วรรณกรรมศึกษา

วิชา THL 1301 วรรณกรรมศึกษา

ความร ้ ู ทว ั ่ ไปเกย ี ่ วกบ ั วรรณคด ี ความหมายของวรรณคดี วรรณกรรม วรรณศิลป์ • วรรณคดี คืออะไร • วรรณกรรม คืออะไร • วรรณศิลป์ คืออะไร

ความหมายของวรรณคดี • ความหมายตามรูปศัพท์ วรรณ แปลวา ่ หนง ั ส ื อ ส ี ผว ิ ชน ิ ด เพศ ตว ั อก ั ษร คดี แปลวา ่ เร ื ่ อง ความ ทาง วรรณคดี แปลวา ่ แนวทางของหนังสือ

ความหมายของวรรณคดี • คา วา ่ วรรณคดีเป็ นศพ ั ทบ ์ ญ ั ญต ัิ ตรงกบ ั คา วา ่ Literature ในภาษาอังกฤษ ปรากฏคร ้ ั งแรกในพระราชกฤษฎ ี กาต ้ ง ั วรรณคด ี สโมสรลงวน ั ท ี ่ 23 กรกฎาคม 2457 ในร ั ชสมย ั สมเดจ ็ พระมงกฎุ เกลา ้ เจา ้ อยห ่ ู ว ั

ความหมายของวรรณคดี • เสฐียรโกเศศ ใหค ้ วามหมายไวว ้ า ่ “วรรณคด ี ค ื อการแสดงความค ิ ดออกมาโดยเข ี ยนข ้ึ นไวเ ้ป็ นหนังสือ ข้อเขียน หรือบทท ี ่ แต ่ ง หร ื อบทประพน ั ธ ์ ข ้ึ นท ้ ง ั หมด ซ ่ ึ งเป็ นของประเทศชาติใด ๆ หรือ ยุคสมย ัใด ๆ ไม ่ วา ่ ในภาษาใด หร ื อวา ่ ด้วยเรื่องใด ๆ (ยกเว้นเรื่องวิทยาศาสตร์) บทโวหาร วรรณนาหรือข้อเขียนซ ่ ึ งม ี สา นวนโวหารเพราะพร ิ ้ ง มีลักษณะเด ่ น ในเชิงประพันธ์”

ความหมายของวรรณคดี • ม.ล. บ ุญเหลอ ื เทพยส ุ วรรณ ใหท ้ รรศนะวา ่ “วรรณคดี คือ หนังสือท ี ่ ไดร ้ั บความยกยอ ่ งจากผศ ู ้ึ กษาและจากผู้สนใจใน ศิลปะทางวรรณกรรมวา ่ เป็ นหนง ั ส ื อช ้ น ั ด ี สมควรที่จะแนะน าให้ผอ ู ้ื ่ นอ ่ านให้ แพร ่ หลาย เป็ นหนง ั ส ื อท ี ่ ไดร ้ั บความยกยอ ่ งซ ่ ึ งจะตอ ้ งม ี เน ้ ื อหาและรูปแบบ เหมาะสมกน ั มีความคิดนึกที่แสดงถึงความเฉียบแหลมของผแ ู ้ ต ่ งแสดงถึง พัฒนาการทางอารมณ ์ ของผแ ู ้ ต ่ งสูง และม ี ค ุ ณค ่ าในทางประวัติของวรรณกรรม หรือประวัติวรรณคดี”

ความหมายของวรรณคดี • วิทย์ ศิวะศริยานนท์ใหค ้ วามหมายไวว ้ า ่ “วรรณคด ี หมายถ ึ ง บทประพน ั ธ ์ ท ี ่ ร ั ดตร ึ งใจผอ ู ้่ าน ปลุกมโนคติ (Imagination) ทา ใหเ ้ พล ิ ดเพล ิ นและเก ิ ดอารมณ ์ ต ่ าง ๆ ละมา ้ ยคลา ้ ยคล ึ งกบ ั อารมณ์ของผู้ประพันธ์ วรรณคด ี อาจสอนใจเราไดท ้ างออ ้ ม แต ่ไม ่ใช ่ หนง ั ส ื อ เทศน์ และอาจเปิ ดห ู เปิ ดตาเราโดยใหเ ้ ราไดเ ้ ห ็ นช ี วต ิ และแง ่ของชีวิตแปลก ๆ ต ่ าง ๆ แต ่ วรรณคด ีไม ่ใช ่ ตา รา หนง ั ส ื อศาสนา”

ความหมายของวรรณคดี • ส ิ ทธา พน ิิ จภ ู วดลกล ่ าวถ ึ งวรรณคด ี วา ่ “บทประพน ั ธ ์ ท ุ กชน ิ ดท ี ่ ผแ ู ้ ต ่ งม ี วธ ิี เข ี ยนอยา ่ งด ีมีศิลปะก ่ อใหเ ้ ก ิ ดความ ประทับใจ สร้างความสน ุ กเพล ิ ดเพล ิ นใหแ ้ ก ่ ผอ ู ้่ าน ทา ใหผ ้ อ ู ้่ านมีมโนภาพไปตาม จินตนาการของผแ ู ้ ต ่ ง เร ้ าใหเ ้ ก ิ ดอารมณ ์ สะเท ื อนใจไปตามความร ู ้ส ึ กของผแ ู ้ ต ่ ง บางคร ้ ั งผแ ู ้ ต ่ งจะสอดแทรกความร ู ้ และทัศนคติในเร ื ่ องต ่ าง ๆ ลงในงานของเขา แต ่ กม ็ิไดห ้ มายความวา ่ ผแ ู ้ ต ่ งม ุ ่ งใหความรู้หรือ ้ ม ุ ่ งสอนปร ั ชญาศ ี ลธรรม หรือ เรื่องของช ี วต ิ ท ้ ง ั น ้ ี เพราะวรรณคด ีไม ่ใช ่ ตา รา

สร ุ ปความหมายของวรรณคด ี

• มาตรา 8ในราชกฤษฎ ี กากา หนดไวด ้ ง ั น ้ ี 1. เป็ นหนังสือดี ค ื อเป็ นเร ื ่ องท ี ่ สมควรซ ่ ึ งสาธารณะชนจะอ ่ านได ้โดยไม ่ เสียประโยชน ์ ค ื อไม ่ เป็ นเร ื ่ องท ุ ภาษ ิ ต หร ื อเป็ นเร ื ่ องท ี ่ ชก ั จ ู งความค ิ ดผอ ู ้่ านไป ในทางอน ัไม ่ เป็ นแก ่ นสาร หร ื อซ ่ ึ งจะชวนใหค ้ิ ดวน ุ ่ วายไปในทางการเมือง อัน จะเป็ นเคร ื ่ องร าคาญแก ่ ร ั ฐบาลของพระบาทสมเดจ ็ พระเจา ้ อยห ่ ู ว ั 2. เป็ นหนังสือแต่งดี ใชว ้ิ ธ ี เร ี ยบเร ี ยงอยา ่ งใด ๆ กต ็ าม แต ่ ตอ ้ งใหเ ้ป็ นภาษาไทย อันดี ถก ู ตอ ้ งตามเยย ี ่ งท ี ่ ใชใ้ นโบราณกาลหร ื อในปั จจ ุ บน ั กไ็ ด ้ไม ่ใช ่ ภาษาซึ่ง เลียนภาษาต ่ างประเทศหร ื อใชว ้ิ ธ ี ผก ู ประโยคประธานตามภาษาต ่ างประเทศ

หนังสือที่เป็ นวรรณคดีได้ • พ ิ จารณาจากพระราชกฤษฎ ี กาจด ั ต ้ ง ั วรรณคด ี สโมสรเม ื ่ อปี พ.ศ. 2457 ในมาตรา 7 ระบ ุ วา ่ หนังสือโบราณหรือหน ั งส ื อปั จจ ุ บ ั นที่เป็ นวรรณคดีได้ มี 5 ประเภท 1. กวีนิพนธ์ คือ โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน 2. ละครไทย คือ แต ่ งเป็ นกลอนแปด ม ี กา หนดหนา ้ พาทย ์ ฯลฯ 3. นิทาน ค ื อ เร ื ่ องราวอน ั ผก ู ข ้ึ นและแต ่ งเป็ นร ้ อยแกว ้ 4. ละคร คือ ละครท ี ่ ไทยเอาแบบอยา ่ งมาจากยโ ุ รป 5. ค าอธิบาย ค ื อแสดงดว ้ ยศ ิ ลปะวท ิ ยา หร ื อก ิ จการอยา ่ งใดอยา ่ งหน ่ ึ ง(แต ่ไม ่ใช ่ ต าราหรือแบบเรียน หรือความเรียงเรื่องโบราณคดี)

ยอดของวรรณคดี 1. ลิลิตพระลอ: ยอดของลิลิต 2. สมุทรโฆษค าฉันท์: ยอดของฉันท์ 3. มหาชาติกลอนเทศน์: ยอดของกาพย์ 4. เสภาขุนช้างขุนแผน: ยอดของกลอนสุภาพ 5. บทละครเรื่องอิเหนา: ยอดของกลอนบทละครร า 6. บทละครเรื่องหัวใจนักรบ: ยอดของกลอนบทละครพูด (ร.6) 7. สามก ๊ ก: ยอดของความเรียงเรื่องนิทาน 8. พระราชพิธีสิบสองเดือน: ยอดของความเรียงอธิบาย (ร.5)

ความหมายของวรรณกรรม ค าวา ่ วรรณกรรม ม ีปรากฏเป็ นหลก ั ฐานคร ้ ั งแรกในพระราชบัญญัติ คุ้มครองศิลปะและวรรณกรรม พ.ศ. 2475 บญ ั ญต ัิ ข ้ึ นจากคา วา ่ Literature เช ่ นเด ี ยวกบ ั คา วา ่ วรรณคด ีแต่ค าว่าวรรณกรรมนั้นมีความหมายกว้างกว่า ค าว่าวรรณคดี

ความหมายของวรรณกรรม • วรรณกรรม หมายถ ึ ง ส ิ ่ งซ ่ ึ งเข ี ยนข ้ึ นท ้ ง ั หมดไม ่ วา ่ จะเป็ นร ู ปแบบใด หร ื อ เพ ื ่ อความม ุ ่ งหมายอยา ่ งใด เช ่ น ค าอธิบาย ใบปลิว หนังสือพิมพ์ นวนิยาย • วรรณกรรมท ี ่ แต ่ งด ีได้รับการยกยอ ่ งจากคนทว ั ่ ไปจ ึ งจะเร ี ยกวา ่ “วรรณคดี” • ค ุ ณสมบต ัิ ท ี ่ ทา ใหว ้ รรณกรรมและวรรณคด ี ต ่ างกน ั กค ็ื อ“วรรณศ ิ ลป์ ” หรือ “ศิลปะแห่งการเรียบเรียง”

วรรณกรรมทไี ่ ด ้ ร ั บยกย ่ องว ่ าเป็ นวรรณคดม ี ก ั มค ี ุ ณสมบ ั ต ิ 1. เน ้ ื อหาและร ู ปแบบเหมาะสมกน ั 2. การใชส้ า นวนภาษาเป็ นไปดว ้ ยความบรรจงดว ้ ยความเพง ่ เลง ็ 3. ม ี ความค ิ ดน ึ กท ี ่ แสดงถ ึ งความเฉ ี ยบแหลมของผแ ู ้ ต ่ ง 4. แสดงถ ึ งพฒ ั นาการทางอารมณ ์ ของผแ ู ้ ต ่ งส ู ง 5. ม ี ค ุ ณค ่ าในทางประวต ัิ ของวรรณกรรม หร ื อประวต ัิ วรรณคด ี

ความหมายของวรรณศ ิ ลป์ • คา วา ่ วรรณศ ิ ลป์ ตรงกบ ั ภาษาอง ั กฤษวา ่ The Art of Literature หมายถึง หนังสือที่มีศิลปะ หรือศิลปะของหนังสือ • หนง ั ส ื อท ี ่ ม ี วรรณศ ิ ลป์ ตอ ้ งเป็ นหนง ั ส ื อท ี ่ ม ุ ่ งเสนอ - ความงดงามของภาษา - ความงดงามของเนื้อเรื่อง - ร ู ปแบบเป็ นส าคญ ั • วรรณศิลป์ จึงเป็ นคุณสมบัติประการส าคัญที่ท าให้วรรณกรรมเป็ นวรรณคดี

องค์ประกอบของวรรณศ ิ ลป์ 1.อารมณ์สะเทือนใจ 2. ความนึกคิด และจินตนาการ 3. การแสดงออก 4. ท่วงท่าที่แสดงหรือสไตล์ 5. เทคนิคหรือกลวิธีในการแต่ง 6. องค์ประกอบ

1.อารมณ์สะเทือนใจ • อารมณ ์ สะเท ื อนใจเป็ นอารมณ ์ ท ี ่ เก ิ ดข ้ึ นต ่ อเม ื ่ อม ี ส ิ ่ งใดส ิ ่ งหน ่ ึ งมากระทบจิตใจ แลว ้ เก ิ ดความร ู ้ส ึ กตอบสนอง • ความร ู ้ส ึ กตอบสนองท ี ่ เก ิ ดข ้ึ นเป็ นผลทา ใหเ ้ ก ิ ดศ ิ ลปะข ้ึ นได ้ • วรรณคด ี จ ึ งเก ิ ดจากอารมณ ์ สะเท ื อนใจของผแ ู ้ ต ่ งแลว ้ ถ ่ ายทอดอารมณ ์ สะเท ื อนใจออกมาใหผ ้ อ ู ้่ านหร ื อผฟ ู ้ ั งเก ิ ดอารมณ ์ คลอ ้ ยตาม

• เม ื ่ อเก ิ ดความร ั ก ทา ใหเ ้ ก ิ ด “เพลงยาว” • ความเศร้าใจเมื่อต้องพลัดพรากจากคนรัก ท าให้เก ิ ด “นิราศ” • ดง ั ตว ั อยา ่ งใน “นิราศพระบาท” สุนทรภ ่ ู เก ิ ดอารมณ ์ สะเท ื อนใจเมื่อต้องจากนาง อันเป็ นที่รักเดินทางตามเสด็จพระองค์เจ้าปฐมวงศ์ไปพระพุทธบาท แสนอาลัยใจหายไม่วายห่าง ดังศรศักดิ์ปักช ้าระก าทรวง เสียดายดวงจันทราพะงางาม เจ ้ าค ุ มแค ้ นแสนโกรธพโิ รธพ ี ่ แต่เดือนยี่จนย่างเข้าเดือนสาม จนพระหน ่ อส ุ ร ิ วงศ ์ ทรงพระนาม จากอารามแรมร้างทางกันดาร

• สุนทรภ ่ ู เก ิ ดอารมณ ์ สะเท ื อนใจในขณะท ี ่ นมส ั การพระพท ุ ธบาท จ ึ งกล ่ าวคา อธ ิ ฐานวา ่ มาเคารพพบพท ุ ธบาทแล ้ ว ขอค ุ ณแก ้ วสามประการช ่ วยอ ุ ปถ ั มป์ ฉันเกิดมาชาตินี้มีแต่กรรม แสนระยา ย ุ บยบ ั ด ้ วยอบ ั จน ได้เคืองแค้นแสนยากล าบากบอบ ไม่สมประกอบทรัพย์สินก็ขัดสน แม้นกลับชาติเกิดใหม่เป็ นกายคน ชื่อว่าจนแล้วจงจากก าจัดไกล สตรีหึงหนึ่งแพศยาหญิง ทั้งสองสิ่งอย่าได้ชิดพิสมัย สัญชาติชายทรชนที่คนใด ให้หลีกไกลร้อยโยชน์อย่าร่วมทาง

2. ความนึกคิด และจินตนาการ • ความน ึ กคด ิ และจน ิ ตนาการเป็ นภาพทผ ี ่ ้ ู แต ่ งสร ้ างขน ึ ้ ในจต ิใจอาจเก ิ ดจาก อารมณ์สะเทือนใจ ความคิดฝัน และประสบการณ ์ แลว ้ ทา ใหก ้ ลายเป็ นภาพข ้ึ น • จิตนาการในวรรณคดีนั้นควรจะเพ่งไปในด้านความงาม ความดีเพื่อบ ารุง จิตใจใหเ ้ ก ิ ดความบน ั เท ิ งเป็ นสา คญ ั

ยง ิ ่ ถ ู กน ้ า กา ลง ั ยง ิ ่ เกร ี ยงไกร เท ี ่ ยวเล ้ ี ยวไล ่ ข ี ่ ปลาในสาชล ระลอกซัดพลัดเข้าในปากฉลาม ลอดออกตามซีกเหงือกเสือกสลน เห ็ นฝง ู เง ื อกเกล ื อกกล ิ ้ งมากลางชล ค ิ ดวา ่ คนม ี หางเหม ื อนอยา ่ งปลา คร ้ ั นถามไถ ่ไม ่ พด ู กโ็ ผนจบ ั ดูกลอกกลบ ั กลางน ้ า ปล ้ า มจ ั ฉา คร ้ ั นจบ ัไดใ้ หร ้ ะแวงแคลงวิญญาณ์ เช ่ นน ้ ีปลาหร ื ออะไรจะใคร ่ ร ู ้ ฉ ุ ดกระชากลากหางข ้ึ นกลางหาด แลประหลาดลักษณามีตาหู จะเอาไปให้พระบิดาดู แลว ้ ลากล ่ ู เขา ้ในถ ้ า ดว ้ ยกา ลง ั ตว ั อย ่ างส ิ นสม ุ ทรเร ื ่ องพระอภย ั มณ ี

3. การแสดงออก • ผู้แต ่ งจะใชการแสดงออกเป็ นพาหะ ้ น าเอาความรู้ อารมณ์สะเทือนใจ ความนึกคิด จินตนาการของตนไปให้ผู้อื่นรับรู้ • การแสดงออกให้มีศิลปะ คือ ท าให้ผอ ู ้่ าน ผฟ ู ้ ั งเห ็ นลก ั ษณะท ี ่ สา คญ ั ๆ เช ่ น - ทา ให ้ ผ ้ ู อ ่ านเห ็ นภาพ และร ้ ู ส ึ กตามคา บรรยาย - ท าให้เห็นความเคลื่อนไหวของตัวละครในเรื่อง - ทา ให ้ เห ็ นน ิ ส ั ยใจคอและบ ุ คลก ิ ภาพของตว ั ละครในเร ื ่ อง

• ทา ให ้ ผ ้ ู อ ่ านเห ็ นภาพ และร ้ ู ส ึ กตามคา บรรยาย - โคลงของศรีปราชญ์ เรียมร ่าน ้าเนตรถ้วม ถึงพรหม พาหม ่ ู ส ั ตว ์ จ ่ อมจม ชีพม้วย พระส ุ เมร ุ เปื ่ อยเป็ นตม ทบท่าว ลงแฮ หากอักนิฐพรหมฉ้วย พี่ไว้จึ่งคง

• ทา ให ้ ผ ้ ู อ ่ านเห ็ นภาพ และร ้ ู ส ึ กตามคา บรรยาย - ตอนทข ี ่ ุ นแผนเข ้ าห ้ องนางแก ้ วกร ิิ ยา เจ้าร่างน้อยนอนนิ่งบนเตียงต ่า คมข างามแฉล้มแจ่มใส คิ้วคางบางงอนอ่อนละไม รอยไรเรียบรับระดับดี

• ท าให้เห็นความเคลื่อนไหวของตัวละครในเรื่อง -แสดงอารมณ ์โกรธเจบ ็ แค ้ นของพระเวสส ั นดรทเ ี ่ ห ็ นช ู ชกเฆย ี ่ นตล ี ู กต ่ อหน ้ า ตรัสว่า “...ทช ี เอ ่ ยกม ู าอย ่ป ู ่ าเปล ่ าเม ื ่ อไร ทั้งพระขรรค์ศิลป์ ไชยก็ถือมา...” - บทดอกสร ้ อยร าพง ึในป่ าช ้ า ของพระยาอ ุ ปกิตศิลปสาร วังเอ๋ยวังเวง หง่างเหง่งย ่าค ่าระฆังขาน ฝ ู งวว ั ควายผ ้ ายลาทว ิ ากาล ค่อยค ่ อยผ ่ านท ้ องท ่ ุ งม ่ ุ งถน ิ ่ ตน ชาวนาเหนื่อยอ่อนต่างจรกลับ (ผ้าย=เคลื่อนจากที่)

• ทา ให ้ เห ็ นน ิ ส ั ยใจคอและบ ุ คลก ิ ภาพของตว ั ละครในเร ื ่ อง - เห ็ นน ิ ส ั ยใจคอของนางวน ั ทองตอนข ุ นแผนพานางลาวทองมา ท ุ ดอ ี ลาวชาวป่ าขน ึ ้ หน ้ าลอย แม่จะต่อยเอาเลือดลงล้างตีน เจ็บใจไม่น้อยสักร้อยเท่า ดังใครเอาดาบฟาดให้ขาดวิ่น สายทองกับอีปลีทั้งอีจีน ปี นเร ื อลงมาด ้ วยมาช ่ วยก ู เป็ นไรเป็ นนะไม่ละกัน ข ุ นแผนเข ้ ากน ั ้ น ้ องว ั นทองอย ่ ู

4. ท่วงท่าที่แสดงหรือสไตล์ • ท ่ วงท ่ าท ี ่ แสดงหร ื อสไตล ์ ผแ ู ้ ต ่ งแต ่ ละคนยอ ่ มม ี สา นวนโวหารในการน าเสนอ เรื่องที่เป็ นลักษณะของตน • ท ่ วงท ่ าท ี ่ แสดงน ้ ี จะพ ิ จารณาไดจ ้ าก -วิธีจัดเรียงถ้อยค า -การใช้ภาษา วรรคตอน -การแสดงความคิดเห็นเฉพาะตัว -ว ิ ธ ี การถ ่ ายทอดอารมณ ์ ของผแ ู ้ ต ่ ง

4. ท่วงท่าที่แสดงหรือสไตล์ • พระเจ ้ าบรมวงศ ์ เธอสมเดจ ็ กรมพระยาดา รงราชาน ุ ภาพ ทรงใช้ประโยค ยาว หนก ั ในการแต ่ งร ้ อยแกว ้ ร ้ อยกรอง • สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระปรมาน ุ ช ิ ตช ิโนรส ทรงประณีตในการ ใชถ ้ อ ้ ยคา และเคร ่ งคร ั ดฉันทลก ั ษณ ์ มก ั จะทรงแกง ้ านจนพอพระทัย • ส ุ นทรภ ่ ูนิยมใช้สัมผัสมาก ชอบพรรณนาธรรมชาติและสัตว์ ชอบพูดถึง ประวต ัิ สถานท ี ่ ต ่ างๆ

ตัวอย่างลิลิตตะเลงพ่าย ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระปรมาน ุ ช ิ ตช ิโนรส จ าใจจ าจากเจ้า จ าจร จ านิราศแรมสมร แม ่ร้าง เพราะเพื่อจักไปรอน อริราช แลแม ่ จ าทุกข์จ าเทวษว้าง สวาทวา ้ หวน ั ่ ถวล ิ ฯ ยินสารสมเด็จไท้ ภรรดา ดาลสุชลธารา หยาดย้อย เศียรซบแทบบาทา ทางเทวษ ฤๅใคร ่ วายวา ่ งสร ้ อย สร ่ างส ิ ้ นกน ั แสง ฯ

4. ท่วงท่าที่แสดงหรือสไตล์ • สไตล ์ การแต ่ งช ่ วยให ้ ผ ้ ู อ ่ านได ้ ทราบบ ุ คลก ิ ภาพของผ ้ ู แต ่ งเม ื ่ อเราอ ่ าน งานเข ี ยนของนก ั เข ี ยนคนหน ่ ึ งๆ หลายๆ เร ื ่ องจะทา ใหท ้ ราบวา ่ นักเขียน คนน ้ น ั ชอบไม ่ ชอบอะไรเช ่ น • ส ุ นทรภ ่ ู มก ั จะอธ ิ ษฐานซ ้ า ๆวา ่ ไม ่ ชอบหญ ิ งข ้ ี ห ึ ง ด ุ ร ้ าย แม้นกลับชาติมาเกิดใหม่เป็ นกายคน ชื่อว่าจนแล้วจงจากก าจัดไกล สตรีหึงหนึ่งแพศยาหญิง ทั้งสองสิ่งอย่าได้ชิดพิสมัย

5. เทคนิคหรือกลวิธีในการแต่ง • เทคนิคหรือกลวิธีในการแต่ง คือ ความร ้ ู และฝี มอ ืในการแต ่ ง • หากผแ ู ้ ต ่ งขาดกลว ิ ธ ี หร ื ออ ุ บายท ี ่ จะนา เสนอแลว ้ เร ื ่ องท ี ่ แต ่ งน ้ น ั กอ ็ าจไม ่ ด ี เด ่ น • ผแ ู ้ ต ่ งอาจใชก ้ ลว ิ ธ ี ต ่ าง ๆ กน ั - บางเร ื ่ องใหต ้ ว ั ละครตว ัใดตว ั หน ่ ึ งเป็ นผเ ู ้ ล ่ าเร ื ่ องเองท ้ ง ั หมด - บางเร ื ่ องใชว ้ิ ธ ี เล ่ าในร ู ปของจดหมายโตต ้ อบ - การเปิ ดเร ื ่ องปิ ดเร ื ่ องท ี ่ ประทบ ัใจเช ่ น ท ิ ้ งประเดน ็ ใหผ ้ อ ู ้่ านค ิ ดเอง

5. เทคนิคหรือกลวิธีในการแต่ง - การใชส้ ญ ั ลก ั ษณ ์ หร ื อส ิ ่ งแทน เช ่ น มีนางเอกเป็ นคนชนบทเข้ามาเมืองหลวง มีอาชีพเย็บเสื้อ ต่อมามี นายทหารมาติดพัน และได้พากันไปเที่ยวสวนสาธารณะแห่งหนึ่ง นางเอก ทัดดอกไม้สีขาวที่ผม แล้วเที่ยวไปในสวนด้วยความรื่นเริง แสดงความรัก กันทช ี ่ ายน า ้ ผ ้ ู ชายปลดดอกไม ้ ส ี ขาวออกจากผมผ ้ ู หญ ิ งแล ้ วปล่อยลอยน ้าไป ดอกไมส้ี ขาวท ี ่ ลอยไปน ้ น ั หมายถึง ความบร ิ ส ุ ทธ ์ ิ ของสตร ี

6. องค์ประกอบ • เร ื ่ องแต ่ งท ี ่ ด ี จะตอ ้ งม ี องคป์ ระกอบท ี ่ เหมาะสม ค ื อ - ม ี ตว ั เน ้ ื อหาหลก ั - พลความ หร ื อส ่ วนขยาย • ถา ้ หากเร ื ่ องใดม ี แต ่ เน ้ ื อหาอยา ่ งเด ี ยวไม ่ ม ี พลความมาช ่ วยเสร ิ มอยา ่ ง เหมาะสมกจ ็ ะทา ใหเ ้ ร ื ่ องน ้ น ั ไม ่ น ่ าอ ่ านน ่ าฟั ง

ประเภทของวรรณคดี • วรรณคดีแบ ่ งไดห ้ ลายประเภท ข ้ึ นอยก ่ ู บ ั วา ่ จะยด ึ อะไรเป็ นหลก ั -แบ ่ งตามจ ุ ดม ่ ุ งหมายของการเขย ี น -แบ่งตามประโยชน์ที่ได้จากเนื้อหา -แบ่งตามหลักฐานที่ปรากฏ -แบ่งตามเนื้อหา -แบ ่ งตามร ู ปแบบคา ประพน ั ธ ์ -แบ่งตามสมัย

ประเภทของวรรณคดี • แบ ่ งตามจ ุ ดม ่ ุ งหมายของการเขย ี น 1. สารคดีเร ื ่ องท ี ่ แต ่ งข ้ึ นจร ิ งเข ี ยนเพื่อให้ความรู้เป็ นหลัก (Non-fiction) เช ่ น พระราชพ ิ ธ ี ส ิ บสองเด ื อน 2. บันเทิงคดี เร ื ่ องท ี ่ สมม ุ ต ิ ข ้ึ นมา เข ี ยนเพื่อให้ความเพลิดเพลินเป็ นหลัก (Fiction) เช ่ น อ ิ เหนาขุนช้างขุนแผน พระอภัยมณี

• แบ่งตามประโยชน์ที่ได้จากเนื้อหา 1. วรรณคดบ ี ร ิ ส ุ ทธ ์ ิเป็ นวรรณคดีที่เขียนข ้ึ น โดยมีเจตนาเพื่อความเพลิดเพลิน หรือเพื่อสนองอารมณ์โดยเฉพาะ ไม ่ ม ุ ่ งประโยชนอ ์ ยา ่ งอื่น วรรณคดีบร ิ ส ุ ทธ ์ ิ จ ึ งม ุ ่ ง การปร ุ งแต ่ งถอ ้ ยคา เป็ นพ ิ เศษ เพ ื ่ อใหก ้ ระทบใจคนอ ่ าน 2. วรรณคดปี ระย ุ กต ์ เป็ นวรรณคด ี ท ี ่ แต ่ งข ้ึ นเพ ื ่ อประโยชนอ ์ ยา ่ งใดอยา ่ งหนึ่ง ไม ่ได ้ ม ่ ุ งด ้ านความบ ั นเทง ิ เช ่ น - เพื่อสง ั ่ สอนอบรม - เพื่อสดุดีวีรกรรม - เพื่อแสดงหลักการปฏิบัติด้านขนบธรรมเนียมประเพณี - เพื่อบันทึกเรื่องราวทางประวัติศาสตร์

• ตว ั อย ่ างวรรณคดปี ระย ุ กต ์ เช ่ นคา สอนในโคลงโลกน ิ ต ิ บทท ี ่ 37ว่า หา ้ มเพล ิ งไวอ ้ ยา ่ ให ้ มีควัน ห้ามสุริยะแสงจันทร์ ส ่ องไซร้ ห้ามอายุให้หัน ค ื นเล ่ า หา ้ มดง ั ่ น ้ ีไวไ้ ด ้ จึ่งห้ามนินทา

ประเภทของวรรณคดี • แบ่งตามหลักฐานที่ปรากฏ คือ วรรณกรรมมุขปาฐะ และวรรณกรรมลายลักษณ์ 1. วรรณกรรมม ุ ขปาฐะเป็ นวรรณกรรมท ี ่ จดจา และเล ่ าส ื บต ่ อกน ั มาปากต ่ อ ปาก ไม ่ ม ี หลก ั ฐานปรากฏเป็ นลายลก ั ษณ ์อักษร 2. วรรณกรรมลายลักษณ์ เป็ นวรรณกรรมที่ปรากฏในลายลักษณ์อักษร อาจจะ จารึกลงแผน ่ ศ ิ ลา สม ุ ดข ่ อย ใบลาน หร ื อกระดาษพ ิ มพอ ์ ยา ่ งปั จจ ุ บน ั น ้ ี

ประเภทของวรรณคดี • แบ่งตามเนื้อหา 1. วรรณคด ี เก ี ่ ยวกบ ั ประวต ัิ ศาสตร ์หรือวรรณคด ี เฉล ิ มพระเก ี ยรต ิ เช ่ น ลิลิตตะเลงพา ่ ย ล ิ ล ิ ตยวนพา ่ ย 2. วรรณคด ี เก ี ่ ยวกบ ั พ ิ ธ ี กรรมและขนบประเพณ ี เช ่ น พระราชพ ิ ธ ี ส ิ บสองเด ื อน นางนพมาศ 3. วรรณคด ี เก ี ่ ยวกบ ั ศาสนาหร ื อศ ี ลธรรม เช ่ น มหาชาติค าหลวง ไตรภ ู ม ิ พระร ่ วง 4. วรรณคดีนิราศ เช ่ น น ิ ราศนร ิ นทร ์ กา สรวลโคลงด ้ น ั 5. วรรณคดีการละครหรือนาฏวรรณคดี เช ่ น รามเก ี ยรต ์ ิอิเหนา ดาหลัง

ประเภทของวรรณคดี • แบ ่ งตามร ู ปแบบคา ประพน ั ธ ์ 1. ร ้ อยแกว ้ 2. ร ้ อยกรองไดแ ้ ก ่ โคลง: โคลงส ุ ภาพ โคลงด ้ น ั โคลงโบราณ ร ่ าย: ร ่ ายส ุ ภาพ ร ่ ายด ้ น ั ร ่ ายโบราณ ร ่ ายยาว กลอน: กลอนสุภาพ กลอนตลาด กาพย์: กาพย์ยานี กาพย์ฉบัง กาพย์สุรางคนางค์

ฉันท์: อินทรวิเชียรฉันท์ (11) วสันตดิลกฉันท์ (14) มาลินีฉันท์ (15) สัทท ุ ลวก ิ ก ี ฬ ิ ตฉันท์ (19) สัทธราฉันท์ (21) ลิลิต: ร ่ าย+โคลง กาพยห ์ ่ อโคลง: กาพย์1โคลง 1 กาพยเ ์ ห ่ เร ื อ: โคลง+กาพย์ ค าฉันท์: กาพย์+ฉันท์

ประเภทของวรรณคดี 1. สม ั ยส ุ โขทย ั 2. สม ั ยกร ุ งศร ี อย ุ ธยา 2.1 ตอนต้น 2.2 ตอนกลาง 2.3 ตอนปลาย 3. สม ั ยกร ุ งธนบ ุ ร ี 4. สม ั ยกร ุ งร ั ตนโกส ิ นทร ์ 4.1 ตอนต้น ร.1-ร.3 4.2 ช่วงกลาง ร.4 –พ.ศ. 2475 4.3 พ.ศ. 2475– ปั จจ ุ บ ั น • แบ่งตามสมัย

ลักษณะทั่วไปของวรรณคดีไทย 1. ผ ้ ู แต ่ งเป็ นบ ุ คคลช ้ ั นส ู งเช ่ น กษต ั ร ิ ย ์ ขน ุ นาง แต ่ งเพ ื ่ อความพอใจมากกวา ่ เล ้ ี ยงช ี พ 2. เนื้อเรื่องเน้นบ ุญญาธ ิ การ ตว ั ละครจ ึ งมก ั เป็ นบ ุ คคลช ้ น ั ส ู ง 3. เน้นอรรถรสทางภาษา น ิ ยมร ้ อยกรองมากกวา ่ 4. ท่วงท านองการแต่งตรงไปตรงมา 5. แสดงออกถึงความเป็ นคนไทย รักสนุก เจ้าบทเจ้ากลอน มีชีวิตที่เร ี ยบง ่ าย อยก ่ ู บ ั ธรรมชาต ิ ม ี ศร ั ทธาอยใ่ ู นศาสนา ยกยอ ่ งสถาบน ั พระมหากษต ั ร ิ ย ์

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างวรรณคดีไทย 1. สังคมและวัฒนธรรม เพราะกวอ ี ยใ่ ู นสง ั คมและวฒ ั นธรรมน ้ น ั ๆ 2. วรรณกรรมพื้นบ้าน เพราะ เป็ นที่ถูกอกถูกใจของกวี จึงน ามาดัดแปลง 3. วรรณกรรมตะวันออก -อ ิ นเด ี ย เช ่ น รามายณะ มหาภารตะ - เปอร ์ เซ ี ยเช ่ น น ิ ทาน 12 เหลี่ยม อาหรับราตรี พันหนึ่งทิวา -จ ี น เช ่ น สามก ๊ ก ไซ ่ ฮน ั ่ - ชวา เช ่ น อ ิ เหนา - มอญ เช ่ น ราชาธ ิ ราช

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างวรรณคดีไทย 4. วรรณกรรมตะวันตก เร ิ ่ มม ีในสมย ั ร ั ชกาลท ี ่ 3 ส ่ งอ ิ ทธ ิ พลมากในเร ื ่ องร ู ปแบบและแนวค ิ ด - นวนิยายแปลเรื่องแรกของไทย เรื่อง ความพยาบาท (แม ่ วน ั ) - น ิ ยายไทยแท ้ เร ื ่ องความไม ่ พยาบาท (ครูเหลี่ยม) 5. ผ ้ ู สร ้ างวรรณคด ี(ความชอบของตัวกวี)

บทบาทของวรรณคดีไทย 1. เป็ นเครื่องบันเทิงใจ 2. ประกอบการแสดง เช ่ น การเล ่ นหนง ัใหญ ่ การแสดงละครใน ละครนอก 3. สั่งสอน เช ่ น ส ุ ภาษ ิ ตพระร ่ วง, โคลงโลกนิติ 4. ส่งสาร ม ี ลก ั ษณะเช ่ นเด ี ยวกบ ั วรรณคด ีประยก ุ ต ์ แฝงสาระใหค ้ิ ด หร ื อ กล ่ าวถ ึ งความเป็ นไปของบ้านเมือง 5. เป็ นส่วนหนึ่งของพิธีการ เช ่ น ด ุ ษฎ ี สง ั เวยกล ่ อมชา ้ ง, ล ิ ล ิ ตโองการแช ่ งน ้ า

ค ุ ณค ่ าของวรรณคดไทย ี 1. ค ุ ณค ่ าทางดา ้ นสง ั คมและวฒ ั นธรรม 2. ค ุ ณค ่ าทางจ ิ ตใจ ทางพระพท ุ ธศาสนา 3. ค ุ ณค ่ าทางดา ้ นภาษาศ ิ ลปะการประพันธ์ 4. การสะทอ ้ นศ ิ ลปะแขนงอ ื ่ น เช ่ น สถาปั ตยกรรม 5. ขนบธรรมเนียมประเพณี

ตว ั อย ่ างค ุ ณค ่ าทางด ้ านส ั งคมและวฒ ั นธรรม ๏ อยา ่ เยย ี ่ ง หญิงชว ั ่ ไป่รู้คุณผัว ไม ่กลัวความอาย ล ิ ้ นลมข ่ มคา ห ่ อนย าเยงชาย จงจิตรคิดหมาย ม ุ ่ งร้ายภรรดา ๏ ต ่ อหน้า ปราไส ลับหลง ั ต ้ ง ัใจ ดูหม ิ ่ นน ิ นทา คอยหาข้อผิด ห ่ อนคิดกรุณา ไป่ได้น าพา ก ิ จการงานเรือน

ค ุ ณค ่ าทางด ้ านศาสนา ส ่ วนผใ ู ้ ดท ี ่ เก ิ ดมาโดยไม ่ ร ู ้ จก ั บาปและบ ุญ ไม ่ ร ู ้ จก ั พระพท ุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม ่ ร ู ้ จก ัใหท ้ าน ตระหน ี ่ เม ื ่ อผอ ู ้ื ่ นจะใหท ้ านกข ็ ด ั ขวางไม ่ ร ู ้ จก ั ร ั กพี่ น้อง ไม ่ ม ี ความเมตตากร ุ ณา ฆ ่ าสต ั วต ์ ด ั ช ี วต ิ ลก ั ขโมยทร ั พยส ์ิ นของผอ ู ้ื ่ นโดย เจ้าของม ิไดใ้ ห ้ เป็ นช ู ก ้ บ ั ภรรยาผอ ู ้ื ่ น ลอบร ั กภรรยาผอ ู ้ื ่ น พด ู จาเหลาะแหละ... เสพส ุ ราเมามายไม ่ เคารพผเ ู ้ ฒ ่ าผแ ู ้ ก ่ นก ั บวช ผท ู ้ รงศ ี ลคร ู อาจารย ์ ผใ ู ้ ดท ี ่ ท า บาปดง ั กล ่ าวแลว ้ น ้ ี เม ื ่ อตายไปกไ็ ดไ้ปเก ิ ดในนรกขม ุ ใหญ ่ ๘ ขม ุ ดง ั กล ่ าว ได้รับความเจ็บปวด ทนทุกขเวทนามากนัก มิอาจจะบรรยายได้