ช่วยใหใ้ ชภ้ าษาในการส่ือสารไดอ้ ย่างถูกตอ้ งเหมาะสม
4. ช่วยเสริมสร้างบคุ ลกิ ภาพทด่ี ีแก่ตนเอง

คำว่า “ราชาศพั ท์” แปลวา่ ศพั ท์เฉพาะพระราชา ในทนี่ ี้หมายถงึ
ศัพท์ท่ีใชใ้ นทางราชการ เพ่อื ให้เหมาะสมกับฐานะของบคุ คล และบคุ คลท่ี
เรายกยอ่ ง บคุ คลทค่ี วรใช้คำราชาศัพท์ มดี ังน้ี

1. พระมหากษตั ริย์
2. พระบรมวงศานุวงศ์
3. ขุนนาง ข้าราชการ
4. พระสงฆ์
5. สภุ าพชน

คำราชาศพั ทส์ าหรับบุคคลต่าง ๆ

1. คำราชาศพั ทส์ ำหรับพระมหากษัตรยิ ์ ควำมหมำย
วันคล้ายวนั เกิด
คำรำชำศัพท์ คาแนะนา คาตกั เตอื น คากล่าวสอน
วันคล้ายวนั พระบรมราชสมภพ คาสัง่ ราชการ
พระบรมราโชวาท รปู ถา่ ย
พระบรมราชโองการ รูปเขียนเหมอื นบุคคลจริง
พระบรมฉายาลกั ษณ์
พระบรมสาทสิ ลักษณ์ หรอื ความชว่ ยเหลอื เกื้อกลู
พระบรมฉายาทิสลักษณ์ ความอนเุ คราะห์
พระบรมราชปู ถมั ภ์
พระบรมราชานเุ คราะห์

คำราชาศัพทส์ าหรับบคุ คลตา่ ง ๆ

1. คำราชาศัพท์สำหรับพระมหากษัตรยิ ์ ควำมหมำย
ชอ่ื
คำรำชำศัพท์ จดหมาย
พระปรมาภไิ ธย คาสัง่
พระราชหัตถเลขา คาพดู
พระราชกระแสรับสง่ั อาย_ุ __ปี
พระราชดารัส คณุ อันยิ่งใหญ่
พระชนมพรรษา___พรรษา
พระมหากรณุ าธิคณุ

2. คำราชาศัพทส์ ำหรับสมเดจ็ พระบรมราชนิ ีนาถ

คำรำชำศพั ท์ ควำมหมำย
วนั คลา้ ยวันพระราชสมภพ วันคลา้ ยวนั เกิด
พระราโชวาท คาแนะนา คาตักเตอื น คากลา่ วสอน
พระราชเสาวนีย์ หรอื คาส่งั
พระราชดารัสคาสั่ง
พระฉายาลักษณ์ รูปถ่าย
พระฉายาสาทิสลกั ษณ์ รปู เขียนเหมือนบคุ คลจรงิ
พระบรมราชินปู ถัมภ์ ความชว่ ยเหลือเกื้อกูล
พระราชานุเคราะห์ ความอนเุ คราะห์

2. คำราชาศพั ท์สำหรบั สมเด็จพระบรมราชินนี าถ

คำรำชำศัพท์ ควำมหมำย

พระนามาภไิ ธย ชื่อ

พระราชหตั ถเลขา จดหมาย

พระราชดารสั คาพูด

พระชนมพรรษา__พรรษา อาย_ุ __ปี

พระมหากรณุ าธคิ ุณ คณุ อนั ยง่ิ ใหญ่

ขอ้ สงั เกต

คำว่า “พระบรม” ใชส้ ำหรบั พระมหากษตั รยิ ์ ถา้ ใชส้ ำหรับสมเดจ็
พระบรมราชินนี าถ ให้ตัดคำวา่ “บรม” ออก เช่น

“พระบรมราชสมภพ” ใช้สำหรบั พระมหากษตั รยิ ์
“พระราชสมภพ” ใชส้ ำหรบั สมเดจ็ พระบรมราชนิ นี าถ

3. คำราชาศัพท์สำหรบั สมเดจ็ พระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกมุ าร

คำรำชำศพั ท์ ควำมหมำย
วันคล้ายวนั พระราชสมภพ วนั คล้ายวนั เกิด
พระราโชวาท คาแนะนา คาตกั เตอื น คากล่าวสอน
พระราชบัณฑรู หรอื คาส่งั
พระราชดารัสสง่ั
พระฉายาลกั ษณ์ รูปถา่ ย
พระฉายาสาทสิ ลกั ษณ์ รปู เขยี นเหมอื นบุคคลจริง
พระราชปู ถมั ภ์ ความชว่ ยเหลอื เกื้อกูล
พระราชานเุ คราะห์ ความอนุเคราะห์

3. คำราชาศพั ทส์ ำหรบั สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกฎุ ราชกมุ าร

คำรำชำศพั ท์ ควำมหมำย
พระนามาภิไธย0
พระราชหัตถเลขา ช่อื
พระราชดารสั จดหมาย
พระชนมายุ__พรรษา คาพูด
อาย_ุ _ปี

4. คำราชาศัพท์สำหรับสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี

คำรำชำศัพท์ ควำมหมำย
วนั คล้ายวนั พระราชสมภพ วนั คลา้ ยวันเกิด
พระราโชวาท คาแนะนา คาตกั เตือน คากล่าวสอน
พระราชบัญชา หรอื คาสง่ั
พระราชดารสั สงั่
พระฉายาลักษณ์ รปู ถา่ ย
พระฉายาสาทิสลกั ษณ์ รปู เขยี นเหมอื นบุคคลจรงิ
พระบรมราชูปถัมภ์ ความช่วยเหลือเกื้อกลู
พระราชานุเคราะห์ ความอนเุ คราะห์

4. คำราชาศพั ท์สำหรับสมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจ้า กรมสมเดจ็ พระเทพ-
รัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี

คำรำชำศพั ท์ ควำมหมำย
พระนามาภิไธย
พระราชหตั ถเลขา ช่อื
พระราชดารสั จดหมาย
พระชนมายุ__พรรษา คาพูด
อาย_ุ _ปี

5. คำราชาศพั ท์สำหรบั พระสงฆ์

คำรำชำศัพท์ ควำมหมำย

ฉัน กิน
จาวดั นอน
อาพาธ ป่วย
ถวาย ให้
ประเคน ยกของสง่ ให้
ทาวตั ร สวดมนต์
นมัสการ กราบ ไหว้
นมิ นต์ เชญิ
สรงน้า อาบน้า
ไปถาน ไปสว้ ม

หลกั กำรใช้คำราชาศพั ท์

คานามราชาศพั ท์

1. คำนามท่เี ป็นส่งิ สำคัญอันควรยกย่อง

“พระบรมอรรคราช” ใช้คำว่า...นำหน้า

พระบรมอรรคราชบรรพบุรุษ

“พระบรมมหาราช” พระบรมมหาราชวัง พระบรมมหาชนก

“พระบรมราช” พระบรมราชโองการ

“พระบรม” พระบรมราชวงศ์ พระบรมราชูปถัมภ์
พระบรมราโชวาท

คานามราชาศัพท์

1. คำนามที่เป็นส่งิ สำคัญอันควรยกย่อง

“พระอคั รราช” ใช้คำว่า...นำหน้า

พระอัครราชเทวี

“พระอัคร” พระอัครมเหสี

“พระมหา” พระมหาปราสาท พระมหากรุณาธคิ ุณ
พระมหามงคล

คานามราชาศพั ท์

2. คำนามที่เป็นส่งิ สำคัญรองลงมา
ใช้คำว่า “พระราช” นำหน้าคำนามอน่ื ๆ รองลงมา เช่น

พระราชวัง พระราชนิเวศน์ พระราชโอรส พระราชธดิ า

พระราชนเิ วศน์มฤคทายวนั

คานามราชาศัพท์

3. คำนามท่ีเป็นส่ิงสามัญทั่วไป
ใช้คำว่า “พระ” นำหน้าคำนามทเ่ี ป็นช่ือสิง่ ของสามญั ท่ัวไป เช่น

พระหตั ถ์ พระเก้าอี้ พระแสง พระสหาย

การใชค้ ำวา่ “ตน้ ” “หลวง”

“ต้น” “หลวง” ใช้ประกอบหลงั คำนาม เช่น “หลวง” ใช้กับ คน สตั ว์
สิ่งของทเ่ี ป็นของพระมหากษัตรยิ ์
ช้าง ม้าต้น เรอื น วงั
ต้น หลวง หลวง “ต้น” มักใช้กบั สัตว์ ส่งิ ของ
และสถานท่ี ไม่ใช้กบั คน เช่น

เรือต้น เคร่อื งต้น

และมี ยานพาหนะ + พระที่น่งั

เช่น รถพระที่น่ัง เรอื พระที่นัง่ เครื่องบนิ พระทนี่ ั่ง เป็นต้น

กรยิ ำราชาศพั ท์

การใช้คำว่า “ทรง” กริยาราชาศพั ท์

“ทรง” + คำนามสามญั

ทรงกีตาร์ ทรงขลุ่ย ทรงเรอื ใบ

ทรงบาตร ทรงศลี ทรงแบดมนิ ตัน

ทรงดนตรี ทรงระนาด ทรงช้าง

กรยิ ำราชาศพั ท์

การใช้คำว่า “ทรง” กริยาราชาศัพท์

“ทรง” + กริยาสามัญ ทรงว่งิ ทรงยนิ ดี

ทรงฟัง

ทรงใช้ ทรงจาม ทรงยืน

ทรงขอบใจ ทรงชบุ เลี้ยง ทรงสง่ั สอน

กรยิ ำราชาศพั ท์

การใช้คำว่า “ทรง” กรยิ าราชาศัพท์
ทรงพระอักษร
“ทรง” + คำนามราชาศพั ท์

ทรงพระเมตตา ทรงพระอตุ สาหะ

ทรงพระราชปรารถ ทรงพระกรุณา ทรงพระประชวร

ทรงพระอุตสาหะ ทรงพระปรีชาสามารถ ทรงพระดำเนิน

จำเอาไว้ให้ดี !!

คำนามเตมิ พระ กรยิ าเตมิ ทรง

ทรงมี / ทรงเป็น + สามัญ ทรงมีกล้องถ่ายภาพ ทรงมีวทิ ยุ
มี / เป็น + ราชาศัพท์ ทรงเป็นนกั ปราชญ์ ทรงเป็นประธาน

มพี ระราชเสาวนีย์ มีพระราชโทรเลข
เป็นพระราชโอรส มพี ระราชดำริ

ทูลเกล้าฯ อ่านว่า ใช้กับส่ิงของทยี่ กได้
ทลู เกล้าทูลกระหม่อม ใช้กับสง่ิ ของทยี่ กไม่ได้

น้อมเกล้าฯ อ่านว่า
น้อมเกล้าน้อมกระหม่อม