48
4 ให้พลังงาน 183 กิโลแคลอรี โปรตีน 8.1 กรัม ส่วนประกอบอาหาร ปริมาณ น้ำหนัก (กรัม) ข้าวสวย 5 ช้อนกินข้าว 50 กรัม เต้าหู้หลอดไข่ไก่ (¼ หลอด) 2 ช้อนกินข้าว 34 กรัม น้ำมันพืช 1 ช้อนชา 5 กรัม น้ำแกงจืด 10 ช้อนกินข้าว 100 กรัม เลือดหมูต้ม 1 ช้อนกินข้าว 13 กรัม หมูสับ 1 ช้อนกินข้าว 15 กรัม แครอท 2 ช้อนกินข้าว 20 กรัม ตำลึง 2 ช้อนกินข้าว 16 กรัม สัดส่วนของพลังงานที่ได้รับจาก คาร์โบไฮเดรต : ไขมัน : โปรตีน เท่ากับ 40 : 42 : 18 น้ำหนักอาหารทั้งหมดต่อ 1 มื้อ 253 กรัม น้ำหนักอาหารเมื่อแล้วเสร็จ 215.1 กรัม (น้ำหนักอาหารจะลดลงประมาณร้อยละ 15 เมื่อแล้วเสร็จ) ต่อ 1 มื้อ ตัวอย่างอาหารตามวัยสำหรับเด็กเล็กอายุ 12-23 เดือน ข้าว เต้าหู้อ่อนทอด ต้มเลือดหมู หมูสับ แครอท ตำลึง
50
ตัวอย่างอาหารตามวัยสำหรับเด็กเล็กอายุ 12-23 เดือน ข้าว ปลาทู ไข่น้ำ มันฝรั่ง หัวผักกาด 51 ให้พลังงาน 174 กิโลแคลอรี โปรตีน 8.3 กรัม ส่วนประกอบอาหาร ปริมาณ น้ำหนัก (กรัม) ข้าวสวย 5 ช้อนกินข้าว 50 กรัม ปลาทูนึ่งทอด 1 ช้อนกินข้าว 10 กรัม น้ำแกงจืด 10 ช้อนกินข้าว 100 กรัม น้ำมันพืช ½ ช้อนชา 2.5 กรัม ไข่ไก่ ½ ฟอง 25 กรัม มันฝรั่ง 2 ช้อนกินข้าว 20 กรัม หัวผักกาดขาว 2 ช้อนกินข้าว 22 กรัม สัดส่วนของพลังงานที่ได้รับจาก คาร์โบไฮเดรต : ไขมัน : โปรตีน เท่ากับ46 : 35 : 19 น้ำหนักอาหารทั้งหมดต่อ 1 มื้อ 229.5 กรัม น้ำหนักอาหารเมื่อแล้วเสร็จ 195.1 กรัม (น้ำหนักอาหารจะลดลงประมาณร้อยละ 15 เมื่อแล้วเสร็จ) ต่อ 1 มื้อ
52 ข้อมูลจาก ดร.อุไรพร จิตต์แจ้ง สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล คุณค่าทางโภชนาการของตัวอย่างอาหารตามวัยสำหรับเด็กเล็กอายุ 12-23 เดือน ต่อ 1 มื้อ พลังงาน (กิโลแคลอรี)โปรตีน (กรัม)วิตามินและแร่ธาตุไขมัน (กรัม)วิตามิน เอ (มคก.)วิตามิน บี1 (มก.)วิตามิน บี2 (มก.)วิตามิน ซี (มก.)เหล็ก (มก.)สังกะสี (มก.)แคลเซียม (มก.)ฟอสฟอรัส (มก.)คาร์โบไฮเดรต (กรัม) ข้าวผัดไข่-แกงจืดไก่ผักหวานฟักทอง 187 7.6 19.0 8.9 506 0.1 0.3 19 1.5 0.4 18 91 ข้าว-เต้าหู้ทอด-ต้มเลือดหมู 183 8.1 18.4 8.5 103 0.2 0.1 6 4.5 0.5 44 84หมูสับแครอทตำลึง ข้าว-ปลาทู-ไข่น้ำมันฝรั่งหัวผักกาด 174 8.3 19.9 6.8 99 0.1 0.2 11 2.0 0.6 45 121
53 เอกสารอ้างอิง 1. World Health Organization. Complementary feeding of young children in developing countries: a review of current scientific knowledge. WHO/NUT/98.1. Geneva: World Health Organization; 1998. 2. Department of Nutrition for Health and Development, Department of Child and Adolescent Health and Development, World Health Organization. The optimal duration of exclusive breastfeeding: Report of an expert consultation. Geneva: World Health Organization; March 28-30, 2001. Available at: http:// www.who.int/nutrition/publications/optimal_duration_of_exc_bfeeding_report_eng.pdf. 3. Agostoni C, Decsi T, Fewtrell M, Goulet O, Kolacek S, Koletzko B, et al. Complementary feeding: a commentary by the ESPGHAN Committee onNutrition. J Pediatr GastroenterolNutr 2008;46:99-110. 4. อุมาพร สุทัศน์วรวุฒิ, สุจิตต์สาลีพันธ์. คู่มือการให้อาหารทารก. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและ พัสดุภัณฑ์(รสพ); 2548. 5. คณะผู้จัดทำข้อแนะนำแนวทางการให้อาหารเสริมตามวัยสำหรับทารก. ข้อแนะนำแนวทางการให้อาหารเสริม ตามวัยสำหรับทารก. กรุงเทพฯ: นโม พริ้นติ้งแอนด์พับบลิชชิ่ง; 2550. 6. World Health Organization. Global strategy for infant and young child feeding. Geneva: World Health Organization; 2003. 7. Lebenthal E. Impact of digestion and absorption in weaning period on infant feeding practices. Pediatrics 1985;75(suppl):207-13. 8. Lebenthal E, Lee PC. Development of functional response in human exocrine pancreas. Pediatrics 1980;66:556-60. 9. Prescott SL, Smith P, Tang M, Palmer DJ, Sinn J, Huntley SJ, et al. The importance of early complementary feeding in the development of oral tolerance: concerns and controversies. Pediatr Allergy Immunol 2008;19(5):375-80. 10. สุขเกษม โฆษิตเศรษฐ, เกศรา อัศดามงคล. การพัฒนาระบบควบคุมการทำงานของไต. ใน: วันดีวราวิทย์, เกศรา อัศดามงคล บรรณาธิการ. ตำราอิเล็คโทรลัยต์ในเด็ก. กรุงเทพฯ: บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2548. หน้า 108-28. 11. World Health Organization. The WHO Child Growth Standards. Available at: http://www.who.int/ childgrowth/standards/en. 12. Food and Agriculture Organization. Food and nutrition technical report series. Human energy requirements. Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation. Rome, 17-24 October 2001. Rome: FAO; 2004. 13. Pan American Health Organization, World Health Organization. Guiding principles for complementary feeding of the breastfed child. Geneva: World Health Organization; 2003. Available at: http:// www.who.int/child_adolescent_health/documents/a85622/en/index.html. 14. World Health Organization. Complementary feeding : family foods for breastfed children. Geneva: World Health Organization; 2000. 15. Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids. Washington DC: National Academy Press, 2002. 16. World Health Organization. Food and Agriculture Organization of the United Nations, United Nations University. Protein and amino acid requirements in human nutrition : report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation. WHO technical report series; no. 935. Geneva: World Health Organization; 2007. 17. คณะกรรมการจัดทำข้อกำหนดสารอาหารที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย. ปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับ ประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2546. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์(รสพ); 2546. 18. Kaiser P, Dixon SD. Nine to ten months: Active exploration in a safe environment. In: Dixon SD, Stein MT, editors. Encounters with children: Pediatric behavior and development. 2nd ed. St Louis: Mosby-Year Book; 1992. p. 193-205.
54 19. เรืองวิทย์ ตันติแพทยางกูร. นมและผลิตภัณฑ์อาหารเสริมสำหรับเด็กเลือกอย่างไร : อาหารเสริม ใน:อุมาพร สุทัศน์วรวุฒิ, นลินีจงวิริยะพันธ์ุ, สุภาพรรณ ตันตราชีวธร, บรรณาธิการ. ทันยุคกับโภชนาการในเด็ก. กรุงเทพฯ: บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2548. หน้า 146-66. 20. บานชื่น เบญจสุวรรณเทพ. ปัญหาการกิน. ใน: นิชรา เรืองดารกานนท์, ชาคริยา ธีรเนตร, รวิวรรณ รุ่งไพรวัลย์, ทิพวรรณ หรรษคุณาชัย, นิตยา คชภักดีบรรณาธิการ. ตำราพัฒนาการและพฤติกรรม. กรุงเทพฯ: โฮลิสติก พับลิชชิ่ง จำกัด; 2551. หน้า 79-87. 21. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ข้อควรรู้เกี่ยวกับฉลากอาหาร 2549. Avai lab le at: http:// www.fda.moph.go.th/fda-net/html/product/labelfood.html.
55 ดัชนี ก กรดไขมัน ดีเอช เอ (docosahexaenoic acid, DHA) 23 กรดไขมันอิ่มตัว 26 กรดแพนโทเธนิก 13, 14 กระเพาะอาหาร, ความจุ 5, 9 การกลืน 3 เกลือโซเดียม26 เกลือน้ำดี 5 ข ข้อแนะนำในการเตรียมอาหารตามวัย 24 ข้อปฏิบัติการให้อาหารเพื่อสุขภาพที่ดีของทารก และเด็กเล็ก ฉ, 16 ข้าวต้มหมูสับ เลือด ผักหวาน 43 ข้าวต้มไข่ ตำลึง 39 ข้าวต้มปลา แครอท 41 ข้าว เต้าหู้อ่อนทอด ต้มเลือดหมูหมูสับ แครอท ตำลึง 49 ข้าวบดไข่แดง ตำลึง 31 ข้าวบดตับไก่ เต้าหู้ผักหวาน 33 ข้าวบดปลาทูฟักทอง 35 ข้าว ปลาทูไข่น้ำ มันฝรั่ง หัวผักกาด 51 ข้าวผัดไข่ แกงจืดไก่ ผักหวาน ฟักทอง 47 ข้าวสวย 25, 33, 35, 37, 51 ไข่ 23 ไข่แดง 31 ไขมัน 12 ค ความเข้มข้นของพลังงาน (energy density) 8, 9 ความดันโลหิตสูง 3 ความหนืด (viscosity) 8, 10 ความหยาบละเอียด (texture) 8, 11, 19 ความหิวและความอิ่ม 18 คอเลสเตอรอล 26 คาเฟอีน 15 คาร์โบไฮเดรต 12 คุณค่าทางโภชนาการของตัวอย่างอาหารตามวัย สำหรับทารก อายุ6-8 เดือน 36 สำหรับทารก อายุ9-11 เดือน 44 สำหรับเด็กเล็ก อายุ12-23 เดือน 52 แครอท 15, 16 , 23, 41, 49 แคลเซียม 2, 13, 14, 16 ฉ ฉลากโภชนาการ 25, 26 ฉลากอาหาร 26, 27 ซ ซีลีเนียม 13, 14 โซเดียม 6, 15, 26 ต ตับ 23 ตำลึง 15 , 31, 49 เต้าหู้ 23 ไต, ความพร้อม 6 ถ ถั่วเมล็ดแห้ง 23 ถั่วเหลือง 23 ท ทองแดง 13, 14 ทักษะการเคี้ยวและกลืน 11 ธ ธัญพืช 25 น นมดัดแปลงสำหรับทารก 2 นมดัดแปลงสูตรต่อเนื่อง 15 นมผสม 2
5 นมแม่ 2, 7, 15 นมและผลิตภัณฑ์จากนม 16 นมวัวรสจืด 15 น้ำตาล 15, 26 น้ำผึ้ง 15 น้ำมันถั่วเหลือง 15 น้ำมันพืช 15 น้ำมันรำข้าว 15 น้ำย่อยเปปซิน 5 น้ำย่อยไลเปส 5 น้ำย่อยอะมิเลส 5, 10 น้ำส้มคั้น 17 เนื้อปลาทะเล 41 เนื้อปลาทู 35, 51 เนื้อสัตว์ 23, 24 ไนอะซิน 13, 14 บ เบาหวาน 3 ป ปลายข้าว 25 โปรตีน 2, 6, 12 ผ ผงชูรส 15 ผงปรุงรส 15 ผลไม้ 23, 24 ผัก 23, 24 พ พฤติกรรมการกิน 3, 20, 21 พลังงาน 2, 7, 16, 26 พัฒนาการตามวัย 19, 20, 21 ฟ ฟลูออไรด์ 13, 14 ฟอสฟอรัส 6, 13, 14 ฟักทอง 35 ฟันผุ 3 โฟเลท 13, 14 ม มังกานีส 13, 14 มื้ออาหาร 8, 9 แมกนีเซียม 13, 14 ย ยูเรีย 6 ใยอาหาร 15, 26 ร ระบบทางเดินอาหาร, ความพร้อม 5 ระบบประสาทและกล้ามเนื้อ, ความพร้อม 6 แร่ธาตุ 12, 13, 14 โรคขาดโปรตีนและพลังงาน 3 โรคภูมิแพ้ 6 โรคหัวใจ 3 โรคอ้วน 3 โรคอุจจาระร่วง 17 ว วิตามิน 12, 13, 14 วิตามินเค 13, 14 วิตามินซี 13, 14, 16, 17 วิตามินดี 13, 14 วิตามินบี1 13, 14 วิตามินบี12 13, 14 วิตามินบี2 13, 14 วิตามินบี6 13, 14 วิตามินอี 13, 14 วิตามินเอ 2, 13, 14, 16 วิธีการให้อาหาร 18 วินัยในการกิน 19 ส สังกะสี 2, 13, 14, 16 สารอาหาร 7, 26 ห เหล็ก 2, 13, 14, 16 อ อัตราการกรองของไต 6 อาหารกึ่งแข็งกึ่งเหลว 1, 3, 5 อาหารตามวัย 1 อาหารทารก 1 อาหารรสธรรมชาติ 15 อาหารว่าง 15 อาหารสำเร็จรูป 26 อาหารเสริมกึ่งสำเร็จรูป 26 ไอโอดีน 2, 13, 14