Pemetaan NDVI di Alor Setar, Kedah

Kajian terpaksa dilakukan di kawasan petempatan bandar Alor Setar kerana
penyelidik tidak dapat merentas daerah untuk melakukan kajian. Penyelidik mesti
melakukan temu bual kepada pegawai Majlis Bandaraya Alor Setar (MBAS) dalam
usaha untuk mengekalkan dan menambah kawasan hijau di Alor Setar. Kaedah
temubual perlu dilakukan untuk mendapatkan data yang lebih lanjut mengenai Bandar
Alor Setar dari segi pengurusan alam sekitar.

Tambahan pula, penyelidik boleh melakukan kajian dalam jangka masa yang
berbeza untuk melakukan perbandingan di kawasan kajian untuk mendapat analisis
yang lebih mendalam supaya kajian yang lebih bermutu dapat dihasilkan.

PENUTUP
Secara rumusannya, kawasan Alor Setar mempunyai kawasan hijau yang masih
banyak yang majoritinya disumbangkan oleh kawasan sawah padi. Penanaman
tumbuhan yang lain amatlah digalakkan untuk memastikan jumlah stok karbon yang
banyak di kawasan ini. Kajian ini mempunyai banyak perkara untuk ditambahbaik
untuk mendapatkan hasil penulisan ilmiah yang lebih berkualiti. Perkara ini
bagaimanapun tidak dapat dielakkan kerana pengkaji menghadapi sekatan dan
kekangan. Harapan pengkaji adalah kajian mengenai stok karbon ini dapat
diperbanyakkan oleh penyelidik dan pengkaji tempatan untuk memastikan Malaysia
ini kekal lestari.

42

RUJUKAN

Asner, G.P., Brodrick, P.G., Philipson, C., Vaughn, N.R., Martin, R.E., Knapp, D.E.,
Heckler, J., Evans, L.J., Jucker, T., Goossens, B., Stark, D.J., Reynolds, G.,
Ong, R., Renneboog, N., Kugan, F. & Coomes, D.A. 2018. Mapped
aboveground carbon stocks to advance forest conservation and recovery in
Malaysian Borneo. Biological Conservation 217: 289-310.

Astro Awani. 2013. Mengubah imej KL menjadi bandar hijau.
https://www.astroawani.com/berita-malaysia/mengubah-imej-kl-menjadi-
bandar-hijau-5663 [14 Jun 2021].

Astro Awani. 2017. Infografik: Malaysia dan fenomena pemanasan global.
https://www.astroawani.com/berita-malaysia/infografik-malaysia-dan-
fenomena-pemanasan-global-152800 [13 November 2020].

Astro Awani. 2021. Cuaca panas: Kota Setar pada tahap berjaga-jaga – MetMalaysia.
https://www.astroawani.com/berita-malaysia/cuaca-panas-kota-setar-pada-
tahap-berjagajaga-metmalaysia-287946 [14 Jun 2021].

Bayat, A.T. 2011. Carbon stock in an Apennine beech forest.
https://www.researchgate.net/publication/345068457_Carbon_stock_in_an_Ape
nnine_beech_forest [13 November 2020].

Berita Harian Online. 2018. 68 peratus tinggal di bandar menjelang 2050.
https://www.bharian.com.my/dunia/asia/2018/05/426726/68-peratus-tinggal-di-
bandar-menjelang-2050-pbb [13 November 2020].

Deng, S., Shi, Y., Jin, Y. & Wang, L. 2011. A GIS-based approach for quantifying
and mapping carbon sink and stock values of forest ecosystem: a case study.
Energy Procedia 5: 1535-1545.

Donkor, E., Osei Jnr., E.M., Prah, B.E.K., Amoah, A.S. & Mohammed, Y. 2016.
Estimation and mapping of carbon stocks in Bosomseke Forest Reserve.
International Journal of Remote Sensing Applications (IJRSA) 6: 41-52.

DOSM. 2020. Kependudukan negeri Kedah.

https://dosm.gov.my/v1/uploads/files/6_Newsletter/Newsletter%202020/DOSM

-DOSM-KEDAH-1.2020-Siri-79.pdf [28 Jun 2021].

Draf RTD Kota Setar 2020. 2009. Draf Rancangan Tempatan Daerah Kota Setar
2020. https://dokumen.tips/documents/kota-setar.html [13 Jun 2021].

Esri. 2019. What is GIS? https://www.esri.com/en-us/what-is-gis/overview [12
November 2020].

Gaikwad, S. 2016. How to download Landsat 8 or any satellite data from USGS Earth
explorer. https://www.youtube.com/watch?v=8BxTjdqCMUc&t=189s [18 Jun
2021].

Hairy Ibrahim, Mohmadisa Hashim, Nasir Nayan, Mohd Hafiz Omar Baki &
Mohamad Suhaily Yusri Che Ngah. 2010. Hubungkait jenis guna tanah terhadap
suhu di Tanjong Malim, Perak. Journal of Techno-Social: 47-67.

43

Hamdan, O., Khairunnisa, M.R., Ammar, A.A., Mohd Hasmadi, I. & Khali Aziz, H.
2013. Mangrove carbon stock assessment by optical satellite imagery. Journal
of Tropical Forest Science 25(4): 554-565.

Hamzah Jusoh, Habibah Ahmad, Amriah Buang, Farah Asikin Zoolberi, Nik
Munerahanim Nik Muhammad, Nur Azwani Yusop, Er, A.C. & Mastura
Mahmud. 2014. Impak kawasan hijau terhadap persekitaran sosial komuniti
Putrajaya. GEOGRAFIA Online Malaysia Journal of Society and Space 10(8):
26-39.

Harian Metro. 2021. 5 hari padam kebakaran tapak pelupusan sampah.
https://www.msn.com/en-my/news/berita/5-hari-padam-kebakaran-tapak-
pelupusan-sampah/ar-BB1eklJT. [27 Mei 2021].

Helmy. 2018. Kesan rumah hijau. https://people.utm.my/helmy/2018/11/16/kesan-
rumah-hijau/. [15 Jun 2021].

Hua, A.K. 2015. Kertas sumber: perspektif atas penderiaan jauh. GEOGRAFIA
Online: Malaysia Journal of Society and Space 11(2): 77-86.

Helen, Jarzebski, M.P. & Gasparatos, A. 2019. Land use change, carbon stocks and
tree species diversity in green spaces of a secondary city in Myanmar, Pyin Oo
Lwin.
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0225331 [14
November 2020].

Ismariah A. & Ahmad Fadhli S. 2007. Valuation of carbon stock and carbon
sequestration in Ayer Hitam Forest Reserve, Puchong. Pertanika J. Trop. Agric.
Sci. 30(2): 109-116.

Kanniah, K.D., Muhamad, N. & Kang, C.S. 2014. Remote sensing assessment of
carbon storage by urban forest. IOP Conf. Series: Earth and Environmental
Science 18: 1-5.

Latlong.net. 2021. Latitude and longitude finder. https://www.latlong.net/ [23 Mei
2021].

Lembaga Muzium Negeri Kedah. 2020. Sejarah Negeri Kedah.
https://www.kedahpages.com/sejarah/sejarah-negeri-kedah/. [23 Mei 2021].

Made 4 Geek. 2017. How to calculate NDVI using ArcGis.
https://www.youtube.com/watch?v=h3gjnD1QqUU&t=183s [19 Jun 2021].

Matthew, N.K., Ahmad Shuib, Ismail Muhammad. Muhd Ekhzarizal Mohd Eusop,
Ramachandran, S., Syamsul Herman Mohammad Afandi & Zaiton Samdin.
2018. Carbon stock and sequestration valuation in a mixed dipterocarp forest of
Malaysia. Sains Malaysiana 47(3): 447-455.

MOSTI. 2021. Satelit penderiaan jauh. https://www.mosti.gov.my/perkongsian-
maklumat/satelit-penderian-jauh-remote-sensing/. [15 April 2021].

MOT. 2021. Statistik pengangkutan Malaysia 2020.

https://www.mot.gov.my/my/Statistik%20Tahunan%20Pengangkutan/Statistik

%20Pengangkutan%20Malaysia%202020.pdf [19 Jun 2021].

44

MyMetro. 2019. Pemanasan global lebih cepat.

https://www.hmetro.com.my/global/2019/09/497787/pemanasan-global-lebih-

cepat [12 November 2020].

Norizam Lagiman, Ibrahim Ngah, Ismail Mustari & Siti Norashikin Bashirun. 2015.

Konsep asas pembentukan indikator bandar sejahtera menurut perspektif Islam.
UMRAN – International Journal of Islamic and Civilizational Studies 2(3): 10-

24.

Normah Awang Besar, Herawandi Suardi, Phua, M., James, D., Mazlin Mokhtar &
Minhaz Farid Ahmed. 2020. Carbon stock and sequestration potential of an
agroforestry system in Sabah, Malaysia. Forest 11(210): 1-16.

Norzita Abdul Razak. t.th. Inisiatif Smart Putrajaya: mewujudkan bandar pintar untuk

kelangsungan hidup rakyat.

https://www.mcmc.gov.my/skmmgovmy/media/General/pdf/Sesi-6-

Mewujudkan-bandar-pintar-untuk-kelangsungan-hidup-rakyat.pdf [14 Jun

2021].

Nurun Nadhirah Md Isa. 2018. Tree community structure and carbon stock of a
secondary forest in Universiti Teknologi Malaysia Campus. Thesis Dr. Fal,
Universiti Teknologi Malaysia.

Oviantari, M.V., Gunamantha, I.M., Ristiati, N.P., Santiasa, I.M.P.A. & Astariani,
P.P.Y. 2018. Carbon sequestration by above-ground biomass in urban green
spaces in Singaraja City. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science
200:1-6.

Perpustakaan Sultanah Bahiyah. 2020. Alor Setar: ibu negeri tertua di Malaysia.
https://library.uum.edu.my/blog-post/alor-setar-ibu-negeri-tertua-di-malaysia-
the-oldest-state-capital/ [23 Mei 2021].

Pihak Berkuasa Tempatan. 2021. Info Alor Setar.
https://pbt.kedah.gov.my/index.php/info-alor-setar-mbas/. [23 Mei 2021].

Portal Rasmi Kit Perkhidmatan Awam Negeri Kedah. 2021. Latar Belakang Negeri
Kedah. https://ikit.kedah.gov.my/latar-belakang-negeri-kedah/. [23 Mei 2021].

RSNK 2002-2020. 2011. Rancangan Struktur Negeri Kedah 2002-2020.
http://myagric.upm.edu.my/id/eprint/16106/1/LAPORAN_RSNK2020.pdf [13
Jun 2021].

Saiful. 2020. Penderiaan jauh dan aplikasi kehidupan.
https://www.majalahsains.com/penderiaan-jauh-aplikasi-dalam-kehidupan/. [6
Januari 2021].

Shaharudin Idrus, Lim, C.S. & Abdul Samad Hadi. 2004. Kemudahterancaman
(vulnerability) penduduk terhadap perubahan guna tanah di Selangor. Malaysian
Journal of Environmental Management 5: 79-98.

Shen, G., Wang, Z., Liu, C. & Han, Y. 2020. Mapping aboveground biomass and
carbon in Shanghai's urban forest using Landsat ETM+ and inventory data.
Urban Forestry & Urban Greening 51: 1-10.

45

Sinar Harian Online. 2019. Jumlah sisa pepejal meningkat 30 peratus di Kedah.
https://www.sinarharian.com.my/article/29011/EDISI/Utara/Jumlah-sisa-
pepejal-meningkat-30-peratus-di-Kedah. [27 Mei 2021].

Sinar Harian Online. 2020. Kedah perkemas pemulihan pembangunan ekonomi.
https://www.sinarharian.com.my/article/88844/EDISI/Utara/Kedah-perkemas-
pemulihan-pembangunan-ekonomi. [23 Mei 2021].

Syadiah Amni Mohamed & Nor Zalina Harun. 2018. Pendekatan analisa morfologi
bandar: satu kajian rintis mengenai perkembangan kajian ke arah pemeliharaan
bandar Melayu. International Journal of the Malay World and Civilisation 6(3):
85-94.

Tech-tutor with Fitsum. 2016. How to download (GIS) data for any country especially
shapefile (boundaries) and DEM.
https://www.youtube.com/watch?v=JN_65VXdgmA&t=410s [18 Jun 2021].

Up42. 2020. 5 things to know about NDVI (Normalized Difference Vegetation Index).
https://up42.com/blog/tech/5-things-to-know-about-ndvi [12 November 2020].

Utusan Malaysia. 2021. Kedah dijangka mula terima hujan pertengahan April.
https://www.utusan.com.my/berita/2021/02/kedah-dijangka-mula-terima-hujan-
pertengahan-april/ [14 Jun 2021].

Vicharnakorn, P., Shrestha, R.P., Nagai, M., Salam, A.P. & Kiratiprayoon, S. 2014.
Carbon stock assessment using remote sensing and forest inventory data in
Savannakhet, Lao PDR. Remote Sens. 6: 5452-5479.

Wan Yusryzal Wan Ibrahim. 2008. Permodelan reruang GIS dalam perancangan dan

pengurusan sumber asli.

http://eprints.utm.my/id/eprint/6183/1/YusryzalIbrahimMFAB2008.pdf [15

November 2020].

46

PENYUMBANG MAKALAH
Muhammad Syahmi Muhaimin bin Hasim adalah mahasiswa di Program Geografi,
Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Buku ini
merupakan kajian sulung beliau dalam mengikuti kursus latihan industri secara maya
yang menumpukan kajian berkenaan stok karbon di kawasan hijau di Alor Setar.
► [email protected]
Mokhtar Jaafar (PhD) adalah pensyarah kanan di Program Geografi, Fakulti Sains
Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Kajian terbaru beliau
menumpukan kepada hakisan tanah, geomorfologi, guna tanah dan aplikasi GIS.
► [email protected]
Rosniza Aznie Che Rose (PhD) adalah Ketua Program & pensyarah kanan di Program
Geografi, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia.
Kajian terbaru beliau menumpukan kepada demografi, perancangan pelancongan dan
penilaian impak sosial.
► [email protected]

47

INDEKS

A D
ACD ............................................................. vi, 9 daerah........................................................... 14

AGB............................................................. vi, 8 darat .........................................................iv, 34

Alor Setar, i, ii, iii, v, vi, viii, 2, 3, 4, 5, 6, 17, 18, daratan ....................................................1, 8, 9
19, 21, 24, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36,
37, 38, 39, 40, 42, 46, 47 data, ii, iv, viii, 1, 4, 10, 11, 23, 24, 26, 30, 32,
40, 41, 42, 43, 46,
analisis ..................................... 3, 11, 15, 23, 42
data primer ................................................... 24
ArcGIS ................................ 4, 23, 24, 25, 26, 44
data sekunder................................... viii, 24, 39
atmosfera ..............................................1, 9, 10
DOSM.................................................. vi, 20, 43
awan ................................................ viii, 32, 39,
draf ........................................19, 20, 23, 30, 43
B
bahan...............................................8, 9, 13, 34 dry...............................................................vi, 7

band...............................................................25 E
ekonomi................ vi, 1, 2, 9, 10, 16, 22, 33, 46
bandar, iv, viii, 1, 2, 4, 5, 7, 9, 10, 13, 14, 15,
17, 19, 20, 21, 24, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 37, F
38, 40, 41, 42, 43, 45, 46, formula ......................................................... 25

bandaraya..........vi, 5, 30, 35, 36, 37, 38, 39, 42 G
geografi......................ii, viii, 4, 5, 10, 11, 17, 47
bandar raya ....1, 2, 3, 6, 8, 9, 10, 12, 15, 30, 41
GIS, vi, 4, 5, 10, 11, 14, 23, 26, 39, 40, 43, 44,
bangunan.......................................................31 46, 47

banyak, viii, 11, 14, 15, 21, 24, 25, 30, 31, 32, global ...............................................1, 2, 43, 45
34, 36, 39, 41, 42
guna tanah, iii, iv, viii, 2, 3, 4, 5, 9, 10, 14, 15,
BEF.............................................................. vi, 9 17, 21, 23, 24, 28, 30, 31, 39, 43, 45, 47

berawan.........................................................25 H
hijau, ii, viii, 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 12, 14, 15, 16,
berlaku............1, 2, 3, 6, 8, 9, 10, 12, 15, 63, 74
24, 28, 30, 31, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43,
bernilai.....................................................13, 16 44, 47

biojisim ................. 4,8, 9, 12, 14, 16, 23, 40, 41 hutan .................... 1, 2, 7, 9, 10, 14, 15, 16, 31,

C I
cadangan .................... iii, 25, 26, 33, 37, 39, 41 imej ....................... 4, 10, 11, 12, 24, 25, 41, 43

city .....................................................33, 44, 45 imej satelit ..............................4, 24, 25, 40, 41,

Covid-19.......................................... vi, 4, 40, 41

48

indeks ................................. iii, 5, 12, 20, 28, 48 M
maklumat...................viii, 4, 5, 8, 10, 11, 40, 44
index ...................................... vii, 12, 24, 45, 46
merah ..................viii, 12, 28, 30, 31, 32, 36, 38
K
kaedah ........4, 5, 6, 9, 10, 14, 23, 24, 26, 39, 42 MOSTI ................................................. vi, 11, 44

kajian, ii, iii, v, viii, 3, 4, 5, 6, 8, 13, 14, 15, 16, MOT .................................................... vi, 34, 44
17, 18, 21, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 36, 38, 39,
40, 41, 42, 46, 47 N
NDVI, i, ii, iii, v, vii, viii, 4, 5, 6, 12, 24, 25, 26,
kawasan, ii,iii, v, vi, viii, 1, 2, 3, 5, 6, 7, 9, 10,
12, 14, 15, 16, 17, 18, 21, 23, 24, 25, 28, 30, 28, 29, 30, 31, 32, 38, 39, 44, 46
31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41, 42, 44,
47 P
padi ..............viii, 2, 3, 21, 30, 31, 32, 37, 40, 42
KDNK......................................................... vi, 22
penderiaan jauh...........................10, 11, 44, 45
kerajaan....................... 4, 30, 33, 35, 37, 38, 40
penduduk, iv, viii, 1, 2, 10, 17, 20, 21, 36, 43,
Kedah, i, ii, iv, v, vii, viii, 2, 3, 5, 17, 19, 20, 21, 45
22, 23, 24, 28, 29, 31, 34, 36, 39, 40, 41, 43,
44, 45, 46, pengkaji, 4, 5, 6, 8, 13, 17, 23, 25, 26, 32, 38,
40, 42,
kesan ................................. 1, 2, 8, 9, 10, 12, 44
pertanian .... iv, viii, 3, 15, 21, 22, 30, 31, 35, 39
KKTP.......................................................... vi, 37
pembangunan, ii, vi, viii, 2, 9, 11, 15, 16, 22,
KPTU ......................................................... vi, 32 32, 35, 36, 37, 39, 46

konsep ............ iii, iv, 7, 8, 33, 34, 35, 36, 37, 45 pemetaan, i, ii, viii, 5, 6, 10, 14, 24, 25, 26, 28,
31, 32, 38, 39
konseptual.................................................v, 27
S
Kota Setar, i, ii, iv, viii, 3, 5, 17, 19, 20, 21, 23, sosial ................................ii, viii, 1, 2, 36, 44, 47
30, 31, 39, 43
stok karbon, ii, iii, viii, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,
kuning..............................viii, 28, 30, 31, 32, 38 13, 14, 15, 16, 25, 32, 33, 35, 36, 37, 38, 41,
42, 47
L
latitud ......................................................17, 44 U
USGS .................... vii, viii, 24, 25, 26, 39, 40, 43
longitud ...................................................17, 44

49

PEMETAAN NDVI DI ALOR SETAR, KEDAH

Buku ini merupakan kajian mengenai pemetaan NDVI di Alor Setar, Kedah.
Kepadatan penduduk dan guna tanah pertanian yang tinggi menimbulkan
persoalan untuk mengekalkan dan menambah kawasan hijau yang merupakan
kawasan simpanan stok karbon yang tinggi. Hasil kajian mendapati bahawa
Alor Setar ini masih mempunyai stok karbon yang tinggi. Perkara ini dibuktikan
melalui peta NDVI yang dihasilkan menerusi kaedah pemetaan NDVI
menggunakan perisian ArcGIS versi 10.8. Peta NDVI yang dihasilkan
mempunyai taburan warna hijau yang banyak. Perkara ini membuktikan
bahawa kawasan ini mempunyai kepadatan tumbuhan hijau yang tinggi.
Semakin banyak tumbuhan hijau di kawasan tersebut, semakin tinggi jumlah
stok karbon yang wujud di situ. Selain itu, pengkaji juga ada memuatkan
cadangan langkah yang boleh dilakukan oleh Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)
dan Kerajaan Negeri Kedah. Buku ini boleh digunakan oleh PBT di kawasan
kajian iaitu Majlis Bandaraya Alor Setar (MBAS) dalam merencana langkah
yang bersesuaian dalam menghijaukan kawasan seliaan mereka agar
kelestarian jumlah stok karbon di Alor Setar ini terjamin.

MUHAMMAD SYAHMI MUHAIMIN HASIM, (Ijazah Sarjana
Muda Geografi) adalah graduan Program Geografi Fakulti Sains
Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia.

DR MOKHTAR JAAFAR, (PhD) adalah Pensyarah Kanan di
Program Geografi, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan,
Universiti Kebangsaan Malaysia.

DR ROSNIZA AZNIE CHE ROSE, (PhD) adalah Ketua Program
Geografi & Pensyarah Kanan di Program Geografi, Fakulti Sains
Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia.