เรื่องที่ 2 การนวดเพื่อรักษาอาการปวดคอ บ่า

เรอ่ื งที่ 2 การนวดเพ่อื รักษาอาการปวดคอ บา่ ศีรษะ

2.1 โรคลมปลายปตั คาตสัญญาณ 4 หลัง
 สาเหตุ
 วธิ กี ารตรวจ
 การนวดรกั ษาโรคลมปลายปตั คาตสัญญาณ 4 หลงั
 คาแนะนา
 ทา่ บรหิ าร

2.2 โรคลมปลายปตั คาตสัญญาณ 5 หลัง
 สาเหตุ
 วิธีการตรวจ
 การนวดรักษาโรคลสามเหปตลุ ายปตั คาตสญั ญาณ 5 หลงั
 คาแนะนา
 ท่าบริหาร

- หนา้ 1 - ผู้จดั ทา ผู้ช่วยศาสตราจารย์จุฑารัตน์ เสรวี ตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารน้ีใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนชุดวิชานวดแผนไทย

ตอนที่ 2.1 โรคลมปลายปตั คาตสัญญาณ 4 หลัง (มูลนธิ ิฟืน้ ฟูส่งเสรมิ การแพทย์ไทยเดมิ , 2548)

ลมปลายปตั คาต เป็นโรคลมชนดิ หนึง่ เกดิ จากการแขง็ ตวั ของเลือด และสามารถเปน็ ได้ทุกสว่ นของรา่ งกาย
ตั้งแต่ กลา้ มเนื้อ เสน้ เอน็ เย่ือหุ้มกระดูก ริมหัวตอ่ กระดูก เรยี กชอื่ ตามตาแหนง่ ท่เี ปน็ เช่น ลมปลายปัตคาต
สญั ญาณ 4 หลงั ตาแหน่งทม่ี ีอาการ คือ สญั ญาณ 4 หลงั

สาเหตุ

เกดิ จากการใช้งานกลา้ มเน้อื มากเกนิ กาลงั การยกของหนัก การอย่ใู นทา่ ทางอิรยิ าบถต่าง ๆ ไมถ่ ูกตอ้ ง
เปน็ เวลานาน เช่น การทางานในทา่ ก้มคอ เอยี งคอไม่ขยับผ่อนคลายเปล่ียนอิรยิ าบถ การใชง้ านกลา้ มเนื้ออย่าง
กระทนั หนั ความวิตกกังวล ความเครยี ด การนอนหลับพักผอ่ นไม่เพยี งพอ การไดร้ บั อุบัติเหตุ หรอื ภาวะกระดกู
คอเสอื่ ม

อาการ

ปวดตงึ คอ กลา้ มเนอ้ื บา่ และสะบักอาจพบอาการปวดร้าวชาแขนด้านนอกท่อนบนและน้วิ นาง นิ้วกอ้ ย
หายใจไดไ้ ม่เตม็ อิม่ ขัดยอกหนา้ อก

วิธกี ารตรวจ

1. ตรวจคลาอณุ หภมู บิ ริเวณบ่า ปญั หาท่ีพบ อาจพบความร้อน
2. ตรวจดูแนวกระดูกสันหลัง ปญั หาทพ่ี บ กระดูกสันหลังช่วงคอไม่คด
3. ตรวจคลากล้ามเน้อื บ่าและต้นคอ คลาหาจุดเจ็บ (ภาพ 1 คลาหาจดุ เจ็บ) ปญั หาท่พี บ
กลา้ มเน้อื บ่าและตน้ คอแขง็ เกรง็ พบจุดเจ็บบริเวณสัญญาณ 4 หลงั

ภาพ 1 คลาหาจุดเจบ็

- หน้า 2 - ผู้จดั ทา ผชู้ ่วยศาสตราจารย์จฑุ ารตั น์ เสรีวตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารนี้ใชป้ ระกอบการเรียนการสอนชดุ วิชานวดแผนไทย

4. ก้มหน้าคางชดิ อก (ภาพ 2 กม้ หน้าคางชดิ อก) ปัญหาที่พบ กม้ หน้าคางชดิ อกไม่ได้องศา

ภาพ 2 กม้ หน้าคางชดิ อก
5. เงยหนา้ (ภาพ 3 เงยหนา้ ) ปญั หาทพ่ี บ เงยหน้าไม่ได้องศา

ภาพ 3 เงยหน้า
6. เอยี งหูชดิ ไหล่ (ภาพ 4 เอียงหูชดิ ไหล่) ปัญหาท่พี บ เอยี งหชู ดิ ไหล่ไม่ได้องศา

- หน้า 3 - ผู้จดั ทา ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์จุฑารตั น์ เสรีวตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารนี้ใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนชุดวชิ านวดแผนไทย

ภาพ 4 เอยี งหชู ิดไหล่ (ขา้ งซ้ายและขา้ งขวา)

การนวดรกั ษาโรคลมปลายปตั คาตสัญญาณ 4 หลัง

1. นวดพนื้ ฐานบ่า
2. นวดสัญญาณ 4 , 5 หลงั
3. กดเนน้ สญั ญาณ 4 หลัง
4. นวดสัญญาณ 4 หัวไหล่
5. นวดพ้นื ฐานหลงั
6. นวดพ้นื ฐานแขนดา้ นใน
7. นวดพนื้ ฐานแขนด้านนอก

คาแนะนา

1. ประคบความร้อนชื้น ตอนเช้าและตอนเย็น ครง้ั ละประมาณ 10 -15 นาที

2. งดอาหารแสลง เชน่ ข้าวเหนียว หน่อไม้ เคร่ืองในสตั ว์ เหล้า–เบยี ร์ และยาแก้ปวด

3. หลีกเลย่ี งสาเหตทุ ่ีทาใหป้ วด เชน่ การอยูใ่ นอริ ยิ าบถที่ไม่เหมาะสมในเวลานาน ๆ

4. ห้ามบิด ดดั คอและสลัดศรี ษะทร่ี ุนแรง
5. นดั นวดรักษาสัปดาหล์ ะ 2 คร้ัง โดยนัดหา่ งกัน 2-3 วนั
6. แนะนาให้ทาทา่ บรหิ าร

- หน้า 4 - ผู้จดั ทา ผู้ช่วยศาสตราจารยจ์ ุฑารตั น์ เสรวี ตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารน้ีใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนชดุ วิชานวดแผนไทย

ทา่ บรหิ าร
1.ทา่ ดึงแขน ท้าวแขน 3 จงั หวะ จานวน 3 รอบ เวลาเชา้ และเยน็
2. ทา่ กม้ หน้า เงยหน้า จานวน 3 รอบ เวลาเช้าและเย็น
3. ท่าเอียงหูชิดไหล่ จานวน 3 รอบ เวลาเช้าและเย็น
4. หันหนา้ ขวา-ซ้าย จานวน 3 รอบ เวลาเช้าและเย็น

- หนา้ 5 - ผู้จดั ทา ผ้ชู ่วยศาสตราจารยจ์ ฑุ ารตั น์ เสรวี ตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารน้ีใชป้ ระกอบการเรียนการสอนชดุ วิชานวดแผนไทย

ตอนที่ 2.2 โรคลมปลายปัตคาตสัญญาณ 5 หลงั

สาเหตุ

เกิดจากการใช้งานกล้ามเน้ือมากเกินกาลัง การยกของหนัก การอยู่ในท่าทางอิริยาบถต่าง ๆ ไม่ถูกต้อง
เป็นเวลานาน เช่น การทางานในท่าก้มคอ เอียงคอไม่ขยับผ่อนคลายเปลี่ยนอิริยาบถ การใช้งานกล้ามเนื้ออย่าง
กระทันหัน ความวิตกกังวล ความเครียด การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ การได้รับอุบัติเหตุ หรือ ภาวะกระดูก
คอเสือ่ ม

อาการ

ปวดศีรษะ มึนงง ปวดต้นคอ ปวดบ่า ปวดกระบอกตา ตาพรา่ อาจร้าวชาออกแขนด้านใน

วิธกี ารตรวจ

1. ตรวจคลาอณุ หภูมิบรเิ วณบ่า ปญั หาทีพ่ บ อาจพบความรอ้ น
2. ตรวจดูแนวกระดกู สนั หลงั ปญั หาที่พบ กระดูกสันหลังช่วงคอไม่คด
3. ตรวจคลากลา้ มเนอื้ บ่าและต้นคอ คลาหาจุดเจ็บ ปญั หาทพี่ บ กล้ามเนอ้ื บา่ และตน้ คอแขง็ เกร็ง

พบจุดเจ็บบรเิ วณสัญญาณ 5 หลงั

4. ก้มหน้าคางชิดอก ปญั หาทพ่ี บ กม้ หนา้ คางชดิ อกไม่ได้องศา
5. เงยหน้า ปญั หาทพ่ี บ เงยหน้าไม่ได้องศา
6. เอยี งหูชิดไหล่ ปญั หาทพ่ี บ เอยี งหชู ิดไหลไ่ มไ่ ด้องศา

การนวดรักษาโรคลมปลายปัตคาตสญั ญาณ 5 หลงั

1. นวดพ้ืนฐานบา่
2. กดจุดสญั ญาณ 4 หลัง และ กดจุดสัญญาณ 5 หลัง
3. เนน้ สญั ญาณ 5 หลัง
4. กดจุดสัญญาณ 4 หวั ไหล่
5. สัญญาณ 1,2,5 ศีรษะดา้ นหลัง
6. พ้ืนฐานหลัง

- หน้า 6 - ผู้จดั ทา ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์จุฑารัตน์ เสรีวตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารน้ีใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนชุดวิชานวดแผนไทย

คาแนะนา

1. ประคบความรอ้ นช้ืน ตอนเช้าและตอนเยน็ ครง้ั ละประมาณ 10 -15 นาที
2. งดอาหารแสลง เชน่ ข้าวเหนียว หนอ่ ไม้ เคร่ืองในสัตว์ เหลา้ –เบยี ร์ และยาแก้ปวด
3. หลีกเลี่ยงสาเหตทุ ท่ี าใหป้ วด เช่น การอย่ใู นอิริยาบถท่ีไมเ่ หมาะสมในเวลานาน ๆ
4. หา้ มบดิ ดัด คอและสลัดศีรษะทีร่ ุนแรง
5. นัดนวดรักษาสัปดาห์ละ 2 คร้ัง โดยนัดหา่ งกัน 2-3 วัน
6. แนะนาให้ทาท่าบริหาร

ทา่ บรหิ าร

1.ท่าดึงแขน ทา้ วแขน 3 จังหวะ จานวน 3 รอบ เวลาเชา้ และเยน็
2. ท่ากม้ หน้า เงยหน้า จานวน 3 รอบ เวลาเช้าและเยน็
3. ทา่ เอียงหชู ดิ ไหล่ จานวน 3 รอบ เวลาเชา้ และเย็น
4. หนั หนา้ ขวา-ซ้าย จานวน 3 รอบ เวลาเช้าและเยน็

- หน้า 7 - ผู้จดั ทา ผชู้ ่วยศาสตราจารย์จฑุ ารตั น์ เสรีวตั ร (บ.ป.,บว.,บภ.,พท.น.,พน.ผ)

เอกสารนี้ใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนชุดวิชานวดแผนไทย