ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม หน่วยการเรียนรู้ที่1 Slide PowerPoint_สื่อประกอบการสอน สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม หน่วยการเรียนรู้ที่2 หน่วยการเรียนรู้ที่3 หน่วยการเรียนรู้ที่4
ตัวชี้วัด หน้าที่พลเมือง • ยกตัวอย่างและปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท สิทธิเสรีภาพ และหน้าที่ในฐานะพลเมืองดี • เสนอวิธีการปกป้องคุ้มครองตนเองหรือผู้อื่นจากการละเมิดสิทธิเด็ก • เห็นคุณค่าวัฒนธรรมไทยที่มีผลต่อการด าเนินชีวิตในสังคมไทย • มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และเผยแพร่ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน • อธิบายโครงสร้าง อ านาจหน้าที่ และความส าคัญของการปกครองส่วนท้องถิ่น • ระบุบทบาท หน้าที่ และวิธีการเข้าด ารงต าแหน่งของผู้บริหารท้องถิ่น • วิเคราะห์ประโยชน์ที่ชุมชนจะได้รับจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยการเรียนรู้ที่ 2
เด็กทุกคน มีสิทธิพื้นฐาน 4 ประการ สิทธิเด็ก สิทธิที่จะมีชีวิตรอด ได้รับการดูแลสุขภาพขั้นพื้นฐาน มีสันติภาพ และความปลอดภัย สิทธิที่จะได้รับการปกป้องคุ้มครอง ให้รอดพ้นการท าร้าย ถูกล่วงละเมิด ถูกทอดทิ้งและแสวงประโยชน์ในทุกรูปแบบ สิทธิที่จะได้รับการพัฒนา มีครอบครัวที่อบอุ่น ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ และภาวะโภชนาการที่เหมาะสม สิทธิในการมีส่วนร่วม แสดงความคิดเห็น การแสดงออก การมีผู้รับฟัง และร่วมตัดสินใจในเรื่องที่มีผลกระทบกับตนเอง
เด็กๆ อาจถูกละเมิดสิทธิได้หลายด้าน เช่น ด้านความเป็นอยู่และได้รับการพัฒนา ด้านการรับการศึกษา ด้านการจ้างแรงงานเด็ก ด้านใช้เด็กเป็นเครื่องมือกระท าผิด ด้านการถูกท าร้าย ทารุณกรรม กักขัง ด้านการห้ามเด็กไม่ให้มีส่วนร่วม การละเมิดสิทธิเด็ก เด็กๆ ควรได้รับการดูแลเอาใจใส่ และพัฒนาให้เจริญเติบโต เด็กทุกคนมีสิทธิเข้ารับการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นเวลา 12 ปี ห้ามจ้างเด็กอายุต ่ากว่า 15 ปี เป็นลูกจ้าง หรือใช้แรงงานเกินเวลาที่กฎหมายก าหนด ไม่ควรใช้ให้เด็กกระท าผิด โดยที่เด็กรู้ไม่เท่าทัน เด็กไม่ควรถูกลงโทษด้วยการทารุณหรือกักขัง เด็กควรมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ที่เหมาะสมกับวัย 5 1 2 4 3 6
แนวทางการปกป้องคุ้มครองตนเองหรือผู้อื่นจากการละเมิดสิทธิเด็ก 1 ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องสิทธิเด็ก 2 ไม่หลงเชื่อค าชักชวนของผู้อื่น 3 มีปัญหาให้ปรึกษาพ่อแม่หรือครูอาจารย์ เชื่อฟังค าสั่งสอนของครูอาจารย์ พ่อแม่ หรือผู้ปกครอง 4 5 ไม่รับของจากคนแปลกหน้า หากพบเด็กถูกท าร้าย หรือทารุณ ให้รีบ แจ้งพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูอาจารย์หรือ เจ้าหน้าที่ต ารวจ 6 รวมกลุ่มเยาวชน เพื่อปกป้องคุ้มครอง สิทธิเด็ก 7
การปกป้องคุ้มครองสิทธิเด็กในสังคมไทย สถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา สถาบันทางศาสนา อบรมสั่งสอนให้เด็กมีความรู้ดี ประพฤติดี มีคุณธรรมจริยธรรม และค่านิยมอันพึงประสงค์ หน่วยงานองค์กรเอกชน เช่น องค์การยูนิเซฟ มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก ปกป้องคุ้มครองในด้านต่าง ๆ ช่วยเหลือเด็กที่ไร้ที่พึ่ง เด็กที่ขาดแคลน หน่วยงานของรัฐ คือ กรมกิจการเด็กและเยาวชน สังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ คุ้มครองและพิทักษ์สิทธิเด็ก และเยาวชน
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสถานภาพ สถานภาพโดยทั่วไปมี 2 ลักษณะ สถานภาพโดยก าเนิด สถานภาพที่ได้มาภายหลัง สถานภาพทางเพศ ได้แก่ เพศชาย และเพศหญิง สถานภาพทางครอบครัว เช่น พ่อ แม่ ลูก ปู่ ย่า ตา ยาย สถานภาพทางการศึกษา เช่น จบชั้นประถมศึกษา จบชั้นมัธยมศึกษา สถานภาพทางการสมรส เช่น สามี ภรรยา สถานภาพทางเชื้อชาติ เช่น เชื้อชาติไทย เชื้อชาติจีน สถานภาพทางอาชีพ เช่น ครู แพทย์ พ่อค้า เกษตรกร
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามบทบาทและหน้าที่ ผู้ที่มีสถานภาพใดก็ย่อมต้องมีบทบาทและหน้าที่ที่สัมพันธ์กับสถานภาพนั้น เช่น ท าอาชีพปลูกพืชผัก ผลไม้ และเลี้ยงสัตว์ เกษตรกร ให้ความรู้แก่นักเรียน และอบรมสั่งสอน ให้นักเรียนเป็นคนดี ครู บ าบัด รักษา ดูแลผู้ที่เจ็บป่วยให้หาย และรู้จักป้องกันโรคภัย หมอ รักษาความมั่นคง ปกป้อง และดูแลประเทศชาติ ทหาร
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสิทธิและเสรีภาพ • สิทธิในทรัพย์สินของตน • สิทธิในชีวิตและร่างกาย • สิทธิในการรับบริการด้านสาธารณสุขที่เหมาะสม ได้มาตรฐาน และผู้ยากไร้มีสิทธิได้รับบริการจากสถาน บริการสาธารณสุขของรัฐ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย • สิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายเท่าเทียมกัน • สิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว เกียรติยศชื่อเสียง และครอบครัว • สิทธิที่จะรับรู้ข้อมูลข่าวสารของหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ เว้นแต่ข้อมูลนั้นมีผล ต่อความมั่นคงของประเทศ และความปลอดภัยของประชาชน • สิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองด้านการบริโภคและได้ข้อมูลตามจริง • สิทธิที่จะเสนอเรื่องราวร้องทุกข์และได้รับแจ้งผลการพิจารณา • สิทธิที่จะมีส่วนร่วมบ ารุงรักษาและได้รับประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สิทธิของบุคคล
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามสิทธิและเสรีภาพ • เสรีภาพในเคหสถาน • เสรีภาพในการเดินทางและมีเสรีภาพในการเลือกถิ่นที่อยู่ • เสรีภาพในการสื่อสารถึงกันโดยทางที่ชอบด้วยกฎหมาย • เสรีภาพในการนับถือศาสนา • เสรีภาพในการประกอบอาชีพ • เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การโฆษณา และการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น • เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ • เสรีภาพในการรวมกันเป็นสมาคม สหกรณ์ • เสรีภาพในการรวมกันจัดตั้งพรรคการเมือง เสรีภาพของบุคคล
วัฒนธรรมไทย วัฒนธรรมทางภาษา วัฒนธรรมทางวัตถุ วัฒนธรรมทางจิตใจ วัฒนธรรมทาง ขนบธรรมเนียม ประเพณี ประเภทของวัฒนธรรมไทย ภ ษ า ย
วัฒนธรรมไทย วัฒนธรรมไทยกับการด าเนินชีวิต พระพุทธศาสนา ภาษาไทย มรรยาทไทย เกษตรกรรม ศิลปกรรมแขนงต่างๆ คนไทยส่วนใหญ่นับถือ พระพุทธศาสนา มีการท าบุญในโอกาสต่าง ๆ การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม ต่อพระภิกษุ ใช้เป็นภาษาราชการ ในการติดต่อสื่อสาร แม้ว่าในแต่ละภูมิภาคจะมี ภาษาถิ่นที่แตกต่างกัน แต่คนไทยก็สามารถสื่อสารกันได้ มีความอ่อนน้อมถ่อมตน เคารพผู้ใหญ่ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความเมตตากรุณา เกรงใจ รักสงบ และมีไมตรี เกิดประเพณีและวัฒนธรรม ที่เกี่ยวข้องกับเกษตรกรรม เช่น พิธีแรกนาขวัญ พิธีท าขวัญข้าว พิธีไหว้แม่โพสพ เป็นแรงบันดาลใจ สร้างสรรค์ ศิลปกรรมทั้งด้านสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตรกรรม วรรณกรรมและนาฏกรรม
วัฒนธรรมไทย คุณค่าและความส าคัญ เป็นสิ่งที่ใช้ควบคุมสังคม เป็นสิ่งที่ก าหนดพฤติกรรม ตอบสนองความต้องการ ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ หล่อหลอมบุคลิกภาพ สมาชิกของสังคมให้เป็นไป ในทางที่ดี เป็นเป้าหมายส าคัญในการด ารงชีวิต ก่อให้เกิดความเป็นอันหนึ่ง อันเดียวกัน
การอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย วัฒนธรรมไทย ร่วมเผยแพร่วัฒนธรรมไทยให้ชาวโลกได้รับรู้ ศึกษาและน าไปปฏิบัติให้ถูกต้องและเหมาะสม ร่วมกันดูแลรักษาให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ ร่วมกันสืบสานวัฒนธรรมไทย
ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้และประสบการณ์ของชาวบ้านในการแก้ไขปัญหาการด าเนินชีวิต ที่มีการถ่ายทอดและพัฒนาสืบต่อกันมา คติความเชื่อพิธีกรรมต่างๆ ศิลปวัฒนธรรมประเพณี อาชีพและการพัฒนา เทคโนโลยี ประเภทของภูมิปัญญาท้องถิ่น
ภูมิปัญญาท้องถิ่น อาหาร น าวัตถุดิบในท้องถิ่น ที่หาได้ง่ายมาใช้ ยารักษาโรค คิดประดิษฐ์เครื่องมือต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการประกอบอาชีพ ภูมิปัญญาท้องถิ่นมีความส าคัญและมีประโยชน์ต่อการด ารงชีวิตของคนในท้องถิ่น ดังนี้ ปัจจัยพื้นฐานในการด ารงชีวิต ส่งเสริมการประกอบอาชีพ สร้างรายได้เข้าสู่ท้องถิ่นและประเทศ รู้วิธีปลูกผัก ถนอมอาหาร รู้จักวิธีปรุงอาหาร ที่อยู่อาศัย ปลูกสร้างที่อยู่อาศัยให้ เหมาะกับสภาพพื้นที่ เครื่องแต่งกาย น าพืชสมุนไพร มาท ายารักษาโรค ปัจจัย 4 สินค้า OTOP การแสดง การละเล่นที่ส่งเสริม การท่องเที่ยว เครื่องมือเกษตร เครื่องมือจับสัตว์น ้า เครื่องทอผ้า
ภูมิปัญญาท้องถิ่น การอนุรักษ์และเผยแพร่ ตระหนักให้เห็นถึงคุณค่า และความส าคัญ ของภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งเสริมการถ่ายทอดความรู้ แก่คนรุ่นหลังอย่างต่อเนื่อง ช่วยเหลือและสนับสนุนผลผลิต ของภูมิปัญญาท้องถิ่น ประชาสัมพันธ์ภายนอกชุมชน เกี่ยวกับผลผลิตที่เป็นภูมิปัญญา ท้องถิ่น
การปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นการกระจายอ านาจการปกครองไปสู่ท้องถิ่น โดยให้ประชาชนในท้องถิ่นด าเนินการบริหารท้องถิ่นของตนเอง การปกครองส่วนท้องถิ่นมีความส าคัญ เช่น เป็นกลไกส าคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แบ่งเบาภารกิจของรัฐบาลในส่วนกลางให้ลดน้อยลง เป็นรากฐานของการปกครองระบอบประชาธิปไตย ส่งเสริม สนับสนุน ให้บริการตามความต้องการของประชาชน
องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) • มีฐานะเป็นนิติบุคคลและ ราชการส่วนท้องถิ่น • ให้บริการแก่ประชาชนที่อาศัย อยู่ภายในเขตจังหวัด • ดูแลความสงบเรียบร้อย ดูแล การศึกษา และสวัสดิการสังคม โครงสร้างการปกครองส่วนท้องถิ่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนต าบล (อบต.) การปกครองส่วนท้องถิ่น รูปแบบพิเศษ • มีฐานะเป็นนิติบุคคลและ ราชการส่วนท้องถิ่น • มีหน้าที่ในการพัฒนาต าบล ในด้านเศรษฐกิจ สังคมและ วัฒนธรรม แบ่งเป็น ระดับ มีหน้าที่ให้บริการแก่ประชาชน ในด้านต่างๆ หรือหน้าที่อื่นๆ ตามค าสั่งของกระทรวงมหาดไทย 3 เทศบาลต าบล เทศบาลเมือง เทศบาลนคร • เป็นการบริหารราชการท้องถิ่น ที่มีลักษณะเฉพาะ • ในประเทศไทย มีเพียง 2 แห่ง ได้แก่ กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด บริหารกิจการส่วนจังหวัดให้เป็นไปตามกฎหมายและแผนที่ก าหนด การด ารงต าแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง เสนอร่างข้อบัญญัติการบริหารส่วนจังหวัด และลงนามก่อนส่งไปให้ ผู้ว่าราชการจังหวัด
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น ผู้ว่าราชการจังหวัด พิจารณาและสั่งการเรื่องการลาออกของประธานและสมาชิกสภาองค์การ บริหารส่วนจังหวัด การด ารงต าแหน่ง : มาจากการแต่งตั้ง สั่งสอบสวนสมาชิกสภาองค์การบิหารส่วนจังหวัด หากมีการท าผิด เสนอความเห็นให้มีการยุบสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด ก ากับดูแลการปฏิบัติราชการขององค์การบริหารส่วนจังหวัด
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น นายกเทศมนตรี ควบคุมและรับผิดชอบการบริหารกิจการของเทศบาลตามกฎหมาย มีอ านาจตามบัญญัติว่าด้วยการปกครองท้องถิ่น การด ารงต าแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น นายกองค์การบริหารส่วนต าบล บริหารกิจการขององค์การบริหารส่วนต าบล สั่งอนุมัติตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติและกฎหมายอื่น การด ารงต าแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร บริหารราชการตามที่คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงมหาดไทยมอบหมาย การด ารงต าแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง บริหารราชการของกรุงเทพมหานครตามอ านาจหน้าที่ที่ได้บัญญัติไว้
บทบาทและหน้าที่ของผู้บริหารท้องถิ่น นายกเมืองพัทยา บริหารราชการของเมืองพัทยาตามกฎหมายข้อบัญญัติ ปฏิบัติหน้าที่ตามที่คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีหรือผู้ว่า ราชการจังหวัดมอบหมาย การด ารงต าแหน่ง : มาจากการเลือกตั้ง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับบริการสาธารณประโยชน์ มีสถานพยาบาล มีถนนที่สะดวกสบาย มีหน่วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย มีสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ มีสถานที่ราชการคอยให้บริการ แก่ประชาชน