ท้าวสุรนารีย์(ย่าโม)

E-book ทา้ วสุรนารี(ยา่ โม)

1. ประวตั ิทา้ วสุรนารี(ยา่ โม)

ทา้ วสุรนารี มีนามเดิมวา่ "โม" (แปลวา่ ใหญม่ าก)
หรือ ทา้ วมะโหโรง เป็นชาวเมืองนครราชสีมาโดย
กาเนิด เกิดเม่ือปี ระกา พ.ศ. 2314 มีนิวาสถานอยู่ ณ
บา้ นตรงกนั ขา้ มกบั วดั พระนารายณ์มหาราช (วดั กลางนคร) ทางทิศใต้
ของเมืองนครราชสีมา เป็นธิดาของนายก่ิมและนางบุญมา มีพสี่ าวหน่ึง
คนช่ือ แป้นาผล ไม่มีสามี จึงอยดู่ ว้ ยกนั จนวายชนม์ มีนอ้ งชายหน่ึงคน
ชื่อ จุก (ภายหลงั ไดเ้ ป็นเจา้ เมืองพนมซร็อก ต่อมามีการอพยพชาวเมือง
พนมซร็อกมาอยรู่ ิมคูเมืองนครราชสีมาดา้ นใต้ จึงเอาช่ือเมืองพนมซร็อก
มาต้งั ช่ือ บา้ นพนมศรก ต่อมาเรียกเพ้ียนเป็นบา้ นสก อยหู่ ลงั สถานีรถไฟ
ชุมทางถนนจิระจนทุกวนั น้ี)

เมื่อปี พ.ศ. 2339 โม เม่ืออายไุ ด้ 25 ปี
ไดแ้ ต่งงานสมรสกบั นายทองคาขาว พนกั งานกรมการเมืองนครราชสีมา
ต่อมานายทองคาขาว ไดเ้ ลื่อนบรรดาศกั ด์ิเป็น "พระภกั ดีสุริยเดช"
ตาแหน่งรองปลดั เมืองนครราชสีมา นางโม จึงไดเ้ ป็น คุณนายโม และ
ต่อมา "พระภกั ดีสุริยเดช" ไดเ้ ล่ือนเป็น "พระยาสุริยเดช" ตาแหน่งปลดั
เมืองนครราชสีมา คุณนายโมจึงไดเ้ ป็น คุณหญิงโม ชาวเมือง
นครราชสีมาเรียกท่านท้งั สองเป็นสามญั วา่ "คุณหญิงโม" และ "พระยา
ปลดั ทองคา" ท่านเป็นหมนั ไม่มีทายาทสืบสายโลหิต ชาวเมือง
นครราชสีมาท้งั หลายจึงพากนั เรียกแทนตวั คุณหญิงโมวา่ แม่ มีผมู้ าฝาก
ตวั เป็นลูก-หลานกบั คุณหญิงโมอยมู่ าก ซ่ึงเป็นกาลงั และอานาจส่งเสริม
คุณหญิงโมใหท้ าการใด ๆ ไดส้ าเร็จเสมอ หน่ึงในลูกหลานคนสาคญั ท่ีมี
ส่วนร่วมกบั คุณหญิงโม เขา้ กอบกเู้ มืองนครราชสีมาจากกองทพั เจา้
อนุวงศ์ เวยี งจนั ทน์ ณ ทุ่งสมั ฤทธ์ิ คือ นางสาวบุญเหลือ

https://sites.google.com/site/chotirosmeesang/prawati-thaw-sura-chna-r

2. วรี กรรมทา้ วสุรนารี(ยา่ โม)

วนั ท่ี 23 มี.ค.2369 คือวนั ที่ประวตั ิศาสตร์ไทย ได้
จารึกพระนามของท่าน ที่สามารถปกป้องอธิปไตยของชาวไทยไวไ้ ด้
อยา่ งกลา้ หาญ เกินกวา่ สตรีทวั่ ไปจะทาได้
โดยในวนั น้นั เจา้ อนุวงศพ์ ระมหากษตั ริยแ์ ห่งนครเวยี งจนั ทน์ ไดย้ ก
กองทพั เขา้ มายดึ เมืองนครราชสีมา แลว้ กวาดตอ้ นครอบครัวชาว
นครราชสีมาไป

คุณหญิงโม หรือ ทา้ วมะโหโรง (ซ่ึงเวลาน้นั เป็น
ภรรยาของ "พระยาสุริยเดช วเิ ศษฤทธ์ิทศทิศวชิ ยั " ปลดั เมือง
นครราชสีมา) พร้อมกบั นางสาวบุญเหลือรวบรวมครอบครัวชาย หญิง
ชาวนครราชสีมาที่ถูกกวาดตอ้ นไปเป็นเชลย เขา้ ต่อสูฆ้ ่าฟันทหารลาว
ลม้ ตายเป็นอนั มาก ณ ทุ่งสมั ฤทธ์ิแขวงนครราชสีมา เม่ือวนั ที่ 23 มีนาคม
พทุ ธศกั ราช 2369 ช่วยใหฝ้ ่ ายไทยสามารถกอบกเู้ มืองนครราชสีมา
กลบั คืนมาไดใ้ นท่ีสุด https://www.komchadluek.net/news/today-in-history/317495

3. อนุสาวรียย์ า่ โม

เป็นอนุสรณ์แด่วรี กรรมอนั กลา้ หาญของวรี สตรีไทย หรือยา่ โม ซ่ึงเป็น
ช่ือท่ีเรียกกนั ติดปากโดยทว่ั ไป สร้างข้ึนเมื่อ พ.ศ.2476 ต้งั อยกู่ ลางเมือง
ชาวต่างถิ่นทีแวะเวยี นมาเยอื นและชาวเมืองโคราชนิยมมาสกั การะและ
ขอพรจากยา่ โมอยเู่ สมอ อนุสาวรียห์ ล่อดว้ ยทองแดงรมดา สูง 1.85 เมตร
หนกั 325 กม. แต่งกายดว้ ยเครื่องยศพระราชทานในท่ายนื มือขวากมุ
ดาบปลายดาบจรดพ้นื มือซา้ ยทา้ วสะเอว หนั หนา้ ไปทางทิศตะวนั ตก

ซ่ึงเป็นที่ต้งั ของกรุงเทพฯ ต้งั อยบู่ นฐานไพทีส่ีเหล่ืยมยอ่ มุมไมส้ ิบสอง
ซ่ึงบรรจุอฐั ิของท่าน ทา้ วสุรนารี นามเดิมวา่ คุณหญิงโม เป็นภรรยาปลดั
เมืองนครราชสีมา เมื่อปี พ.ศ.2369 เจา้ อนุวงศแ์ ห่งเวยี งจนั ทน์ไดย้ กทพั
เขา้ ยดึ เมืองโคราช คุณหญิงโมไดร้ วบรวมชาวบา้ นเขา้ สูร้ บ และต่อตา้ น
กองทพั เจา้ อนุวงศแ์ ห่งเวยี งจนั ทน์ไม่ให่ยกมาตีกรุงเทพฯไดเ้ ป็น
ผลสาเร็จ พระบาทสมเดจ็ พระนง่ั เกลา้ เจา้ อยหู่ วั จึงทรงพระกรุณาโปรด
เกลา้ ฯ สถาปนาคุณหญิงโมเป็นทา้ วสุรนารี ประชาชนพร้อมใจกนั จดั
งานเฉลิมฉลองวนั แห่งชยั ชนะของทา้ วสุรนารีข้ึนระหวา่ งวนั ที่ 23
มีนาคม - 3 เมษายน ของทุกปี เพ่อื เป็นการระลึกถึงคุณงามความดีของ
ท่าน

https://thai.tourismthailand.org/Attraction

4. วนั ฉลองชยั ชนะทา้ วสุรนารี

งานฉลองวนั แห่งชยั ชนะทา้ วสุรนารี หรือ “งานยา่ โม” เป็นงานประจาปี
ของจงั หวดั นครราชสีมา กาหนดจดั ระหวา่ งวนั ท่ี 23 มีนาคม- 3 เมษายน
ของทกุ ปี ซ่ึงถือเป็นวนั ท่ีคุณหญิงโมไดร้ ับชยั ชนะจากขา้ ศึก ในงานมี
การแสดงศิลปวฒั นธรรมและมีกิจกรรมท่ีจดั ข้ึนเพ่ือเป็นการสกั การะ
การเคารพซ่ึงวรี กรรมของคุณหญิงโม ท้งั น้ีรูปแบบการจดั งานที่น่าสนใจ
มีมากมาย อาทิ ขบวนสกั การะ และขบวนราบวงสรวงคุณยา่ โม การวง่ิ
คบไฟและจุดพลุ ในวนั เปิ ดงาน

การแสดงศิลปวฒั นธรรมของดีเมืองโคราช ยอ้ นยคุ การจดั นิทรรศการ
การออกร้านของส่วนราชการ หน่วยงานรัฐวสิ าหกิจ สถานศึกษา และ
องคก์ รเอกชนการแสดงและจาหน่ายสินคา้ ผลิตภณั ฑช์ ุมชน อาหาร
พ้ืนเมือง การแสดงดนตรี คอนเสิร์ต ลูกทุ่งสตริง 12 วนั 12 คืน การ
แข่งขนั กีฬาฟตุ บอล บาสเกตบอล เซปักตระกร้อ ฯลฯ การประกวด
นางสาวนครราชสีมา ประกวดร้องเพลง ประกวดสุขภาพเดก็ ประกวด
วาดภาพโดยเดก็ และเยาวชน ประกวดผลผลิตทางการเกษตร ชมการฉาย
ภาพยนตร์บนกาแพง ชมฟรีตลอด 12 วนั 12 คืน

https://sites.google.com/site/wonderfulkorat/prapheni/wan-chlxng-
haeng-chaychna-thaw-sur-nari

5. เพลงที่เกี่ยวขอ้ งกบั ยา่ โม

เพลงโคราช เป็นการร้องเพลงโตต้ อบท่ีพฒั นามาเป็นการแสดงพ้นื บา้ น
ของชาวจงั หวดั นครราชสีมา หรือ โคราช ซ่ึงไดส้ ืบทอดกนั มาเป็นเวลา
ยาวนาน มีเอกลกั ษณ์อยทู่ ี่การร้องราเป็นภาษาโคราช ในสมยั ก่อนเพลง
โคราชเป็นท่ีนิยมมาก การแสดงมหรสพต่างๆ มีเพลงโคราชเพียงอยา่ ง
เดียว ปัจจุบนั ค่านิยมของผฟู้ ังเพลงโคราชเปลี่ยนแปลงไปมาก ท้งั ดา้ น
เน้ือหา รูปแบบการแสดง และความนิยมของคนโคราชเอง เน้ือหาของ
เพลงโคราชข้ึนอยกู่ บั โอกาสท่ีจะเล่น ส่วนใหญจ่ ะเล่าเร่ือง นิทานชาดก
และเคร่งครัดมากในเรื่องสอนศีลธรรม หมอเพลงโคราชในอดีต ทา
หนา้ ที่เป็นผแู้ พร่ข่าวสาร เพราะเป็นผมู้ ีประสบการณ์กวา้ งไกล พบเห็น
เหตุการณ์และผคู้ นหลากหลาย เพลงโคราชและคนฟังเพลงโคราชใน

อดีต จึงมีความเป็นอนั หน่ึงอนั เดียวกนั เพราะเป็นคนในสงั คมเดียวกนั
จึงเขา้ ใจปัญหาของกนั และกนั แต่เพลงโคราชรุ่นใหม่ มกั เล่นตามคา
เรียกร้องของผฟู้ ังเพือ่ ความเพลิดเพลิน และสนุกสนา ดว้ ยเหตุน้ี เพลง
โคราชค่อยๆเส่ือมความนิยมลง

แต่ในปัจจุบนั ยงั มีความเช่ือวา่ ทา้ วสุรนารีในสมยั ที่ยงั มีชีวติ อย(ู่ พ.ศ.
๒๓๑๓-๒๓๙๕) ทา่ นชอบเพลงโคราชมาก จึงมีผหู้ าเพลงโคราชไปเล่น
แกบ้ น ณ บริเวณลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารีในตอนกลางคืนและกลางวนั
เป็นประจา และยงั มีอีกที่คือวดั ศาลาลอย จึงเป็นปัจจยั หน่ึงท่ีทาใหห้ มอ
เพลงโคราช ซ่ึงส่วนใหญ่อยทู่ ่ี อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา ยงั คง
สามารถประกอบอาชีพอยไู่ ด้ ตวั อยา่ งคณะเพลงโคราชที่โดดเด่นอยทู่ ่ี
อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมาคือคณะ กาปั่นบา้ นแท่น น้นั เอง

https://www.museumthailand.com/th/1160/

6. ความเชื่อของลูกหลานยา่ โม

ไหวข้ อพรใหส้ มปรารถนา
คนที่มาไหวข้ อพรองคย์ า่ โม ส่วนมากจะเป็นเรื่องของการขอลูกหรือขอ
บุตร เน่ืองจากชาวเมืองนครราชสีมาท่ีเรียกท่านและสามีเป็นสามญั วา่
“คุณหญิงโม” และ “พระยาปลดั ทองคา” ทราบวา่ ท่านเป็นหมนั ไม่มี
สามารถมีทายาทสืบสายโลหิต ชาวเมืองนครราชสีมาท้งั หลายจึงพาเดก็
ในบา้ นตวั เอง มาฝากตวั เป็นลูก-หลานกบั คุณหญิงโมอยมู่ าก ซ่ึงเป็น
กาลงั และอานาจส่งเสริมคุณหญิงโมใหท้ าการใด ๆ ไดส้ าเร็จเสมอ และ
เรียกแทนตวั คุณหญิงโมวา่ แม่ !! เม่ือเวลาผา่ นไปหากใครท่ีตอ้ งการคา
กล่าวขอบุตรไม่ไดม้ ีคาแน่นอน บางคนอาจกล่าวคาวา่ ….

“ขอใหแ้ ม่ยา่ โมท่ีศกั ด์ิสิทธ์ิ ช่วยลูกหลานดว้ ย หลานอยากมีลูกไวส้ ืบ
สกลุ ไวเ้ ชยชม ขอยา่ จงช่วยบนั ดาลประทานลูกใหส้ กั คนเถิด หากไดล้ ูก
สมความต้งั ใจ หญิงหรือชายกไ็ ม่วา่ ลูกจะเอาพวงมาลยั พวงใหญม่ า
คลอ้ งให้ และจะเอาเพลงโคราชชื่อดงั มาเล่นใหด้ ูพร้อมกนั 3 คณะเลย
ทีเดียว” การขอพรจะไดผ้ ลหรือไม่ไดผ้ ล ผขู้ อพรควรหมน่ั ทาบุญควบคู่
กนั ไปดว้ ย เพื่อเป็นการเสริมบุญบารมี จะไดส้ มหวงั มากข้ึน
ส่วนการขอโชคลาภน้นั หากใครมีโชคเชื่อวา่ ยา่ โมจะไปเขา้ ฝันใหไ้ ด้
โชคลาภ ของบูชาที่นิยมนาไปเซ่นไหวไ้ ดแ้ ก่ หวั หมู ไก่ เป็ด ธูป เทียน 9
ดอก ผลไมม้ งคล 7ชนิด พวงมาลยั แผน่ ทองคาเปลว ผา้ แพรเจด็ สี พร้อม
ท้งั ขนั ธ์ 5 ที่ควรจะจดั ทาดว้ ยมือตวั เองจะเป็นการดี

http://www.akralandandhouse.com/blog/7045