หลักฐานชั้นต้น และหลักฐานในท้องถิ่น8

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้
หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 ยุคสมัยและหลกั ฐานทางประวัติศาสตร์

เรอ่ื ง หลักฐานชั้นตน้ และหลกั ฐานในท้องถนิ่
รายวชิ าประวัติศาสตร์ รหัส ส 14102
ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 4

โรงเรียนวดั เทยี นถวาย
สำนักงานเขตพนื้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1

1
ใบความรู้
เรอ่ื งหลกั ฐานชนั้ ตน้ และหลกั ฐานในทอ้ งถนิ่

หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์ หมายถงึ
รอ่ งรอยการกระทำ การพูด การเขยี น
การประดิษฐ์ การอยอู่ าศยั ของมนษุ ย์

ถา้ แบง่ ตามคุณค่าและความสำคญั ได้ 2 ประเภท คอื
-หลักฐานช้นั ตน้ เชน่ ศิลาจารกึ พรี ะมดิ หมอ้ สามขา
ภาพถา่ ย โครงกระดูก
-หลักฐานชั้นรอง เช่น หนงั สอื เรียน ตำนาน ภาพยนตร์

ที่มาของภาพ https://วาดรูป.com

หลกั ฐานช้นั ต้น เป็นหลักฐานที่ 2
เกิดข้ึนในสมยั นั้นจริงๆ หรอื
จากการบันทกึ คำบอกเล่า หลกั ฐานช้นั ตน้ คอื
หรอื สง่ิ ทีถ่ ่ายทอดจาก อะไรหรือคะครู
ผทู้ ่อี ยู่ในเหตุการณน์ ั้นโดยตรง

หลักฐานชน้ั ตน้ จำแนกได้เปน็ 2 ประเภท
1.หลักฐานท่ีเป็นลายลกั ษณอ์ ักษร
2.หลกั ฐานทีไ่ มเ่ ปน็ ลายลักษณอ์ ักษร
/หลกั ฐานทเ่ี ป็นวตั ถุ

ทีม่ าของภาพ https://วาดรูป.com

3

หลักฐานชั้นต้นท่เี ปน็ ลายลกั ษณ์
อกั ษรมอี ะไรบา้ งคะครู

ดตู วั อย่างดา้ นลา่ งเลยค่ะ

หลกั ฐานชนั้ ตน้ ทเี่ ปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร มดี ังน้ี
1.จารึก/จาร
จาร คือ การเขียนด้วยเหลก็ แหลมลงบนใบลาน

จารึก คอื การเขยี นเปน็ รอยลึกด้วยเหลก็ แหลมลงบนแผ่นหนิ
2.เอกสารพน้ื เมือง

พงศาวดารเปน็ เร่ืองราวทเี่ กีย่ วกบั พระเจา้ แผ่นดิน

ท่มี าของภาพ https://วาดรูป.com

จดหมายเหตุ คือ เอกสารทางราชการทัง้ หมดเมื่อสิ้นปจี ะเกบ็ รักษา
ท่กี องจดหมายเหตุแหง่ ชาติ

ที่มาของภาพ https://วาดรูป.com

4

แลว้ หลกั ฐานชั้นตน้ ท่ีไมเ่ ป็นลาย
ลักษณอ์ กั ษรมอี ะไรบ้างคะ

ดตู ัวอยา่ งในกรอบเลยคะ

หลกั ฐานชน้ั ตน้ ทไี่ มเ่ ปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร มดี งั น้ี
1. โบราณวัตถุ คอื ส่งิ ของโบราณทีเ่ คล่ือนที่ได้ มอี ายกุ วา่ 100 ปี

ขึ้นไป เป็นประโยชน์ในทางศลิ ปะ ประวัตศิ าสตร์ หรอื โบราณคดี
เช่น พระพุทธรูป เทวรปู โครงกระดกู

2. โบราณสถาน คอื สิ่งทเ่ี คลื่อนท่ไี ม่ได้ มีอายุกวา่ 100 ปีขึ้นไป
และเป็นประโยชนใ์ นทางศิลปะ ประวัตศิ าสตร์ หรือโบราณคดี
เชน่ วดั เจดยี ์ วิหาร กำแพงเมอื ง

5

ที่มาของภาพ https://วาดรูป.com

ในทอ้ งถ่นิ ของเรามี 5
หลักฐานช้นั ตน้ บา้ ง
ไหมคะ

มคี ะ่ ดตู ัวอย่างในกรอบเลย
คะ

หลักฐานชน้ั ตน้ ในทอ้ งถนิ่ ของเรา

1.ศาลากลางจังหวดั ปทมุ ธานี หลงั เก่า
ตั้งอยู่ด้านตะวันตกของแม่นำ้ เจา้ พระยา สร้างขนึ้ ในสมัยรัชกาลที่ 6 เป็นเรือนปน้ั หยา

ด้านหนา้ กอ่ ปนู เปน็ สถาปัตยกรรมแบบยุโรป มลี วดลายตกแตง่ ดา้ นหน้า ท่ีสวยงาม ซง่ึ ทาง
กรมศลิ ปากรได้ขนึ้ ทะเบยี นโบราณสถานแหง่ ชาติ

2.วดั มะขาม
วัดมะขามสรา้ งประมาณ พ.ศ. 2170 ในสมยั กรงุ ศรีอยุธยา โดยชาวมอญทอ่ี พยพเขา้ มา

พงึ่ พระบรมโพธสิ มภารของพระมหากษตั รยิ ไ์ ทย สนั นษิ ฐานวา่ สถานที่สรา้ งนา่ จะมีต้นมะขาม
อยมู่ าก บา้ งกว็่ า่ เปน็ ชอื่ บ้านเดิมมาจากเมอื งมอญ จงึ ได้ชอ่ื วา่ "วดั มะขาม" โบสถ์วดั สร้างสมัย
อยุธยาตอนปลาย มฐี านแท่นท้องสำเภา หนา้ บนั ไมแ้ กะสลักรปู พระนารายณ์ทรงครฑุ บาน
ประตูหน้าตา่ งลงรกั ปิดทองลายรดน้ำเป็นรูปทวารบาล[2] ด้านหลังของวัดมีวังมัจฉาเพ่อื ให้
ทำบุญให้อาหารปลา

ทม่ี าของภาพ https://วาดรูป.com

6
หลักฐานชนั้ ตน้ ในทอ้ งถนิ่ ของเรา

3.วดั สะแก
วดั สะแก ตั้งอยใู่ นหมูท่ ่ี 2 บา้ นธาตุ ตำบลสามโคก อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี หา่ ง

จากตัวจังหวัดประมาณ 6 กิโลเมตร สร้างในราว พ.ศ. 2115 สมยั อยธุ ยาตอนกลาง (รชั สมยั สมเดจ็
พระมหาธรรมราชา) จึงมสี ง่ิ เกา่ แกใ่ นวัดมากมายไดแ้ ก่ หมเู่ จดยี ์ เจดีย์แบบจีน (ถะ) พระประธานท่ี
งดงาม วหิ ารเกา่ พระเจดยี ์เก่า พระพุทธรปู และเรือนไทย ภายในวดั มกี ุฏสิ งฆ์ อาคารทรงไทย
แบบรามัญ เป็นอาคารเจดยี ์ย่อมมุ ไม้สิบสองและเจดยี ์แบบอน่ื มโี บสถแ์ ละหอระฆงั เก่าสมัยอยธุ ยา

4.วัดสงิ ห์
พพิ ธิ ภณั ฑโ์ บราณวตั ถขุ องวดั สิงห์ จ.ปทมุ ธานี วัตถจุ ดั แสดงในพพิ ิธภัณฑ์ส่วนใหญ่เปน็

โบราณวัตถทุ ี่ไดม้ าจากกรโุ บราณของวดั ปัจจุบนั ยังไมไ่ ดท้ ำทะเบียนครบทุกชน้ิ เป็นพระพุทธรปู
โบราณ แมจ้ ะเปน็ ชิ้นส่วนไม่สมบรู ณ์เต็มองค์ แต่ดว้ ยศลิ ปะฝมี อื ชา่ งชนั้ เย่ียม ความสวยงามยังคง
ปรากฏอย่างแจ่มชดั ส่วนทีเ่ ปน็ ของพืน้ บา้ นมีตมุ่ สามโคกท่เี ป็นของแทส้ ามใบ ลกั ษณะเปน็ ตุ่มดนิ
เผาเน้ือดนิ สแี ดงสีหมากสุก อฐิ มอญแปดรู ใชใ้ นการกอ่ สรา้ งสมัยก่อน แท่นพระบรรทมของ
พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลิศหล้านภาลยั ทรงถวายแดพ่ ญากราย พระภกิ ษุเช้อื สายเจ้ารามัญผู้
เป็นเจา้ อาวาสขณะน้นั

5.วดั สองพ่นี อ้ ง
วัดสองพน่ี ้อง ตำบลบา้ นง้วิ อำเภอสามโคก จ.ปทมุ ธานี ริมฝั่งแมน่ ้ำเจา้ พระยา ในวัดนมี้ ี

พระเจดียม์ อญย่างกงุ้ 3 องค์ วดั สองพน่ี อ้ งสรา้ งข้นึ เมอ่ื ปีพ.ศ. 2410 และพระพทุ ธรปู ศักดิ์สทิ ธิ์ 2
องคค์ ือ หลวงพอ่ เพชร เปน็ พระพุทธรปู ศลิ า ศลิ ปะอ่ทู องปางมารวชิ ัยและหลวงพ่อพลอยเปน็
พระพทุ ธรปู ศิลปะอทู่ องจำหลักดว้ ยศิลาแต่ถกู ขโมยไป ทางวดั ไดจ้ ดั ทส่ีมราขา้ องงขภึน้ ามพาhใtหtpมs:เ่ /ป/ว็นาทดรีเ่ คูปา.cรoพm
นับถือของชาวเรอื และประชาชนทว่ั ไป

ที่มาของภาพ https://วาดรปู .com

7
หลักฐานชนั้ ตน้ ในทอ้ งถนิ่ ของเรา

6.เตาโอ่งอา่ ง (สามโคก)
“โบราณสถานเตาโอง่ อา่ ง” ต้ังอยหู่ มู่ที่ 2 ต.สามโคก อำเภอสามโคก (ตรงขา้ มวัดสงิ ห)์

เป็นโบราณสถานท่ีจัดให้เป็นแหล่งเรียนร้ทู างประวัติศาสตร์ เก่ยี วกบั เตาเผาทใี่ ชผ้ ลติ
เครอื่ งป้ันดนิ เผาในอดตี ของชาวมอญสามโคก อยใู่ นความดูแลของ องค์การบริหารสว่ นตำบล
สามโคก โดยบรเิ วณนไ้ี ด้ขุดพบซากเตาเผาโบราณ ซึ่งถอื เป็นหลกั ฐานของการตั้งชมุ ชนมอญใน
สมัยสมเด็จพระนารายณใ์ นยคุ ปลายกรงุ ศรอี ยธุ ยา

7.โบสถ์และเจดียว์ ดั ลุม่ (ร้าง)
วดั ลมุ่ วดั รา้ ง ในวทิ ยาลยั เทคนคิ ปทมุ ธานี เทคนิคปทุมธานี กบั ของดคี ือวัดเกา่ สมยั กรุง

ศรีอยุธยา มเี จดยี ์ทรงรามัญ ทสี่ ร้างแบบเดยี วกับเจดียช์ ะเวดากองในพม่า ราวปี ๒๑๗๑ เพอ่ื ให้
ชาวบา้ นกระแชง บ้านโบสถ์ บ้านกลาง บา้ นม่วง ไดม้ าทำบุญประกอบพธิ ีทางศาสนาตง้ั อยู่ใน
วิทยาลัยเทคนคิ ปทุมธานี รมิ ฝั่งแมน่ ้ำเจ้าพระยา ตรงขา้ วศาลากลาง จ.ปทมุ ธานี ต.บ้านกลาง อ.
เมอื ง จ.ปทมุ ธานี ที่น่าสนใจเป็นวัดเก่า วัดรา้ ง วดั สำคญั งดงาม มกี ารดูแลปฎิสังขร นา่ จะมปี ระ
โยชย์มากกว่าน้ี เพราะวัดกบั โรงเรยี นอยใู่ นท่ีเดียวกัน

ทมี่ าของภาพ https://วาดรปู .com